

D4054

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།།[་]@##།།རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨ་བྷི་དྷརྨ་ས་མུཙྪ་ཡ་བྱཱ་ཁྱཱ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། མངོན་པ ཆོས་ཀུན་ནས་བཏུས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ།འཕགས་པ་གསུང་གི་དབང་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྟོགས་པ་ངེས་གནས་དྲི་མེད་དོན། །གང་སྤྱོད་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་གཤེགས། །ཆོས་ཀུན་དབང་ཕྱུག་བསམ་མི་ཁྱབ། །འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་འདྲེན་པ་ཅན། གཞལ་མེད་ལེགས་གྱུར་ ཡོན་ཏན་ནི།།རང་དང་གཞན་དོན་གཉིས་ལ་བརྟེན། །སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་འཕགས་པ་ཡི། །ཚོགས་ལའང་དེ་ཕྱིར་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མདོ་སྡེ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚིག་།བསྟན་བཅོས་གང་གིས་ཡང་དག་བསྡུ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྟེ། །རྟོགས་པར་དཀའ་རྣམས་ཡང་དག་དགྲོལ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གིས་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་རྣམས་ཉེ་བར་བསྡུས་ཏེ་ཕྱག་མཛད་པ་དང་། མདོ་སྡེའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་པ་པོར་མཛད་དེ། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་གང་མཛད་པ་རྣམས་བསྟན་བཅོས་གཞན་གྱི་གནས་དེ་རྣམས་ཀུན་ནས་བཏུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཀུན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སློབ་དཔོན་རང་གིས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བཞིན་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་མ་ཐག་པར་བསྟོད་པ་ལ་རབ་ཏུ ཞུགས་ཏེ།དེའི་རྣམ་པ་འདིར་བསྟན་པས་འཕགས་པ་སློབ་པའི་སྡེ་ལ་གནས་ཤིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེའི་རྣམ་བཤད་མཛད་པ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་གཅིག་བསྟན་ནའང་། བློ་ཆུང་བ་རྣམས་ ཐོས་པ་དང་།བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་བསྟན་བཅོས་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དོན་དྲུག་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ཕྲིན་ལས་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། འཇུག་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་།རྟོགས་པ་ངེས་གནས་དྲི་མེད་དོན། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གནས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཞུགས་པའི་མཚན ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གང་སྤྱོད་རྒྱ་མ་ཆོའི་ཕ་རོལ་གཤེགས། །ཞེས་པ་འདིས་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་བཅུའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་མཐའ་ཡས་པ་དུས་བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གོམས་པའི་རྒྱུས་ངེས་པར་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀུན་དབང་ཕྱུག་ཅེས་པ་འདིས་ནི་འབྲས་བུའི་དོན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མཐའ་ཡས་པ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་དང་ཡོན་ཏན་བླ་ན་མེད་པར་གྱུར་པའི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ན་ཆོས་ཀུན་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་ ཕྱིར་རོ།།བསམ་མི་ཁྱབ། འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་འདྲེན་པ་ཅན། །ཞེས་པ་འདིས་ནི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་དོན་ཏེ། ཀུན་ཤེས་པས་འདས་པའི་ཡུལ་ཀུན་བརྗོད་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་བཏུལ་ ཏེ།སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འདུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞལ་མེད་ལེགས་གྱུར་ཡོན་ཏན་ནི། །ཞེས་པ་འདིས་ནི་སྦྱོར་བའི་དོན་ཏེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཡོངས་སུ་ཕན་པའི་རྣམ་པ་མ་ལུས་པས་དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། བླ་ན་ མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་།སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།

印度堪布吉那弥札和希兰陀菩提，以及藏译师班智达耶协德翻译、校对并最终确定。

梵文为：Abhidharma Samuccaya Vyakhya Nama，藏文为：芒巴却根内度贝南巴夏巴谢夏瓦，汉译为：阿毗达磨集论释。
顶礼圣者语自在。
证悟安住无垢义，所行如海到彼岸，诸法自在不思议，调伏方便具引导。
无量善成功德相，依于自他二利益，佛陀正法圣众等，是故我今申敬礼。
经典解释诸文句，论典何者善摄集，种种分别诸差别，难解之处善开释。
以上偈颂广说三宝功德并作礼敬，作为经典解释者，如实显示所生起及所作事，为摄集其他论典中诸处故。
其中，依于佛世尊所说经典、应颂、授记等诸法，以及依于论师自己如实证悟法性的力量，随即趣入赞颂。此处显示其相，是因为住于圣者有学众中，不退转法界处的同类因故。
经典解释者们虽仅说佛世尊一种殊胜功德法，然小智者也能依闻思修证解而随入修习论典故。
其中，首先以这两个偈颂显示正等正觉世尊的六种义：自性、因、果、事业、相应及趣入。
其中首先，'证悟安住无垢义'这句显示自性，因为是佛世尊法身一切相住所趣入的体性故。
'所行如海到彼岸'这句是因义，因为菩萨们于极喜等十地的一切行相无量行为，于无数劫时间中圆满修习而决定出生故。
'诸法自在'这句是果义，因为已断尽无量烦恼障和所知障及习气，获得无上圆满菩提果位时于诸法得自在故。
'不思议，调伏方便具引导'这句是事业义，因为以遍知宣说过去境界、神通、随说神变等无量调伏方便而调伏，为令清净有情心界故。
'无量善成功德相'这句是相应义，因为远离寻伺，以圆满利益诸相行难行出离，与无上大悲、力、无畏等妙法相应故。

།རང་དང་གཞན་དོན་གཉིས་ལ་བརྟེན། །ཞེས་པ་འདིས་ནི་འཇུག་པའི་དོན་ཏེ། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་ལ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་རང་དོན་གཙོ་ཆེ་བ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། མཐའ་ཡས་པའི་གཞན་དོན་གཙོ་ཆེ་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའོ། །བརྟེན་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་སྟོན་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། གཉིས་ལ་བརྟེན་ཞེས་པ་ནི་གཙོ་ ཆེར་སྤྱད་པར་བྱ་བ་སྟེ།ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རང་དོན་གཙོ་ཆེ་བ་སྟེ། འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་རྣམས་སུ་དེས་ཡོངས་སུ་དགྱེས་པར་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་སོ་སོར་རྗེས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། གཞན་དོན་གཙོ་ཆེ་བ་དེས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ཐམས་ཅད་དུ་སོ་སོ་ཇི་ལྟ་བར་རང་ཉིད་བཟོའི་ལས་ལ་སོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ཀུན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་དང་ཐུན་མོང་བ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སུ་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ ཀྱི་སྐུ་རང་དོན་གཙོ་ཆེ་བ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།བསྟོད་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཀྱང་བཤད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུའི་ དོན་བཟུང་ནས་ཆོས་དཀོན་མཆོག་གིའོ།།དེ་སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གིའོ། །སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་སླ་བའི་དོན་དུ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པའང་མཛད་དེ། དུ་དང་ཅིའི་ཕྱིར་ཉེར་ལེན་རྣམས། །མཚན་ཉིད་དེ་ཡི་གནས་ རྣམས་ཏེ།།གོ་རིམས་དོན་དང་དཔེར་དབྱེ་དང་། །བསྡུས་པ་ལ་སོགས་བཞི་པོ་ནི། །བསྡུས་པས་སྦྱོར་དང་ལྡན་དེ་ཉིད། །རྣམ་པར་ངེས་དང་དབྱེ་བ་བཞི། །བདེན་དང་ཆོས་ཐོབ་ཡང་དག་གཏམ། །རྣམ་པར་ངེས་པའི་དབྱེ་བ་སྟེ། །ཀུན་ནས་བཏུས་པའི་སྤྱི་སྡོམ་མོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ འདི་བརྩམས་ཤེ་ན།།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དུ་དང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསམ་པའི་གནས་རྣམས་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩམས་སོ། །འདི་ལྟར་མཁས་པ་འདིས་ནི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། ཡང་དག་པའི་གཏམ་ གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཕན་ཡོན་ནོ།།དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། ཞི་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་འཕེལ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི། གནས་འདི་དག་ལའང་མཁས་པར་བྱས་པ་ན། ཐེ་ཚོམ་མེད་པས་ཇི་ལྟར་དམིགས་ པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདེ་བར་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མཐོང་འཕེལ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི། རྣམ་པ་མང་པོར་ཤེས་བྱ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས། ཤེས་རབ་ཁྱད་ཞུགས་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་གཏམ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ ཕན་ཡོན་ནི།གནས་འདི་དག་ལ་མཁས་པས་འདྲི་བ་ཐམས་ཅད་ལུང་སྟོན་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པས་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པར་བལྟའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་དུ། ཁམས་རྣམས་ནི་དུ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་དུ། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །ཁམས་རྣམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དེ། མིག་གི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་ཁམས་དང་། སྒྲའི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཁམས་དང་།སྣའི་ཁམས་དང་། དྲིའི་ཁམས་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་ཁམས་དང་། རོའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ།

'依于自他二利'这句话是说明趣入的意义，因为住于自利他利二者的特征，以及报身、化身、法性如来身等，如理而住于以自利为主，以及住于无边的以他利为主。'依于'的意思是显现身，'依于二者'是指主要受用。报身是诸佛的主要自利，因为在大眷属坛城中，各自领受甚深法的受用而生欢喜。
主要他利是指于十方世界中，随各自所需以工巧等化身成办一切有情事业。法性身是一切如来共同的，将极细微的一切障碍于如是性中转变的特征，法身主要自利是获得未得，如是分别如来身三种差别而趣入。
由此赞颂也应知说明法和僧的功德，即取自性、因、果之义为法宝。由于有学、无学决定出离故为僧宝。为令弟子易解而作论典纲要安立，即'几与为何近取蕴，彼等相之处，次第义及喻分别，摄等四者，摄而相应彼性，决定及分别四，谛与得法正语，决定之分别，是为遍摄总纲要'。
若问为何造此论典？为了通达蕴等所说的几与为何等思察处而造。如是通达有二种利益：作意利益与抉择正语利益。其中作意利益应知顺止观增长。顺止是于此等处通达后，由无疑故如所缘以专注方式安住心于等持。顺观增长是由于广泛观察所知，智慧得以增上。
抉择正语利益是由通达此等处，于一切问难具有解说能力而得无畏。蕴有几？界有几？处有几？蕴有五：色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。界有十八：眼界、色界、眼识界、耳界、声界、耳识界、鼻界、香界、鼻识界、舌界、味界、舌识界、身界、触界、身识界、意界、法界、意识界。

།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྣའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། དྲིའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལྕེའི་སྐྱེ་མཆེད དང་།རོའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ན། བདག་གི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་གི་དངོས་པོ་ལུས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་བཅས་ པ་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་།བདག་གི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་གི་དངོས་པོ་ཐ་སྙད་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་གི་དངོས་པོ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་གི་དངོས་པོ་ དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་གི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་བདག་གི་གནས་ཡིན་པས་བདག་གི་དངོས་པོའོ། །ལྔ་པ་ནི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་སྟེ། རྟེན་ཡིན་པས་བདག་གི་དངོས་པོར་རིག་པར་ བྱའོ།།ལུས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་བཅས་པས་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་གི་རྟེན་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ སྟེ།ལུས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རྟེན་ནི་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་དེ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཕལ་ཆེས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་གིར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཁམས་རྣམས་ བཅོ་བརྒྱད་ཁོ་ན།ལུས་དང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་འཛིན་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་གིས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དྲུག་ གིས་སོ།།འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སྟེ། དེ་འཛིན་པ་ནི་རྟེན་དང་དམིགས་པའི་དངོས་པོར་འཛིན་ཏོ། །དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམས་ཏེ། བཅུ་གཉིས་ནི་དེ་ལྟར་དེ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཡང་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ཅན་ནི་མ་འོངས་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ན། ལུས་དང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་གཉིས་ཉིད་ཀྱིས་མ་འོངས་ པའི་ཉེར་སྤྱོད་རྣམ་པ་དྲུག་གི་སྒོ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་དང་དོན་ཙམ་གཟུང་བས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་བརྗོད།ཉེ་བར་ལེན་པར་སྦྱོར་བས་དེས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྣམ་པ་གང་འདིར་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟེ། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། ཡོངས་ སུ་མི་གཏོང་བར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།མ་འོངས་པ་ལ་འདོད་པ་དང་ད་ལྟར་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིར། ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཏེ། དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་འདོད་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་ལྷག་པར་ཆགས་པའོ། །འདུན་པས་ནི་མ་འོངས་པའི་ལུས་འདོད་པའི་ སྒོ་ནས་ལེན་ཏེ།དེས་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་བོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ལུས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སྒོ་ནས་ལེན་ཏེ། དེས་ན་ལྟ་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མི་བཏོང་ངོ་། །དེ་བས་ན་དེ་གཉི་ག་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།

处所有十二种，即眼处、色处、耳处、声处、鼻处、香处、舌处、味处、身处、触处、意处、法处。
为何蕴唯有五种？因为执取五种我事，即因为执取具有身体执取的我事、因为执取受用的我事、因为执取言说的我事、因为执取法与非法的我事、因为执取彼等所依的我事。
所谓'因为执取五种我事'中，四种是我之所依故为我事，第五唯是我之相，因为是所依故应知为我事。
具有身体执取者，应知摄集内外色蕴。受等即是受用等，应知显示彼等之相。彼等之所依是识我事，具有身体执取等彼等之所依是彼等之相，此是'事'之义。如是世间多执识为我，余者执为我所故。
为何界唯有十八种？因为身与所执以六种过去、现在受用为所执取故。所谓'以身与所执'即是以眼等六根与色等六境。
六种过去、现在受用即是六识，彼所执即是执为所依与所缘事。根与境十二即如是为彼所执故为界。诸识应知因执受用相故为界。
如何执过去与现在所缘等受用相者即是未来。
为何处唯有十二种？因为以身与所执二者执取未来六种受用之门故。
因为仅是生门，故以根与境执取而安立唯十二处，因为无具有受用相之六识处故。
为何称为取蕴？由执取相应故称为取蕴。
此中执取之相为欲与贪，因为执取未来与现在蕴之成就与不舍离故。因为于未来起欲、于现在起贪著故。
执取即是欲与贪，其中欲即是希求，贪即是贪著。以欲从希求未来身之门而取，由此成就未来诸蕴。以贪从贪著现在身之门而取，由此不舍现在诸蕴。是故于彼二者皆应称为执取。

།རྒྱུ་གང་ གིས་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཞེས་བརྗོད།དེ་ལ་ཕུང་པོ་ལྟར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ མཚན་ཉིད་རྣམས་གང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ཏེ།རེག་པས་གཟུགས་དང་ཡུལ་སྤྱད་པའི་གཟུགས་སོ། །རེག་པ་གཟུགས་གང་ལགས་པས་ཀུན་དུ་རེག་ན་རེག་པ་གཟུགས་ཏེ། བོང་བས་ཀུན་དུ་རེག་པའམ། དབྱིག་པས་ཀུན་དུ་རེག་པའམ། མཚོན་ཆས་ཀུན་ དུ་རེག་པའམ།གྲང་བའམ། ཚ་བའམ། བཀྲེས་པའམ། སྐོམ་པའམ། སྦྲང་བུའམ། ཤ་སྦྲང་ངམ། རླུང་ངམ། གདུང་བའམ། སྡིག་སྦྲུལ་གྱིས་ཀུན་དུ་རེག་པ་རེག་ན་གཟུགས་སོ། །རེག་པས་གཟུགས་ནི་གཟུགས་རྣམས་ལ་རེག་ན་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། ཡུལ་དཔྱད་པ་གང་ གང་ཡུལ་འདི་དང་འདིའོ།།གཟུགས་འདི་ཉིད་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་མཉམ་པར་བཞག་པའམ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཡིད་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པས་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱེད་པའོ། །གང་ཡུལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་ལའོ། །འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀེང་རུས་ཀྱི་རིགས་ ལ་སོགས་པ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་འདྲ་བའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ།།འདི་ཉིད་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །སྣ་ཚོགས་སུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་སོ། །ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་གང་། རྗེས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། གང་རྗེས་ སུ་མྱོང་བའི་ངོ་བོས་དགེ་བའམ།མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་སོ་སོའི་རྗེས་སུ་མྱོང་བའོ། །ལས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་བདེ་བ་རྗེས་སུ་མྱོང་བའོ། །ལས་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་མྱོང་བའོ། ། གཉིས་ཀའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྗེས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་བཏང་སྙོམས་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། བཏང་སྙོམས་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །བདེ བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་ཉེ་བར་བཏགས་སོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་གང་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་མཚན་ཉིད་དེ། མཚན་མར་འཛིན་པའམ། བཀྲ་བར་བྱེད་པའི་ངོ་བོས་གང་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། ཞེན་པ་དང་། རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་དོན་རྣམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དོ།།མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་། ཞེན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཐོང་བ་ལ་ནི་གང་མིག་གིས་མྱོང་བའོ། །ཐོས་པ་ནི་གང་རྣ་བས་མྱོང་བའོ་ཞེས་པ་ནི་གང་འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་སོ་སོ་རང་གིས་མྱོང་བའོ། །ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་གང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཏེ། གང་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ངོ བོས་དགེ་བའམ།མི་དགེ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བྱས་པའམ། གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་རྣམས་སུ་སེམས་འཇུག་གོ། །གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་རྣམས་སུ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་གང་། རྣམ་པར་ཤེས་པས་ མཚན་ཉིད་དེ།གང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོས་གཟུགས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྒྲ་རྣམས་དང་། དྲི་རྣམས་དང་། རོ་རྣམས་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །མིག་གི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་། གང་མིག་རྣམས་ལ་གཟུགས་ རྣམས་མཐོང་བ་ཅན་དང་།བལྟ་བ་སྟེ། གང་དེའི་ས་བོན་ཉེ་བར་བསགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་ལེན་པ་དེ་མིག་གི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སོ། །གང་གིས་མིག་རྣམས་ལ་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་ཅན་དང་། བལྟ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁམས་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།

由何因缘称界和处为有取法？如同蕴所说的是具有执取的诸法，因此应当了知为有取之法。
色蕴的相有哪些？色的相有二种方式：触所生色和境界所生色。
触所生色是什么？凡是触及时能感受到的色，即被石头触及、被棍棒触及、被武器触及、被寒冷、炎热、饥饿、干渴、蚊虫、虻、风、热恼、毒蛇所触及时能感受到的色。触所生色应当了知为触及色法时转变为其他事物。
境界所生色是什么？凡是对此境界和彼境界，此色和如是色等，以等持或不等持的意识分别而作种种分别。'对境界'是指现前的方位。'此和彼'是指如同骷髅等所知事物相似的影像。'此和如是'是指颜色和形状的差别。'作种种分别'是指如是想。
受蕴的相有哪些？以领受为相，即以领受的本性领受善或不善业的异熟果报。善业的异熟果报是领受快乐。不善业的异熟果报是领受痛苦。二者的异熟果报是领受不苦不乐，如此，领受善与不善的异熟识恒时与舍相应，彼舍即是异熟。苦乐是从异熟所生，故假名为异熟。
想蕴的相有哪些？以了知为相，即以执取相或分别的本性，对所见、所闻、所觉、所知诸义作施设。关于所见、所闻、所觉、所知诸义：所见是眼所领受；所闻是耳所领受；所觉是自己所证知'如是如是'；所知是自身所领受。'施设'的意思是以言说表达使人理解。
行蕴的相有哪些？以造作为相，即以心的造作本性，使心趣入善或不善或无记的种种状态。种种状态即是乐等状态。
识蕴的相有哪些？以了别为相，即以了别的本性而了别色、声、香、味、触、法。
眼界的相是什么？凡是眼能见色、观察，其种子积集成熟的识所摄持，即是眼界之相。'凡是眼能见色、观察'是指通过摄持过去识的作用而显示为界。

།བལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མིག་གི་ས་བོན་ཉེ་བར་བསགས་པ་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་ཡང་ཁམས་ཏེ། གང་ལས་ཕྱི་མ་ལ་མིག་འགྲུབ་ བའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའང་ཁམས་ཏེ། གང་ལས་གྲུབ་ཟིན་པའོ། །ས་བོན་རྣམ་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་མིག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་མིག་གི་ཁམས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མིག་གི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བར། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་། མིག་གང་རྣམས་ལ་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་མཐོང་བ་རྣམས་ཏེ། གང་དེ་ལ་མིག་གི་ཁམས་དབང་བ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །མིག་གི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ལ་དབང་བྱེད་པ་སྟེ། དབང་པོའི་ དབང་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རང་གི་རྟེན་དང་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བར་སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་། རྟེན་མིག་ གིས་དམིགས་པ་གཟུགས་ཀྱིས་སོ་སོར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།གང་དེའི་ས་བོན་ཉེ་བར་བསགས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ངོ་།།སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་། དེ་ཁམས་བཞིན་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཁམས་བཞིན་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཞེས་པ་ནི་མིག་གང་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། གང་དེའི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྦྱར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་གནས་པ་གང་། གཟུགས་གང་ཅུང་ཟད་དེ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས་པའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉེ་བར་བླངས་པའི་གཟུགས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྐྱེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། གནོད་པ་དང་། འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས་པའི་གཟུགས་ལ་ནི། རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔའི་དབང་ དུ་བྱས་ནས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་དེ་དག་མེད་ན་དེ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་གྱུར་ན་དེ་ལ་གནས་པ་ཉེ་བར་བླངས་པའི་གཟུགས་རྣམས་མི་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པར་བྱེད་པའི་ རྒྱུ་ཉིད་ནི་མཚུངས་པར་འབྱུང་བའི་དུས་ན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཚུལ་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་བསལ་ན་ཉེ་བར་བླངས་པའི་གཟུགས་ལ་སོ་སོར་ཡུལ་གནོད་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕེལ་ བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་འཕེལ་བའི་དུས་ན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས་པའི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་གང་། སའི་ཁམས་དང་། ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་སོ། །སའི་ཁམས་གང་། སྲ་བ་ཉིད་དོ། །ཆུའི་ཁམས་གང་། གཤེར་བ་ཉིད་དོ། །མེའི་ཁམས་གང་། དྲོ་བ་ཉིད་དོ། །རླུང་གི་ཁམས་གང་། ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ཉིད་དོ། །ཉེ་བར་བླངས་པའི་གཟུགས་གང་། མིག་གི་དབང་པོ་དང་། རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྣའི་དབང་པོ་དང་། ལྕེའི་དབང་པོ་དང་། ལུས ཀྱི་དབང་པོ་དང་།གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་སོ། །མིག་གི་དབང་པོ་གང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་བླངས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་པའོ། །རྣ་བའི་དབང་པོ་གང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས་པ་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བའོ།

所谓'见'，是由于现在的识近行执取。眼根的种子积集，一切取识也是界，由此在后世成就眼根。异熟也是界，由此已经成就。种子这两种形态都是眼的因，所以称为眼界。如同眼界，耳、鼻、舌、身、意界也是如此。
色界的相是什么？凡是眼根所见色法，具足见性和所见，其中眼界所主导者即是色界相。眼界是主导色法的，因为由根的力量而成就外境，是具有自身所依和所缘差别的。如同色界，声、香、味、触、法界的相也是如此。
眼识界的相是什么？依止眼根缘取色法而各别显现的识，其种子积集和异熟受取的识，即是眼识界相。同样，耳、鼻、舌、身、意识界的相也是如此。
处的相是什么？应当如界般观察，也应当如理地如界般观察。'如理'是指如同'眼根所见诸色'以及'其种子'等也要配合。
色蕴的安立是什么？任何色法都是四大种以及四大种所造。关于四大种所造，如何是所造色？因为是生起、随转、安住、损害和增长的因。对于四大种所造色，是依据五种因而说生起等是因：生起因是因为无彼则彼不生；随转因是因为大种变化时，依止于彼的所造色不住；安住因是因为同时生起时，大种持续不断地摄持所造色相续；损害因是因为大种若坏，所造色对各别境无有损害力；增长因是因为在增长时，大种令所造色圆满增长。
什么是四大种？地界、水界、火界、风界。什么是地界？即坚性。什么是水界？即湿性。什么是火界？即暖性。什么是风界？即轻动性。
什么是所造色？眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、色、声、香、味、触的一分以及法处所摄色。什么是眼根？四大种所造、眼识所依的净色。什么是耳根？四大种所造、耳识所依的净色。

།སྣའི་དབང་པོ་གང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས་པ་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བའོ། །ལྕེའི་དབང་པོ་གང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར བླངས་པ་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བའོ།།ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་གང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས་པ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བའོ། །གཟུགས་གང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས་པ་གང་མིག་གི་དབང་ པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་ཏེ།ཇི་ལྟར་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། རིང་བ་དང་། ཐུང་བ་དང་། ལྷམ་པ་དང་། ཟླུམ་པོ་དང་། རྡུལ་ཕྲན་དང་། རགས་པ་དང་། ཕྱལ་ལེ་བ་དང་། ཕྱལ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐོ་བ་དང་། དམའ་བ་དང་། གྲིབ་མ་དང་། ཉི་མ་དང་། སྣང་བ་དང་། མུན་པ་དང་། སྤྲིན་དང་། དུ་བ་དང་། རྡུལ་དང་། ཁུག་རྣ་དང་། མངོན་པར་གསལ་བ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། ནམ་མཁའ་ཁ་དོག་གཅིག་པའོ། །དེ་ཡང་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་དང་། དེ་གཉི་གའི་བར་ན་གནས པ་དང་།ཁ་དོག་དང་འདྲ་བའོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། དབྱིབས་དང་། ཕན་གནོད་དང་། ཕྱེད་པའི་རྟེན་དང་། བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱན་དང་། རྣམ་པ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་དང་བཅུ་དང་བརྒྱད་ དང་།གཅིག་དང་གཅིག་གི་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལས་གཞན་པ་ཐོགས་པར་བྱེད་པའི་རིག་བྱ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པའི་དམིགས་པའོ། །ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྟེང་ན་སྔོན་པོར་སྣང་བའོ། །སྒྲ་གང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས་པ་རྣ་བའི་དབང་པོའི་གཟུང་བའི་དོན་གང་ཡིད་དུ་འོང་བའམ།ཡིད་དུ་མི་འོང་བའམ། གཉི་ག་མིན་པའམ། ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་སམ། མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་སམ། དེ་གཉི་གའམ། འཇིག་རྟེན་པས་རབ་ཏུ་རྟོགས་བའམ། གྲུབ་པས་བསྟན་བའམ། ཡོངས་སུ་བརྟགས་བའམ། འཕགས་པའི་ཐ་སྙད་དམ། འཕགས་མིན་གྱི་ཐ་སྙད་དོ། །སྒྲ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕན་གནོད་དང་། རྒྱུས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། བཤད་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །མཚན་ཉིད་ནི་རྣ་བའི་དབང་པོའི་གཟུང་བའི་དོན་གང་ཡིན པའོ།།བཤད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་པས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། །ལྷག་མ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ངག་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའོ། །མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ ལས་བྱུང་བ་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའོ། དེ་གཉིས་ཀ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལག་པ་དང་རྫ་རྔ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའོ། །འཇིག་རྟེན་པས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྐད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །གྲུབ་པས་བསྟན་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའོ། །ཡོངས་སུ་བརྟགས་ པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའོ།།འཕགས་པའི་ཐ་སྙད་དམ། འཕགས་མིན་གྱི་ཐ་སྙད་ནི་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དྲི་གང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས་པ་སྣའི་དབང་པོའི་གཟུང་བའི་དོན་ གང་།དྲི་བཟང་བའམ། དྲི་ང་བའམ། དྲི་མཉམ་བའམ། ལྷན་སྐྱེས་ལས་སམ། སྦྱར་བ་ལས་སམ། གྱུར་པ་ལས་སོ། །དྲི་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕན་གནོད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་དྲི་ནི་ཙན་དན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །སྦྱར་བ་ནི་བདུག་སྤོས་སྦྱར་ བ་རྣམས་ཀྱིའོ།།གྱུར་པ་ནི་ཤིང་ཏོག་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རོ་གང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས་པ་ལྕེའི་དབང་པོའི་གཟུང་བའི་དོན་གང་དེ་ཡང་ཁ་བའམ། སྐྱུར་བའམ། ཚ་བའམ། བསྐ་བའམ། ལན་ཚྭའམ། མངར་བའམ། ཡིད་དུ་འོང་ བའམ།ཡིད་དུ་མི་འོང་བའམ། དེ་གཉིས་ཀ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའམ། ལྷན་སྐྱེས་སམ། སྦྱར་བ་ལས་སམ། གྱུར་པ་ལས་སོ། །རོའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ནི་དྲི་ལྟར་རིག་པར་བྱའོ།

什么是鼻根？由四大种所造的作为鼻识所依的净色。什么是舌根？由四大种所造的作为舌识所依的净色。什么是身根？由四大种所造的作为身识所依的净色。
什么是色？由四大种所造的作为眼根境界的对象，如蓝色、黄色、红色、白色、长、短、方、圆、微尘、粗大、显现、不显现、高、低、影、日光、光明、黑暗、云、烟、尘、雾气、明显、表色以及同一色的虚空。这些又分为好的颜色、不好的颜色、处于两者之间的颜色以及与颜色相似的。
蓝色等二十五种色，应当了知是以相、形状、利害、分别所依、作用相、装饰等六种方式建立，依次为四种、十种、八种、一种、一种。其中'明显'是指离开其他有碍所知的方位所缘。'虚空'是指上方显现为蓝色的。
什么是声？由四大种所造的耳根所取的对象，可以是悦意的、不悦意的、非二者的，或者从有执受大种因所生，或从无执受大种因所生，或从二者所生，或是世间所共知的，或是成就者所说的，或是遍计所执的，或是圣者言说，或是非圣者言说。
声音是以相、利害、因的差别、说的差别、言说的差别等方式建立。相是指耳根所取的对象。说的差别是指世间所共知等三种。其余应当随顺了知。其中从有执受大种因所生的，如语言等声音。从无执受大种因所生的，如树木等声音。二者都有的，如手和陶鼓等声音。世间所共知是指世间语言所摄。成就者所说是指圣者所说。遍计所执是指外道所说。圣者言说或非圣者言说是指应当了知是就见等八种言说而言。
什么是香？由四大种所造的鼻根所取的对象，可以是好香、臭香、平等香，或从俱生、和合、变异而来。香是以相、利害、差别等方式建立。俱生香如檀香等。和合香是指调配的香料等。变异香是指成熟的水果等的香。
什么是味？由四大种所造的舌根所取的对象，可以是涩味、酸味、辣味、苦味、咸味、甜味，或是悦意的、不悦意的、离二者的，或从俱生、和合、变异而来。味的建立方式应当如香一样了知。

།རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་གང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་གཟུང་བའི་དོན་གང་འབྱུང་བ་ཆེན་ པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བླངས་པ་འཇམ་པ་ཉིད་དམ།རྩུབ་པ་ཉིད་དམ། ཡང་བ་ཉིད་དམ། ལྕི་བ་ཉིད་དམ། མཉེན་པ་ཉིད་དམ། ལྷོད་པ་ཉིད་དམ། ལྷོད་མིན་ཉིད་དམ། གྲང་བའམ། བཀྲེས་པའམ། སྐོམ་པའམ། ཚིམ་པའམ། སྟོབས་སམ། སྟོབས་ངན་ནམ། བརྒྱལ་བའམ། གཡའ་བའམ། འགྲེད་པའམ། ན་བའམ། རྒ་བའམ། འཆི་བའམ། ངལ་བའམ། ངལ་སོས་པའམ། སྤུངས་ཆེ་བའོ། །རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི། ཀུན་དུ་མནབས་པ་དང་། ཀུན་དུ་གཞལ་བ་དང་། རེག་པ་དང་། ཀུན་དུ་གནོད་པ་དང་། འདུས་པ་དང་། ཁམས སྙོམས་མ་སྙོམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ཆུ་དང་རླུང་འདུས་ན་གྲང་ངོ་། །ཆུ་དང་ས་འདུས་ན་འགྲེད་དོ། །ཁམས་སྙོམས་ནང་ལ་སོགས་པ་དང་། སྟོབས་དང་སྤུངས་ཆེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྤུངས་ཆེ་བ་ནི་མི་འཇིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚིམ་པ་ནི་གཉི་གའོ། ། བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཁམས་མ་སྙོམས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་སྟེ། མངོན་པར་བསྡུས་པ་ཅན་ནམ། མངོན་པར་གསལ་བ་ཅན་ནམ། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཅན་ནམ། ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཅན ནམ།དབང་འབྱོར་པ་ཅན་ནོ། །མངོན་པར་བསྡུས་པ་ཅན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གཟུགས་སོ། །མངོན་པར་གསལ་བ་ཅན་ནི་དེ་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་པ་ཐོགས་པར་བྱེད་པའི་རེག་བྱ་དང་བྲལ་བའོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཅན་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ། །ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཅན་ ནི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་སོ།།དབང་འབྱོར་བ་ཅན་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་བསམ་གཏན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་གང་ཡིན་པའོ། །ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་གནས་པ་གང་ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་བདེ་བའམ། སྡུག་ བསྔལ་ལམ།སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བའང་མིན་པའོ། །རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་བདེ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བའང་མིན་པ་སྟེ། བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་སམ། སྡུག་བསྔལ་ལུས་ཀྱིས་ སམ།སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བའང་མིན་པ་ལུས་ཀྱིས་སམ། བདེ་བ་སེམས་ཀྱིས་སམ། སྡུག་བསྔལ་སེམས་ཀྱིས་སམ། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བའང་མིན་པར་སེམས་ཀྱིས་སམ། བདེ་བ་དུག་བཅས་སམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བའང་མིན་པར་དུག་བཅས་སམ། བདེ་བ་དུག་མེད་དམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བའང་མིན་པ་དུག་མེད་དམ། བདེ་བ་ཞེན་པ་བརྟེན་པའམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བའང་མིན་པ་ཞེན་པ་བརྟེན་པའམ། བདེ་བ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་བརྟེན་པའམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། སྡུག བསྔལ་དང་བདེ་བའང་མིན་པ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་བརྟེན་པའང་རུང་ངོ་།།ལུས་ཀྱི་གང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་གང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །དུག་བཅས་གང་། ལུས་ལ་སྲེད་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །དུག་མེད་ གང་།དེའི་སྲེད་པ་དང་མི་ལྡན་པའོ། །ཞེན་པ་བརྟེན་པ་གང་། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་སྲེད་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་གང་། དེ་དང་མི་ལྡན་པའོ། །ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ནི་གནས་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་སྡོམ་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྡོམ་པས་ནི། ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གཟུགས་མེད་པའི་གནས་སྡོམ་པས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ནི་དུག་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་ཀྱིའོ།།རྣམ་པར་བྱང་བས་ནི་དུག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་སྲེད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

触的一分是什么？身根所取境为四大种所摄的柔软性、粗糙性、轻性、重性、柔软性、松软性、紧实性、冷、饥、渴、饱足、强壮、虚弱、昏厥、痒、麻、病、老、死、疲劳、休息、充实。
触的另一分是：遍着、遍量、触碰、遍损、和合、界平衡不平衡的安立。水和风和合则成冷。水和地和合则成麻。界平衡则有内等、强壮和充实，充实应知为无畏。饱足是二者。饥等余者应知为界不平衡。
法处的自性是什么？应当观察为五种：极微聚性、极明显性、摄受性、遍计性、自在性。极微聚性是极微色。极明显性即是离彼无碍触的其他。摄受性是无表色。遍计性是影像色。自在性是禅定者解脱境界的色。
受蕴的安住是什么？六受聚，即眼触所生受的乐、苦或不苦不乐。耳、鼻、舌、身、意触所生受的乐、苦或不苦不乐，即身乐、身苦、身不苦不乐，或心乐、心苦、心不苦不乐，或有漏乐、苦、不苦不乐，或无漏乐、苦、不苦不乐，或依耽著乐、苦、不苦不乐，或依出离乐、苦、不苦不乐。
身受是什么？与五识身相应。心受是什么？与意识相应。有漏是什么？与身贪相应。无漏是什么？不与彼贪相应。依耽著是什么？与五欲贪相应。依出离是什么？不与彼相应。
受蕴由处所、自性、处摄、染污、清净而安立。其中由色处摄而安立身受。由无色处摄而安立心受。由染污安立有漏等。由清净安立无漏等，应当了知。不与彼贪相应，应知为不与烦恼相应。

།འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་དྲུག་སྟེ།མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་འདུ་ཤེས་ཏེ། གང་གི་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་ཡང་དག་པ་ཤེས་ཤིང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོར་གྱུར་ པ་དང་།ཚད་མེད་པ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཤེས་པའོ། །མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་གང་། གང་གིས་ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་རྣམ་པར་གནས་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་ སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འདུ་ཤེས་མ་གཏོགས་པ་གང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་གང་། འདུ་ཤེས་གང་མ་གཏོགས་པའོ། །ཆུང་ངུའི་འདུ་ཤེས་གང་། གང་གིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཤེས་པའོ། །ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་འདུ་ཤེས་གང་། གང་གིས་གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་ཤེས་པའོ།།ཚད་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་གང་། གང་གིས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཤེས་པའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་གང་། གང་གིས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཤེས་པའོ། །ཐ་སྙད་ ལ་མི་མཁས་པ་ནི་སྐད་མ་བསླབས་པས་ནི་གཟུགས་ལ་འདུ་ཤེས་ནི་འབྱུང་ན་གཟུགས་སྙམ་དུ་མི་ཤེས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་མཚན་ མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འདུ་ཤེས་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སོ།།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་མི་གསལ་བས་དམིགས་པ་ལ་མཚན་མར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། །ཆུང་ངུའི་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་པས་ཏེ་ངན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་ པོར་གྱུར་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་པ་སྟེ།དེ་བས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚད་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་པ་སྟེ། མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་ པོའི་རྣམ་པར་གནས་པ་གང་།སེམས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་པ་སྟེ། གང་གི་དགེ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱིར་ ཡང་སེམས།གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་ཡང་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་མ་གཏོགས་པ་སེམས་པ་འདི་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ལས་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་པ་ གཏོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དང་།སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་བསྟན་པ་ལ་དང་པོ་སེམས་པ་འབའ་ཞིག་ཙམ་བཟུང་བ་ནི་དེ་གཞན་དག་གི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་ནི། གང་གིས་ དགེ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་དགེ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་སོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི། སེམས་པས་ བསྐྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་རྣམས་ལ་བཏགས་པ་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ།

什么是想蕴的识？想的六种集合，即眼触所生的想，耳、鼻、舌、身、意触所生的想，能如实了知有相及无相、小及大、无量及无所有处的。
什么是有相想？除了不善言说、入无相界定及入有顶定的想之外的其他想。
什么是无相想？除了前述想之外的想。
什么是小想？了知欲界的想。
什么是大想？了知色界的想。
什么是无量想？了知空无边处及识无边处的想。
什么是无所有想？了知无所有处的想。
不善言说是指未学习语言，虽生起对色的想，但不知'这是色'，因此称为无相想。
入无相界是指远离一切色等相，对无相涅槃起想，这是无相想。
入有顶定的想因不明显，不执著所缘为相，故为无相想。
小是指欲界，因为低劣。
大是指色界，因为比欲界殊胜。
无量是指空无边处和识无边处，因为无边际。
因此应当了知，缘于彼等的想即是小等想。
什么是行蕴的安住？思的六种集合，即眼触所生的思，耳、鼻、舌、身、意触所生的思，为善而思，为烦恼而思，为分位差别而思。
如是，除了受和想之外的这思，以及其他心所法，及不相应行，称为行蕴。
除受想之外的一切心所及不相应行，都是行蕴的体性。
首先单独取思，是因为它是其他诸法的先导。
显示了知的因相是'为善而思'等。
其中善是指将要解说的信等。
烦恼是指贪等烦恼及随烦恼。
分位差别是指由思所生的行的诸分位假立的不相应行。

།དེ་ཡང་གང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་རེག་པ་དང་། འདུན་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། དད་པ་དང་། ངོ་ཚ་དང་། ཁྲེལ་དང་། མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱོངས་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ཚོགས་ཅན་ལ་ལྟ བ་དང་།མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་དང་། མི་བདེན་པར་ལྟ་བ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དང་། འཆབ་པ་དང་། འཚིག་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་བག་མེད་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་གཡེང་དང་། གཉིད་དང་། འགྱོད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པའོ། །སེམས་པ་ལ་སོགས པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་དང་།ལས་ཀྱིས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་པ་གང་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་པ་ནི་སེམས་མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་དེ་གཅེས་པས་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཞེས་པས་ལས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་ལ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་འཇུག་པར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཛིན་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཛིན་པ་ནི་དེ་དག་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གཏོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་བརྗོད་དོ། །རེག་པ་གང་ གསུམ་འདུས་ནས་དབང་པོའི་རྣམ་འགྱུར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཚོར་བ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ལ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པར་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་དེ་ནི་རེག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུན་པ་གང་། འདོད་པའི་དངོས་པོ་ ལ་དེ་དང་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་འདོད་པ་ཉིད་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ།།དེ་དང་དེའི་ཕྱིར་བྱེད་འདོད་པ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ལྟ་བ་དང་། ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པར་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོས་པ་གང་། ངེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་འཛིན་ པས་མི་འཕྲོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཅན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ངེས་པར་འཛིན་པ་ནི་འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་མོས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་གཅེས་སུ་བྱེད་པ་ནི། གཞན་དག་གིས་འཕྲོགས་པར་མི་ནུས་སོ། །དྲན་པ་གང་། འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སེམས་བརྗེད་པ་མེད་པའི་དོན་རྣམ་པར་ མི་གཡེང་བའི་ལས་ཅན་ནོ།།འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་ནི་སྔོན་མྱོང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་ལས་ནི་སླར་དྲན་པས་མངོན་པར་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ་ན་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་ཉེ་བར་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་། ཉེ་བར་བརྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ པ་ཤེས་པས་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ།།སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པའོ། །ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་གང་། ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རབ་ ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སོམ་ཉི་བཟློག་པའི་ལས་ཅན་ནོ།།སོམ་ཉི་བཟློག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ན་ངེས་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དད་པ་གང་། ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་དང་། ནུས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། དང་བ་དང་། འདོད་པ་ དང་།འདུན་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ།

此外，作意、触、欲、胜解、念、定、慧、信、惭、愧、无贪、无嗔、无痴、精进、轻安、不放逸、舍、不害、贪欲、嗔恚、慢、无明、疑、萨迦耶见、边执见、见取见、戒禁取见、邪见、忿、恨、覆、恼、嫉、悭、诳、谄、骄、害、无惭、无愧、昏沉、掉举、不信、懈怠、放逸、忘念、不正知、散乱、睡眠、恶作、寻、伺。
应当了知思等心所法是以其相和业来说明。思是令心造作，是意业，其业用是使心趣入善、不善和无记法。其中，思以令心造作的意业为其特相，以使心趣入善、不善和无记法为其业用，因为如此造作而使心趣入善等诸法。
作意是心的趣向，其业用是令心执持所缘。执持所缘是应当了知为令心一再趣向彼等。因此，获得作意即说为获得三摩地。
触是三和合后决定诸根变异，其业用是作为感受生起的所依。应当了知，在识生起时，随顺乐等感受生起的根的变化形态即是触。
欲是对所欲事物希求获得，其业用是作为发起精进的所依。'希求获得'是总摄一切想要看、听等的希求。
胜解是对已确定的事物如其所确定而执持，其业用是不被夺。'如其所确定而执持'是胜解'此即如是，非为他样'。因此珍视此者，他人不能夺取。
念是对熟悉的事物心不忘失，其业用是令心不散乱。熟悉的事物应当了知为先前所经验的。不散乱的业用是因为重新忆念而说时能生起不散乱的缘故。
三摩地是对所观察的事物心一境性，其业用是作为智慧生起的所依。心一境性即是不散乱。作为智慧生起的所依是因为心得等持时能如实了知。
慧是对所观察的诸法简择，其业用是断除疑惑。断除疑惑是因为以慧简择诸法时能获得决定。
信是对实有、具德者和有能力者深信、净信、欲求，其业用是作为希求生起的所依。

།ཡོད་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་རབ་ཏུ་དང་བར་བྱེད་པ་དང་། ནུས་པ་ཉིད་ལ་བདག་གིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའམ། སྒྲུབ་པར་བྱེད་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་འདོད་པར་བྱེད་པའོ། །ངོ་ཚ་གང་། བདག་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་ བས་འཛེམ་པ་ཉེས་པ་སྤྱོད་པར་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ།།ཁྲེལ་གང་། གཞན་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་འཛེམ་པ་དེ་དང་དེའི་ལས་ཅན་ནོ། །མ་ཆགས་པ་གང་། སྲིད་པ་དང་སྲིད་པའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་མ་ཆགས་པ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ ནོ།།ཞེ་སྡང་མེད་པ་གང་། སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་འཚེ་བ་མེད་པ། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །གཏིག་མུག་མེད་པ་གང་། རྣམ་སྨིན་ནམ་ལུང་ངམ་རྟོགས་པའམ་ཤེས་པས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ཉེས་བར་ སྤྱོད་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ།།སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་དང་། ཐོས་བསམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ལུང་དང་། རྟོགས་པའི་ཤེས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བརྟེན་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཤེས་རབ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའོ། བརྩོན་འགྲུས་གང་། སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བའི་གོ་ཆའམ། སྦྱོར་བའམ། མི་འགོང་པའམ། མི་ལྡོག་པའམ། ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང ལྡན་པ་དང་།སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྟུལ་བ་བརྟན་པ་དང་། བརྩོན་པ་མི་འདོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་འདི་རྣམས་ནི་གོ་ཆ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་སྤྲོ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བའི་དངོས་གཞི་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་ལས་སུ་བྱས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གང་། ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རྣམས་རབ་ཏུ་སྦྱངས་པས་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་ནི་དེའི་དབང་གིས་གནས་གྱུར་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །བག་ཡོད་གང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་བཅས་པས་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་ལ་གནས་ནས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་བསྲུང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །དགེ་བ་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པའི་སྔོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བས་དེ་དག་བག་ཡོད་པར་གདགས་སོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདིར་ཟག་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པའི་གནས་ཀྱི་ཡུལ་རྣམས་སུ་ རིག་པར་བྱའོ།།བཏང་སྙོམས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་བཅས་པས་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་གཏི་མུག་མེད་པ་ལ་གནས་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གནས་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་རྣལ་དུ་འདུག་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས་ པ་ཉིད་དེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྐབས་མེད་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཐོག་མ་དང་། བར་མ་དང་། ཐ་མའི་གནས་སྐབས་བཤད་དེ། འདི་ལྟར་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་བྱིང་བ་ལ་སོགས་པ་ མི་སྙོམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་མཉམ་པའོ།།དེ་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འཇུག་པས་རྣལ་དུ་འཇུག་པའོ། །དེ་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དོགས་པ་མེད་པས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་གང་། ཞེ་སྡང་མེད་པའི་ཆ་ཤས་སྙིང་རྗེའི་སེམས་ ཉིད་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བའི་ལས་ཅན་ནོ།།རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་མེད་པ་ལས་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་འདིར་བཏགས་ཡོད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་གང་། ཁམས་གསུམ་པའི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་སྲེད་པའི་དབང་གིས་ཉེ་བར་ ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

什么是对实有的胜解信？是对实有之法生起胜解信解，对具功德者生起净信，对于能力生起我能获得或我能成办的欲乐心。
什么是惭？是对自身的过失而生起防护，是善于防护不造恶业的所依。
什么是愧？是对他人的过失而生起防护，具有与惭相同的作用。
什么是无贪？是对三有及三有资具不生贪著，是不造作恶业的所依。
什么是无嗔？是对众生、苦及苦处诸法不生嗔恚，是不造作恶业的所依。
什么是无痴？是通过异熟、教理、证悟或智慧的观察而不造作恶业的所依。
生得、闻思所生、修所生分别对应异熟、教理、证悟的智慧。依止相应的智慧即是观察。
什么是精进？是心生欢喜的铠甲、加行、不退缩、不退转、不满足，具有圆满及成就善法的作用。
'于诸善法具有力量、具有精进、具有欢喜、坚固勇猛、不舍精进'等经文，这些词语分别对应铠甲等欢喜之事。
圆满是如实趣入正行，成就是善加完成彼事。
什么是轻安？是由身心粗重得到净化，使身心调柔，能除一切障碍，应视为依此而得转依。
什么是不放逸？是以精进住于无贪、无嗔、无痴中，修习善法，守护心不随有漏法，具有圆满及成就一切世间、出世间圆满的作用。
由于一切善法修习之前都以精进等为先导，故称其为不放逸。
此处有漏法应知即是诸漏及漏处诸境。
什么是舍？是以精进住于无贪、无嗔、无痴中，于烦恼住处及不顺境保持心平等性、心安住性、心任运住性，具有断除烦恼机会的所依作用。
心平等性等说明了舍的初、中、后三个阶段。即具舍之心无沉掉等不平等故初为平等；
其后无功用而转故安住；
其后无烦恼之虑故任运而住。
什么是不害？是无嗔的一分，即悲心，具有不损害的作用。
不害离无嗔外别无他体，故此应知是假立。
什么是贪欲？是对三界的贪著，具有产生痛苦的作用，因为由爱而成就五取蕴。

།ཁོང་ཁྲོ་གང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་ཁོང་ཁྲོ་བ་རེག་པར་མི་གནས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །རེག་པར་ མི་གནས་པ་ནི།ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་གང་། ཚོགས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཁེངས་པ་མི་གུས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །མི་གུས་པ་ནི་བླ་མ་རྣམས་དང་ཡོན་ཏན་རྣམས་ ལ་འགྱིང་བའོ།།སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པས་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མ་རིག་པ་གང་། ཁམས་གསུམ་པ་མི་ཤེས་པ་ཆོས་རྣམས་ལ་ལོག་པར་ངེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །ལོག་པར་ངེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཤེས་པའོ། །ཐེ་ ཚོམ་ནི་སོམ་ཉི་ཟ་བའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་བྱུང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །དེའི་རྟེན་ནི་རྨོངས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་གང་། བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མི་འཇུག་པ་འབྱུང་ བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ།།བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་རོ། །དེས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མི་འཇུག་སྟེ། ངེས་པ་མ་རྙེད་ན་མི་རྩོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོགས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་གང་། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་བདག་ གམ།བདག་གིར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་གང་། བཟོད་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་། རྟོག་པ་དང་། ལྟ་བ་ལྟ་བར་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གང་། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་རྟག་པའམ་ཆད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ ལྟ་བ་གང་།བཟོད་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་། རྟོག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །དབུ་མའི་ལམ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་སྤངས་པ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པའོ། །ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་གང་། ལྟ་ བ་དང་ལྟ་བའི་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་འཛིན་པ་དང་།གཙོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། དམ་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་གང་བརྗོད་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་། རྟོག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་ངན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་དག་པ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ གང་།བཟོད་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་། རྟོག་པ་དང་། ལྟ་བ་ངལ་བ་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་ནི་ལྟ་བ་ངན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ངལ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ནི་དེས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་བདེན་ པར་ལྟ་བ་གང་།རྒྱུའམ། འབྲས་བུའམ། བྱེད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འཇིག་པ། ལོག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་། བཟོད་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་། རྟོག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་དང་། མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བརྟན་པོར་ འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་དང་།མི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ལས་ཅན་དང་། དགེ་བ་ལ་མི་འཇུག་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་མེད་དོ། །སྦྱིན་སྲེག་མེད་དོ། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །ལེགས་པར་ སྤྱད་པ་དང་།ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ། །ཕ་མེད་དོ། །མ་མེད་དོ།

什么是愤怒？由嗔恨心对众生以及苦和苦处之法生起愤怒，是不安住于触及和引生恶行之业。不安住于触及是因为住于遍恼害心的心苦之中。
什么是我慢？依于萨迦耶见而心生高傲不恭敬，是引生痛苦之业。不恭敬是对上师和功德生起傲慢。引生痛苦是应知由再次投生而生起。
什么是无明？是对三界不了知，对诸法颠倒决定，是疑惑和一切烦恼生起之所依业。颠倒决定是以颠倒知而颠倒了知。疑惑是怀疑。烦恼生起是贪等烦恼的生起。其所依是因为从愚痴生起一切烦恼。
什么是疑惑？对诸谛生起犹豫，是不趣入善法之所依业。对诸谛生起犹豫是对道谛和灭谛如何了知。由此不趣入善法，因为未得定解则不开始。
什么是萨迦耶见？对五取蕴执著我或我所的随观，是一切忍、欲、慧、寻思、见类见生起之所依业。
什么是边执见？对五取蕴执著常或断的随观，是忍、欲、慧、寻思、见以及障碍以中道出离之业。中道是远离常断，即了知缘起。
什么是见取见？对见和见处五取蕴执取为最胜、殊胜、清净的随观，是言说、欲、慧、寻思、见以及执著恶见生起之所依业。
什么是戒禁取见？对戒、禁行及戒禁处五取蕴执著为清净、解脱、出离的随观，是忍、欲、慧、寻思、见以及徒劳无果生起之所依业。戒和禁行应知是以恶见为先导。徒劳无果是因为由此不能出离。
什么是邪见？否定因或果或作用，破坏实有事物，邪妄分别，是忍、欲、慧、寻思、见以及断除善根之业，是不善根坚固生起之所依业，是趣入不善之业，是不趣入善法之业。'无布施，无供养，无火供，无善行，无恶行'，这是否定因。'无善行恶行诸业果报'，这是否定果。'无此世，无他世，无父，无母'。

།སེམས་ཅན་འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བྱེད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བའི་བྱེད་པ་དང་། ས་བོན་འདེབས་པའི་བྱེད་པ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་བྱེད་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འཇིག་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ ལྟ་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་འབྱུང་གི། ཐམས་ཅད་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་ལྔ་པོ་གང་། དེ་རྣམས་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ལྟ་བ་ནི་དུ། སྐུར་པ་འདེབས་ པའི་ལྟ་བ་ནི་དུ།བཞི་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྟེ། ཤེས་བྱ་ལ་ངོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྟ་བ་ལ་མཆོག་དང་། དག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ལ་བདག་དང་། བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ཚོགས་ཅན་ལ་ ལྟ་བའོ།།བདག་རྟག་གོ་མི་རྟག་གོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའོ། །ལྟ་བ་ངན་པ་ལ་མཆོག་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་ནི་ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་དག་པ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། ། གཅིག་ནི་ཕལ་ཆེར་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བའོ། །གཅིག་ནི་ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐུར་པ་མི་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་པའི་ལྟ་བ་གང་། ཕྱི་མའི་མཐར་རྟོག་པའི་ལྟ་བ་གང་། དེ་རྣམས་གང་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་རྣམས་ལས རིག་པར་བྱ་ན།གཉིས་སམ་ཐམས་ཅད་ལས་སོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལྟ་བ་གང་། དེ་རྣམས་ལྟ་བ་གང་རྣམས་ལས་རིག་པར་བྱ། གཉིས་སམ་ཐམས་ཅད་ལས་སོ། །མཚན་ཉིད་ལ་བརྟགས་ན་ནི་མཐར་འཛིན་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་གཉིས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །འཁོར་དང་ བཅས་པར་བརྟགས་ན་ནི་ལྟ་བ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་འབྱུང་ངོ་།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉེས་པ་གང་གཟིགས་ནས། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་བདག་བསལ་བར་མཛད་དོ། །ཚོགས་ཅན་ལ་ལྟ་བས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཉེས་པ་ལྔ་གཟིགས་ཏེ། མཚན་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པའི་ཉེས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་དང་། རང་དབང་མེད་པའི་ཉེས་པ་དང་། ལུས་མེད་པའི་ཉེས་པ་དང་། བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་ཐར་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི བདག་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ལ་བདག་མེད་དེ་གནས་མེད་ན་གནས་པར་མི་འགྱུར་བས། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ནི་བདག་གི་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་དབང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་རང་དབང་མེད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་ ན་ཡང་བདག་མེད་དེ།ལུས་མེད་ན་བདག་ཀུན་དུ་བརྟག་པར་མི་དམིགས་པས་ལུས་མེད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་ལ་ལ་ཞིག་བདག་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་བདག་མི་འཐད་དེ། ལུས་ ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བ་མེད་ན་རང་གི་ངང་གིས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བས།བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་ཐར་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་ཚོགས་ཅན་ལ་ལྟ་བའི་མཐའ་ཉི་ཤུ་པོ་གཟུགས་ལ་བདག་ཏུ་ཀུན་དུ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། གཟུགས་ བདག་དང་ལྡན་པ་དང་།གཟུགས་བདག་གི་བ་དང་། གཟུགས་ལ་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཀུན་དུ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་རྣམ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་བདག་གི་བ་དང་། རྣམ་ཤེས་ལ་རྣམ་ ཤེས་སོ།།དེ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དུ། བདག་གིར་ལྟ་བ་དུ། ལྔ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའོ། །བཅོ་ལྔ་ནི་བདག་གིར་ལྟ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཅོ་ལྔ་ནི་བདག་གིར་ལྟ་བ་འབྲེལ་བས་བདག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། དབང་བསྒྱུར་བས་བདག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཐ་དད་དུ་མི་འཇུག་པས་བདག་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ ཕྱིར་རོ།

说'众生无生'这句话是对作用的诽谤，因为这是对往返他世的作用、播种的作用以及结生的作用的诽谤。'世间无阿罗汉'等说法是对实有事物的破坏。其他任何颠倒见解，这一切都应当了知为邪分别。断善根是由特殊的邪见所生，而非由一切邪见所生。
五见是什么？其中增益见有几种？诽谤见有几种？四种是增益见，因为对所知增益自性和差别而执取，对见解增益殊胜和清净。对五蕴自性的所知增益我和我所的自性，是有身见。增益我是常或无常等差别，是边执见。执著恶见为殊胜等，是见取见。对此增益清净等，是戒禁取见。
一种主要是诽谤见。说'主要'是因为邪分别不一定都是诽谤。前际分别见是什么？后际分别见是什么？这些应当从哪些见解中了知？从两种或一切见中了知。不可记事的见解是什么？这些应当从哪些见解中了知？从两种或一切见中了知。若从特征来观察，则从边执见和邪见二者而生。若从眷属来观察，则从一切五见而生。
世尊见到什么过患，而以五种方式遣除蕴、界、处中的我？见到有身见所摄的五种过患：与特征不符的过患、无常性的过患、无自在的过患、无体的过患、不需努力而解脱的过患。
色等不是我，因为与特征不符，它们不是我的特征。它们中无我，因为无住处则不能安住，会有无常性的过患。色不是我所，因为对它无主权，会有无自在的过患。除此之外也无我，因为无体则不可得遍计我，会有无体的过患。假如有人如此遍计我，这样也不合理，因为若无身等束缚则自然解脱，会有不需努力而解脱的过患。
对五取蕴的二十种有身见：观色为我、我具色、色是我所、色中有色，以及对受、想、行、识观为我、我具识、识是我所、识中有识。其中我见有几种？我所见有几种？五种是我见，十五种是我所见。为什么十五种是我所见？因为由关联而执取为我所、由主宰而执取为我所、由不离而执取为我所。

།གཟུགས་ལ་བདག་ཏུ་ཀུན་དུ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཀུན་དུ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་སྟེ། དེ་ལྔ་བདག་ཏུ་ལྟ་བའོ། །གཟུགས་བདག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བདག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ དུ་ལྷག་མ་བཅོ་ལྔ་ནི་བདག་གིར་ལྟ་བའོ།།འབྲེལ་བས་བདག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་དང་འབྲེལ་བས་དེ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་བདག་གི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་གི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི། དབང་བསྒྱུར་བས་བདག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ཞིག་སྦྱིན་པའམ། བསྒོ་པ་ལ་གང་གིས་དབང་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེའི་བདག་གི་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གཟུགས་ལ་གཟུགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་ཤེས་ལ་རྣམ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་ཐ་དད་དུ་མི་འཇུག་པས་བདག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་འདི་ནི་འདི་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་ཤིང་རྣམ པར་ཞུགས་ནས་བཞག་པ་སྟེ།ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་བར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོགས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོའམ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་དངོས་པོར་བྱ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་གཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་རྟོག་པ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་པོ་ ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་དཔྱད་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་གོ་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་ཁ་གཅིག་གིས་མ་བརྟགས་པར་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཛིན་པ་དང་འདྲ་སྟེ། སླར་ཐག་པ་ཡིན་པར་དཔྱད་ན་དེ་སྦྲུལ་དུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྲོ་བ་གང་གནོད་པའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་གནས་ ན།ཁོང་ཁྲོའི་ཆ་ཤས་སེམས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་དབྱུག་པ་དང་མཚོན་ཆ་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གནོད་པ་ཤོམ་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཏགས་ཡོད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོན་འཛིན་གང་། དེའི་འོག་ཏུ་ཁོང་ཁྲོའི་ཆ་ཤས་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གནོད་པའི་ལན་མི་གཏང་བ། མི་བཟོད་པ། འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་ཁྲོས་པའི་འོག་ཏུའོ། །མི་བཟོད་པ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའོ། །འཆབ་པ་གང་། ལེགས་པར་བསྐུལ་བ་ལ་གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་ཁ ན་མ་ཐོ་བ་སྦེད་པ།འགྱོད་པ་དང་། རེག་པར་མི་གནས་པར་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བཅབས་ན་འགྱོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རེག་པར་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཚིག་པ་གང་། ཁོང་ཁྲོའི་ཆ་ཤས་ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ སེམས་བྱུང་ཀུན་ནས་འཚེ་བ་ཚིག་རྩུབ་མཐོ་ཞིང་དྲག་པོ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་དང་།།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་འཕེལ་བའི་ལས་ཅན་དང་། རེག་པར་མི་གནས་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །ཚིག་རྩུབ་མཐོ་ཞིང་དྲག་པོ་ནི་གཞན་གྱི་ཞེ་ལ་གནོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བརྗོད་ པའོ།།ཕྲག་དོག་གང་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་དབང་གིས་གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་མི་བཟོད་པ། སེམས་བྱུང་ཁོང་ནས་འཁྲུག་པ་ཞེ་སྡང་གི་ཆ་ཤས་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། རེག་པར་མི་གནས་པར་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །སེར་སྣ་གང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་དབང་གིས་ ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་སེམས་བྱུང་གི་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཡོ་བྱད་མི་བསྙུངས་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ།།ཡོ་བྱད་མི་བསྙུངས་པ་ནི། སེར་སྣས་ཡོ་བྱད་མི་མཁོ་བ་རྣམས་ཀྱང་བསགས་པ་ལས་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྒྱུ་གང་། རྙེད་ པ་དང་།བསྐུར་སྟིའི་དབང་གིས་འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་སུ་གྱུར་པ། ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ལོག་པར་འཚོ་བ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །གཡོ་གང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་དབང་གིས། འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་སུ་གྱུར་པ་ཉེས་པ་ཡང་ དག་པར་སྦྱོང་བ་སྟེ།ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་རྙེད་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །ཉེས་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱོང་བ་ནི་གཞན་ནས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་རྙེད་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ།

恒常观察色蕴为我，以及观察受蕴、想蕴、行蕴、识蕴为我，这五种是我见。从'色与我相应'乃至'我与识相应'之间的其余十五种是我所见。
由相联系而执取我所，即如此由相联系而成为相应。从'色是我所'乃至'识是我所'，是由主宰而执取我所，因为若由布施或教令而得自在，即说彼为彼之我所。
从'色中之色'乃至'识中之识'，是由不分别而执取我所，因为此我已随入并遍入此等而安住，是由遍计随逐有支分者故。
观察聚合者为色法或无色法，应知为无色之所依，如同将绳误认为蛇。无色法若观察色等之相，则无我见之机会。
譬如有人未加观察而执绳为蛇，若进一步观察是绳，则不会执为蛇。
瞋恚者，若有害因近在，则以瞋恚分而心生恼害，取杖持刀等，其作用为成为谋害之所依。
瞋恚等应知是假有，因为离开忿怒等别无他物。
怨恨者，其后以瞋恚分而不报复怨害，不能容忍，其作用为成为生起之所依。'其后'是指瞋恚之后。不能容忍是指对加害者不以为然。
覆藏者，对善加劝诫而以愚痴分隐藏过失，其作用为成为追悔与不安稳生起之所依。此乃法性。隐藏过失则生追悔，故称不安稳。
恼害者，以瞋恚分而以瞋恚与怨恨为前导的心所普遍损害，其作用为成为发起粗暴高亢语言之所依，增长非福之所依，以及不安稳生起之所依。粗暴高亢语言是指以压制他人方式而当面说出。
嫉妒者，由利养恭敬之故而不能容忍他人之圆满，心所内生扰动，是瞋恚分，其作用为成为不悦及不安稳生起之所依。
悭吝者，由利养恭敬之故而心所普遍执著资具，是贪欲分，其作用为成为资具不减少生起之所依。资具不减少，应知是由悭吝而积聚非必需资具所致。
谄曲者，由利养恭敬之故而成为贪欲与愚痴之分，普遍显示非功德，其作用为成为邪命生起之所依。
诳诈者，由利养恭敬之故而成为贪欲与愚痴之分，完全掩饰过失，其作用为障碍获得真实教诫。完全掩饰过失应知是转移话题。其作用为障碍获得真实教诫。

།བདག་གི་ཚུལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་མི་སྟོན་ན་གདམས་ངག་གི་འོས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱགས་པ་གང་། ནད་མེད་པའམ། ལང་ཚོའམ། ཚེ་རིང་བའི་མཚན་མའམ། ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་མཐོང་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཀྱི་དགའ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་ པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ།།ཚེ་རིང་བའི་མཚན་མ་བཟུང་ནས་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་འཆི་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས། ཚེ་ལ་རྒྱགས་པ་སྐྱེ་བའོ། །ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ནི་རིགས་དང་། སྟོབས་དང་། གཟུགས་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། བློ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆ་ཤས་དགའ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་གོ། །རྣམ་པར་འཚེ་བ་གང་། ཁོང་ཁྲོའི་ཆ་ཤས་སྙིང་བརྩེ མེད་པའམ།སྙིང་རྗེ་མེད་པའམ། བརྩེ་བ་མེད་པའམ། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་ལས་ཅན་ནོ། །ངོ་ཚ་བ་མེད་པ་གང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་བདག་ལ་མི་འཛེམ་པ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོགས་ཀྱི་ལས་ཅན་ནོ། ། ཁྲེལ་མེད་གང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་གཞན་ལ་མི་འཛེམ་པ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོགས་ཀྱི་ལས་ཅན་ནོ། །རྨུག་པ་གང་། གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་སེམས་བྱུང་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་ཅན་ནོ།།རྒོད་པ་གང་། སྡུག་པའི་མཚན་མིའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སེམས་བྱུང་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་ཞི་གནས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །སྡུག་པའི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །སྔོན་གྱི་ བགད་པ་དང་།རྩེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མ་དད་པ་གང་། གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་བྱུང་ཡིད་མི་ཆེས་པ་དང་། མ་དད་པ་དང་། མི་འདོད་པ། ལེ་ལོ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །ལེ་ལོའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ ཅན་ནི་མ་དད་ན་སྦྱོར་བ་ལ་འདུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལེ་ལོ་གང་། གཉིད་དམ། སྙེས་པའམ། འཕྲེས་པའི་བདེ་བ་འདོད་པ་གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་སེམས་བྱུང་མི་སྤྲོ་བ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །བག་མེད་པ་གང་། ལེ་ལོ་དང་བཅས་པས་ཆགས་པ་ དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་བསྒོམ་ཞིང་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་མི་སྲུང་བ། མི་དགེ་བ་འཕེལ་བ་དང་། དགེ་བ་འགྲིབ་པ་འབྱུང་བའི་ལས་ཅན་ནོ། །བརྗེད་ངས་གང་། ཉོན་མོངས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་དྲན་པ་གཡེང་བ་འབྱུང་བའི་རྟེན་ གྱི་ལས་ཅན་ནོ།།ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་གང་། ཉོན་མོངས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཤེས་རབ། དེས་ལུས་དང་། ངག་དང་། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་པ། ལྟུང་བ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །ལུས་དང་། ངག་དང་། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་ འཇུག་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་།ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལེགས་པར་མ་བརྟགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པས་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །གཡེང་བ་གང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་སེམས་བྱུང་རྣམ་པར་འཕྲོ་བ། དེ་ ཡང་རང་གི་ངོ་བོའི་གཡེང་བ་དང་།ཕྱི་རོལ་དུ་གཡེང་བ་དང་། ནང་གི་གཡེང་བ་དང་། མཚན་མའི་གཡེང་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བའོ། །རང་གི་ངོ་བོའི་གཡེང་བ་གང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའོ། །རང་བཞིན་ གྱི་ནང་དུ་མཉམ་པར་འཇོག་པར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡེང་བ་གང་། དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་སེམས་བྱུང་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་རྣམ་པར་འཕྲོ་བའོ། །ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ལ་དམིགས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་ལ་ སེམས་སྤྲོ་བར་རིག་པར་བྱའོ།

如果不能如实显示我的行为，就不是教诫的对象。什么是傲慢？见到无病或青春或长寿的相状，或任何有漏圆满，而生起贪欲分的喜悦、愉悦，是一切烦恼和随烦恼生起的所依业。执取长寿相而对此分别，即先起不死分别，而生起对寿命的傲慢。任何有漏圆满是指种姓、力量、形貌、正直、智慧、受用、自在等应当了知。贪欲分的喜悦和愉悦是烦恼性喜悦的差别。
什么是害？是瞋恚分的无慈或无悲或无爱，其业用是损害。什么是无惭？是贪瞋痴分对罪过不自省，其业用是一切烦恼和随烦恼的助伴。什么是无愧？是贪瞋痴分对罪过不顾他，其业用是一切烦恼和随烦恼的助伴。什么是昏沉？是愚痴分心所不堪任事，其业用是一切烦恼和随烦恼。
什么是掉举？是随顺可爱相的贪欲分心所不寂静，其业用是障碍止。随顺可爱相是随顺贪欲。应知由忆念往昔戏笑游戏等而心不寂静。什么是不信？是愚痴分对诸善法心所不信任、不信解、不希求，其业用是懈怠生起的所依。成为懈怠所依的业用是因为不信则无希求加行。
什么是懈怠？是贪求睡眠、倚靠、懒散之乐的愚痴分心所不振作，其业用是障碍善品加行。什么是放逸？由具懈怠而贪瞋痴不修诸善法且不护心于有漏法，其业用是不善增长、善法减退。什么是失念？是与烦恼相应的念散乱，其业用是散乱生起的所依。
什么是不正知？是与烦恼相应的慧，由此于身语意行不正知而转，其业用是过失生起的所依。于身语意行不正知而转是指应知未善观察往来等。如是由不知应作不应作而成过失。什么是散乱？是贪瞋痴分心所流散，此复有自性散乱、外散乱、内散乱、相散乱、粗重散乱、作意散乱。
什么是自性散乱？是五识聚。因为它们本性不能内等住的缘故。什么是外散乱？是修善心所流散于欲尘。应知即于听闻等善法所缘之外，心趣向五欲功德。

།ནང་གི་གཡེང་བ་གང་། དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་བྱིང་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་། རོ་མྱང་བར་བྱེད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་དེ་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱིང་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་། རོ་མྱང་བའོ། །མཚན་མའི་གཡེང་བ་གང་། གཞན་ལ་ བསྒོམ་པ་མདུན་དུ་བྱས་ཏེ།དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །གཞན་གྱིས་བདག་ལ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་མཚན་མ་ནི་དེའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ན་ཁད་ཀྱིས་དེ་ལས་ཉམས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་གང་། ངར་བྱེད་པ་དང་། ང་ཡིར་བྱེད་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ངར་བྱེད་པའམ། ང་ཡིར་བྱེད་པའམ། ངའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་། འདྲེས་པ་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པའོ། །ངར་བྱེད་པ་དང་། ང་ཡིར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི གནས་ངན་ལེན་གྱི་དབང་གིས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ།ང་ཞེའམ། ངའི་ཞེའམ། ངའོ་སྙམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འཛིན་པ་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དེ་ལྟར་འཛིན་པའོ། །འདྲེས་པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་འདྲེས་ པར་འགྱུར་བའོ།།མཚན་མར་བྱེད་པ་ནི་ཚོར་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བཀྲ་བར་འཛིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་གང་། སྙོམས་འཇུག་གཞན་ནམ། ཐེག་པ་གཞན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གམ། གནས་པའི་རྣམ་པར་འཕྲོ་བ་གང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཞན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་ཐེག་པ་གཞན་ལ་གནས་པ་ན་སྔ་མ་ལས་ལངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཞེས་པ་ནི། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །གཉིད་ གང་།གཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས། གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་སྡུད་པའི་སེམས་བྱུང་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའམ། དུས་སམ། དུས་མིན་ནམ། རིགས་པའམ། མི་རིགས་པ་བྱ་བ་ཤོར་བ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །གཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉམ་ཆུང་ བ་དང་།ངལ་བ་དང་། ལུས་ལྕི་བ་དང་། མུན་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བརྩོན་པ་ཐམས་ཅད་ཡལ་བར་འདོར་བ་དང་། དེའི་དུས་སུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པ་དང་། གཞན་དག་གི་སྔགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གཉིད་བྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་མཉེ་བ་ལ་སོགས་པ་ ཡང་ངོ་།།གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་ཤེས་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཁྱད་པར་དུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའི་ཚིག་གི་གདོན་མི་ཟ་བར་གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་མ་ཡིན་ཞེས་པར་མཛད་དོ། །དུས་ནི་ནམ་གྱི་གུང་ཐུན་ནོ། །དུས་མིན་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའོ། །རིགས་པ་ནི་ དུས་སུ་ཇི་ལྟར་གནང་བ་དང་།དུས་མ་ཡིན་ཡང་ན་བ་དང་། ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རིགས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའོ། །བྱ་བ་ཤོར་བ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འགྱོད་པ་གང་། གང་མངོན་པར་བསམས་པ་དང་། མངོན་པར་མ་བསམས་པའི་བྱ་བ་དང་། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་སེམས་བྱུང་རྣམ་པར་འཕྲོ་བ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། དུས་དང་། དུས་མ་ཡིན་པ་དང་། རིགས་པ་དང་། མི་རིགས་པ་དང་། སེམས་གནས་པའི་བར དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ།།མངོན་པར་བསམས་པའི་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་བྱེད་པའོ། །མངོན་པར་མ་བསམས་པའི་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་གི་ནན་གྱིས་བྱེད་དུ་བཅུག་པའམ། ཉོན་མོངས་པའི་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ མཐུན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་ཤེས་པ་ནི། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་བསྡུས་པའོ། །དུས་ནི་ཇི་སྲིད་མི་སྤོང་བའི་བར་དུའོ། །དུས་མིན་ནི་དེའི་འོག་ཏུའོ། །རིགས་པ་ནི་གནས་ལའོ། །མི་རིགས་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པ་ལའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་། སེམས་ པའམ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་དེ་ནི་སེམས་བྱུང་རྩིང་བའོ།

什么是内在的散乱？就是在行善时的昏沉、掉举和耽著。在入定时从中退失，以及昏沉、掉举和耽著。
什么是相的散乱？就是为了让他人相信自己具有功德，而以修行为前提行善。为了让他人相信自己具有功德，这就是其相。应当了知在行善时会逐渐从中退失。
什么是随眠的散乱？就是我执、我所执、我慢等方面的随眠，在行善时生起感受时执著为我、我所或我慢，以及相应和执取相。由于我执、我所执等随眠的力量，对所生起的乐受等感受执著为'我'、'我的'或'我慢'，应当了知这使善法不清净。
执取是最初如此执著。相应是其后与心续相应。执取相是应当了知对那些感受反复执取显现。
什么是作意的散乱？就是对其他禅定或其他乘的等持或安住的散乱分别，其作用是障碍离贪。当入于其他等持或安住于其他乘时，应当了知已从前者退失。所说障碍离贪是就近烦恼的自性而言。
什么是睡眠？就是依靠睡眠因缘，是愚痴分摄的心所，可以是善、不善或无记，是适时或不适时，是应理或不应理，其作用是成为放逸行为的所依。
睡眠的因缘是：体弱、疲劳、身体沉重、作意黑暗相、放弃一切精进、在那时反复串习、被他人咒力所引诱，同样还有按摩身体等。
说是愚痴分是为了区别于禅定。善等事相的词语必定不是愚痴分。时是夜晚时分。非时是除此之外的时间。
应理是指适时如所允许，以及非时为了治病和使身体调适。不应理是除此之外的。应当了知放逸行为所依的作用是近烦恼的睡眠。
什么是追悔？就是依于已思维或未思维的行为与非行为，是愚痴分摄的心所分别，可以是善、不善或无记，是适时或不适时，是应理或不应理，其作用是障碍心的安住。
已思维的行为是指先起希求而后行善或作恶。未思维的行为是被他人强迫所为，或为烦恼所压制，应当如理了知。
说是愚痴分是近烦恼所摄。时是直至未断除为止。非时是之后。应理是对正确处。不应理是对不正确处。
什么是寻思？就是依于思维或智慧而寻求，是意的言说，这是粗重的心所。

།སེམས་པའམ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ཞེས་པ་ནི། མངོན་པར་མི་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་གོ་རིམས་སོ། །ཀུན་དུ་འཚོལ་བའི་རྣམ་པར་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པས་སོ། །རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ གང་།སེམས་པའམ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་སེམས་ཞི་བའོ། །སེམས་པའམ། ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་མི་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་གོ་རིམས་སོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་པར་ བརྗོད་པས་སོ།།རེག་པར་གནས་པ་དང་། རེག་པར་མི་གནས་པ་འབྱུང་བའི་རྟེན་གྱི་ལས་ཅན་ནོ། །དེ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་། འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རྩིང་བ་དང་། ཞིབ་པའི་གནས་སྐབས་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་རང་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བའི་ ལས་སོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རང་གི་གཉེན་པོའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མ་ཆགས་པས་ཆགས་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །དད་པས་མ་དད་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་མ་ཆགས་པ་སྟེ། དེས་ན་དེའི་དེ་སྐྱེ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྟེ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོས་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་གང་ཐོབ་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཅན་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། རིས་མཐུན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། མིང་གི་ཚོགས་རྣམས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་རྣམས་དང་། གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་། འཇུག་པ་དང་། སོ་སོར ངེས་པ་དང་།སྦྱོར་བ་དང་། མགྱོགས་པ་དང་། གོ་རིམས་དང་། དུས་དང་། ཡུལ་དང་། གྲངས་དང་། ཚོགས་པའོ། །སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་གནས་དང་། རང་བཞིན་དང་། བཏགས་པས་བཤད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ སྙོམས་འཇུག་དང་།འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ནི་ས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གནས་དང་། འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བཤད་པར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཅན་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤངས་པའི་ལྷག་མ་གནས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ངོ་། །ཐོབ་ པ་གང་།དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་ལ་ཐོབ་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པས་ནི་གནས་བསྟན་ཏོ། །འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་ པ་ཞེས་པས་ནི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་འཕེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་དད་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འགྲིབ་པ་ཡོད་ན་ཆུང་ངུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཐོས་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་ལྡན་ཞེས་གདགས་སོ་ཞེས་པས་ནི་བཏགས་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་ དུ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་གང་། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བསྟན་པ་མ་ ཡིན་པ་རྣམས་འགོག་པ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེས་གདགས་སོ།།དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །སྟེང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ཞེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་བའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ པའོ།།འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་ཞེས་པ་ནི་ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའོ། །བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཤེས་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་སོ། །འགོག་པ་ཞེས་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱིས་བྱས་པ་སྟེ། དུས་གཞན་ན་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་འགོག་པ་ལ་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ།།འདིས་འགོག་པར་འགྱུར་བས་ན་འགོག་པ་ཞེས་བྱའོ།

所谓依止思维或智慧，是指未现证和现证的阶段与次第。以意识遍寻的行相而表达。
依止思维或智慧，以分别意识表达，这就是寂静心。
所谓依止思维或智慧，是指未现证和现证的阶段与次第。以分别行相的意识而表达。
是具有触住和不触住生起所依的作用。由于与分别和观察相关，所以有粗细等阶段。
复次，善法有断除自己违品的作用。烦恼和随烦恼有阻碍自己对治的作用。
例如：无贪断除贪著。信心断除不信。贪欲的对治是无贪，因此阻碍它生起。
同样，对于忿怒等随烦恼，应当了知由慈心等对治而加以阻碍。
心不相应行法有得、无想定、灭尽定、无想、命根、同分、生、老、住、无常性、名身、句身、文身、异生性、趣入、决定、相应、迅速、次第、时、处、数、和合。
应当了知心不相应行法由处所、自性和假立而说明。
无想定和灭尽定由地、作意、处所和以想为先导等来说明。
无想者由除去作意后，其余处所等三者来说明。
什么是得？对于善、不善、无记法的增长和减少，假立为得、获得和具有。
其中，由善、不善、无记法的了知而说明处所。由增长和减少而说明自性，如此，仅由具有大增长而说为具有大信心等。若有减少则是为小的缘故。由闻、获得和具有而假立，这是说明假立。
同样也应当如理运用于其他诸法。
什么是无想定？已离遍净贪而未离上地贪，以出离想为先导的作意，灭除非坚固的心心所法，假立为无想等至。
所谓已离遍净贪，是指已离第三禅贪。所谓未离上地贪，是指未离第四禅贪。
所谓以想为先导，是指以解脱想为先导。非坚固者的了知是指趣入识所摄。所谓灭，是由等至心所作，是指在其他时候，安住于灭除一切生起的非坚固心心所的特殊阶段。
因为由此而灭除，所以称为灭。

།འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་གང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ ལ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་གྱེན་དུ་བསྐྱོད་པའི་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། བརྟན་པ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་འགོག་པ་ལ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེས་གདགས་ སོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི་སྟེང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་མི་བརྗོད་དེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དེ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟེན་པ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ཅེས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ རྣམས་སོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་གཉིས་ནི་ས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གནས་དང་། རང་བཞིན་དང་བརྟགས་པས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཅན་གང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཅན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བསྟན་པ་ མ་ཡིན་པ་རྣམས་འགོག་པ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཅན་ཞེས་གདགས་སོ།།སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་། རིས་མཐུན་པར་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་གནས་པའི་དུས་ངེས་པ་ལ་ཚེ་ཞེས་གདགས་སོ། །རིས་མཐུན་པ་ནི་ཚེ་གཅིག་གི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ནོ། །གནས་པའི་དུས་ངེས་པ་ ནི་རིས་མཐུན་པ་འདིས་ལོ་བརྒྱའམ་སྟོང་ངམ་དུས་ཇི་སྲིད་དུ་འདིར་གནས་པར་བྱ་བ་སྟེ།ལས་ཀྱིས་བྱས་པའི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །རིས་མཐུན་པ་གང་། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་སེམས་ཅན་དེ་དང་། དེ་དག་གི་རིས་འདྲ་བ་ལ་རིས་མཐུན་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །སེམས་ ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་རྣམས་སོ།།རིས་འདྲ་བ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་པ་རྣམས་སོ། །སྐྱེ་བ་གང་། རིས་མཐུན་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ཞེས་གདགས་སོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པས་ རིས་མཐུན་པ་ཙམ་དུ་གཟུང་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་མཚན་ཉིད་གདགས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ནི་འཇིག་པ་དང་འཆགས་པའི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་ལ་སོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །རྒ་བ་གང་། རིས་མཐུན་ པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ་རྒ་བ་ཞེས་གདགས་སོ།།གནས་པ་གང་། རིས་མཐུན་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་མི་འཇིག་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་གང་། རིས་མཐུན་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་འཇིག་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་གདགས་ སོ།།རྒྱུན་འཇིག་པ་ནི་འཆི་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་རིག་པར་མི་བྱ་སྟེ། འོན་ཀྱང་རྒྱུན་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་བྱའོ། །མིང་གི་ཚོགས་རྣམས་གང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ལ་མིང་གི་ཚོགས་རྣམས་ཞེས་གདགས་སོ། །ངོ་ བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ནི་མིག་དང་།རྣ་བ་དང་། ལྷ་དང་མི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚིག་གི་ཚོགས་རྣམས་གང་། ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཚིགས་བླ་དགས་ལ་ཚིག་གི་ཚོགས་རྣམས་ཞེས་གདགས་སོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་བླ་དགས་ནི་འདུས་བྱས་ཀུན་མི་རྟག་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆི་བར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་གང་། དེ་གཉི་གའི་གནས་ཀྱིས་འགྱུར་མེད་རྣམས་ལ་འགྱུར་མེད་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་ཞེས་གདགས་སོ། །དེ་གཉི་གའི་གནས་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་བླ་དགས་རྣམས ཀྱིས་གནས་འགྱུར་མེད་ནི་ཨ་དང་།ི་དང་། ཨུ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཐམས་ཅད་ནི་འདི་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་དང་། དེ་གཉི་གའི་ཐ་སྙད་དོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ནི་འདི་དག་གི་ཐ་སྙད་འདོགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མིང་དང་ཚིག་དང་། གསལ་ བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་འདི་དག་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།གསལ་བྱེད་ནི་གསལ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་གཉི་ག་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་བརྗོད་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། དོན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འགྱུར་མེད་ཉིད་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་མི་འགྱུར་བར་ཉེ་བར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

什么是灭尽定？对于无所有处的贪欲已离，向有顶升进的寂静住，以此想为先导而作意，则非所依的心心所法，以及所依的一部分法灭尽，称为灭尽定。对于灭尽定，不说是离上地贪，因为离有顶贪的阿罗汉也有此定故。'所依的一部分'是指染污意所摄的法。
这两种定通过地、作意、所依、自性和观察而说明。什么是无想？生于无想天中，心心所法灭尽者，称为无想。
什么是命根？同分中由先前业力所引决定住时，称为寿命。同分是一期蕴相续。决定住时是指此同分应住百年或千年或某时期，是业力所造的功能差别。
什么是同分？于彼彼有情类中，诸有情类相似性，称为同分。'彼彼有情类'是指天、人等诸有情类。'相似性'是指同一生类。
什么是生？于同分中诸行从无而有，称为生。外色虽具生相，仅取同分，为了解说有情相续的特征。外色是以坏灭和生成来区分。内诸行是以生、老等来区分。
什么是老？于同分中诸行相续变异，称为老。什么是住？于同分中诸行相续不灭，称为住。什么是无常性？于同分中诸行相续灭坏，称为无常性。相续灭坏应知即是死。生等这些不应于刹那刹那了知，而是就相续位而言。
什么是名身？诸法自性言说施设，称为名身。自性言说如眼、耳、天、人等。什么是句身？诸法差别言说施设，称为句身。差别言说如'诸行无常'、'一切有情皆当死'等。
什么是文身？彼二所依的字母，称为文身。'彼二所依'是指自性和差别言说的字母，如a、i、u等。一切仅此而已，即自性、差别及彼二言说。一切皆是此等言说，故立此名身、句身、文身。
文即是显义，因能显示彼二故。表述亦是彼，因能正确表述义故。又因以异门表述字母不变故。

།རྣམ་ གྲངས་ཀྱིས་མི་འགྱུར་བ་ནི་དཔེར་ན།མིག་ནི་མིག་ཅེས་པའི་རྣམ་གྲངས་དེ་ལས་གཞན་པ་འདྲེན་བྱེད་དང་། གསལ་བྱེད་དང་། ཁྲིད་བྱེད་དང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུའང་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་མིང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཨ་དང་། ཨི་ཞེས་པའི་འགྱུར་མེད་འདི་ནི། ཨ་དང་། ཨི་ཞེས་པའི་རྣམ་གྲངས་འདི་མ་གཏོགས་པར་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་བསྟན་པར་མི་ནུས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་མི་འགྱུར་བས་ན་འགྱུར་མེད་ཉིད་དོ། །འགྱུར་བ་ནི་ཡང་འགྲོ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་གང་། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཐོབ་པ་ལས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་གདགས་སོ། །འཇུག་པ་གང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ལ་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། སྐད་ཅིག་གཅིག་ཏུའམ་རྒྱུན་ཆད་པ་ལ་དེ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་མེད་པའི ཕྱིར་རོ།།སོ་སོར་ངེས་པ་གང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་འདོད་པ་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པའོ། །མི་འདོད་པ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་སོ་སོ་བ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་སོ་སོ་བ་ གཞན་ཉིད་དོ།།སྦྱོར་བ་གང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བ་ཞེས་གདགས་སོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་གཞན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གང་གིས་འབྲས་བུར་གང་འོས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྦྱིན་པས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཞེས་པ་ལྟ་ བུ་ལ་སོགས་པའོ།།མགྱོགས་པ་གང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མྱུར་བར་འབྱུང་བ་ལ་མགྱོགས་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །གོ་རིམས་གང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རེ་རེ་ནས་འབྱུང་བ་ལ་གོ་རིམས་ཞེས་གདགས་སོ། །རེ་རེ་ནས་འབྱུང་བ་ནི་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དུས་གང་། རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་དུས་ཞེས་གདགས་སོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་མགྱོགས་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་དེ་ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བྱུང་ཟིན་པ་དང་། འགགས་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་པའི་འདུ་ཤེས་གདགས་སོ། ། གང་མ་བྱུང་བ་དེ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སོ། །གང་བྱུང་ལ་མ་འགགས་པ་དེ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སོ། །ཡུལ་གང་། ཤར་དང་། ལྷོ་དང་། ནུབ་དང་། བྱང་དང་། འོག་དང་། སྟེང་དང་། ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ལ་ཡུལ་ཞེས་གདགས་སོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས བུ་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་པ་ལ།ཡུལ་ཉེ་བར་གདགས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕྱོགས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་མེད་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་འདིར་གཟུགས་སུ་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གྲངས་གང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་ཆའི་དབྱེ་བ་ལ་གྲངས་ཞེས་གདགས་སོ། །སོ་སོའི་ཆའི་དབྱེ་ བ་ཞེས་པ་ནི།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་བདག་ཉིད་གཅིག་པ་ལ་གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོགས་པ་གང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ལ་ཚོགས་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཞེས་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ནི་དབང་པོ་མ་ཉམས་པ་དང་།ཡུལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་དང་། དེ་སྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་གནས་སྐབས་དག་ལ་བརྟགས་ པའི་ཕྱིར།ཐམས་ཅད་ཀྱང་བརྟགས་ཡོད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་གཅིག་གོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མི་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་གསུམ་མོ། །གནས་པ་དང་འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་ ནི་རེ་རེའོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་བཞིའོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་གསུམ་མོ། །མ་རྙེད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་གཅིག་གོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་སོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་འདིར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ལས་ གཞན་འབྱུང་བས་རྒྱུའོ།།གཞན་ལས་དེ་འབྱུང་བས་འབྲས་བུའོ།

以异名不变为例，如'眼睛'这一异名之外，还可变为'引导者'、'明显者'、'引领者'、'观看'等其他异名，这些也都是它的名称。
同样，'阿'和'伊'这个不变，除了'阿'和'伊'这个异名外，应知无法用其他异名来表示，因此由于不能用其他异名来改变，所以是不变的。变化应知即是流转。
何为凡夫？由于未获得圣法而假立为凡夫。
何为趣入？对于因果相续不断称为趣入。对相续不断立为趣入，因为在一刹那或相续断绝时是不可安立的。
何为各别决定？对于因果差别等称为各别决定。因果差别中所欲为善行，不欲为恶行等，各别果报皆从各别因而生。
何为相应？对于因果相顺者称为相应。因果相顺是指虽然彼此不同，但某因能产生相应的果，如'布施能得圆满受用'等。
何为迅速？对于因果快速生起称为迅速。
何为次第？对于因果逐一生起称为次第。逐一生起应知即非同时生起。
何为时间？对于因果恒常生起称为时间。对于因果恒常生起中，已生已灭的因果称为过去时，未生的是未来时，已生未灭的是现在时。
何为方位？对于东南西北上下十方一切因果称为方位。因果遍及方位而假立方位，无色法因无力遍及方位，此处应知因果摄于色法。
何为数量？对诸行各别分位差别称为数量。所谓各别分位差别，是因为非差别即一体性上不能安立二三等数。
何为和合？对于因果从缘生起称为和合。因果诸缘和合，如识的因果需要未坏根、显现境、生起作意近住等，其他也应如是类推。
如是，这些非心所有的有为法，因是依据情况假立，应知一切皆是假有。其中，对于善不善等增减的情况是一种。对于心心所不生起的情况是三种。对于住与相似的情况是各一种。对于相的情况是四种。对于言说的情况是三种。对于未得的情况是一种。对于因果的情况是其余诸种。因果在此应知遍及一切有为法，由此生彼故为因，由彼生此故为果。

།རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་གནས་པ་གང་། གང་སེམས་སམ། ཡིད་དམ་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་གང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་གོམས་པ་ས་ བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་དེའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་ རྒྱས་པ་ནི་བག་ཆགས་སུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་འབྱུང་བའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་ལེན་པ་དེར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ས་བོན་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་སེམས་ཅན་དུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །སྔོན་ གྱི་ལས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།ཡང་དང་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ལུས་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ནི་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་བསགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་ ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།འདི་ལྟར་དེ་མེད་ན། ལེན་དང་བཟོད་དང་གསལ་བ་དང་། །ས་བོན་དང་ནི་ལས་རྣམས་དང་། །ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ན་སེམས་མེད་པའི། །སྙོམས་འཇུག་དེ་བཞིན་འཆི་མི་རུང་། །སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།རྣམ་པར་ངེས་པ་བསྡུས་པའི་ནང་དུ་བྱས་པའོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལུས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། གཟོད་མ་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པ་དང་། གསལ་བར་འབྱུང་ བ་མི་སྲིད་པ་དང་།ས་བོན་ཉིད་མི་སྲིད་པ་དང་། ལས་མི་སྲིད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་མྱོང་བ་མི་སྲིད་པ་དང་། སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་འཆི་འཕོ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མི་རུང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཀུན་ དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ།།མིག་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་། དེ་སྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འབྱུང་ བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་དང་པོའོ། །ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོག་དྲུག་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་དམིགས་པ་སྟེ། འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་སོ། །ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་རྣམས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་ པས་བསྡུས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་མི་དམིགས་ཏེ།འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་གསུམ་པའོ། །ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་འབྱུང་བ་ནི་གནས་སོ་སོར་ངེས་པ་སྟེ། གནས་གང་དང་གང་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དང་གང་འབྱུང་བ་དེ་དང་དེ་ནི་དེར་ཟིན་པར་འགྱུར་གྱི། ལྷག་ མ་ནི་མ་ཟིན་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་རུང་ངོ་།།ཟིན་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་བཞི་པའོ། །ཡང་དང་ཡང་ལུས་འཛིན་པའི་ཉེས་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རེས་འགའ་ནི་འབྱུང་། རེས་འགའ་ནི་མི་འབྱུང་ ངོ་།།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་ལྔ་པའོ།

识蕴的安住形态是什么呢？就是心或意或识。其中，心是指遍含一切种子的阿赖耶识，即蕴、界、处诸法的习气完全熏习，是异熟识和执取识。因为它积集了这些习气。
对于蕴等生起，其种子圆满增长称为习气。一切种子是指具有蕴等生起的种子。
由于在此摄持一切法的种子，以及执为我的众生聚集，故称为阿赖耶识。由于从往昔业中必定生起，故称为异熟识。由于反复结生取身，故称为执取识。
它也称为心，因为积集一切法的习气。
如何知道有阿赖耶识呢？如此，若无此识，则取与忍及明了，种子以及诸业等，身受无心定，如是死不应理。
偈颂的分别如是，是在《摄决择分》中所作。
应当以八种方式了知阿赖耶识确实存在，即如果没有阿赖耶识，则不可能有取身、初起、明了、种子性、业、身受、无心定，以及若无识则不可能有死亡。
为何取身不应理呢？答：有五种原因：即阿赖耶识是从往昔行为因所生。眼等转识是从现在缘因所生，如所说：'依靠根、境及能生作意的力量，诸识得以生起'等广说，这是第一因。
又，六识聚是缘善不善的，这是第二因。
又，在六识聚中不见有异熟所摄的无记相，这是第三因。
又，六识聚生起是各处所决定的，即从某处所生起某识，即于彼处所摄持，其余则不摄持而不应理。也不应摄持，因为无识的缘故。这是第四因。
又，会有反复执取身体的过失，即如眼识有时生起，有时不生起。其余诸识亦复如是，这是第五因。

།དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་ལས་དང་། ད་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་རྣམ་པ་མི་དམིགས་པ་དང་། གནས་སོ་སོར་ངེས་པ་དང་། །ཡང་དང་ཡང་ཉེ་བར་ ལེན་པས་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་འཇུག་པ་འབྱུང་བར་མི་རུང་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ། ཅི་སྟེ་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་ སྟེ།ཉེས་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་ཁྱོད་ཉེས་པར་འདུ་ཤེས་སུ་ཟིན་གྱི། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ཅིག་ཅར་མཐོང་བར་འདོད་པ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་འདོད་པ་ལ། ཐོག་མར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་འབྱུང་དུ་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཡང་ཡོད་པར་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་འདས་པའི་ཡུལ་མྱོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེའི་ཚེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྒྱུ་བ་ནི་གསལ་བ་མ་ཡིན་ལ། །ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ལ་རྒྱུ་བའི་ཡིད་ནི་དེ་ལྟར་མི་གསལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཅིག་ཅར་ འབྱུང་བ་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་གསལ་བར་ཡང་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་ཕན་ཚུན་གྱི་ས་བོན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དགེ་བའི་འོག་ཏུ་མི་དགེ་བ་འབྱུང་བའམ། མི་དགེ་བའི་འོག་ཏུ་དགེ་བ་དང་། དེ་གཉི་གའི་འོག་ཏུ་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་དང་།ཁམས་ངན་པའི་འོག་ཏུ་ཁམས་བར་མ་དང་། ཁམས་བར་མའི་འོག་ཏུ་ཁམས་བཟང་པོ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་བཟང་པོའི་འོག་ཏུ་ཁམས་ངན་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འོག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་འོག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་དག་ནི་དེ་ལྟར་ས་བོན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་ཆད་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་ཡང་ཡུན་རིང་ཞིག་ན་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིག་ཅར འབྱུང་བ་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལས་མི་སྲིད་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་མདོར་བསྡུས་ན་ལས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྣོད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་དག་ནི་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་ཅིག་ ཅར་འབྱུང་བ་དམིགས་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་སྐད་ཅིག་ལ་ནི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་ལས་འདི་ལྟ་བུ་འདི་མི་རུང་ངོ་། །ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་མྱོང་བ་མི་རུང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འགའ་ཞིག་ཚུལ་བཞིན་ནམ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་སམ། རྗེས་ སུ་རྣམ་པར་རྟོག་གམ།སེམས་མཉམ་པར་བཞག་གམ། སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་ཀྱང་རུང་སྟེ། ལུས་ཀྱི་མྱོང་བ་གང་དག་འབྱུང་བ། རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་དེ་དག་འབྱུང་བ་དང་། དམིགས་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡོད་དོ།།ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལུས་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བར་རིགས་ན། མ་འདས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་ ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

如是，从前世的业和现在的造作缘所生，以及是善与不善，以及其行相不可得，以及住于各自确定处，以及由于再三执取也是不合理的。
为何忍受的趣入不合理呢？假如有人这样说：'如果有执取的识，则因此会同时生起两种识'，对此应当如是回答：你对无过失之处反而认为有过失，因为如是两种识是同时生起的。为什么呢？如是有人主张从同时见乃至识，首先任何一种识都不应生起，因为如是作意、根和境都无差别而存在的缘故。
如果无同时生起的识，为何眼等识与俱行的意识不明显呢？如是当忆念过去境的经验时，意识的运行并不明显，而现在境上运行的意则并非如是不明显，因此也合理同时生起和意识不明显。
为何六识聚不是互为种子呢？如是善后生不善，或不善后生善，以及二者之后生无记，以及下劣界后生中等界，中等界后生殊胜界，如是殊胜界后生下劣界，以及有漏后生无漏，无漏后生有漏，以及世间后生出世间，出世间后生世间，彼等如是不应为种子。相续中断经久远后也会生起，因此也不合理。
如果无同时生起的识，为何业不成立呢？如是略说有四种业：器世间的了别、住处的了别、我想的了别和境的了别。此等了别在刹那刹那中同时生起可得，在一识的刹那中如是不同体性的业是不合理的。
如果无执取识，为何身受不合理呢？如是某人或如理或不如理的心，或随寻思，或心等持，或心不等持皆可，所生起的种种身受，多种多样，生起及所缘都不合理，因此也有执取识。
如果无执取识，为何无心等至不成立呢？如是入无想定的识应当离开身体，但未离开，因此将成为死亡之时。如世尊亦说：'其识未离身'。

།ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འཆི་འཕོ་ཡང་མི་རུང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འཆི་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་ཀྱི་སྟོད་དམ། སྨད་ དུ་དྲོད་ཡལ་བར་བྱེད་ཅིང་འདོར་ན།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་འཛིན་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ལུས་དྲོད་ཡལ་བ་དང་། ལུས་ཚོར་བ་མེད་པར་ཡང་དམིགས་ཀྱི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་དང་བྲལ་བས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །ཡིད་གང་། དུས་རྟག་ཏུ་རློམ་པའི་བདག་ཉིད་དང་། ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ས་མ་གཏོགས་པར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དང་། གང་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་འགགས་མ་ཐག་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།ཡིད་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། དམིགས་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱིས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་དེ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་པ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།སློབ་པས་ནི་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བས། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཆེས་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། འགགས་མ་ཐག་པ་ཡིད་དུ་འདོད་པས་འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ པར་ཤེས་པའོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་། མིག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གཟུགས་ལ་དམིགས་ནས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་། རྣ་བ་ལ་བརྟེན་ཅིང་སྒྲ་ལ་དམིགས་ནས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་། སྣ་ལ་བརྟེན་ ཅིང་དྲི་ལ་དམིགས་ནས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ།།ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་། ལྕེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་རོ་ལ་དམིགས་ནས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་། ལུས་ལ་བརྟེན་ཅིང་རེག་བྱ་ལ་དམིགས་ནས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གང་།ཡིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་དང་དམིགས་པ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གནས་པ་གང་། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་དེ་ནི་ཁམས་ བཅུ་སྟེ།མིག་གི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་ཁམས་དང་། སྒྲའི་ཁམས་དང་། སྣའི་ཁམས་དང་། དྲིའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་ཁམས་དང་། རོའི་ཁམས་དང་ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་ ངོ་།།ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་། དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གང་། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སོ། །ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་མེད་དོ། །ཕུང་པོ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཕུང་པོ རྣམས་ལས་དམིགས་ཀྱིས་བཏོན་ཏེ།ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཁམས་རྣམས་ལས་དམིགས་ཀྱིས་བཏོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་མ་བསྡུས། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་འདུས་མ་བྱས་སོ།

如果没有执受识，为什么不应该有死亡呢？因为死亡时的识从身体上部或下部离开而热量消散时，意识并非永远不生起。因此，由于执受识已经脱离了执持身体的功能，所以可以观察到身体热量消散和身体失去感受，但并非是由于脱离了意识，因此这种说法也不合理。
什么是意？就是恒时具有我慢自性，缘于执受识，与四种烦恼相应：我见、我爱、我慢和无明。除了现前道、灭尽定和无学地之外，它遍及一切善、不善和无记法，也是六识刚刚灭去的识。应当了知意是通过确定词、所缘、相应和生起时间来说明的。
在现前道时没有它，是因为胜义智与我见的生起完全相违的缘故。有学位由于尚未断除，所以之后仍从执受识中生起。灭尽定比无想定更为寂静，因此应知它与生起相违。刚灭的意是指承许刚灭的识为意的意思。
什么是识？六识聚，即眼识、耳识、鼻识、舌识、身识和意识。什么是眼识？依靠眼根缘取色境而了别。什么是耳识？依靠耳根缘取声境而了别。什么是鼻识？依靠鼻根缘取香境而了别。什么是舌识？依靠舌根缘取味境而了别。什么是身识？依靠身根缘取触境而了别。什么是意识？依靠意根缘取法境而了别。
应当了知识是通过处所、所缘和自性来安立的。什么是界的安立？色蕴即是十界：眼界、色界、耳界、声界、鼻界、香界、舌界、味界、身界、触界，以及法界的一分。受蕴、想蕴和行蕴是法界的一分。识蕴是七识界：眼识界、耳识界、鼻识界、舌识界、身识界、意识界和意界。
诸界和处的相不能另外安立，因为在蕴的教说中已经表示了眼等。因此从诸蕴中特别区分而安立诸界，从诸界中特别区分而安立诸处。在诸界中什么不为诸蕴所摄？无为法界。

།དེ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ གཞི་བརྒྱད་དེ།ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་ལྟར་ཆོས་མི་དགེ་བ་དང་། ཆོས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འགོག་པའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གང་མ་བསྡུས་པའི་འདུས་མ་བྱས་དེ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་ཐ་དད་ཀྱི། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད གང་།བདག་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། །དོན་དམ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་ན། གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ མི་འགྱུར་བ་ནི་རྟག་ཏུ་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་བདག་མེད་པའི་དངོས་པོར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་རྒྱུ་བ་ནི། དེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་ནས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ། སྟོང་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་། དེ་ལ་གློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཡང་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ཡིས་ཟིན་པའི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཉེས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་ན། མཚན་མ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་རྣམས་ནི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྤྲོས་པ་ རྣམས་ཏེ།དེས་དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བརྗོད་ན། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དམིགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པ་ནི་གང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །དེའི་མཐའ་ནི་མུར་ཐུག་པ་སྟེ། བདག་མེད་པ་ལས་ ཕ་རོལ་དུ་དེ་ཁོ་ན་བཙལ་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བརྗོད་ན་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བརྗོད་ན། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་བཞིན། ཆོས་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ནམ་མཁའ་གང་། གཟུགས་མེད་ཅིང་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་འབྱིན་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་མཁའ་ནི་གཟུགས མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཉིད་ལས་བཟློག་པ།གཟུགས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྣན་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐུན་མོང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་སེལ་ཏོ། །རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཏན་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ལས་བཟློག་པར་ནི་མི་ཤེས་སོ། །འདི་ལྟར་འདི་དག་ནི་གཏན་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རི་བོང་ གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ཡོད་པ་འདི་ལས་བཟློག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་གཟུགས་ཉིད་ལས་བཟློག་ཅེས་བརྗོད་དོ། །གང་གཟུགས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གིས་ནི་ཚོར་བ་ལ་ སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་བསལ་ཏེ།དེ་དག་ནི་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་གང་། གང་འགོག་ལ་མི་འབྲལ་བའོ། །གང་འགོག་ལ་མི་འབྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཀུན་དུ་མ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།

此外，无为法有八种，即：善法的真如、不善法的真如、无记法的真如、虚空、非择灭、择灭、不动、想受灭。诸蕴所不摄的无为法分为八种。
三种真如应当了知：以处的形式有差别，但以自性无差别。善法的真如即是无我、空性、无相、实际、胜义、法界亦复如是。
为何称之为真如？因为摄取不变异的事物。不变异即是应当恒常观察诸法无我性。
为何称之为空性？因为烦恼不流转。烦恼不流转是指，缘取烦恼事物时，使烦恼空无。当说有烦恼时，应知那是客尘烦恼。何为客尘烦恼？由于所取能取的心的种子过失，为他缘所转，心性本自光明，是诸法法性。
为何称为无相？因为摄取寂灭诸相。诸相即是从色、受乃至菩提等戏论，因寂灭彼等故为无相。
为何称为实际？因为摄取无颠倒所缘。真实即是无颠倒。其边际即是究竟，因为超越无我再无可寻求之实相。
为何称为胜义？因为摄取殊胜智慧的境界。
为何称为法界？因为摄取声闻、缘觉、佛陀一切法之因。
如同观察善法真如一样，也应当如是观察不善法和无记法的真如。
何为虚空？因为摄取无色且显现一切作用。虚空无色是指远离色性，无色相之法，是意识之境，即是虚空。应知意识之境是法界处。
所谓色性是为了强调，排除受等、共同真如、择灭、无常性。兔角等是完全不存在的，不能从彼等了知其相反。因为彼等根本不存在。兔角等非是从有色法的反面，因为与受等共同。因此说远离色性。
应说非色，以无之相词排除受等非色法，彼等非无之相。
何为非择灭？即不离灭。所谓不离灭是因为随眠未完全断除。

།སོ་སོར་ བརྟགས་པའི་འགོག་པ་གང་།།གང་འགོག་པ་དེ་འབྲལ་བའོ། །གང་འགོག་པ་དེ་འབྲལ་བ་ཞེས་པ་ནི། བག་ལ་ཉལ་ཀུན་དུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་བལྟའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་། དེའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཚོར་བའོ། །ཚོར་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དང་། འགྱུར་བར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། བདེ་སྡུག་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་གོ་རིམས་སོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་པས་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཚོར་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤོང་བས་མི་གཡོ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང ཚོར་བ་འགོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ནི་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གནས་གྱུར་པའོ། །ཚོར་བ་སྤོང་བ་ནི། དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གནས་གྱུར་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ གཉིས་པར་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་མི་གཞག་སྟེ།འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཚོར་བ་མ་ལུས་པར་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་མི་གཡོ་བ་གང་། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། གོང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་གང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་གྱེན་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ རྣམས་དང་།བརྟན་པ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་འགོག་པའོ། །ཡང་གང་གཟུགས་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་གཞི་བརྒྱད་པོ་གང་། དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ། བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ ཁམས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་གནས་པ་གང་། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུ་པོ་གང་དེ་ཉིད་སྐྱེ་མཆེད་བཅུའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་གང་། དེ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་གང་། དེ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ རྣམས་ནི་ཆོས་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་ནི། ཁམས་གཟུགས་ཅན་བཅུ་བསྡུས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ཉིད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཞར་ལ་བྱུང་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱའོ། །མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་རྣམས་སོ་སོ་ལ་ཡང་གཉིས་གཉིས་ཡོད་ན། ཁམས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་དག་གཉིས་གཉིས ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཉི་ག་ཡང་མིག་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་འདྲ་བ་དང་།གཉི་གའི་བྱ་བ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་གཅིག་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་མཐུན་པས་ཁམས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །རྣ་བ་དང་སྣ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཉིས་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་གནས་ མཛེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ངོས་གཉིས་ཤིན་དུ་རྣམ་པར་མཛེས་ན་གནས་མཛེས་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་མིག་རེ་རེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའམ། །འོན་ཏེ་གཉི་ག་ལའང་བརྟེན་སྨྲས་པ། གསལ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལའང་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ སྟེ།དཔེར་ན་མིག་གཉི་ག་ཕྱེ་ན་གཟུགས་འཛིན་པ་ལ་གསལ་བར་འགྱུར་གྱི་གཅིག་གིས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཁང་པ་གཅིག་ཏུ་མར་མེ་གཉིས་བུས་ན། མར་མེ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འོད་རྒྱས་པ་གཅིག་གིས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཚུལ་ དེ་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེའི་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན། དེའི་རྣམ་པ་རྣམས་ལ་དབང་པོ་རེ་རེའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ངམ། འོན་ཏེ་གཅིག་གིས་ཅིག་ཅར་འཛིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ནས་ཅིག་ཅར་འཛིན་ཏེ། རྣམ་པ་ནི་སྣ་ ཚོགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།

所谓各别观察的灭，即是离系。所谓'即是离系'，是因为断除了一切随眠。
应当观察两种所断：烦恼和作为其所依的受。
受又有两种：能变异和不能变异，即是苦乐和非苦非乐的次第。
其中由断除烦恼而建立各别观察的灭。由断除两种受而建立不动和灭受想。
其中断除烦恼是因离开其随顺分的随眠而转依。断除受是因离开其对治所成的等至障碍而转依。
因此，在第二禅中不建立苦的无为灭，因为尚未完全断除能变异的受。
因此所说的不动是什么？是已离遍净贪而未离上地贪者的乐苦灭。
灭受想是什么？是已离无所有处贪，超越有顶而修得的寂静住，以寂静想为先导作意，灭除非坚固的心心所法，以及部分坚固法。
复次，五种色、受蕴、想蕴、行蕴和八种无为法基，合集为十六自性即是法界。
处的安立是什么？十种有色界即是十处。七种识界即是意处。法界即是法处。
因此蕴界处即是三法：色蕴、法界和意处。色蕴摄十种有色界。法界摄彼等。意处摄七识界。如是一切法即成三种。
对于如是安立蕴界处的附带内容当予说明。
眼耳鼻各有二，为何不成二十一界？虽各有二，但二者皆是眼的体性故相同，二者的作用都是产生眼识故一致，由作用相同故非别界。耳鼻亦当如是配释。
成立各有二者是为庄严处所。如是两边极为庄严时处所庄严，若非如此则不然。
是依一一眼恒时生起眼识，还是依二者俱起？答：为清晰取境故依二者俱起。譬如二眼俱开则见色明晰，若一则不然。譬如一室中燃两盏灯，依二灯光明增盛极为明亮。此中亦当如是观察。
若其境界种种现前，是依各别根门次第生起诸识，还是一时顿取？唯一识顿取，当知行相种种。

།ལྕེ་ལ་ཟས་ཀྱི་ཁམས་རེག་ན། ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟག་ཏུ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སྒྲ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ། འབྱུང་བའི་རྒྱུན་གྱིས་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ འདི་ལྟ་སྟེ།རང་གི་ཡུལ་ན་འདུག་ཅིང་ལན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། མར་མེའི་འོད་རྒྱས་པ་བཞིན་དུ། སྒྲ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་ལྟར་བལྟའོ། །ཉེ་ཡང་བར་དུ་བཅད་པའི་སྒྲ་ཡང་གསལ་བར་མི་ཐོས་པའི་སྒྲ་དེ་ཐོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྒྲིབ་པའི་གསེབ་ནས་ཆུང་ངུར་འབྱུང་བར་ རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་དུ་ཞིག་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་དུ་ཞིག་ཅེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་གྱིས་རེ་ཞིག་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་ནི་རང་ བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མངོན་པར་དཔྱོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་མྱོང་བ་ན། གང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི།གང་སྔོན་མྱོང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །མངོན་པར་དཔྱོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི། གང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ བདུན་ཏེ།དམིགས་པ་ལ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། ཀུན་དུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་སྟེ།དམིགས་པ་ལ་བཀྲ་བར་མ་བཟུང་བར་རང་གི་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ནི་རང་བཞིན་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། ད་ལྟར་དང་། འདས་པའི་ ཡུལ་བཀྲ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་མ་མེད་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མངོན་པར་དཔྱོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཀུན་དུ་ལ་ ཚོལ་ལོ།།རེས་འགའ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །རེས་འགའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །རེས་འགའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའི།།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་མི་བྱ་ཞེ་ན། ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་རྣམ་པ་ལྔ་འཐད་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་མིག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། གནས་ཀྱི་ ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡོད་ན་དེ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་ཡོད་ན་ལོང་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ། ཐ་ན་མུན་པ་ཡང་མངོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལོང་བ་རྣམས་ ཀྱིས་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། གཟུགས་མ་གྱུར་ཀྱང་དེའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་མིག་སེར་གྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ན། གཟུགས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མིག་གིས་སེར་པོ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ། །མིག་ ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།མིག་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་དང་འབྲེལ་པས། དེ་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཕན་པ་དང་། མི་ཕན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པར་མྱོང་བས།དབང་པོ་ལ་ཕན་གནོད་དུ་འགྱུར་གྱི། ཡུལ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

当食物的成分接触舌头时，应当了知舌识和身识总是同时生起。声音因为是断续的，从一处传至另一处，并非以连续的方式前往其他处所，而是如此：停留在自己的境域中一次生起，就像灯光扩散一样，声音的扩散也应当如是观察。即使很近但被阻隔的声音也听不清楚，因为声音有障碍，应当了知从遮蔽的缝隙中微弱传出。
在六识聚中，有分别的有几种？无分别的有几种？首先，意识一种是有分别的，有三种分别：自性分别、随念分别、推度分别。其中自性分别是指当经验现在的诸行时，对自相的形态所作的分别。随念分别是指对过去经历过的诸行所作的分别。推度分别是指对过去、未来、现在隐蔽之事作推测的分别。
又有七种分别：对所缘自然趣入的分别、有相分别、无相分别、遍寻分别、伺察分别、染污分别、无染污分别。其中第一种分别的五识聚，是因为对所缘不作明显执取而是随其境相自然趣入的缘故。有相分别是自性分别和随念分别，因为明显执取现在和过去的境相。无相分别是指趣入未来境相的分别。其余诸分别应当了知是推度分别的本质，如此：有时遍寻分别，有时伺察分别，有时成为染污分别，有时成为无染污分别。
当分别认知色等时，为何称为眼等识，而不称为色等识呢？因为五种语词组合合理，而色等词不合理的缘故。如何呢？眼之识是眼识，因为是依处的识生起的缘故。有彼则彼亦有的缘故，如此：有眼根时，非盲者的眼识生起，乃至能见黑暗的缘故。即使有色，也不一定生起，因为盲人不见的缘故。
眼之识是眼识，因为即使色境改变，也因其根而识发生改变的缘故。例如当眼患黄疸病时，以眼见青等色为黄色一样。从眼生识是眼识，因为眼与眼识的种子相关，从彼而成就的缘故。为眼之识是眼识，因为对彼有利有害的缘故。如此，由识相应的感受对根成为利害，而于境则不然。

།མིག་དང་མཚུངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། གཉི་ག་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་ གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ངམ། འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ནི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཅིག་གིས་ཀྱང་མི་མཐོང་ལ། ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་མཐོང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཚོགས་པར་གྱུར་པ་ལ་མཐོང་བ་གདགས་ སོ།།ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ངོ་ཞེས་གཙོ་བོར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་མིག་ལས་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་རྟེན་མིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཡོ་བར་ འཇུག་པའི་ཕྱིར།མིག་ནི་རྟག་ཏུ་རིགས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་དབང་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཛེས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེས་གནས་མཛེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་གི་ཕྱིར་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ངོ་ཞེས་ གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་རྣམ་པ་མང་པོར་འབྱུང་བའི་གཡོ་བར་འཇུག་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཁམས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་བཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཅིའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་མ་བཞག་ཅེ་ན།ཕུང་པོའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་བསྡུས་ཏེ། སྤུངས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་དུ་བསྟན་པ། དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཆོས་འདི་རྣམས་ཁམས་དང་།ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་ཅེ་ན། གདུལ་བྱ་རྣམས་བསྡུས་པ་དང་། རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལ་མཁས་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་ལ་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དག་མདོར་བསྟན་པ་དེ་དག་ ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་དང་།རྣམ་པ་བདུན་དུ་ཕྱེ་ནས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སུ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ ཏོ།།ཡང་མཚན་ཉིད་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ། །འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཁམས་བསྟན་ཏོ། །འཛིན་པར་བྱེད་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོར་གྱུར་པ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཙམ་རྣམ་པར་གཞག་པས་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཞར་ལ་བྱུང་བ་རྫོགས་སོ།། །།འདི་མན་ཆད་ནི་རྩ་བའི་གཞུང་ཉིད་ཀྱི་དོན་བཤད་པར་བལྟའོ། །མིག་ཅེས་སམ། མིག་གི་ཁམས་ཤེ་ན། མིག་གང་། མིག་གི་ཁམས་ཀྱང་དེའམ། མིག་གི་ཁམས་གང་མིག་ཀྱང་དེའམ་ཞེ་ན། མིག་ལ་མིག་གི་ཁམས་མ་ཡིན་པའང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཐ་མའི་མིག་གོ། །མིག་གི་ཁམས་ལ་མིག་མ་ཡིན་པ་ཡང་། སྒོ་ངའི་ནང་ན་འདུག་པ་དང་། ནུར་ནུར་པོར་གྱུར་པ་དང་། མེར་མེར་པོར་གྱུར་པ་དང་། ནར་ནར་པོར་གྱུར་པ་དང་། མའི་མངལ་ན་གནས་པའི་མིག་མ་དོད་པ་དང་། མིག་ཞར་བ་དང་། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་མིག་གི་རྒྱུའོ། །མིག་ཡིན་ལ་མིག་གི་ཁམས་ཀྱང་ཡིན་པའང་། དེ་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་རྣམས་སོ། །མིག་མ་ཡིན་ལ་མིག་གི་ཁམས་ཀྱང་མ་ཡིན་པའང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པའིའོ། །མིག་དང་མིག་གི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བར་རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཐ་མའི་མིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་ཐ་མ་སྟེ།དེ་ནི་མིག་གཞན་གྱི་སྒྱུ་མ་ཡིན་པས་ཁམས་མ་ཡིན་ནོ།

与眼睛相似的识即是眼识，两者都归属于有情数之故。色法必定不属于有情数。
是眼睛见到诸色还是识见到呢？应当了知：由于诸法无作用，既不是眼睛见到也不是识见到，而是在和合时假立见。
又应当了知主要是以六种方式说眼见色，而不是识。什么是六种方式？因为是生起的因，故从眼生起；因为是它的所依，故眼是见的所依；因为是不动而转，故眼恒时是同类；因为是自在而转，故不待每一刹那生起的缘会合；因为是庄严而转，故由此住处庄严；因为有经典依据，故说'眼见诸色'。
上述所说的这一切，因为对识来说都是不可能的。应当了知此识是以多种方式生起而动转的。
如同在界和处中安立无为，为何不在蕴中安立呢？因为无蕴义故。色等过去等诸相所摄，积聚义是蕴义，由于这不是恒常存在，所以不在诸蕴中安立无为。
为何这些法要从界、蕴、处的门分别解说呢？为了令所化众生生起善巧通达略说和广说，如是在蕴的教说中，色和识二者略说，在界和处中分别开为十一种和七种广说，如其相应配合。其中受等广说者，在界和处中摄于法界、法处而说。
又以仅仅安立相而说蕴，以安立能取、所取、能取作用而说界，以安立能取作用生起之门、仅仅能取所取而说处，应当了知。
附带内容完毕。
此下应当解说根本论文的意义。
若问是眼还是眼界？眼是什么？眼界也是那个吗？眼界是什么眼也是那个吗？答：有是眼而非眼界的，即最后阿罗汉的眼。有是眼界而非眼的，即在卵中的、成为羯罗蓝位的、成为頞部陀位的、成为闭尸位的、住胎中未生眼的、眼有缺陷的、生无色界凡夫的眼因。既是眼又是眼界的，即除上述以外的其他情况。既非眼又非眼界的，即在无余涅槃界中般涅槃的和生无色界圣者的。
如眼和眼界，耳、鼻、舌、身也是如是，应当如理了知。
'最后阿罗汉的眼'是指般涅槃时最后的，因为它不再产生其他眼，所以不是界。

།གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་མིག་གི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནས་འཕོས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་མིག་གི་ས་བོན་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་ པའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར་ཡང་མིག་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡང་ཕྱིར་མི་འོང་བས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ལ་ལུས་མ་ཡིན་པ་ཡང་། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྒོ་ངའི་ནང་ན་འདུག་ པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལུས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་ཞིག་པ་ནི་མི་འཚོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་གང་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་དེའམ། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་གང་ཡིན་ཀྱང་དེའམ། ཡིད་ལ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་མ་ཡིན་པའང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐ་མའི་ཡིད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཡིད་མ་ཡིན་པའང་ འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སོ།།ཡིད་ཡིན་ལ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་ཡིན་པའམ། དེ་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་རྣམས་སོ། །ཡིད་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་མ་ཡིན་པའང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པའིའོ།།ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ལ་ཡིད་མ་ཡིན་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འདིར་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་བཟུང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མིག་གིས་དེའི་ས་པའི་གཟུགས་ རྣམས་མཐོང་ངམ།བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པར་གྱུར་ཞེས་ལྐུ་པ་ནི། གྲུབ་པ་དང་། རྒྱས་པར་གྱུར་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། གོ་རིམས་སོ། །དེ་ཡི་ས་བའི་མིག་གིས་དེའི་ས་པའི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་ཡང་ཡོད། གཞན་གྱིས་ས་པའི་མཐོང་བའང་ཡོད། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མིག་གིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ས་གོང་མ་པས་ས་འོག་མ་རྣམས་མཐོང་བའོ། །མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་ཇི་ལྟ་བར་རྣ་བས་སྒྲ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དྲི་རྣམས་སྣོམ་མོ། །རོ་རྣམས་མྱོང་ངོ་། །རེག་བྱ་རྣམས་ལ་རེག་གོ། །གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཀྱིས་རང་གི་ས་པ་ཉིད་ཀྱི་རེག་བྱ་རྣམས་ལ་རེག་གོ།།དེ་ན་དྲི་དང་རོ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དེ་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མེད་ དོ།།འདོད་པའི་ཁམས་སུ་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་ནི་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བར་གཟུགས་སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཀྱིས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རང་གི་ས་པ་རྣམས་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་སོ་ཞེས་པ་ནི། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་རང་གི་ས་པ་རྣམས་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་སོ། །ཆོས་འདི་པ་ནི། ལ་ལ་སྔོན་ཐོས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་དབང་གིས་ས་གོང་མ་ལ་ཡང་དམིགས་ཏེ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་གོ་རིམས་སུ བརྗོད་ཅེ་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཡང་སྔ་མ་ནི་ཕྱི་མའི་རྟེན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མྱོང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཚོར་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འདུ་ ཤེས་སུ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་པར་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟར་སེམས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ།

所谓'无色界所生的凡夫之眼的因'是指从彼处转生后，在有色界出生的眼根种子，由于住于遍取识中。
如是眼根将得以成就，然而不还果圣者们则不会如此。
属于身界而非身的，即此处所说的'无色界所生的凡夫之因'，因为如在蛋中存在等是有身的缘故。
身已坏灭者因不存活故。
意根凡是意界者即是彼，或凡是意界者即是彼，或意根非意界者即是最后阿罗汉之意。
意界非意根者即是入灭尽定之意界。
是意根亦是意界者，或非彼之其他诸状态。
非意根亦非意界者，即是于无余涅槃界中般涅槃者。
此处所说'是意界而非意根'中未包含入无想定者，是因为有染污意存在的缘故。
于何处生起且出生者，以其地之眼见其地之诸色耶？'生起且出生'二词是指成就和圆满，此为次第。
以其地之眼见其地之诸色者亦有之，见他地之色者亦有之。
于欲界中生起且出生者，以欲界眼见欲界诸色，以及色界上地者见下地诸色。
如眼见诸色，耳闻诸声亦复如是。
如于欲界出生者，于色界生起且出生者亦复如是。
欲界所生之欲界鼻、舌、身嗅欲界诸香，尝诸味，触诸触。
色界所生者以色界身触自地诸触。
彼处无香味自性，因为已离食欲故。
因此亦无鼻识与舌识。
欲界中生起且出生者以欲界意了知三界所行诸法及无漏诸法。
如于欲界出生者，于色界出生者亦复如是。
无色界所生者以无色界意了知无色界自地所行诸法及无漏诸法。
以无漏意了知三界所行诸法及无漏诸法，此是就声闻圣者而言，外道凡夫唯了知自地诸法。
此法中，有些由于先前闻法修习力故亦缘上地，因为从彼所生故。
为何诸蕴以次第宣说？因为是识之所依，即四识住及识。
复次，前者为后者所依因，即如色如是而感受，如何感受如是而想，如何起想如是而思，如何思维如是而了知。

།དེ་དང་དེར་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གཉིས་ལས་བདེ་ བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོར་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་མྱོང་བ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མཚན་མར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ བཞིན་དུ་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་སེམས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དང་དེར་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་ཡུལ་རྣམས་དང་། འགྲོ་བ་གཞན་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའམ། རྗེས་སུ་མྱོང་བ་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་ པར་བྱང་བའམ།གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་བསྟན་པ་ནི་དེ་ལྟའོ། །གང་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་ལོ། །རྗེས་སུ་མྱོང་བ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུག་དང་བཅས་ པ་དང་།དུག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གོ་རིམས་སོ། །མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་འཇུག་པས་སོ། །གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པ་དང་། གནས་ངན་ལེན་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཁམས་རྣམས་གོ་རིམས་སུ་བརྗོད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་། དེ་ལ ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཕན་ཚུན་བལྟའོ།།བལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་དུ་སྨྲ་བའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཁྲུས་དང་། བྱུག་པ་དང་། ཕྲེང་བ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མལ་དང་། བཏིང་བ་དང་། བུད་མེད་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་དོ། ། ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སོ། །ནང་གི་ཁམས་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཕྱིའི་ཁམས་རྣམས་གོ་རིམས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་སོ། །ཁམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཕུང་པོའི་དོན་གང གཟུགས་གང་ཅི་ཡང་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའམ། ནང་གིའམ། ཕྱིའི་འམ། རགས་པའམ། ཕྲ་བའམ། ངན་པའམ། གྱ་ནོམ་པའམ། རྒྱང་རིང་བའམ། ཐག་ཉེ་བ་གང་། དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་སྤུངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་བར་དུའང་དེ་བཞིན་ཏེ། ནོར་གྱི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ། །སྲེད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གི་སྐབས་ཀྱིས། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་མ་བཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཁ་བལྟས་པའི་སྲེད་ པ་དང་།མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སྲེད་པ་དང་། བདག་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཡུལ་ལ་སྲེད་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྲེད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྲེད་པ་དང་། ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་བདེ་བ་ལ་སྲེད་པ་དང་། རིང་བ་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བ་ལ་སྲེད་པ་སྟེ། སྲེད་པ་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན། བྱུང་བ་དང་། མ་བྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་དང་། འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པ་དང་། ནང་དུ་བལྟས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། རིང་བ་དང་ཉེ་བའི་བྱེ་བྲག་དང་། འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་རིག པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱུང་བ་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་རོ།

将前往那些地方。所谓'如同色法那样感受'，是因为从感受乐等的根和境二者中生起乐等感受。
所谓'如同感受那样想'，是因为如何感受就如何以想取相。
所谓'如同想那样思'，是因为如何想就如何造作业。
'如何思维就如何识知，将前往那些地方'，是因为将如何造作而识知诸境和其他诸趣。
又因为取染污和清净，即于何处染污和清净，或随感受、执取相、造作，以何染污和清净，或何者染污和清净，诸蕴的次第即是如此。
'于何处染污和清净'是指具根的境。'以何随感受'是指有毒和无毒等的次第。'以何执取相和造作'是指非如理和如理趣入。'何者染污和清净'是因为心有随眠和无随眠而生起。
为何诸界以次第说呢？因为随顺世间言说，即随顺世间言说时，首先互相看见，依见而交谈，其后享用沐浴、涂香、花鬘，其后享用饮食，其后受用卧具、坐具和女人。一切处都是有分别的意界。
以内界为因而有外界的次第，其后是诸识界。如界的次第，处的次第也是如此。
蕴的意义是什么？任何色，无论是过去、未来、现在，或内或外，或粗或细，或劣或胜，或远或近，将这一切集聚为一，故称为色蕴。乃至识蕴也是如此，如财物之蕴。
应知以十一种爱的情况，色等不安立为过去等相。此即面向之爱、极喜之爱、贪著之爱、我爱、境爱、欲爱、等至爱、恶行苦爱、善行乐爱、远爱、近爱，应以这些爱的所缘次第配合过去等相。
又以另一种方式，应知随顺已生和未生的差别、能取和所取的差别、向外观和向内观的差别、有烦恼和无烦恼的差别、远和近的差别，以及过去等。

།མ་བྱུང་བ་ནི་མ་འོངས་པའོ། །འཛིན་པ་ནི་ནང་གིའོ། །གཟུང་བ་ནི་ཕྱིའིའོ། །ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའིའོ། །ནང་དུ་བལྟས་པ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པའིའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། ། ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཤིང་གི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས པ་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཁུར་ཁྱེར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་ཕྲག་ཁུར་ཁྱེར་བ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཁུར་ཁྱེར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་ཕྲག་པའི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་ཕྱིར། ཕྲག་ཁུར་ཁྱེར་བ་བཞིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་གིས་ཁུར་ཁྱེར་བ་དེ་ལ་ཕྲག་པ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་འདོགས་ཏེ་ཕག་ ཁུར་ཁྱེར་བ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁམས་ཀྱི་དོན་གང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་དོན་ཏོ། །ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་དོན་ཏོ། །འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་དོན་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་ དངོས་པོ་འཛིན་པ་ནི།ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་དང་། དབང་དོན་གྱི་ཁམས་རྣམས་དང་གོ་རིམས་སོ། །ཡང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་འཛིན་པའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་འཛིན་པ་ནི་མདོ་སྡེའི་ནང་དུ་སའི་ ཁམས་ལ་སོགས་པ་དང་།ཁམས་གཞན་དག་བསྟན་པ་དག་ཀྱང་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ཏུ་ཇི་ལྟར་མཐུན་པར་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་གང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དོན་ཏོ། །ས་བོན་གྱི་དོན་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་དུ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ།།དཔེ་གང་། གཟུགས་ནི་དབུ་བའི་གོང་བུ་ལྟ་བུའོ། །ཚོར་བ་ནི་ཆུའི་ཆུ་བུར་ལྟ་བུའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཆུ་ཤིང་གི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ། ཅིའི་ ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་དབུ་བའི་གོང་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཉིད་དེ།བདག་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། གཙང་བ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། རོ་བྲོ་བ་ཆུང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། མི་བརྟན་ཅིང་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་མདོའི་ཚིག་འདི་ རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་ཡང་མེད་པ་དང་།གསོབ་དང་། གསོག་དང་། སྙིང་པོ་མེད་པར་ཡང་བཤད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བདག་དང་། གཙང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོ་སྟེ། བདག་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ དང་གོ་རིམས་ལྟར་རིག་པར་བྱའོ།།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་། སྡོམ་དུ་ན། རྫས་ཡོད་ཤེས་བྱ་གཟུགས་ཅན་སོགས། །ཟག་བཅས་བྱུང་ལ་སོགས་པ་དང་། །འདས་དང་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་རྣམས། །ཇི་ལྟར་དུ་ཞིག་ཅི་ཡི་ཕྱིར། །ཕུང་ པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཇི་ལྟར་ན་རྫས་སུ་ཡོད།རྫས་སུ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བརྟག་།དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་བརྗོད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྫས་སུ་ ཡོད་པའོ།།བདག་ལ་རྫས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བརྟག་གོ། །ཇི་ལྟར་དུ་ཞིག་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་དྲི་བ་རྣམ་པ་གསུམ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་ལ་རྨོངས་པ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།

未生起的是未来的。执持的是内的。所执的是外的。向外看的是非等持的。向内看的是等持的。其余的容易理解故未说明。
又因为取受极大痛苦的相，如所说：'唯生起广大痛苦蕴'，如木材堆一样。'因为取受极大痛苦的相'是指依靠色等而生起等的痛苦广大的缘故。
又因为担负烦恼重担，如肩负重担一样。'因为担负烦恼重担'是指烦恼等的烦恼依靠色等的缘故。譬如世间因为肩负重担，如肩负重担一样。身体哪个部分负担重担，那个部分称为肩，因为与肩负重担相同的缘故。
界的含义是什么？是一切法的种子义。是对于遍取识作为因的含义。又是持自相的含义。是持果与因事物的含义。持果与因事物是指，在那十八界中，六识界和根境界等的次第。又是摄持一切法相的含义。摄持一切法相是指在经中所说的地界等和其他界，应知都如其所应地摄入这十八界中。
处的含义是什么？是识生门的含义。种子义和摄持一切法相的含义也应知是处的含义。
譬喻是什么？色如水泡聚。受如水泡。想如阳焰。诸行如芭蕉树。识如幻化，如是所说。为什么色等是如水泡聚等？因为取无我性、取不净性、取少味性、取不坚实无实质性的缘故。
应知这些自经文的含义也说为空、虚、积聚、无实质。是我、净、乐、常颠倒的对治，应知与'因为取无我性'等词语次第相对应。
蕴、界、处的差别是什么？总之：实有所知色等，有漏生起等，过去及缘等，如何几何为何？蕴界处如何实有？实有者几何？为何观察实有？不依赖根境言说及不依赖其他的是实有。一切皆是实有。为了断除对我的实有执著而观察实有。安立'如何'、'几何'、'为何'三种问题是为了断除对相、事物的愚痴和增益。

།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་རྫས་སུ་ཡོད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི།རྫས་སུ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པས་དེ་ལ་རྨོངས་པ་སྤོང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དངོས་པོ་ལ་རྨོངས་པ་སྤོང་ངོ་། །བདག་ལ་རྫས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྤོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་བརྗོད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ནི། མིང་བཀྲ་བར་མི་འཛིན་པར་དོན་གང་ཡིན་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་གཞན་ ལ་མི་ལྟོས་པར་གང་དུ་དེའི་བློ་འབྱུང་བ་སྟེ།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་བཏགས་པའི་ཡོད་པ། བཏགས་པའི་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་ བརྟག་།དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བཏགས་པའི་ཡོད་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཏགས་པའི་ཡོད་པའོ། །བདག་ལ་རྫས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བརྟགས་པའི་ཡོད་པར་བརྟག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད། ཀུན རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་རྣམ་ནི་དུ།ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་བརྟག།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་པ་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་ རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའོ།།བདག་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུའོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དོན་དམ་པར་ཡོད། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡོད་ པར་བརྟག་།རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའོ། །བདག་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་པར་བྱ་བ། ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་པར་བྱ་བ་བརྟག་།ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ ལྔ་སྟེ།གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་སོ། །སེམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཆོས ཀྱི་ཁམས་དང་།སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་ངོ་། །ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་ངོ་། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །གང་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའམ། གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའམ། གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། དེའི་གནས་སྐབས་གང་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་གང་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་པར་ བྱའོ།།གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། གོ་རིམས་སོ། །དེའི་གནས་སྐབས་གང་ནི་གཟུགས་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ གནས་སྐབས་དག་ལ་བཏགས་པ་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ།

关于'如何是实有'，通过显示实有的定义来断除对此的迷惑。'一切皆是实有'这句话是为了断除对事物的迷惑。'为了断除对我执实有的执著'这句话是为了断除增益。同样也应当运用于其他方面。
不依赖感官对境的表述，例如色、受等，是不执著名相而执著其义。不依赖其他的，例如不依赖其他义而生起其念，不像依赖色等而生起瓶等的瓶等之念。
如何是假有？假有有几种？为何观为假有？依赖感官对境的表述和依赖其他的是假有。一切皆是假有。为了断除对我执实有的执著而观为假有。
如何是世俗有？世俗有有几种？为何观为世俗有？烦恼所缘是世俗有，因为是增长烦恼的缘故。一切皆是世俗有。为了断除对我执为烦恼因的执著。为了断除'我是烦恼因'的执著。
如何是胜义有？胜义有有几种？为何观为胜义有？清净所缘是胜义有。清净所缘是胜义有，因为是殊胜智慧的对境。一切皆是胜义有。为了断除对我执为清净因的执著。'一切皆是胜义有'是因为一切法不离真如。
如何是所知？所知有几种？为何观为所知？所知有五种：色、心、心所法、心不相应行、无为法。其中色是色蕴，即十色界、十处及法界、法处所摄之色。心是识蕴，即七识界和意处。心所法是受蕴、想蕴、相应行蕴和法界、法处的一分。不相应行是不相应行蕴和法界、法处的一分。无为是法界、法处的一分。
依据何处生起烦恼和清净，或者什么是烦恼和清净，或者由何而生烦恼或清净，以及其状态如何，清净是什么，基于这些而应当了知一切。'由何而生烦恼或清净'是指贪等心所和信等心所及其次第。'其状态'是指假立于色、心、心所诸状态的心不相应行。

།རྣམ་པར་བྱང་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཏེ། དེ་ནི་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པས་ན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ཤེས་བྱའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མོས་པས་ཤེས་པའི་ སྤྱོད་ཡུལ་དང་།རིག་པས་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་འཕྲོ་བ་མེད་པས་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། སོ་སོ་རང་གིས་ཤེས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། གཞན་གྱིས་བདག་ཉིད་ཤེས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། འོག་མ་ཤེས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། གོང་མ་ཤེས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་ སུན་འབྱིན་པ་ཤེས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་དང་།ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཤེས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཤེས་པ་ཤེས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། མཐར་ཐུག་པ་ཤེས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། དོན་ཆེན་པོ་ཤེས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །བདག་ལ་ཤེས་པ་པོ་དང་། མཐོང་བ་པོར་མངོན་ པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་འདིས་ཤེས་བྱ་གང་ཡིན་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་ཤེས་པ་ དང་།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་མོས་པའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཤེས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འོག་མ་ཤེས་པ་སྟེ། བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཐོག་མར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་གང་མ་ཤེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་མི་ལྡང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་ལ། མཐར་ཐུག་པ་ལ། དོན་ཆེན་པ་ལ། ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སུན་ འབྱིན་པའི་ཤེས་པ་ནས།དོན་ཆེན་པོའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དོན་ཆེན་པོ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བར་བརྟག་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྒྱུ་དང་། འཇུག་པ་དང་། རྒྱུ་མཚན་དང་། རྒྱུ་མཚན་ལས་བྱུང་བ་དང་། མི་མཐུན་པ་དང་། གཉེན་པོ་དང་། ཕྲ་བའི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གིས་སོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སོ། །རྒྱུ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འཇུག་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་རྣམས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །མི་མཐུན་པ་དང་གཉེན་པོ་ནི་འདོད ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕྲ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དཀའ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་བདུན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་རྣམ་པར་ རིག་པ་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།མ་རིག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི། སྣོད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི། གཅིག་གི་རྣམ་པ་ནི་གཅིག་དང་། སྣ་ཚོགས་ཏེ། རྣམ་པར་གཞག་པ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ འདི་ནི་ཕྲ་བ་ཉིད་དོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་རང་གི་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་ པར་བྱའོ།

所谓'清净'是指无为法，这是按照相应的情况而说的。由于是就这些而言，所以说'一切'。又，所知诸法是信解智的境界、理智的境界、无散乱智的境界、各别自证智的境界、他证智的境界、下智的境界、上智的境界、厌离智的境界、集起智的境界、无生智的境界、智智的境界、究竟智的境界、大义智的境界。这是为了断除对自我执著为能知者和能见者。
又，以这十三种境相显示何为所知：即闻所生智、思所生智、世间修所生智、胜义智、他心智、法智、类智、苦智、集智、灭智、道智、尽智与无生智、大乘智，这些应当依次理解为信解智等。
其中，他心智即是他证智，因为是以他人自身的心为境界。法智即是下智，因为是对诸谛最初生起的缘故。类智即是上智，因为是在法智之后生起的缘故。为了厌离、为了不再集起、为了无生智、为了究竟、为了大义，凡是这些智，即应配为从厌离智乃至大义智。大义是为了自他二利。
如何了知？所知有几种？为何应当了知？应当以无分别、分别、因、趣入、因相、从因相所生、违品、对治、细分等来观察所知。其中，无分别是指五识身。分别是指意识。因是指执取识。趣入是指其他诸识。因相是指诸根与境。从因相所生是指诸识。违品与对治如有贪与离贪、有嗔与离嗔等。
细分即是七种难知了别的差别：七种难知了别是：无明了别即器世间了别，因为在一切时中相续不断的缘故。种种了别即一相是一与种种，因为难以安立，所以是微细。俱生了别即同时生起的诸识如何各自如实了别自境难以安立，所以是微细。'微细'一词应知是就一切而言。

།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་གཉེན་པོ་མྱུར་དུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི། ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཏེ། ཡུད་ཙམ་ཉིད་ལ་ལན་ཅིག་ཏུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ རོ།།བག་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ལས་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལས་བག་ཆགས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཙམ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ཡང་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་རྙེད་པའོ། །ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི།ཇི་ལྟར་ལུས་རྣམས་དུ་མར་འགྲུབ་པའི་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་དུས་ན་ཤིན་ཏུ་མི་གསལ་བའི་ཚེ། འཕྲལ་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་སད་ཅིང་རྒྱས་ནས། འགྲོ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །གྲོལ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་མཆོག་ཏུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པ་དེ་འཁོར་བ་ན་འདྲིས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་ཤིན་ཏུ་འདས པ་སྟེ།རྣམ་པ་འདིས་འཇུག་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་འདིས་ཕྲ་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བདག་ལ་མཐོང་བ་པོ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བ་པོ་དང་པོར་བཟུང་བས་ནི་ཉན་པ་ པོ་དང་།སྣོམ་པ་པོ་དང་། མྱོང་བ་པོ་དང་། རེག་པ་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་པོའི་ཞེས་པ་འདི་དག་གཟུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ། མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བར་བརྟག་།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ དང་།རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྤོང་ངོ་། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཡུལ་ལོ། །འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་ཡུལ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ།།རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའོ། །འདས་པའི་ཚེ་རབས་བརྒྱུད་ནས་འོངས་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ འོང་བའོ།།མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའོ། །ཁམས་གསུམ་ལས་ངེས་པར་ཐར་པ་དང་ཐབས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐ་མ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་མཐུ་དང་ བཅས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་ཅན། གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་དུ་བརྟག་།གཟུགས་དེའི་བདག་ཉིད་དང་། འབྱུང་བ་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དང་། དགའ་བའི་ཀུན་འབྱུང་དང་། ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་དང་། ཡུལ་ལ་ཁྱབ་ པ་དང་།ཡུལ་ཉེ་བར་བསྟན་དུ་རུང་བ་དང་། ཡུལ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་། གཉིས་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མཚུངས་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་། གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། བསགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་དུ་ བལྟས་པ་དང་།ནང་དུ་བལྟས་པ་དང་། ཡུན་རིང་བ་དང་། དུས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་དང་། དེའི་དུས་དང་། ངེས་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཡང་གཟུགས་ཅན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ནི་ཆོས་དེའི་བདག་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ཅན་ གཞན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །འབྱུང་བ་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་གཞན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡང་གཟུགས་ཅན་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། ཀུན་དུ་ལེན་པའི་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བའི་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་། འབྱུང་ བའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱང་ནང་ཕན་ཚུན་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

从对治方面迅速生起对治的识，就像具有贪等一切束缚的心，在刹那间一并离开贪等。
习气识，就像由诸业生起而在心中熏习习气，此习气既非他物，也非仅此而已，其果报也是逐渐生起。
结生相续识，就像由成就多种身体的业所熏习的识存在，同样在临终时极不明显之际，突然任何业习气觉醒增长，而结生于任何一道。
解脱识即阿罗汉的心获得最极无戏论法性，从轮回中熟悉的有漏行为诸相完全超越，由于以此相难以安立趣入，应知此为微细。
一切皆应了知为识，为了断除对我执着为见者等。以见者为首而执取，应知即是闻者、嗅者、尝者、触者、识者等。
如何是应现知，应现知有几种，为何应观察为应现知？为了遍行、随得、趣入行为、来、去、出离故断。
现知是六神通境。由于分别诸趣而分开的神足通，其境界是遍行故为应现知。
天耳通由遍知诸趣种种声故为随得。由知有贪等心故为趣入行为。
由知过去生世相续而来故为来。由知未来将生故为去。由知三界解脱方便故为出离。
一切皆是应现知，因为一切都是后三通的境界。为了断除执着我有神通。
如何是色法，色法有几种，为何观察为色法？由于是彼色之本性、大种所依、喜之生因、有方所、遍于境、境可示现、境成所行境、二成同所行、相属、随相属、遍计、能损害、能表示、积聚安立、向外观察、向内观察、长时、时限断绝、彼时、决定显示故应观为色法。
其中色是彼法之本性与体性，因此是色法，并非由于具有其他色法，乃至说为色之体性。
所谓大种所依，也是由于具有其他色法而显示为色法性，因为所造色具有大种色，诸大种色也互相具有。

།དགའ་བ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགའ་བ་ཉིད་གང་གི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་ཅན་ཡིན་གྱི། ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་སྔོན་གྱི་དགའ་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ ཡང་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱོགས་རྣམས་སུ་ལུས་ཀྱིས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ཉེ་བར་བསྟན་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱོགས་ཆེ་གེ་མོ་ ཞིག་ནའོ་ཞེས་བསྟན་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡུལ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ན་འདུག་པར་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་མཚུངས་པར་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་བདག་གིས་མངོན་པ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གིས་ཤེས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བརྒྱུད་པས་གཟུགས་ཅན་ཉིད་དོ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་མེད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟོག་པ་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལག་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་དུ་རེག་པ་དང་། མྱ་ངན་ལ་སོགས་པས་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་གནོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྟན་པས་དོན་ལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསགས་པ་རྣམ་པར་ གཞག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྡུལ་ཕྲ་མོ་ལས་གོང་མའི་གཟུགས་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་སྲེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་དུ་བལྟས་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་སྲེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཡིད་ལས་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུན་རིང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གཟུགས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའི་ མུ་རྣམ་པར་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སློབ་པའི་གཟུགས་འཁོར་བའི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་དུས་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་སློབ་པའི་གཟུགས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྲིད་པ་ཙམ་ཞིག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ནི་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུགས་ཅན་ནོ། །ཡང་ན་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུགས་ཅན་ནོ་ཞེས་པ་ནི། གནོད་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་ ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་ནི། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བདག་ལ་གཟུགས་ཅན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པེ་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པར་བརྟག་།གཟུགས་ཅན་ལས་བཟློག་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་ན་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །བདག་ལ་གཟུགས་ ཅན་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་བསྟན་ཡོད། བསྟན་ཡོད་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཡོད་དུ་བརྟག་།མིག་གི་ཡུལ་ནི་བསྟན་ཡོད་དོ། །ལྷག་མའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ ནི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་རིག་པར་གཟུགས་དེའི་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་རྒྱ་ཆེར་གཟུགས་ཅན་ལ་བཤད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་ཡོད་དེའི་བདག་ཉིད་ནི་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

所谓'喜乐生起'是指，喜乐本身从何处生起，那就是有形色的，不像受等的生起是从过去的喜乐和当下的触等而生起那样。
'具有方位'是指具有部分的缘故。
'遍及境域'是指以身体遍布诸方位的缘故。
'可指示境域'是指能够指示某某方位的缘故。
'成为境域所行处'是指在某些方位中可被观察到的缘故。
'二者所行处相同'是指可被两个有情同时观察到的缘故。
无形色者则不如是，因为不能像自己所了知那样被他人了知的缘故。
'由于关联'是指眼识等也间接是有形色的，因为与有形色的根相关联的缘故。
'由于随逐关联'是指无色界的凡夫也随逐关联色法种子的缘故。
'由于遍计'是指诸分别对所缘进行遍计的缘故。
'是所损害'是指五蕴可被手等触碰，以及被忧愁等相应地损害的意思。
'能令了知'是指通过教示而了悟义理的缘故。
'建立积聚'是指从微尘建立上位的具有部分的色法的缘故。
'向外观看'是指欲界的色法是从对五欲功德的贪爱而生的缘故。
'向内观看'是指色界的色法是从等至心的贪爱而生的缘故，因此应知这是唯从意生。
'相续久远'是指凡夫色法的前际后际无有边际的缘故。
'究竟断绝'是指有学的色法将到达轮回边际的缘故。
'彼时之故'是指无学的色法仅剩现在的有的缘故。
'决定显示'是指诸佛等的色法仅是示现而已，并无实体的缘故。
一切皆是有形色。或者随应配属。其中'一切皆是有形色'是指因为是所损害的有形色的缘故。
其余应随应了知。向外观看等六种有形色的差别，应知与受等是共同的。为了断除对我执着为有形色。
云何无形色？无形色者有几种？为何观察为无形色？应观察与有形色相反者为无形色。一切皆是无形色。或者随应配属。为了断除对我执着为无形色。
一切是因为与无形色的色法相关联的缘故。
云何有示？有示者有几种？为何观察为有示？眼的对境是有示。其余的差别是有形色。
如何了知，如同广说'彼为有形色自性'那样，'彼为有示自性'也应广泛配属为'有示'。

།ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྟན་ཡོད་དོ། །ཡང་ན་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ནི།བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་འབྲེལ་བ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་བསྟན་དུ་ཡོད་ཅེས་སྦྱར་རོ། །བདག་མིག་གི་ཡུལ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་བསྟན་མེད། བསྟན་མེད་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ མེད་དུ་བརྟག་།བསྟན་ཡོད་པས་བཟློག་པ་ནི་བསྟན་མེད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྟན་མེད་དོ། །ཡང་ན་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །བདག་མིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཐོགས་བཅས། ཐོགས བཅས་རྣམས་ནི་དུ།ཅིའི་ཕྱིར་ཐོགས་བཅས་སུ་བརྟག་།བསྟན་དུ་ཡོད་པ་གང་དེ་ཐོགས་བཅས་ཀྱང་ངོ་། །ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཐོགས་བཅས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རིགས་དང་། རྒྱས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་མ་བྱས་པས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ལ་རིགས་ནི་གང་ཕན་ཚུན་སྒྲིབ་པར་ བྱེད་པ་དང་།བསྒྲིབ་པར་བྱ་བའོ། །འགྲོ་བའི་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་དེ་ཙམ་དུ་བསྟན་པས་སོ། །བསྒྲིབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་འོད་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་བསྒྲིབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་དེའི་རིགས་ཏེ། འདི་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་རྒྱས་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་གོང་མའིའོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་མ་བྱས་པ་ནི་གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་མ བསྒྱུར་བའི་གཟུགས་སོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་བསྒྱུར་བའི་གཟུགས་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་མཉམ་པའི་ལྷ་བཞིན་ནོ། །རྡུལ་ཡང་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གནས་སམ་དམིགས་པ་གང་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའོ།།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དོན་འདིས་ནི། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐོགས་བཅས་སོ། །ཡང་ན་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །བདག་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་མ་ཡིན་པ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཐོགས་ མེད།ཐོགས་མེད་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ཐོགས་མེད་དུ་བརྟག་།ཐོགས་བཅས་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཐོགས་མེད་དོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐོགས་མེད་དོ། །ཡང་ན་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །བདག་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཟག་ བཅས།ཟག་བཅས་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ཟག་བཅས་སུ་བརྟག་།ཟག་པ་དེའི་བདག་ཉིད་དང་། ཟག་པ་རྣམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དེ། ཟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་དེ་དང་འབྲེལ་བ་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ རྣམས་དང་།མིག་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཟག་པས་བཅིངས་པ་དང་། དེ་དག་གི་དབང་གིས་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་སྲིད་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་། ས་ པ་གཞན་གྱི་ཟག་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ བལྟས་པས་དེའི་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཟག་བཅས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་དང་། ཁམས་ བཅོ་ལྔ་དང་།ཐ་མའི་གསུམ་མ་གཏོགས་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་ཐ་མའི་གཉིས་མ་གཏོགས་པའོ། །ཁམས་གསུམ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་ཟག་བཅས་རྣམས་སོ། །འཕགས་པའི་ལམ་འཁོར་དང་བཅས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་མ་གཏོགས་སོ། །བདག་ ཟག་བཅས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཟག་མེད། ཟག་མེད་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ཟག་མེད་དུ་བརྟག་།ཟག་བཅས་ལས་ལོག་པ་ནི་ཟག་མེད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

一切都是可见的。或者随应配合。其中一切都是可见的是指，以可见和相关等，无形体者也是可见的，这样配合。为了断除我执着于眼境的缘故。
如何是不可见？不可见者有几种？为何观察为不可见？与可见相反即是不可见。一切也都是不可见的。或者随应配合。为了断除我执着于非眼境的缘故。
如何是有碍？有碍者有几种？为何观察为有碍？凡是可见者即是有碍。又以三种方式观察为有碍：种类、广大和未经清净。其中种类是能相互遮蔽和所遮蔽。因为能障碍行走，所以说是能遮蔽。以'所遮蔽'这个词来建立光等色法为有碍，因为它是所遮蔽性而非能遮蔽。这是它的种类，意思是这是它的自性。
其中广大是指从极微以上。因为单个极微是无碍的。其中未经清净是指未经禅定力转变的色法。经禅定力转变的色法是无碍的，如等持天一样。极微也是烦恼生起的所依处，应观为有碍。是贪欲和嗔恨生起的所依或所缘。
以此有碍的意义，一切也都是有碍。或者随应配合。以其余诸法。为了断除我执着于非遍行的缘故。
如何是无碍？无碍者有几种？为何观察为无碍？与有碍相反即是无碍。一切也都是无碍。或者随应配合。为了断除我执着于遍行者的缘故。
如何是有漏？有漏者有几种？为何观察为有漏？是漏的自性，以及具有诸漏，因为具有漏的自性。与漏相关，以及与之俱生的心和心所，眼等有漏，因为是所依处，如其次第。被漏束缚，以及由此力量而有的善法有漏，因为能成就后有。
随顺于漏，因为具有其他地的漏随眠。随顺于漏，虽然顺决择分具有烦恼随眠，但安立为无漏，因为背离一切有，依止其对治的缘故。
应观察从漏因所生故为有漏。阿罗汉的诸蕴是从前世烦恼所生的缘故。五取蕴、十五界除最后三界、十处除最后二处。三界和二处分是有漏。除圣道及其眷属和无为。为了断除我执着于有漏的缘故。
如何是无漏？无漏者有几种？为何观察为无漏？与有漏相反即应观为无漏。

།ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་དང་། ཁམས་གསུམ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ།།བདག་ཟག་པ་དང་བྲལ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཐབ་བཅས། འཐབ་བཅས་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་འཐབ་བཅས་སུ་བརྟག་།ངོ་བོའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལ་བརྟེན་ནས་མཚོན་ ཆ་ལེན་པ་དང་།དབྱིག་པ་ལེན་པ་དང་། འཐབ་པ་དང་། མཚང་འདྲུ་བ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པ་རྣམས་འབྱུང་བ། མཚོན་ཆ་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། འཐབ་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པས་འཐབ་པའོ། །དེའི་བདག་ཉིད་དང་། དེ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། དེས་བཅིངས་པ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་འཐབ་བཅས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཟག་བཅས་ཇི་སྙེད་པར་འཐབ་བཅས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ། །དེའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བདག་འཐབ་པ དང་བཅས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་འཐབ་མེད། འཐབ་མེད་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་འཐབ་མེད་དུ་བརྟག་།འཐབ་བཅས་ལས་བཟློག་པ་ནི་འཐབ་མེད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཟག་མེད་ཇི་སྙེད་པར་འཐབ་མེད་ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ། །བདག་འཐབ་པ་དང་ བྲལ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་དུག་བཅས། དུག་བཅས་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་དུག་བཅས་སུ་བརྟག་།ངོ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གང་ལ་བརྟེན་ནས། ཡང་སྲིད་པའི་ཡུལ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ། ཡང་སྲིད་པ་ལ་ལྷག་པར་ ཆགས་པའི་གནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་དུག་བཅས་ཀྱི་རྒྱུའོ།།ཡང་སྲིད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཞེ་སྡང་ཇི་ལྟ་བུ་སྟེ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་ཞེ་སྡང་བས། ཡང་སྲིད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། དེས་བཅིངས་ པ་དང་།དེའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དུག་བཅས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འཐབ་བཅས་ཇི་སྙེད་པར་དུག་བཅས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ། །བདག་དུག་དང་ལྡན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དུག་མེད། དུག་མེད་ རྣམས་ནི་དུ།ཅིའི་ཕྱིར་དུག་མེད་དུ་བརྟག་།དུག་བཅས་ལས་བཟློག་པ་ནི། དུག་མེད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འཐབ་མེད་ཇི་སྙེད་པར་དུག་མེད་ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ། །བདག་དུག་དང་བྲལ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཞེན་རྟེན། ཞེན་རྟེན་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེན་རྟེན་དུ་བརྟག་།ངོ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གང་ལ་བརྟེན་ནས། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཞེན་པའོ། །ཞེ་སྡང་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་གིས་ལྷག་པར་ཆགས ཤེ་ན།མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཞེ་སྡང་བས་སོ། །དེའི་བདག་ཉིད་དང་། དེ་དང་འབྲེལ་བ་དང་། དེས་བཅིངས་པ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེན་རྟེན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དུག་བཅས་ཇི་སྙེད་པར་ཞེན་རྟེན་ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ། །བདག་ ལ་ཞེན་པ་དང་ལྡན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་མངོན་འབྱུང་རྟེན་པ། མངོན་འབྱུང་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་མངོན་འབྱུང་རྟེན་པར་བརྟག་།ཞེན་པ་རྟེན་པ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མངོན་འབྱུང་རྟེན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དུག་མེད་པ་ནི་ཇི་སྙེད་པར་མངོན་འབྱུང་ རྟེན་པ་འོང་དེ་སྙེད་དོ།།བདག་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདུས་བྱས། འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་སུ་བརྟག་།གང་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་འདུས་བྱས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདུས་བྱས་སོ། །བདག་མི་རྟག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདུས་མ་བྱས། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་སུ་བརྟག་།འདུས་བྱས་ལས བཟློག་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ།

无取五蕴、三界及二处分。为断除执著我离漏故。
云何有诤？有诤有几？何故观为有诤？依于本性贪、嗔、痴而取刀兵、执杖、斗诤、诽谤、争论、斗殴等。取刀兵等为诤，贪等为因故名诤。由其自性、与彼相应、为彼所缚、随彼相续、随顺于彼、从彼因生故应观为有诤。有漏几许，有诤亦尔。应知随彼相续。为断除执著我有诤故。
云何无诤？无诤有几？何故观为无诤？与有诤相违者应观为无诤。无漏几许，无诤亦尔。为断除执著我离诤故。
云何有毒？有毒有几？何故观为有毒？依于本性贪、嗔、痴，于后有境生起增上贪著。后有增上贪著处之贪等为有毒因。云何嗔为后有增上贪著因？由于清净法生嗔故，于后有生增上贪著。由其自性、与彼相应、为彼所缚、随彼相续、随顺于彼、从彼因生故应观为有毒。有诤几许，有毒亦尔。为断除执著我有毒故。
云何无毒？无毒有几？何故观为无毒？与有毒相违者应观为无毒。无诤几许，无毒亦尔。为断除执著我离毒故。
云何耽著依？耽著依有几？何故观为耽著依？依于本性贪、嗔、痴，于五欲功德生起增上贪著。由是五欲功德增上贪著因故名耽著。云何嗔能生增上贪著？由于出离生嗔故。由其自性、与彼相应、为彼所缚、随彼相续、随顺于彼、从彼因生故应观为耽著依。有毒几许，耽著依亦尔。为断除执著我有耽著故。
云何出离依？出离依有几？何故观为出离依？与耽著依相违者应观为出离依。无毒几许，出离依亦尔。为断除执著我离耽著故。
云何有为？有为有几？何故观为有为？若有生、灭、住、异，应观为有为。除法界及处之一分外，一切皆是有为。为断除执著我无常故。
云何无为？无为有几？何故观为无为？与有为相违者应观为无为。法界及处之一分。

།བདག་རྟག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་འདུས་བྱས་སུ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའམ། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་ བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།འདུས་བྱས་སུ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་ལ། འདུས་མ་བྱས་སུའང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་སུ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་ལ་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་རྒྱབ་ ཀྱིས་བལྟ་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། རྒྱབ་ཀྱིས་བལྟ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ལ་མི་སྲིད་དེ། རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། འདུས་བྱས་ དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཉིས་སོ་གང་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉིས་ལས་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་གང་གིས་འདུས་བྱས་སུ་གྱུར་པའི་དོན་དེ་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་གང་གིས་འདུས་མ་བྱས་སུ་འགྱུར་བའི་དོན་དེ་ཉིད་ ཀྱིས་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་ཏེ།ཚུལ་འདི་ནི་འདིར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། རྒྱབ་ཀྱིས་བལྟ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། གཉིས་ ལས་གུད་ན་མེད་པར་བརྗོད་དོ།།ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་པ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པར་བརྟག་།ཁམས་གསུམ་པར་བརྟགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའོ། །དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཞེས་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་པར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་སྣང་བ མ་གཏོགས་པའོ།།དེ་དག་དང་འདུས་མ་བྱས་མ་གཏོགས་པ་ནི། ཁམས་བཅོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་། ཁམས་གསུམ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །བདག་ལ་འཇིག་རྟེན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ། འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པ་རྣམས་ནི་དུ།ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བརྟག་།ཁམས་གསུམ་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་གསུམ་ པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་མོ།།དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ།།སྤྲོས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིའི་གནས་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །ཡང་ རྣམས་གྲངས་ཀྱིས་ན།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། །ཁམས་གསུམ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །བདག་འབའ་ཞིག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ ལྟར་ན་བྱུང་བ།བྱུང་བ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་བྱུང་བར་བརྟག་།འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་བྱུང་བའོ། །ཐམས་ཅད་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །བདག་ཐེར་ཟུག་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།

为了断除对我执的常见执著。对于非取蕴的诸法，应说是有为还是无为？不应说是有为，也不应说是无为。为什么？因为不是由业和烦恼所造作的缘故。应知不应说是有为，而且由于随欲而行，面向前方和背向后方的缘故，也不是无为。随欲而行，面向前方和背向后方在无为法中是不可能的，因为是常法。世尊也说：'有为和无为，这是二法'，这是什么意思？因为除了有为和无为二法之外别无他法。以某义成为有为的，那个义就不是无为；以某义成为无为的，那个义就不是有为。应当如此观察这个道理。
由于随欲而行，面向前方和背向后方的缘故，应说是有为。因为不是由业和烦恼所造作的缘故，说为无为。除此二者外别无他法。
什么是世间法？世间法有几种？为什么观察为世间法？三界所摄以及出世间后得所显现的也是世间法。所谓'所显现'是指属于三界的行相。如真如等所显现的，因为是不杂染的缘故是出世间。除了诸蕴的一分、正道所摄以及后得出世间所显现之外的一切。除了这些和无为法之外，是十五界、十处、三界和二处的一分。为了断除对我执的世间执著。
什么是出世间法？出世间法有几种？为什么观察为出世间法？三界的对治无分别是出世间，因为是无颠倒和无戏论的无分别，所以是无分别。三界的对治无分别是圣道。其中声闻和独觉的是常等四颠倒的对治，所以是出世间。因为无颠倒分别，所以是无分别。菩萨们是色等一切戏论法的对治，所以是出世间。
因为无戏论分别，所以是无分别。无为法因为不是一切分别的所依处，所以是无分别。又从数量上说，出世间后得也是出世间，因为依止出世间的缘故。是诸蕴、三界和二处的一分。为了断除唯我执著。
什么是已生？已生有几种？为什么观察为已生？过去和现在已生的是已生。一切是一分。为了断除我是恒常的执著。

།ཡང་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སྟེ། དང་པོ་བྱུང་བ་དང་། རྒྱུན་གྱིས་ བྱུང་བ་དང་།རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྟེན་བྱུང་བ་དང་། འགྱུར་བ་དང་། འགྱུར་བ་བྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱུང་བ་དང་། ཉམས་པར་བྱུང་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བྱུང་བ་དང་། འོད་གསལ་བར་བྱུང་བ་དང་། འོད་གསལ་བ་མ་ཡིན་པར་བྱུང་བ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བས་ བྱུང་བ་དང་།ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ས་བོན་མ་ཡིན་པར་བྱུང་བ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། དབང་འབྱོར་པ་དང་། ངེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱུང་བ་དང་། གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། སྐད་ཅིག་ཞིག་ནས་བྱུང་བ་དང་། ཕྲད་པ་དང་བྲལ་ནས་བྱུང་བ་ དང་།གནས་སྐབས་གཞན་དུ་བྱུང་བ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བས་བྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་ཆགས་པས་བྱུང་བ་དང་། སྔོན་གྱི་དུས་ན་བྱུང་བ་དང་། འཆི་བའི་དུས་ན་བྱུང་བ་དང་། བར་དུ་བྱུང་བ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་བྱུང་བ་ནི་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ནའོ།།རྒྱུན་གྱིས་བྱུང་བ་ནི་དེ་ཕྱིན་ཆད་དོ། །རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཉལ་བ་དང་། ཟས་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། རྒྱས་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །རྟེན་བྱུང་བ་ནི་ནང་གི་དབང་པོའོ། །འགྱུར་ བར་བྱུང་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་ན་དེ་དང་མཐུན་པར་དབང་པོར་འགྱུར་བའོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱུང་བ་ནི། རྒས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །ཉམས་པར་བྱུང་བ་ནི་བདེ་འགྲོ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བའོ། །ཁྱད་པར་དུ་བྱུང་བ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །འོད་ གསལ་བར་བྱུང་བ་ནི་རྩེ་བས་རབ་ཏུ་སླུ་བ་རྣམས་དང་།ཡིད་རབ་ཏུ་སུན་འབྱིན་པ་རྣམས་དང་། འཕྲུལ་དགའ་བ་རྣམས་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་དགའ་བ་མང་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་པ་ལ་རང་ གིས་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ།།འོད་གསལ་བ་མ་ཡིན་པར་བྱུང་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བས་བྱུང་བ་ནི་འགྲོ་བའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐ་མའི་ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་པའོ། །ས་བོན་མ་ཡིན་ པར་བྱུང་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་རྣམས་སོ།།གཟུགས་བརྙན་དང་། དབང་འབྱོར་པ་དང་། ངེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱུང་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་མཐུན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ བྱུང་བ་ནི་ཚེ་རབས་ཀྱི་རྒྱུན་ནོ།།སྐད་ཅིག་ཞིག་ནས་བྱུང་བ་ནི། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་སོ་སོའོ། །འཕྲུལ་དགའ་བ་རྣམས་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་གིས་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲད་པ་དང་བྲལ་ནས་བྱུང་བ་ནི་སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། ཕྲད་ པ་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་དང་།སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །གནས་སྐབས་གཞན་དུ་བྱུང་བ་ནི་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་དང་། ནད་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུའོ། །འཆི་འཕོ་ དང་།སྐྱེ་བས་བྱུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནའོ། །འཇིག་པ་དང་ཆགས་པས་བྱུང་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །སྔོན་གྱི་དུས་ན་བྱུང་བ་ནི་སྔོན་གྱི་དུས་ཀྱི་སྲིད་པའོ། །འཆི་བའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ནི་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་སྲིད་པའོ། །བར་དུ་བྱུང་བ་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའོ། །ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་མ་བྱུང་བ། མ་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་མ་བྱུང་བར་བརྟག་།མ་འོངས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་བྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །བདག་ཐེར་ཟུག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་བྱུང་བ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མ་བྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཛིན་པ། འཛིན་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་བརྟག་།དབང་པོའི་གཟུགས་ཅན་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་འཛིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

又生起有二十四种，即：第一生起、相续生起、增长生起、所依生起、变化、变化生起、成熟生起、衰退生起、殊胜生起、光明生起、非光明生起、普遍生起、有种子生起、无种子生起、影像、自在、为显示故生起、从一至一生起、刹那灭已生起、会合分离生起、其他阶段生起、死亡与出生生起、坏灭与形成生起、前世生起、临终生起、中阴生起、结生时生起。
其中第一生起是在结生时。相续生起是此后。增长生起是由睡眠、饮食、梵行、等至四种增长因所生。所依生起是内六根。变化生起是生起乐等感受时根随之变化。成熟生起是衰老阶段。衰退生起是从善趣死后转生恶趣。殊胜生起是与此相反。
光明生起是嬉戏放逸天、意生欢喜天、化乐天、他化自在天以及色界无色界诸天，因为他们多有喜乐、受用和住处自在，应当如理配合。非光明生起是除此之外。普遍生起是在行走阶段。有种子生起是除最后阿罗汉蕴外。无种子生起是最后诸蕴。
影像、自在、为显示故生起是与所知事物相应、从解脱所生、如来之身，依次配合。从一至一生起是生世相续。刹那灭已生起是诸行各别刹那，化乐天和他化自在天刹那自在故。会合分离生起是在与可爱、不可爱会合分离阶段，以及心有贪欲、离贪欲阶段。
其他阶段生起是在凝酥等阶段和疾病等阶段。死亡与出生生起是在有情世间。坏灭与形成生起是器世间。前世生起是前世有。临终生起是死有。中阴生起是中有。结生时生起是生有。
如何是未生？未生有几种？为何观察未生？应当观察未来和无为是未生。是一切的一分。为断除执著恒常我故。又应当观察与生起相反为未生。
如何是执取？执取有几种？为何观察执取？应当观察根所摄色以及心心所为执取。

།ཕུང་པོ་གསུམ་དང་། གཟུགས་དང་། འདུ་བྱེད ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་།དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་གོ་རིམས་སོ། །ཁམས་བཅུ་གཉིས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །བདག་ཟ་བ་པོར་ མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཟབ་པོ་ནི་འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པའི་ཡུལ་རྣམས་དམིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་མ་ཕྲད་པ་དང་། ཕྲད་ནས་འཛིན་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་འཛིན་པ་དང་། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུས་ཐམས་ཅད་པའི་ཡུལ་ ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་ཡང་འཛིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་མ་ཕྲད་པར་འཛིན་པ་ནི་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། ཡིད་དོ། །ཕྲད་པར་འཛིན་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་དབང་པོའོ། །ད་ལྟར་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སོ་སོ་བ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པར་འཛིན་པ་ནི། དབང་པོ་ལྔ་ལས་བྱུང་བའོ། །རང་དང་ སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུས་ཐམས་ཅད་པའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་ནི།དབང་པོ་དྲུག་ལས་བྱུང་བའོ། །ཚོགས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བརྟགས་པ་ཅན་ཡང་འཛིན་པར་བཤད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྐྱེན་ཚོགས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བརྟགས་ནས་འཛིན་ པ་ཉེ་བར་འདོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ན་ཆོས་རྣམས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཟུང་བ། གཟུང་བ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་བརྟག་།འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་གཟུང་བའང་དེ་བཞིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུང་བ་ཡིན་ལ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །འཛིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་ནོ། །འཛིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི། སེམས་ལས་བྱུང་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ལ་ཐམས་ཅད་ཡུལ་དུ་ མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པ། ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པར་བརྟག་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པས་ ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་འདོད་པ་དང་།རབ་ཏུ་ལྡན་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་དུ་ བལྟས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ།རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་དབང་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བསྟན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།ཁམས་བཞི་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དྲིའི་ཁམས་དང་། རོའི་ཁམས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་དང་། དྲི་དང་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །བདག་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་ནང་དུ་བལྟས་པ། ནང་དུ་བལྟས་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ནང་དུ་བལྟས་པར་བརྟག་།ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ནང་དུ་བལྟས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཁམས་བཞི་དང་། སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་མ་ གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ།།བདག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བརྟག་།མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། ཁམས་ བཅུ་དང་།སྐྱེ་མཆེད་བཞིའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །ཁམས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་དང་། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ།

三蕴以及色蕴和行蕴的一部分，以及根的特征和相应的特征是有次第的。十二界和六处，以及法界和处的一部分。相应的自性。为了断除执著我为受用者。深奥是应当了知缘取所欲和不欲的境。
又应当观见未接触和接触后的执取，以及现在各别执取自相，以及执取一切时中一切境的自相和共相。其中未接触而执取是眼、耳、意。接触而执取是除此之外的根。现在各别确定执取各别境的自相是从五根所生。执取一切时中一切境的自相和共相是从六根所生。
应当观见说明因识聚生起而有分别的执取。应当了知依于因缘和合而生识的角度，假立分别执取。就真实义而言，诸法无作用的缘故。如何是所取，所取有几种，为何观察所取？能取是什么所取也是如此。眼等也是意识所取的缘故。
有唯是所取而非能取。是能取的境界义。确定说是能取的境界性，是为了遣除心所。为了断除执著一切境于我。如何是向外看，向外看有几种，为何观察向外看？除了佛教中闻所生、思所生以及随顺于此的修法所摄的心和心所法之外，具有欲望的是向外看。
闻所生、思所生以及随顺于此的修法所摄的并非向外看，因为是从同类法因所生的缘故。应当观见由此缘取涅槃等。应当了知同类法是从佛等所证悟的因所生的教法。
四界以及鼻识界、香界、味界。二处以及香处和味处。是其余诸法的一部分。是欲界所摄。为了断除执著我非离贪。如何是向内看，向内看有几种，为何观察向内看？应当观见与向外看相反的是向内看。
除了四界和二处之外是其余诸法的一部分。为了断除执著我已离贪。如何是烦恼性，烦恼性有几种，为何观察烦恼性？应当观见不善和有覆无记是烦恼性。
有覆无记是与遍行意相应的俱生萨迦耶见和边执见，以及与色无色相应。诸蕴和十界以及四处的一部分。所谓十界是七识界以及色、声、法界。

།སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། ཡིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །བདག་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལྡན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་བརྟག་།དགེ་བ་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཁམས་བརྒྱད དང་།སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །བདག་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདས་པ། འདས་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་འདས་པར་བརྟག་།བྱུང་བ་ནི་འགགས་པ་ རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྤྱད་ཟིན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་ཤིན་དུ་འདས་པ་དང་། རྒྱུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་ཞིག་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། དྲན་པའི་ཀུན་དུ་ རྟོག་པའི་མཚན་མ་དང་།ལྟོས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་མ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་འདས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྤྱད་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེས་ཟིན་པ་དང་། འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པ་ཤིན་དུ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ཡོངས སུ་བཟུང་ནས་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་གཞན་ནས་ཞིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་དེས་བསྐྱེད་པའི་བག་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། དེ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་རྫས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་པའི་ ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ནི་དམིགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། འདུས་མ་བྱས་མ་གཏོགས་པའོ། །བདག་འཇུག་པར་བྱེད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ ལྟར་ན་མ་འོངས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པར་བརྟག་།རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་སྤྱད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་། རང་ གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་།མངོན་པར་དགའ་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་མ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་མས་ཀྱང་མ་འོངས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་བའི་ ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་ནི་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་སྤྱད་པ་ནི་དེའི་ས་བོན་གྱི་བྱ་བ་མ་བྱས་པ་དང་། དེ་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །བདག་འཇུག་པར་བྱེད་ པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བར་བརྟག་།བྱུང་བ་མ་འགགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྤྱད་ཟིན་པ་དང་། སྤྱད་མ་ཟིན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་ པར་བྱང་བའི་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པར་རབ་ཏུ་གཞག་པའི་རྒྱུ་དང་། བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པས་ཀྱང་ད་ལྟར་བྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྤྱད་ཟིན་པ་དང་། སྤྱད་མ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་མི་འགྲུབ་པ་དང་། ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རབ་ཏུ་བཞག་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་དེའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་མ་འོངས་པའོ། །གང་ཐོབ་ཟིན་པ་དེ་ནི་འདས་པའོ།

所谓四处，即色处、声处、意处、法处。为了断除我与烦恼相应的执著。
如何是无烦恼？有几种无烦恼？为何观察为无烦恼？应当观察善法和无覆无记法为无烦恼。八界、八处以及余蕴界处的一分。为了断除我离烦恼的执著。
如何是过去？有几种过去？为何观察为过去？应当观察已生已灭的自相、已受用的因果、已远离的烦恼和清净、已执取因而坏灭、有无果报和自相、忆念分别相、依止烦恼相、舍清净相为过去。
其中已受用因果是指已生已灭，依次为已生和已灭。已远离烦恼和清净是指不像现在的贪等和信等那样具有令心烦恼和清净的力用。已执取因而坏灭是指习气从他处坏灭。有无果报和自相是指现在有其所生的习气，而无能安立习气的事物。应当了知忆念分别等相唯是所缘。
一切的一分。除未来、现在和无为。为了断除我能趣入的执著。
如何是未来？有几种未来？为何观察为未来？应当观察虽有因而未生、未得自相、未受用因果、烦恼和清净事近所缘、有无因和自相、以欢喜为烦恼相、以无欢喜为清净相为未来。
其中虽有因而未生是为了与无为区别，因为无为既未生也无因。未得自相是因为自性未成就。未受用因果是指未作其种子的作用和未于彼生起。
一切的一分。为了断除我能趣入的执著。
如何是现在？有几种现在？为何观察为现在？应当观察已生未灭的自相、已受用和未受用的因果、近住的烦恼和清净作用、安立过去未来的因、以近住作用为现在。已受用和未受用因果是指不再成就和存在。安立过去未来的因是指依于现在而观察过去未来，将得其位者为未来，已得其位者为过去。

།བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པས་ཀྱང ཞེས་བྱ་བ་ནི།མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གནས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །བདག་འཇུག་པར་བྱེད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་སྐབས་ཀྱིས་འདི་ཡང་ སྟོན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསུམ་པོ་ཉིད་གཏམ་གྱི་གཞི་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་གཏམ་གྱི་གཞི་ཡིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དང་། བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡང་བརྗོད་པར མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་དང་ད་ལྟར་གྱི་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དགེ་བ། དགེ་བ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་དགེ་བར་བརྟག་།ངོ་བོ་ ཉིད་དང་།འབྲེལ་པ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་། སློང་བ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། མདུན་དུ་བྱས་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། གཉེན་པོ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པས་ཀྱང་དགེ་བར་བལྟ་བར་ བྱའོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། ཁམས་བཅུ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཞིའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །དེ་ལ་ཁམས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་ དང་།ཡིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །བདག་ཆོས་དང་ལྡན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་གང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བཅུ་གཅིག་གོ། །འབྲེལ་བས་དགེ་བ་གང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ ཆོས་རྣམས་སོ།།རྗེས་སུ་འབྲེལ་བས་དགེ་བ་གང་། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པའོ། །སློང་བས་དགེ་བ་གང་། དེ་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སོ། །དོན་དམ་པས་དགེ་བ་གང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །སྐྱེ་བས་ཐོབ་པས་དགེ་བ་གང་། དགེ་བའི་ཆོས་འདི་དག་ཉིད་སྔོན་ གོམས་པར་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས།དེའི་ངོ་བོའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ལས་དེས་རང་བཞིན་གྱིས་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་འདོད་པ་ཀུན་དུ་གནས་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་ངང་གིས་ཏེ་དགེ་ བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདོད་པས་ཀུན་དུ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་འདོད་པ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུའོ། །སྦྱོར་བས་དགེ་བ་གང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ དང་།ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་བ་བསྒོམ་པའོ། །དགེ་བ་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །མདུན་དུ་བྱས་པས་དགེ་བ་གང་། གང་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའམ།མཆོད་རྟེན་ནམ། གཟུགས་སུ་བྱས་པའམ། རི་མོར་བྲིས་པའམ། མདུན་དུ་བྱས་པའམ། ཆོས་སམ་ཆོས་ཀྱི་གཞི་གླེགས་བམ་བདུན་དུ་བྱས་ཏེ། མཆོད་པའི་ལས་བྱེད་པའོ། །ཕན་འདོགས་པས་དགེ་བ་གང་། གང་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་རྣམས་ ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའོ།།ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་དགེ་བ་གང་། གང་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའམ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བའི་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའམ། ཕྱུག་པོ་དང་རིགས་མཐོན་པོར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ།

所谓'由作用近住'，眼等是识。住等是因为存在。是一切的一分。为了断除我执作用的执著。以过去等解说的机会也说明这个，为什么世尊说过去等三者是言说的根基呢？过去、未来、现在是言说的根基。涅槃不是，因为是自证、不可说、已生、将生、现在言说的处所。为什么涅槃不是？涅槃是自证、不可说的缘故，意思是无论如何也不能言说。已生、将生、现在的见、闻、分别、了知的言说等的处所的缘故。
如何是善？善有几种？为什么观察为善？应当以自性、相应、随顺、等起、胜义、生得、加行、现前、饶益、摄持、对治、寂静、等流而观察为善。是蕴、十界、四处的一分。其中十界是指识界等、色、声、法界。四处是指色、声、意、法处。为了断除我与法相应的执著。
什么是自性善？信等十一种心所法。什么是相应善？与信等相应的诸法。什么是随顺善？即是彼等的习气。什么是等起善？由彼等发起的身语业。什么是胜义善？即是真如。什么是生得善？即依于此等善法先前串习，成就其自性异熟，由彼等自然而然无须观察而安住于欲求。'由彼等'是指信等。'自然无须观察'的意思是，由自性而非由善知识等力。'安住于欲求'是指不仅是生得欲，而是与信等一起。
什么是加行善？依止善士、听闻正法、如理作意、修习随法法而修善。'修善'是指应当了知闻等一切是善法。什么是现前善？于如来或塔庙或所造像或绘画或现前或法或法本为体而作供养事。什么是饶益善？以四摄事饶益有情。什么是摄持善？摄持施所生福业事或戒所生天趣生或摄持生为富贵种姓或摄持随顺清净法。

།མཐོ་རིས་དང་། ཕྱུག་པོའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་གཉིས་ནི། མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྟོན ཏོ།།གཉེན་པོས་དགེ་བ་གང་། གང་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་དང་། སྤང་བའི་གཉེན་པོ་དང་། གཞིའི་གཉེན་པོ་དང་། ཐག་བསྲིང་བའི་གཉེན་པོ་དང་། རྣམ་པར་གནོན་པའི་གཉེན་པོ་དང་། བྲལ་བའི་གཉེན་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོའོ། །རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་སླར་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཉེ་བར་ཞི་བས་དགེ་བ་གང་། གང་འདོད་ཆགས་མཐའ་དག་སྤོང་བ་དང་། ཞེ་སྡང་མཐའ་དག་སྤོང་བ་དང་། གཏི་མུག་མཐའ་དག་སྤོང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་སྤོང་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་དང་། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པས་དགེ་བ་གང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་ཐོབ་པ་དེའི་དབང་གིས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན འཇིག་རྟེན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐུན་མོང་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་མི་དགེ་བ། མི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བར་བརྟག་།ངོ་བོ་ཉིད་དང་། འབྲེལ་བ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་ བ་དང་།སློང་བ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། མདུན་དུ་བྱ་བ་དང་། གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། ཡོངས་སུ་གཅོད་པས་ཀྱང་མི་དགེ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། ཁམས་ བཅུ་དང་།སྐྱེ་མཆེད་བཞིའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །བདག་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་གང་། ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེས་སྤྱོད་ཀུན་ནས་སློང་བའོ། །དེ་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རང་འཁྲུངས་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རང་འཁྲུངས་པ་ལས་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ནས་སློང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་དགེ་ བའོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ནི། བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འབྲེལ་བས་མི་དགའ་གང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །རྗེས་སུ་འབྲེལ་བས་མི་དགེ་བ་གང་། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་ སོ།།སློང་བས་མི་དགེ་བ་གང་། དེས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལུས་དང་། ངག་གི་ལས་སོ། །དོན་དམ་པས་མི་དགེ་བ་གང་། འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་དོ། །སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་མི་དགེ་བ་གང་། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་དགེ་བ་གོམས་པར་བྱས་པས་དེའི་ངོ་བོའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་ གྲུབ་པ་སྟེ།དེས་མི་དགེ་བ་ཉིད་ལ་འདོད་པས་ཀུན་ནས་གནས་པའོ། །སྦྱོར་བས་མི་དགེ་བ་གང་། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་ པ་སྤྱོད་པ་དང་།ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའོ། །མདུན་དུ་བྱས་པས་མི་དགེ་བ་གང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷའི་རིས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་མདུན་དུ་བྱས་ནས་འཚེ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བའམ། ལྟ་བ་ངན་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་ལྷ་རྟེན་བྱེད་པ་དང་། གང་དུ་སྐྱེ་བོ་ ཕལ་པོ་ཆེ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་སྦྱོར་བ་དེ་མཆོད་པའི་ལས་ལ་སྦྱོར་བའོ།།དེ་ལ་འཚེ་བ་སྔོན་དུ་ཞེས་པ་ནི། གང་ལུག་དང་། མ་ཧེ་ལ་སོགས་པ་གསོད་པའོ། །ལྟ་བ་ངན་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་བསོད་ནམས་འདོད་པ་དང་། མཆོག་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་ཟས་མི་ཟ་བ་ལ་ སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པས་དེར་ལྷ་རྟེན་བྱེད་པའོ།།གནོད་པར་བྱེད་པས་མི་དགེ་བ་གང་། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ལོག་པར་བྱེད་པའོ།

生天和生于富贵种姓这两种，是显示增上生因。随顺清净法的摄持，是显示获得涅槃之因。
对治善法是什么？即是能破对治、断对治、所依对治、远离对治、制伏对治、离系对治、烦恼障对治、所知障对治。能破对治等这些将在后面解释。
寂灭善法是什么？即是断除一切贪欲、断除一切嗔恚、断除一切愚痴、断除一切烦恼、灭尽想受、有余依涅槃界、无余依涅槃界、无住涅槃。
等流善法是什么？由获得寂灭的缘故而得世间和出世间殊胜功德，如神通等共同和不共同的功德。
何谓不善？不善有几种？为何观察为不善？应当从自性、相应、随逐、等起、胜义、生得、加行、现前、损害、摄持、违品、决择等方面观察不善。
是诸蕴、十界、四处的一分。为了断除执著非法我而说。
自性不善是什么？除了与意相应的色界和无色界烦恼外，其他的烦恼、随烦恼以及引发恶行。其中欲界非自生的和从自生引发恶行的是不善。其余的应知是有覆无记。
相应不善是什么？与那些烦恼和随烦恼相应的诸法。
随逐不善是什么？即是彼等的习气。
等起不善是什么？由彼等所引发的身业和语业。
胜义不善是什么？一切轮回。
生得不善是什么？即是由串习不善而成就不善自性的异熟，由此而乐住于不善中。
加行不善是什么？即是依止非善士、听闻非正法、非如理作意而造作身恶行、语恶行、意恶行。
现前不善是什么？即是依止任何天众，以损害为先或以邪见为先而供养天神，或于众多人造作非福业处而修供养事。其中'以损害为先'是指杀羊、水牛等。以邪见为先是为求福德和殊胜。于彼处以不食等烦恼而供养天神。
损害不善是什么？即是以身语意邪行加害众生。

།ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་མི་དགེ་བ་གང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའམ། ངག་དང་ ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ཡང་།ངན་འགྲོ་འམ་བདེ་འགྲོར་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པས་འཕེན་པའམ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་འཛིན་པའོ། །འཕེན་པའམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི། ངན་འགྲོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཕེན་པའོ། །བདེ་འགྲོར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ།གང་གིས་དེར་སྐྱེས་ནས་དབུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་གང་། གཉེན་པོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དག་གོ། །བར་དུ་གཅོད་པས་ མི་དགེ་བ་གང་།དགེ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དག་གོ། །དེ་ནི་ཡང་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་བརྟག་།ངོ་བོ་ཉིད་དང་། འབྲལ་བ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ དང་།སློང་བ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། མདུན་དུ་བྱས་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། གཉེན་པོ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པས་ཀྱང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ཁམས་བརྒྱད་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །དེ་ལ་ཁམས་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ནི། དེ་རྣམས་ཉིད་དོ། །བདག་ལ་ཆོས་དང་། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་བྲལ་བས་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་བརྒྱད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་དང་། སྲོག་གི་དབང པོ་དང་།རིས་མཐུན་པ་དང་། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །འབྲེལ་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་། སྡང་བ་ཡང་མ་ཡིན། དང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་སུ་གྱུར་པའི་མིང་དང་། ཚིག་དང་། གསལ་བྱེད་དང་། དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །སྡང་བ་ཡང་མ་ཡིན་དང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་རྣམ པར་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྗེས་སུ་འབྲེལ་བས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་། དེ་དག་ཉིད་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་སོ། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་མ་ལ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་བག་ཆགས་བསྒོས་པའོ། །སློང་ བས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་།དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སོ། །སྡང་བ་ཡང་མ་ཡིན་དང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱི་མིང་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའོ།།དོན་དམ་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་། ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་འགོག་པའོ། །སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་ པའོ།།སྦྱོར་བས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་སྤྱོད་ལམ་མམ་བཟོའི་གནས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན། དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་སྤྱོད་ལམ་མམ། བཟོའི་གནས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ།དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་སུ་གྱུར་ན། དེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དུ་ན་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ།

由执著所生的不善，即：以身造作恶行，或以语和意造作恶行，以及投生恶趣或善趣中不可意的果报，或圆满成就执著。投生或圆满成就是：就恶趣而言是投生，就善趣而言是圆满成就，即生于其中而感受贫穷等痛苦，称为圆满成就。
由违品所生的不善是什么？即是对治的违品法。由障碍所生的不善是什么？即是障碍善法的诸法。这也包括在众中聚集等。
如何是无记法中的无记？为何观察为无记？应当从自性、相离、随系、等起、胜义、生得、加行、现前、利益、受用、执持、对治、寂静、等流等方面观察无记法。
八界、八处，以及余蕴界处的一分。其中八界是：眼界、耳界、鼻界、舌界、身界、香界、味界、触界。八处即是这些。为了断除对我法与非法的执著。
自性无记是什么？八种有色界处及与之相应的意、命根、同分、名身、句身、文身。
相离无记是什么？非嗔非喜的心所摄的名、句、文，以及由彼等所摄的心心所法。所谓非嗔非喜的心，即是远离善与不善的显示。所谓由彼等所摄，是由于以彼等意言而转起。
随系无记是什么？即彼等言说的习气。为使未来名身等言说生起而熏习于心的习气。
等起无记是什么？由彼等所摄的心心所法所等起的身语业。由非嗔非喜心的名等言说相而等起。
胜义无记是什么？虚空与非择灭。生得无记是什么？不善法与有漏善法的异熟。
加行无记是什么？与非烦恼非善心相应的威仪或工巧处。所谓与非烦恼非善心相应的威仪或工巧处，即若是非烦恼非善心，则其威仪等成为无记；若非如此，则成为善或不善，随应配合。

།མདུན་དུ་བྱས་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ གང་།འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷའི་རིགས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་མདུན་དུ་བྱས་ནས་འཚེ་བའམ་ལྟ་བ་ངན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་སྟེ། ལྷ་རྟེན་བྱེད་པ་དང་། གང་དུ་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེ་བསོད་ནམས་ཀྱང་མི་སྐྱེད་ལ། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་སྐྱེད་པར་ལྷ་རྟེན་འཛུགས་པའོ། །ཕན་ འདོགས་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་།འདི་ལྟ་སྟེ། བྲན་དང་། གླ་མི་དང་། ལས་བྱེད་པ་རྣམས་སམ། བུ་དང་ཆུང་མ་རྣམས་ལ་སྡང་བ་སྤང་བ་ཡིན་ནོ། །དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པའོ། །ཉེ་བར་སྤྱད་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་། འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོར་ བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་སྤྱད་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་དགེ་བ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ འབྱེད་དོ།།ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་། འདི་ལྟ་སྟེ། བཟོའི་གནས་ལ་གོམས་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་ན་དེའི་ངོ་བོའི་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་མྱུར་བ་མྱུར་བར་བཟོའི་གནས་དེ་ཉིད་ལ་བསླབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་ འཛིན་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།བཟོའི་གནས་ལ་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་པོས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་། འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་སྨན་བསྟེན་པའོ། །ནད་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་ ཞི་བས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཐུན་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་། སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་ སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་ནི།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་གིས་རྩེ་བའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ན། དགེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་བསྟན་པས་ཀྱང་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་། གང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ན་དེ་དག་དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ། །བསྟན་པས་ཀྱང་དགེ་བ་ལ སོགས་པ་ནི་གང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་འདུལ་བའི་དོན་གྱི་དབང་གི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་སྟོན་པའོ།།མི་དགེ་བ་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཅེ་ན། ཆོམ་རྐུན་ལ་སོགས་པར་སྤྲུལ་ནས། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་འཇིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལག་པ་དང་རྐང་པ་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ། འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པར་བརྟག་།འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པར་བལྟ་ བར་བྱའོ།།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཙམ་དང་ཡང་མི་ལྡན་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་མ་ ཐག་ཏུ་སྤོང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་བའི་གནས་ངན་ལེན་སྤང་བའི་ཕྱིར།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི། འདིར་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་ གིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ན། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ན་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ལས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་ བཞི་དང་།དྲི་དང་། རོ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་དང་། དྲི་དང་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ།

什么是面向无记？即依止任何天众，面向而修，远离损害或邪见，供养天尊，以及在大众不生福德也不生非福德之处建立天尊供养。
什么是利益无记？即是对奴仆、雇工、做工者，或儿子妻子等断除嗔恨。以非信心之心行布施。
什么是受用无记？即是以非观察且非烦恼心受用诸受用。所谓非观察即是区别于善法。所谓非烦恼心即是区别于不善法。
什么是摄受无记？即是为熟习工巧明处，而于未来摄受其体性之身，由此迅速圆满学习该工巧明处。此即摄受无记。由于熟习工巧明处的习气而摄受如是之身故。
什么是对治无记？即是不经观察而依止药物。为对治疾病故。
什么是寂止无记？即是色界和无色界所行的烦恼，因具足止故。
什么是等流无记？即是与化心俱生。等流无记与化心俱生者，即是以心及心所为游戏而变化，因为是为利益有情，应知是善。
又以显示亦有善、不善及无记，其为何？即是诸佛及获得波罗蜜多的诸菩萨为利益有情而显示，然彼等实无如是圆满。显示亦有善等者，即是诸佛等为调伏之义而普遍显示。
云何显示不善？即是化现为盗贼等，为令其他有情恐惧而显示砍断手足等。
云何是欲界系？欲界系有几种？为何观察为欲界系？未离欲贪的有漏善法、不善法及无记法，应视为欲界系。
所谓未离贪者，即全无离贪分，是获得三摩地见的异名。否则，则无所属三摩地将成为欲界系。
获得三摩地后即喜乐断除，为断除成为违品的随眠，应知是属于离贪分。
外在色等，由此处未离贪业力所成故，是欲界系。
若说由一切有情共业力所生，则于色界、无色界诸有情亦有未离贪业种子故。
四界及香、味、鼻识界、舌识界。二处及香处、味处。

།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་ སྤྱོད་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པའོ། །བདག་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ། གཟུགས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པར་བརྟག་།འདོད་པ་ ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ།གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གཟུགས་དང་། རབ་ཏུ་ལྡན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཁམས་བཞི་དང་། སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་ པོ་དང་།ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཟག་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པའོ། །བདག་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ། གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་ལ་བརྟག་།གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། གཟུགས་མེད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པར བལྟ་བར་བྱའོ།།ཕུང་པོ་བཞི་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁམས་གསུམ་དང་ཡིད་དང་། ཆོས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་མ་ གཏོགས་པའོ།།བདག་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་། མཐའ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་། འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་།རྟོགས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་། གནོན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་། ལེགས་པར་སྟོན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སའི་ དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ།ས་བརྒྱད་པའི་བར་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དགུ་བའི་སྤང་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ ནས་སློབ་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ།།མི་སློབ་པ་ནི་མཐའ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རྟོགས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ། །གནོན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ བ་ནི།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །ལེགས་པར་སྟོན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་བཅུ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ ཉིད་དང་།གནོད་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་། ཉེ་བར་བསྟན་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་། ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་། རྨོངས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་། གཉེན་པོས་འདོད་ཆགས་དང་བལ་བ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་ ཤེས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་།སྤོང་བས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་། གོང་མ་དང་བཅས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་། གོང་ན་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ། །འདིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་མི་འཕྲོད་པར་འཛིན་པའི་དོན་ནི་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།གདོན་མི་ཟ་བར་སྤོང་བའི་དོན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་སྤངས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་སྤངས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་ཚིག་རྣམ་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་རིགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།

除此之外的蕴、界、处的一部分。除去色界、无色界所行和无漏。为了断除我对欲界贪著的执著。如何与色相应？与色相应者有几种？为何观察与色相应？应当观察已离欲界贪而未离色界贪的善法和无记法与色相应。除去四界和二处，即前述诸法。除此之外的蕴、界、处的一部分。除去欲界、无色界所行和无漏。为了断除我已离欲界贪的执著。
如何与无色相应？与无色相应者有几种？为何观察与无色相应？应当观察已离色界贪而未离无色界贪的善法和无记法与无色相应。四蕴即受等。三界即意界、法界、意识界。二处的一部分，即意处和法处。除去欲界、色界所行和无漏。为了断除我已离色界贪的执著。
复次，离贪性有六种：即部分离贪性、完全离贪性、断除身见的离贪性、通过证悟的离贪性、通过压伏的离贪性、通过善说的离贪性。其中，部分离贪性是就地位而言，为断除乃至第八地烦恼种类。完全离贪性是为断除第九地。又就断除身见的离贪性而言，有学是部分离贪性，无学是完全离贪性。通过证悟的离贪性是以见道。通过压伏的离贪性是以世间道。通过善说的离贪性应知是以出世间道的离贪性。
复次，离贪性有十种：即本性离贪性、损害离贪性、示现离贪性、殊胜离贪性、愚痴离贪性、对治离贪性、遍知离贪性、断除离贪性、有上离贪性、无上离贪性。此中十种离贪应知是就不相应义而言为离贪性义，非就必定断除义而言。本性离贪应知是如'本性离贪即本性离贪'，乃至'断除离贪即断除离贪'等语词应当如是理解。

།རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་གང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་གང་མི་འཕྲོད་པར་འཛིན་པ་ཉིད་དོ། །གནོད་པས་འདོད་ཆགས་དང་ ལ་བ་ཉིད་གང་།འཁྲིག་པས་ཞུགས་པ་གདུང་བ་དང་བྲལ་ནས། གང་མི་འཕྲོད་པར་འཛིན་པ་ཉིད་དོ། །ཉེ་བར་བསྟན་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་གང་། འགྲངས་པར་ཟོས་པ་ཟས་ཞིམ་པོ་ལ་ཡང་གང་མི་འཕྲོད་པར་འཛིན་པ་ཉིད་དོ། །ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བ་ཉིད་གང་།ཐབས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་ཐབས་དམར་བ་ལ་གང་མི་འཕྲོད་པར་འཛིན་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཐབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཐོབ་ནས་གྲོང་དཔོན་ལ་སོགས་པའི་གནས་དམན་པ་ལ་མི་འཕྲོད་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྨོངས་ པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་གང་།བྱིས་པ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་མི་འཕྲོད་པར་འཛིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་པ་གང་། བདག་འཇིག་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་པོས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་གང་། འཇིག་རྟེན་ པའམ།འཇིགས་རྟེན་ལས་འདས་པས་ལམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་གང་། མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པ་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་གང་མི་འཕྲོད་པར་འཛིན་པ་ཉིད་དོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པས་ཁམས་གསུམ་པ་ ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤོང་བས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་གང་། ས་དང་སར་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བའི་མི་མཐུན་པར་འཛིན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་ པའོ།།གོང་མ་དང་བཅས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་གང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །གོང་ན་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་གང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་སློབ་པ། སློབ་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་སློབ་པར་བརྟག་།ཐར་པ་ལ་བརྩོན་པའི་དགེ་བ་ནི་སློབ་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཚོགས་བསགས་པའི་ གནས་སྐབས་ནས་བཟུང་སྟེ།ཐར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚོགས་བསགས་པའི་གནས་སྐབས་ནི། མངོན་པར་འགྲོ་བར་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། ཁམས་བཅུ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ བདུན་དང་།གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། ཆོས་རྣམས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཞིའི་ཕྱོགས་སོ། །གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། ཡིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །བདག་ཐར་པ་བརྩོན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་མི་སློབ་པ། མི་སློབ་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ ཕྱིར་མི་སློབ་པར་བརྟག་།བསླབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་དགེ་བ་ནི་མི་སློབ་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སློབ་པ་མཐར་ཕྱིན་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམས་མཐར་ཕྱིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །ཕྱུང་པོ་རྣམས་དང་། ཁམས བཅུ་དང་།སྐྱེ་མཆེད་བཞིའི་ཕྱོགས་སོ། །བདག་གྲོལ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ པར་བརྟག་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཐར་པ་ལ་བརྩོན་པ་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་བསླབ་པ་ལ་སློབ་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སློབ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མི་དགེ་བའོ། །ཇི ལྟར་རིགས་པར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི།བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མི་སློབ་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

什么是自然离贪？对苦受以及苦受所依诸法不生执著。
什么是因损害而离贪？远离交媾之苦恼后，不生执著。
什么是因示现而离贪？饱食之后对美味饮食不生执著。
什么是因殊胜而离贪？获得极大权势后对低劣权势不生执著。如同世间获得城主等高位后，对村长等低位不生执著。
什么是因愚痴而离贪？凡夫对涅槃不生执著。其中不知寂静性者，是因执著我见。
什么是因对治而离贪？以世间或出世间道断除烦恼。
什么是因遍知而离贪？获得见道者对三界不生执著。所谓获得见道者对三界，是因具足了知诸行是苦性，而厌离一切有漏事物。
什么是因断除而离贪？于地地中断除烦恼的违品。
什么是有上离贪？世间、声闻、缘觉的离贪。
什么是无上离贪？诸佛菩萨的离贪，因为是众生利乐之处。
如何是有学？有学有几种？为何称为有学？为求解脱的善业应视为有学。从积资粮位开始，应知为求解脱而精进。资粮位应知顺解脱分。诸蕴、十界、七识界、色、声、诸法。四处分。色、声、意、法处。为断除我执解脱精进。
如何是无学？无学有几种？为何称为无学？圆满学处的善业应视为无学。所谓圆满学处，是指圆满增上戒学、增上心学、增上慧学。诸蕴、十界、四处分。为断除我执解脱。
如何是非学非无学？非学非无学有几种？为何称为非学非无学？凡夫的善、不善、无记，除求解脱外，应说为学处。有学的有漏及无记，其中有漏是不善。应知相应的无记是有覆无记。无学的无记应知是无覆无记。无为应视为非学非无学。

།ཁམས་བརྒྱད་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །བདག་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བར་བརྟག་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་རྣམས་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལྟ་བ་ལྔ་པོ་དག་གོ། །ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་བཟུང་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལྷན ཅིག་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ངའི་བདག་གང་ཡིན་ཞེས་སྐྲག་པ་གང་ལས་བྱུང་བའོ། །ཐེ་ཚོམ་དང་། ལྟ་བའི་གནས་དང་། ལྟ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། དེའི་ས་བོན་ནི། ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་དང་། ལྟ་བ་ལོག་ པར་ཞུགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་རྣམས་དང་། ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་ཞུགས་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གང་རྣམས་སོ། །གང་ཡང་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་། ངན་སོང་བའི་ཕུང་པོ་ དང་།ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ནི་མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པའོ། །བདག་མཐོང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བར་བརྟག་།མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པ་སྟེ། ཡན་ཆད་ཀྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལས་བཟློག་པར་བག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ ལས་གཞན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིར་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བཟུང་བས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱང་བསྡུ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས་ངན་ལེན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །མཐོང་ བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་སོ། །བདག་བསྒོམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་།ཟག་པ་ མེད་པ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། ཁམས་བཅུ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཞིའི་ཕྱོགས་སོ། །དེ་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །ཅི་འདྲ་བའི་གཟུགས་དང་། སྒྲའི་ཁམས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མི་སློབ་པའི་དགེ་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །བདག་རྟོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་རྐྱེན་སོ་སོ ལས་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ།རྐྱེན་སོ་སོ་ལས་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་རྐྱེན་སོ་སོ་ལས་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བར་བརྟག་།མཚན་ཉིད་དང་། ཡན་ལག་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། ཡན་ལག་མདོར་བསྡུ་བ་དང་། ཡན་ལག་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཡན་ལག་གི་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཡན་ལག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བསྡུ་བ་དང་། དོན་དང་རྟོགས་དཀའ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། སོ་སོར་མི་མཐུན་པས་ཀྱང་རྐྱེན་སོ་སོ་ལ་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད དོ།།འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །བདག་ལ་ཆོས་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

八界、八处以及其他蕴、界、处的部分。为了断除非我解脱的执著。
如何是见所断？见所断有几种？为何观察为见所断？染污见的遍计以及听闻非正法等为前导的五见。执取遍计是为了断除俱生的萨迦耶见和边执见。
何为俱生边执见？即入证悟时'我的我是什么'而生起的恐惧。疑惑、见处、见相应法以及其种子，疑惑处也应当如是了知。
疑惑处、邪见趣入的烦恼和随烦恼，以及从见门趣入和缘于彼的贪等。以及由见所引发的身业、语业和恶趣的蕴、界、处一切皆应观为见所断。
一切的一分。除修所断和无漏。为了断除我见圆满的执著。
如何是修所断？修所断有几种？为何观察为修所断？获得见道以上，相对见所断而言具有习气的诸法。除染污见的遍计外即是有漏法的意思。
此处由于执取有漏，应当了知也包括顺决择分，因为随逐随眠。一切的一分。除见所断和无漏。为了断除我修圆满的执著。
如何是非所断？非所断有几种？为何观察为非所断？应当观察无漏为非所断。
蕴的一分非所断是出世间道及其后得。除顺决择分外的诸蕴、十界、四处的部分。彼与无为。
何等色声界为非所断？无学善身语业的自性。为了断除我证悟的执著。
如何从各别缘而生？从各别缘而生有几种？为何观察从各别缘而生？应当观察相由特征、支分差别、支分摄略、支分建立为缘、支分业建立、支分烦恼摄、义难解、广分别、随顺、各别不顺而从各别缘生起。
除法界和处的一分外一切。无为的特征。为了断除我法无因和从不相顺因所生的执著。为了断除从自在天等因所生的执著。

།མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ། གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་ བྱུང་བ་དང་།མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་གང་གསུངས་པ་ནི་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་ བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་བ་ནི། གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྐྱེན་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི། འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྐྱེན་གཡོ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་ སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།མ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་གཡོ་བ་མེད་ཅིང་མི་རྟག་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྐྱེན་གང་ ཡང་རུང་བ་ལས་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་གི།འོན་ཀྱང་ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བ་ནས། སྐྱེ་བ་ནས་རྒ་ཤི་འབྱུང་བའི་བར་དུའོ། །ཡན་ལག་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་ཇི་ལྟ་བུའོ། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཏེ། རྐྱེན་སོ་སོ་ལས་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ནི། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲིད་པ་དང་། ཉེར་ལེན་དང་། སྲེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའོ། །ཡན་ལག མདོར་བསྡུས་པས་ཇི་ལྟ་བུ།འཕེན་པའི་ཡན་ལག་གང་། འཕོངས་པའི་ཡན་ལག་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་དང་། མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཡན་ལག་གོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རིམ་པར་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། ཡན་ ལག་བཞིར་འགྱུར་ཏེ།འཕེན་པའི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པའོ། །འབྱུང་བ་ནི་འདི་དག་ཙམ་དུ་བསྟན་པས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྒྱུའི་དུས་ན་གང་གིས་འཕེན་པ་དང་། གང་འཕེན་པ་དང་། འབྲས་བུའི་དུས་ན་གང་གིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། གང་མངོན་པར་འགྲུབ་ པ་སྟེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡན་ལག་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཕེན་པའི་ཡན་ལག་ནི། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་བདེན་པ་རྣམས་མི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་ ཀྱིས་བག་ཆགས་སེམས་ལ་བསྒོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཕོངས་པའི་ཡན་ལག་ནི་མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་སྟེ། དེ་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་ལ་ཕྱི་མ་བརྟེན་ནས་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ས་ བོན་བརྟས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ནི་སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྲེད་པ་མ་སྤངས་པའི་དབང་གིས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་ པར་དགའ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འདུན་པ་དང་།འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོང་པར་འགྱུར་ན་འཆི་བའི་དུས་ན་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡང་གང་ཡང་རུང་བའི་བག་ཆགས་འཐོབ་པར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་སྟེ། རྣམ་པ་དེས་ལས་གཞན་པའི་བག་ཆགས་འགའ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན། ཇི་ལྟར་འཕངས་པ་འབྱིན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པའི་རིས་མཐུན་པ་གང་ཡང་རུང་བར་མིང་དང་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་སྨོས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྐབས་ཀྱིས་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒ་བ་དང་འཆི་བ་ཡན་ལག་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་ནི། དགའ་བ་མེད་པར་ཡང་འཆི་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

其性相如何？因为是从无动摇的缘而生，从无常的缘而生，从功能的缘而生。世尊所说的缘起性相是：此有故彼生，此生故彼生，即如'无明缘行'等。其中'此有故彼生'是从无动摇的缘而生，因为有缘则必定生果，而为了生果，缘毫无动摇，此为其义。'此生故彼生'是从无常的缘而生，因为从未生的因不能生果的缘故。'无明缘行'等是从功能的缘而生。虽然果无动摇且无常，但不是从任何缘都能生一切果，而是从具有功能的缘而生，如此从无明缘生诸行，乃至从生缘生老死。
支分差别如何？十二支，从各别缘而生起的十二支是：无明、行、识、名色、六处、触、受、有、取、爱、生、老死。
支分总摄如何？能引支、所引支、能生支、所生支。十二支的次第分别，总摄则成为四支，即能引支等。所显示的生起仅此等，即如因位中能引及所引，果位中能生及所生，当知这一切都由这些支分所显示。
其中能引支是无明、行、识，因为以不知诸谛为先的业将习气熏染于心故。所引支是名色、六处、触、受，因为由心的习气使名色等前后相依次第成熟种子故。能生支是爱、取、有，因为由未断除对欲等的贪爱力，对欲等善行恶行等相生喜为先的意乐，具有贪著取着的识若存在，则于临终时为了出生果报，随顺意乐和贪著而获得任何习气故。
所生支是生与老死，因为以彼相而显现其他业习气时，如所引而趣向出生，于任何类同分中显现名色等的种种差别生处等故。说生与老死是为了通过有为三相而令生厌离。老与死合为一支，是因为不经衰老也可能死亡的缘故。

།མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་མིང་དང་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཡན་ལག་སོ་སོར་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡན་ལག་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ། བག་ཆགས་དང་། ཤུགས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བས་ཀྱང་ཡན་ལག་རྣམས་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །ཡན་ལག་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། རྐྱེན་བཞིའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཏེ། སྔ་ལོགས་སུ་འབྱུང་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུའི་ རྐྱེན་ཏོ།།དེ་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅན་ནོ། །ཐུགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏེ། དེའི་ཚེ་འཕེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་ཆགས་པར་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཏེ། རྨོངས་པའི་དུས་ན་མཆོག་ལ་སོགས་པར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་དེ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་དམིགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡན་ལག་གི་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཇི་ལྟ་བུ། མ་རིག་པ་ཅིའི་ལས་ཅན་སྲིད་པ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡང་ཡིན་ནོ། ། མ་རིག་པ་ནི་སྲིད་པ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་རྨོངས་པར་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་དེས་བསྒྲིབས་པ་རྣམས་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་བར་མའི་མཐའ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཅི་འདས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་མ བྱུང་བ་ཞིག་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་དབང་གིས་ཡང་སྲིད་པའི་ལས་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཅིའི་ལས་ཅན། འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡང་ཡིན་ནོ།།འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས། །རྣམ་པར་འབྱེད་ཅེས་པ་ནི། ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་པ་ནི། ཕྱི་མའི་རྐྱེན་དང་མིང་དང་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་གསོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིའི་ལས་ཅན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་འཆིང་བ་འཛིན་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་འཆིང་བ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་བག་ཆགས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་ན་མིང་དང་གཟུགས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཅིའི་ལས་ཅན། སེམས་ ཅན་རྣམས་ལུས་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སུ་ལུས་ལེན་དུ་འཇུག་ཅེས་པ་ནི། དེ་གྲུབ་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་རིས་མཐུན་པ་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་ནི།ཡན་ལག་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡན་ལག་ཕྱི་མ་འགྲུབ་པར་བལྟའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅིའི་ལས་ཅན། སེམས་ཅན་རྣམས་ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་། རེག་པའི་ རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ལེན་དུ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དེ་གྲུབ་ན་དབང་པོ་གཞན་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་པའི་ལས་ཅན། ལུས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཛུད་པ་དང་། ཚོར་བའི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ།

胎生之处，不可能在没有名色等的情况下产生六处等，因此应当了知它们是各个支分的区分。
如何安立支分为缘？应当了知支分是由习气、势力、作意和俱生而安立为缘，这也要随宜配合。
支分安立为缘是依据四缘而言：其中无明是诸行的缘，是前际生起的习气因缘。由于遍熏习的因所生的诸支分也能造作有，此时是集起的方式。
'意'是等无间缘，因为此时由推动的差别而生起诸行的相续。
'作意'是所缘缘，因为在愚痴时是非如理作意所缘于胜等。
'俱生'是增上缘，因为由其力量而与之相应的心所显现颠倒相的造作。
如何安立支分的作用？无明有何作用？令众生于有中愚痴，也是诸行的缘。
无明令众生于有中愚痴是指：由其所障蔽者对前际、后际、中际如实都不了知。如是对'过去时是生起还是未生起'等产生怀疑。
'也是诸行的缘'是指由其力量而造作后有等。
诸行有何作用？分别众生于诸趣中，也是识的习气之缘。
'分别众生于诸趣中'是指由业力使众生趣向种种不同的趣处。
'也是识的习气之缘'是指滋养后际缘及名色等生起的种子。
识有何作用？执持众生的业缚，也是名色的缘。
'执持众生的业缚'是指识与诸行所生的习气俱生。
'也是名色的缘'是指识入胎后名色得以增长。
名色有何作用？令众生趣入受身，也是六处的缘。
'名色令众生趣入受身'是指由其成就而众生依止于其他同类。
'也是六处的缘'是指名色等成为六处等的缘，应观察前支依止而成就后支。
六处有何作用？令众生趣入圆满受身，也是触的缘。
'六处令众生趣入圆满受身'是指由其成就而诸根无有不全。
触有何作用？引导众生趣入身受用，也是受的缘。

། དེའི་སྒོ་ནས་བདེ་བ་མྱོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་ཅིའི་ལས་ཅན། སྐྱེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཛུད་པ་དང་། སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པས་ལས་ཀྱི་རྣམས་པར་སྨིན་པ་ལ་ཉེ བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དང་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེད་པ་ཅིའི་ལས་ཅན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འདྲེན་པ་དང་། ཉེར་ལེན་གྱི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེའི་དབང་གིས་ཚེ་གཞན་གྱི་རྒྱུན་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རོ་མྱོང་ བར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉེར་ལེན་ཅིའི་ལས་ཅན། ཡང་སྲིད་པ་ལེན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་ སོགས་པའི་འགྲོ་བ་བྱེ་བྲག་ཅན་དུ་ཡང་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་དབང་གིས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བག་ཆགས་འབྱུང་བ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་ཅིའི་ལས་ཅན། ཡང་སྲིད་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ པར་བྱེད་པ་དང་།སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་འགྲོ་བ་གཞན་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ཅིའི་ལས་ཅན། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་རིམ་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་།རྒ་ཤིའི་རྐྱེན་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མའི་གནས་སྐབས་གཞན་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་དེའི་རྒྱུན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། འཇིག་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒ་ཤི་ཅིའི་ལས་ཅན། ཡང་དང་ཡང་ན་ཚོད་འགྱུར་བ་དང་། སྲོག་འགྱུར་བ་ལ་ སེམས་ཅན་རྣམས་སྦྱོར་བའོ།།དར་ལ་བབ་པ་དང་། ཚེ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བསྡུས་པས་ཇི་ལྟ་བུ། མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བསྡུའོ། ། འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བསྡུའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བསྡུ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ བའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བསྡུའོ། །དོན་གྱིས་ཇི་ལྟ་བུ། བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་དོན་ནི། རྐྱེན་སོ་སོ་ལས་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བའི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་དོན་དང་། སེམས་ཅན་མེད་པའི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་དོན་དང་། གཡོ་བ་མེད་པའི་དོན་དང་། མི་རྟག་པའི་དོན་དང་། སྐད་ཅིག་མའི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མཐུན་པའི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་པའི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སོ་སོར་ངེས་པའི་དོན་ནི་རྐྱེན་སོ་སོ་ལ་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་མེད་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་ངང་གིས་བདག་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཡོ་བ་མེད་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེར་ཟུག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་བའི་དུས་ལས་ཕ་རོལ་དུ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུའི་རྒྱུད་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་འགགས་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མཐུན་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

由此通过体验快乐等三种境相而受用。受有何作用？令诸有情趣入生的受用，也是爱的缘。由依此而以贪欲等受用业的异熟之故。由于欲求与彼相遇等而生爱故。爱有何作用？引导诸有情的生，也是取的缘。由其力故使他世相续不断故。由领受味故生起对欲的希求和贪著故。
取有何作用？为了取得后有而令诸有情的识具有执取，也是有的缘。由于确定引发投生地狱等趣的差别后有结生之业习气故。由其力故得生诸行的习气故。有有何作用？令诸有情趣向后有，也是生的缘。由立即引导至他趣故。由从此生起其他同类故。
生有何作用？令诸有情次第成就名色、六处、触、受，也是老死的缘。由引导后位的其他阶段故。有生则其相续转变他位及有坏灭故。老死有何作用？令诸有情一再经历年龄变化和生命变化。由令趋入盛年及命终故。
诸支摄于烦恼如何？无明、爱、取，此摄于烦恼杂染。行、识、有，此摄于业杂染。识摄于业杂染者，由识支为行习气所显故。其余诸支摄于生杂染。
义理如何？无作者义即从各别缘而生起义、从因而生义、无有情义、依他起义、无动义、无常义、刹那义、因果相续不断义、因果相顺义、因果差别义、因果决定义，即是从各别缘而生起义。所谓无作者义，是离自在天等作者故。所谓从因而生，是从无明因而生故。所谓无有情义，是自性无我义。
所谓依他起义，是依赖于缘故。所谓无动义，是诸缘无作用故。所谓无常义，是非恒常故。所谓刹那义，是不住生时之后故。所谓因果相续不断义，是因刹那灭时果刹那同时生起故。所谓因果相顺义，是非一切生一切故。

།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་པའི་དོན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྒྱུ་དུ་མ་དང་གཅིག་གི་རྣམ་པ་ལས་འབྲས་བུ་དུ་མ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སོ་སོར་ངེས་པའི་དོན་ནི་རྐྱེན་སོ་སོ་ལས་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་གཞན་ལས་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོགས་དཀས་ཇི་ལྟ་བུ། རྒྱུས་རྟོགས་དཀའ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་དཀའ་དང་། སྐྱེ་བས་རྟོགས་དཀའ་དང་། གནས་པས་རྟོགས་དཀའ་དང་། འབྱུང་བས་ཀྱང་རྟོགས་དཀའ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་འདི་དག་གིས་རྐྱེན་སོ་སོ་ལས་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔས་རྟོགས་དཀའ་བར་རིག པར་བྱ་སྟེ།རྒྱུས་རྟོགས་དཀའ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བའི་གཉེན་པོར་དོན་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་དཀའ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གཅིག་གིས་སོ། །སྐྱེ་བས་རྟོགས་དཀའ་བའི་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་ཡང་དེས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །གནས་པས་རྟོགས་དཀའ་བ་ནི། རྣམ་པར་གནས་པ་མེད་ཀྱང་གནས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དོན་གསུམ་གྱིས་སོ། །འབྱུང་བས་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ནི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་བཞིས་སོ། །ཡང་རྐྱེན་སོ་སོ་ལས་ཀུན་དུ སྐྱེ་བ་སྐད་ཅིག་མ་ཡང་ཡིན་ལ།གནས་པར་ཡང་དམིགས། རྐྱེན་སོ་སོ་ལས་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བ་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་ཡང་དམིགས། རྐྱེན་སོ་སོ་ལས་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བ་སེམས་ཅན་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ཡང་དམིགས། རྐྱེན་ སོ་སོ་ལས་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ།ལས་དང་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བར་ཡང་དམིགས། བྱེད་པ་པོ་མེད་ཀྱང་ལས་དང་། བྱེད་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། །འདི་ནི་འདིར་ལས་དང་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མ་ ཡིན་གཉི་ག་ལས་མ་ཡིན།རང་གི་བྱེད་པ་དང་གཞན་གྱི་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྟོགས་དཀའོ། །ཆོས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱས་པ་སྟེ། གང་གིས་བྱེད་པ་དེ་མ་སྐྱེས་ཏེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་སྟེ། རྐྱེན་རྣམས་བྱེད་པ་པོ་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉི་གས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་སྟེ། རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གིས་བྱེད་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམས་གྲངས་གཞན་དུ་ན། བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་ བྱས་པ་ནི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་ནི་རྐྱེན་ཡོད་ཀྱང་ས་བོན་མེད་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་གས་མ་བྱས་པ་ནི་དེ་གཉི་ག་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ས་བོན་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ ཡང་རང་གི་ས་བོན་ལས་ཏེ་གཞན་ལས་མིན།དེ་ལ་ལྟོས་ཕྱིར་རང་གིས་བྱས་མ་ཡིན། །གཡོ་བ་མེད་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱིས་མ་བྱས་ལ། །དེ་ནི་ནུས་པས་རྒྱུ་མེད་འབྱུང་མ་ཡིན། །བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་མུ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤོང་ན་ཡང་། རྐྱེན་སོ་སོ་ལས་ ཀུན་དུ་སྐྱེ་བ་རྟོགས་དཀའ་བར་གྱུར་བ་ན།གང་དུ་མུ་བཞི་ཆར་སྤང་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་མཆོག་ཏུ་རྟོགས་དཀའ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཇི་ལྟ་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཕྱིའི་ལོ་ཏོག་འབྱུང་བའི་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་།འཇིག་པ་དང་ཆགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཟས་ཀྱིས་བསྟེན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པས་འགྲོ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། མཐུ་སྟོབས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་བལྟ་ བར་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

所谓'种种因果之义'，是因为从多因和一因的形态中生起多果的缘故。'因果各别决定之义'，即所谓'从各别缘起普遍生起之义'，是因为不从其他因生果的缘故。
难解如何？应当观察由因难解、由相难解、由生难解、由住难解、由起亦难解。又应当了知以无作者等这些义，从各别缘普遍生起以五种方式难解：由因难解是以二义对治说非顺因和无因；由相难解是以一义无我性；由生难解是虽从诸缘生果而非彼所作故，以二义；由住难解是虽无安住而现为住故，以三义；由起难解是因生果难以了知故，以四义。
又从各别缘普遍生起虽是刹那，亦见为住；从各别缘普遍生起虽从无动之缘而生，亦见从功能之缘而生；从各别缘普遍生起虽无众生，亦见为众生；从各别缘普遍生起虽无作者，亦见业果不失。虽无作者，亦有业、作用及其果报受用，此即应知此处业果不失。
非从自生，非从他生，非从二生，非从自作用和他作用，亦非从无因而生，是故难解。法非自作，因为能作者未生故无；亦非他作，因为诸缘非作者故；亦非二作，因为非由彼二因所作故；非从自作用、他作用及无因而生，因为诸缘能生果故。
另一种分类：非自作是因为依缘故；非他作是因为虽有缘而无种子则不生故；非二作是因为彼二无动故；亦非无因生是因为从种子和诸缘有功能故。
复次，从自种子非从他，因依彼故非自作，无动故非二所作，由功能故非无因生。虽以'非从自生非从他生'遮二边，从各别缘普遍生起仍难解时，何况遮四边，是故应知此最难解。
差别如何？应当观察识生差别、死生差别、外庄稼生起差别、坏成差别、食依差别、爱非爱趣分别差别、清净差别及威力差别。所谓识生差别，即依名色生眼识等。

།འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་ དུ་བྱས་པ་སྟེ།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྱིའི་ལོ་ཏོག་འབྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ནས་མྱུ་གུ། མྱུ་གུ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡོང་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་སྦུ་གུ་དང་། འདབ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱང་ སྦྱར་བར་བྱའོ།།འཇིག་པ་དང་ཆགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ཀྱི་དབང་ལ་བརྟེན་ནས་ས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟས་ཀྱིས་བསྟེན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟས་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཁམས་གསུམ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་འགྲོ་དང་། ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འབྱུང་བ་ནས། མཐོང་བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་རིམ་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པའི་བར་དང་། གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་ནང་དུ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ དང་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་བར་དུའོ།།མཐུ་སྟོབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདི་དག་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྐྱེན་སོ་སོ་ལས་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བ་ རྒྱ་ཆེར་རྟོགས་པར་བྱའོ།།རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་སོ་སོར་མི་མཐུན་པས་ཇི་ལྟ་བུ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། སོ་སོར་མི་མཐུན་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། སོ་སོར་མི་མཐུན་པས་ཀྱང་རྐྱེན་སོ་སོ་ལས་ཀུན་དུ་སྐྱེ་བ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། སོ་ སོར་མི་མཐུན་པ་བསྟན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། སོ་སོར་མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བའི་རིམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྟོན་ཏོ། །རྒ་ཤི་དང་། རྒ་ཤི་ ཀུན་འབྱུང་བ་དང་།རྒ་ཤི་ཀུན་འགོག་པ་དང་། རྒ་ཤི་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། སོ་སོར་མི་མཐུན་པར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྟོན་ཏོ།།གང་མེད་ན་རྒ་ཤི་མི་འབྱུང་བ་དང་། གང་འགགས་ན་རྒ་ཤི་འགག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་མི་མཐུན་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ནི་རྐྱེན་སོ་སོ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ གཅིག་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།བདག་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་རྐྱེན། རྐྱེན་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དུ་བརྟག་།རྒྱུ་དང་། དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། བདག་པོས་ཀྱང་རྐྱེན་དུ་བལྟ་བར་ བྱའོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྐྱེན་ནོ། །ཆོས་བདག་གི་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུའི་རྐྱེན་གང་། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དགེ་བའི་བག་ཆགས་སོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་གོ་རིམས་སོ། །ཀུན་དུ་ ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། ཕྱི་མ་ ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དུ་བལྟའོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚེ་དེའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་བག་ཆགས་བསྒོས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

关于死亡和转生的详细分类是：就有情世间而言，即'以无明为缘而有诸行'等。
关于外部庄稼生长的详细分类是：依种子而有芽，依芽而有茎，如是茎节、叶、花、果实等也当如是配合。
关于毁坏和形成的详细分类是：依一切有情共业力而生大地等诸界故。
关于食的受用的详细分类是：依四食而有情安住于三界故。
关于可意和不可意趣的分别详细分类是：依善行和恶行而趣向善趣和恶趣故。
关于清净的详细分类是：依顺解脱分而生顺决择分，乃至由见道和修道次第获得阿罗汉果，以及依他音而内正思维，正见乃至漏尽。
关于威力的详细分类是：依闻而生神通等殊胜功德故。
如是当广知此等分类中诸行从各别缘而生。
何为随顺和不随顺？应知染污随顺和不随顺，清净随顺和不随顺，也是从各别缘生起随顺和不随顺。
所谓染污随顺和不随顺是就生起次第而言，如'以无明为缘而有诸行'等是随顺宣说。
'老死、老死集、老死灭、趣向老死灭之道'是就建立谛理而言，应知是不随顺宣说。
如是'无明灭则行灭'等是清净随顺宣说。
'何者若无则老死不生，何者若灭则老死灭'等是不随顺宣说，如是当观察从各别缘所生。
除法界和法处一分外的一切。
为断除执著无因和不相应因故。
云何为缘？有几种缘？为何观察为缘？
应观察因缘、等无间缘、所缘缘和增上缘。
一切皆是缘。为断除执著法我为因故。
何为因缘？执受识和善习气。有漏和无漏诸行及其次第。
执受识有二种：异熟生和等起生。
其中异熟是生得诸法的因缘。等起生是加行所生诸法的因缘，应知后者是其他执受识的因缘。
等起生的执受识应知是熏习当生转识一切行相的习气。

།དགེ་བའི་བག་ཆགས་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།།དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་བག་ཆགས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ དང་།གྲོགས་དང་། མཐུན་པར་རྟོགས་པ་དང་། རྒྱས་པ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ཀྱང་རྒྱུའི་རྐྱེན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྒྱུ་དྲུག་པོ་དག་རྒྱུའི་རྐྱེན་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་བྱེད་རྒྱུ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་ གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བུ། བྱེད་རྒྱུ་སྟེ་རྒྱུ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རྒྱུའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བྱེད་པའི་རྒྱུར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ཐམས་ཅད་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་ནང་དུ་འདུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གྲོགས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །བྱེད་པའི རྒྱུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཚོགས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་བསྟན་པ་དེ་ནི་དཔེ་ཙམ་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཕྱོགས་འདིས་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་གཞན་ལ་ཡང་མངོན་པར་བརྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཇི་ལྟ་བུ། འབྱུང་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དཔེར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་ པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལས་འབྲས་བུ་མ་བྱུང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དཔེར་ན། སེམས་ཅན་འབྱུང་པོ་རྣམས་དང་། འབྱུང་པོ་ཚོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཟས་ལྟ་བུའོ། །དེའི་སྟོབས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟེན་པའི་བྱེད་ རྒྱུ་ནི་དཔེར་ན།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །ལྟུང་པའི་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསལ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དཔེར་ན། གཟུགས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་ལྟ་བུའོ། །བསྒྲིབས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྱུར་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དཔེར་ན་ཤིང་གི་མེ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་རྒྱུད་གཞན་དུ་ འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲལ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དཔེར་ན། བརྔ་བར་བྱ་བའི་ཟོར་བ་ལྟ་བུའོ། །སྦྲེལ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒྱུར་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དཔེར་ན། གསེར་ལ་སོགས་པ་བཟོའི་གནས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཆ་ཤས་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ཆེས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དཔེར་ན་མེའི་དུ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དཔེར་ན། སྒྲུབ་པའི་དམ་བཅའ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །དེས་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་འབྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འཐོབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །དེས་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དཔེར་ན། མིང་དང་མཚན་མ་དང་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ། །མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཚན་མར་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞིན་ནས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྟོས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་དོན་དུ་གཉེར་བ་འབྱུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་བཀྲེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཟས་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕེན་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་རྒྱང་རིང་བའི་རྐྱེན་ཏེ། དཔེར་ན་རྒ་ཤིའི་མ་རིག་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ བ་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འབྱུང་བ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་གྲུབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ཉེ་བའི་རྐྱེན་ཏེ། །དཔེར་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་སྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ རྐྱེན་ཏེ།དཔེར་ན་ལོ་ཏོག་འབྱུང་བའི་ཞིང་དང་ཆུ་དང་། ལུད་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།

善业习气应当视为解脱分随顺的习气。这些是从出世间证得的同类因法之因所生，因此其习气应当了知即是出世间法之因。
又应当以自性、差别、助伴、随顺了知、增长、间断、摄持观察为因缘。
又以'自性'等说明六因为因缘。其中自性差别应当了知安立为作因。
其余词语应当依次了知安立为俱生因、相应因、同分因、遍行因、异熟因。
何为自性？作因即是因的自性。由于依据因的自性安立为作因，应当了知一切因都包含在作因之中。为了显示助伴等差别而分别安立。
所说的从眼等和合而生识等作因的差别，应当视为仅是譬喻。以此方便推知其他具有如是自性者。
何为差别？生起作因，如从眼等和合而生识。因为从彼生起未生之果。
住作因，如有情众生及寻求众生的食物。因为由其力使生命相续不断。
依止作因，如有情众生的地基。因为能遮止坠落。
显现作因，如色法的灯光。因为能显现被遮蔽者。
变异作因，如木材的火。因为能使其相续转变为他相。
分离作因，如收割的镰刀。因为能使相连者成为二分。
转变作因，如金等工艺等。因为能使其部分转移到其他处所。
信解作因，如火的烟。因为能推度隐蔽之事。
令信解作因，如立宗、因、喻。因为能令正确决定。
获得作因，如涅槃之道。因为能令获得。
言说作因，如名、相、见。因为随顺名相而执取后安立言说。
观待作因，是对某事观待而生起希求，如对饥饿观待而有食物。因为是生起欲求之因。
引发作因，是远因，如老死的无明。因为从其因所生，从一处转至一处而次第生起增长。
成就作因，是近因，如诸行的无明。因为能生起无间生起。
摄持作因，是其他缘，如庄稼生长的田地、水、肥料等。

རང་གི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུད་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་མཉེས་པར་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་ལེགས་པར་བརྟེན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་རྗེས་ སུ་མཐུན་པ་འགུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སོ་སོར་ངེས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་དེ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཏེ། དཔེར་ན་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དག་གིས་འགྲོ་བ་ལྔའི་རྐྱེན་ལྟ་བུའོ། །རང་བཞིན་ཐ་དད་པས་འབྲས་བུ་གཞན་དང་གཞན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་རྐྱེན་ཚོགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་དབང་པོ་མ་ཉམས་པ་དང་།ཡུལ་ཡང་སྣང་བ་དང་། དེ་སྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པ་ལྟ་བུའོ། །རང་གི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཐུན་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་བར་ཆད་བྱེད་པ་སྟེ་དཔེར་ན་ལོ་ ཏོག་ལ་སེར་བ་ལྟ་བུའོ།།གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ནི་བར་ཆད་བྱེད་པ་སྟེ་དཔེར་ན་བར་ཆད་བྱེད་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གྲོགས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བུ་ཆོས་གང་དག་གྲོགས་ཡོད་ན་འབྱུང་གི་གང་ཡང་རུང་བ་མ་ཚང་ན་ མ་ཡིན་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འབྱུང་བ་རྣམས་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་གྱི་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ན་ གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་སྟེ།གང་ལ་རུང་བ་ཞིག་མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཐུན་པར་རྟོགས་པས་ཇི་ལྟ་བུ། ཆོས་གང་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་དམིགས་པ་མཐུན་པར་རྟོགས་ཀྱི། གང་ཡང་རུང་བ་མ་ཚང་ན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་རྣམས་སོ།།དེ་ལྟར་གྲོགས་སུ་ངེས་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གཞག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དོན་གཞན་གྱིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་གང་དག ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་དམིགས་པ་མཐུན་པར་རྟོགས་ཀྱི་གང་ཡང་རུང་བ་མ་ཚང་ན་ནི་མ་ཡིན་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེས་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཙམ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །རྒྱས་པས་ཇི་ལྟ་བུ། སྔོན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་ བ་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་གོམས་པ་རྣམས་ཕྱི་མའི་མཐར་གོང་ནས་གོང་དུ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྔོན་གོམས་པར་བྱས་པ་རྣམས་ཏེ། སྔོན་ཀུན་དུ་སྤྱད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱི་མའི་མཐར་གོང་ནས་གོང་དུ་ཤིན་ཏུ་ རྒྱས་པ་དང་།མཆོག་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དག་གིས་སྔོན་ཡོངས་སུ་གསོས་པ་རྣམས་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འབྱུང་བར་བལྟའོ། །དེ་ལྟར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འདི་ནི་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།བར་དུ་གཅོད་པས་ཇི་ལྟ་བུ། གང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུད་ཐག་བསྲིང་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་རྒྱུན་རྒྱས་པར་ལྡན་པར་བྱེད་པའོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ནི་འདྲ་བར་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་གོམས་པས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ཀྱང་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དམ་དུ་འཆིང་བར་བྱེད་པས་ན་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་ འཛིན་པས་ཇི་ལྟ་བུ།ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ།

从自己的种子中产生，为了增长力量。能够成就的能作因是顺缘，比如为了取悦国王而善加依止国王一样。为了随后能够摄受顺缘。
决定性的能作因是各种不同的缘，比如五道众生的五道之缘一样。因为自性不同而产生不同的果。
俱有因是诸缘和合，比如识根未坏、境界显现、能生之作意也现前一样。因为成就自果时不待其他因。
不相应的能作因是障碍，比如对庄稼的冰雹一样。因为起障碍作用。不相违的能作因是无障碍，比如无障碍一样。应知与此相反。
何为伴侣？诸法若有伴侣则生，若缺任何一个则不生，如此等：诸大种及所造色，应随顺配合，非一切聚合及色等所造色中必定生起四大种。因此，何处有何法，彼即与彼俱生；若缺任何一个则不生。
何为同缘了知？诸法由俱生而缘相同了知，若缺任何一个则不然，如此等：心与心所。如是决定为伴侣而安立俱生因。
所说大种及所造色，应知仅是举例。心与心所若缺任何一个则定不生起。
若如是，则相应因不应另立，因为心与心所已摄入俱生因中。虽然如此，由其他义成为相应因：诸法由俱生而缘相同了知，若缺任何一个则不然，故安立相应因。因此，仅是俱生，如此等：心与心所。
何为增长？先前善、不善及无记诸法，由串习而后后转增，极增、最增而生起。先前串习者，即先前所行的意思。后后转增、极增、最增而生起者，即由彼等先前所长养者，应观彼因所生者于未来时成为殊胜。如是同类因即安立为相似法的增长因。
何为障碍？任何能令涅槃相续遥远的烦恼相续增长。遍行因不仅令相似增长，而且由贪等任何烦恼串习，也能令嗔等相续增长，因此由坚固系缚而障碍解脱，应知安立。
何为执持？为执持身故，不善及有漏善法。

།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་ཕྱི་མ་ལས་གཅིག་ཏུ་མི་འདྲ་བ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མི་སྟོན་པར་ལུས་སུ་བསྡུས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕེན་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་ སུ་འཛིན་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བཟུང་བ་ནི། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཟག་པ་སྐྱེ་བ་དང་། མི་མཐུན་པས་འཕེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མ་ཐག་པས་ཇི་ལྟ་བུ། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བར་ཆད་མེད་པ་དང་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ལས། སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བའི་དེ་མ་ཐག་པས་ཀྱང་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བར་ཆད་མེད་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐད་ཅིག་གི་བར་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་སེམས་གཞན་གྱི་བར་ཆད་མེད་པ་ཡང་འདིར་བར་ཆད་མེད་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གཞན་ དུ་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ནི་སེམས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་བར་རིགས་ན་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ཕྱི་མའི་སེམས་དང་སྔ་མའི་སེམས་ཀྱི་བར་དུ་ སེམས་གཞན་གྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནོ།།སེམས་ལ་ཇི་ལྟ་བར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་རིག་པར་བྱའོ། །མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ལས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དེ་མ་ཐག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་རྣམས་ ནི་མཐུན་པའི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དང་།མི་མཐུན་པ་མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་གཞན་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སོ་སོར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ སོགས་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཅི་སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའམ། འོན་ཏེ་ངེས་པ་ཡོད་ཅེ་ན། ངེས་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སེམས་འདིའི་འོག་ཏུ་སེམས་འདི་དང་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་བརྗོད་པ་མང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ བས་ན་ཕྱིར་སེམས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཙམ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།འདི་ལྟར་སྟོབས་བཅུས་སེམས་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །འདྲིས་པའི་སྟོབས་དང་། འདུན་པའི་སྟོབས་དང་། སྦྱོར་བའི་སྟོབས་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྟོབས་དང་། འཕེན་པའི་སྟོབས་དང་། རྒྱུའི་ སྟོབས་དང་།ཡུལ་གྱི་སྟོབས་དང་། དྲན་པའི་སྟོབས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྟོབས་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །འདྲིས་པའི་སྟོབས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ལྡང་བའི་རྒྱུ་ རྣམས་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར་ཆུང་ངུའོ།།མངོན་པ་ལེགས་པར་མ་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་འབྲིང་པོའོ། །ལེགས་པར་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལ་འདྲིས་པ་ཆུང་ངུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ལ་མཐར་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འབྲིང་ནི་གཅིག་ གིས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐོང་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།ཆེན་པོས་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པའམ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོད་རྒལ་དུ་ཞུགས་ནས་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུན་པའི་སྟོབས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཐོབ་པས་ བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ལ།གལ་ཏེ་འདོད་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ལས་ལྡང་བའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །གཞན་དུ་འདོད་ན་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དེ་དགེ་བའམ། མ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་ རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

异熟因是不同于后者的无覆无记所摄，因为能引异熟故。这是遍行义的建立。
所说有漏善法，是因为无漏法不会引生烦恼，与不相顺故非能引。
等无间缘如何？从相续不断无间的相顺和不相顺中，应当观察心和心所生起的等无间缘。
其中相续不断无间，并非一定要刹那无间，而是只要无他心间隔即可视为无间。否则，入定心从无心定出定后的等持心就不应成为等无间缘，但实际上是可以的。
因此，在一相续中后心与前心之间无他心间隔者即是等无间缘。如同心的情况，心所法也应如是了知。
关于从相顺和不相顺中心与心所的等无间之义，善心心所是相顺善法的等无间缘，也是不相顺的不善法和无记法生起的等无间缘。
同样，不善法和无记法也应配合自类他类诸相。
如是，欲界所摄诸法是欲界所摄诸法、色界无色界所摄及无漏法生起的等无间缘。
同样，色界所摄等也应分别配合色界所摄等及欲界所摄等生起的等无间缘。
是否一切心之后都能生起一切心？还是有确定？有确定。若详述此心之后生起何心，将成繁说。
因此，当略说心生起的特相。应知由十力而生起心：串习力、欲力、加行力、等持力、引发力、因力、境力、念力、作意力、结生力。
串习力有三种：小、中、大。因等持、安住、出定的因相不明显故为小；现行未善串习故为中；善串习故为大。
其中由小串习力，应知次第入诸禅定及无色定。中则以间隔一地方式超越入定。大则随欲或于一切超越入定后，顺逆入定。
欲力，如得第二禅者入初禅，若欲则现前第二禅地出定心。若欲其他则现前欲界善或无覆无记心。其余诸地也应广为配合。

།སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་འབྱུང་ངོ་། །མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དངོས་གཞིའོ། །དངོས་གཞིའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ ཉེར་བསྡོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྒྱ་ཆེར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི། དག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་རེས་འགའ་ནི་དག་པ་གཉིས་སྐྱེའོ། །རེས་འགའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །འཕེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་ནས་རྒྱུ་བ་ན།ཇི་སྲིད་དུ་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སྐད་ཅིག་འདྲེན་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ། །དེ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉོན་ མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་གལ་ཏེ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྒྲིབ་པ་སྔོན་བསགས་པར་གྱུར་པའོ། །ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མའི་སྟོབས་ཤས་ཆེ་བའི་ཡུལ་སྣང་བར་གྱུར་པའོ།།དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི། གལ་ཏེ་དྲན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དག་གིས་འདས་པའི་ཡུལ་ལ་འཕྲོས་པར་བྱེད་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་ པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་གལ་ཏེ་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྡུག་པའི་མཚན་མ་གང་ཡང་རུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་གསར་དུ་འཆི་བའི་སེམས་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། ལུས་ལ་སྲེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཁམས་གསུམ་དུ་སོ་སོར་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་གོ།།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས། འདོད་པའི་ཁམས་ཉིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ལ་སྲེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་འཆི་བའི་སེམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་ དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འཆི་བའི་སེམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་སེམས་ཀྱང་དྲུག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡུལ་ལ་ སྲེད་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་།དམིགས་པ་ལ་མི་སྤྱོད་པ་དང་། བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །ལུས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་འདིའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་དབང་གིས་དེ་མ་ཐག་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་བར་མ་དོར་སྲིད་པར་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བའོ།།འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་འཆི་བའི་དུས་ཇི་སྲིད་དུ་འདུ་ཤེས་མི་གསལ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྲིད་པ་དེ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དག་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ནས་གཉེན་པོར་ཚར་གཅོད་དོ། །འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བ་རྣམས་ནི་མ་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཆེ་བས་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་དབང་གིས་ནི་ཉིད་མཚམས་སུ་སྦྱོར་རོ། །བར་མ་དོའི་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི། རྟག་ཏུ་མ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འཆི་འཕོ་བའི་སེམས་མ་གཏོགས་པའོ། །བར་མ་དོའི་འཆི་འཕོ་བའི་སེམས་ནི་རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཏེ། འཆི་བའི་སྲིད་པ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ ནི་རྟག་ཏུ་མ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འཆི་བའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་དགེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་སྐབས་རྫོགས་སོ།

由修习力，欲界善心之后首先生起色界心。不动善心之后生起根本定。根本定之后，从第二禅近分乃至有顶，应当了知。
由等持力，清净等持心有时生起二种清净，有时生起染污。
由牵引力，从定中起而行时，乃至未被与彼相违的烦恼生起所损坏之前，等持地心与不等持刹那相续。与彼相违的烦恼相应心，应知由行等力而生起。
其中由因力，即必定退失的所积障碍。由境力，即显现能生贪等烦恼的适意等相增盛境界。
由念力，即以念分别而缘过去境。由作意力，即作意任何适意相的行作意。
由结生力，新的死心有九种：即与对身贪相应的三界各自欲界、色界、无色界。
其中从欲界死后，结生欲界时，与对欲界身贪相应者，应知为死心。从欲界死后结生色界、无色界的心，应知为色界、无色界死心。
如是从色界、无色界死后，生彼处或他处的心亦配为六种。彼对境贪为俱生、不行境、有覆无记。
应知此俱生身贪不能断除所缘相。由此力故，凡夫即刻结生中有。
未离贪圣者，死时乃至未至不明显想位之前，彼有生起。彼等了知已对治断除。
已离贪圣者虽未断，由对治力大故不生起。由彼随眠力故结生。
结生中有刹那恒为无覆无记，因为是异熟故。
此后善、不善、无记随应配合，除死心。中有死心恒为染污，如死有。
结生应知恒为无覆无记。
菩萨由愿力所生的一切死心等，应知唯一是善。
等无间缘品终

། །།དམིགས་པས་ ཇི་ལྟ་བུ།ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཡུལ་ལ་བཀྲ་བར་འཛིན་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཡུལ་ལ་བཀྲ་བར་འཛིན་པའི་དམིགས་པ་དང་། དངོས་པོ་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་ པའི་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་དང་།ཀུན་བརྟགས་པའི་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དམིགས་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པའི་དམིགས་པས་ཀྱང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་གིས་དམིགས་པ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་གི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡུལ་བཀྲ་བར་འཛིན་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིང་ལ་མ་བྱང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་སྟེ། མིང་ལས་ཡི་གེར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ལ་བཀྲ་བར་འཛིན་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་ བཟློག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དངོས་པོ་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྟ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། དེ་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་བདག་གི་དམིགས་པའོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་གཏོགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་སྟེ།བདག་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་དང་། ས་གཞན་ལ་མ་འོངས་པའི་དམིགས་པ་གཞི་གཏན་ལ་འབེབས་ པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གི་དམིགས་པའོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་སྟེ། རང་གིས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ།།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །ཐོགས་པ་ མེད་པའི་དམིགས་པས་ཀྱང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི། མཚན་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གཞག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྤངས་པས་ ཀྱང་དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དོན་གང་དེར་སྣང་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་། དེ་དག་བྱུང་ནས་ཀྱང་དོན་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དང་། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་ འགྱུར་བ་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མེད་པའི་དམིགས་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་ པའི་དམིགས་པའོ།།ཡོད་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི། དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གི་དམིགས་པའོ། །དམིགས་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ནི། གཟུགས་དང་། སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་ནི། སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བའོ། །ལོག་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །ཡང་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ པའོ།།ཚུལ་བཞིན་གྱི་དམིགས་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དམིགས་པའོ།

什么是所缘？所缘境界断绝的所缘、所缘境界不断绝的所缘、对境界不执取差别的所缘、对境界执取差别的所缘、有事物境界的所缘、无事物境界的所缘、遍计所执境界的所缘、颠倒的所缘、不颠倒的所缘、有障碍的所缘、无障碍的所缘，应当观察为所缘缘。
其中，所谓所缘境界断绝的所缘，是指五识的所缘，因为五识的境界各自决定的缘故。所缘境界不断绝的所缘，是指意识的所缘，因为一切法都是意识的境界的缘故。
所谓对境界不执取差别的所缘，是指对名言不熟练者的意识所缘，因为不能从名字转成文字的缘故。所谓对境界执取差别的所缘，应当了知与此相反。
所谓有事物境界的所缘，是指除了见、慢以及与之相应的诸法之外，其余我的所缘。所谓无事物境界的所缘，是指所除诸法的所缘，因为我是所依的缘故。
所谓有事物境界的所缘，是指除了缘无漏、不同界地和其他地未来的所缘以及无所依止的所缘之外，其余诸法的所缘。所谓遍计所执的所缘，是指所除诸法的所缘，因为唯缘自己遍计的缘故。
所谓颠倒的所缘，是指以常等行相所生起的所缘。所谓不颠倒的所缘，是指以无常等行相所生起的所缘。所谓有障碍的所缘，是指未断所知障者的所缘。所谓无障碍的所缘，是指已断所知障者的所缘。
所缘缘的决定，应当了知是由相、分类、安立、遍知、断除而建立所缘。
什么是相？任何对境显现的心和心所生起的因，以及生起后对彼境执著、施设名言、各别自证，这就是所缘的相。
什么是分类？无的所缘，即是颠倒的心心所的所缘，以及过去、未来、梦境、影像、幻术等的所缘。有的所缘，是指除此之外的所缘。无所缘的所缘，是指色法、心不相应行法和无为法。有所缘的所缘，是指心和心所法。
真实的所缘，即是善法。错误的所缘，即是染污法。非真实亦非错误的所缘，即是无覆无记法。如理的所缘，即是善心心所的所缘。不如理的所缘，即是染污法的所缘。

།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ལ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ དམིགས་པ་ནི།དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །འདྲ་བའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རང་གི་ས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ རྣམས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའོ།།མི་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ས་པ་གཞན་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །སྣ་ ཚོགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །གཅིག་པུའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྟོག་མི་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །འབྲལ་བ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་ སྟེ།འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །འབྲལ་བ་ནི་མེད་པར་གྱུར་པའོ། །གཞན་དུན་འབྲལ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །བསྡུས་པ་ཕྲ་བའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །མཐར་ཕྱིན་པ་ཕྲ་བའི་དམིགས་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད། འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་དམིགས་པ་ནི་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་ སྡེ་ཚིག་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།གཙུག་ལག་རྣམས་ཀྱི་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་སོ། །དོན་གྱི་དམིགས་པ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་ནི་ འདི་ལྟ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །རྒྱ་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །མཚན་མའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམས་སོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་དག་གི་དམིགས་པ་བདེན་པ་རྣམས་སོ། །གནས་པར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་སེམས དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ།།དབང་བསྒྱུར་བའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་མཐར་ཐུག་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །སྐད་ཅིག་མའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་སློབ་པ་ རྣམས་ཀྱི་ཚེ་དེ་ཉིད་དོ།།རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་དམིགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །གཞག་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དམིགས་པས་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པས་སོ། །རྣམ་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་ པའི་དམིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་དང་། བསྒྲིབས་པ་མེད་པར་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འཛིན་ པ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའོ།།ཤེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་དབང་གི་ཤེས་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་བཞིའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི། ཡི་དགས་དུད་འགྲོ་མི་རྣམས་དང་། །ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིས་རིས་སུ། །དངོས་གཅིག་ཡིད་ནི་ ཐ་དད་ཕྱིར།།དོན་མ་གྲུབ་པར་འདོད་པ་ཡིན། །འདས་སོགས་དེ་བཞིན་རྨི་ལམ་དང་། །གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཡང་། །མེད་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ནི་དམིགས་པར་རུང་བ་ཡིན། །དོན་ནི་དོན་དུ་འགྲུབ་གྱུར་ན། །ཤེས་པ་རྟོག་པ་མེད་མི་འགྱུར། །དེ་མེད་པས་ན་ སངས་རྒྱས་ཉིད།།ཐོབ་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

非如理和非不如理的所缘是除了这些以外的所缘。相似的所缘是这样的：善等的善等，自地的自地，有漏的有漏，无漏的无漏。不相似的所缘是这样的：善等的不善等，他地的他地，有漏和无漏的无漏和有漏。
种种所缘是这样的：有寻有伺的心和心所的所缘。单一所缘是这样的：无寻无伺的所缘。不离所缘是这样的：修习无想定的心和心所，以及空无边处、识无边处的所缘。不离是指不分离，其他情况则是大离。
微细摄所缘是这样的：无所有处的所缘。微细究竟所缘是这样的：非想非非想处的所缘。烦恼所缘是因为成为所缘而称为所缘。
经典文句法的所缘是这样的：论典中的名聚、句聚和字聚。义理所缘是依此所说的义理。小乘所缘是这样的：声闻的所缘。大乘所缘是这样的：大乘法。
有相所缘是这样的：止、举、舍的相。无相所缘是这样的：涅槃和有顶。真实所缘是这样的：真如和十六行相的四谛所缘。住所缘是这样的：修习灭尽定的心和心所的所缘。
自在所缘是这样的：解脱等一切种智究竟功德的所缘。刹那所缘是这样的：无学者的当生。随顺所缘是这样的：诸佛菩萨的所缘。
如何安立？如是由安立所缘而不成就。应知四种圆满所缘：识的不相顺因、无所缘识的所缘、无障碍而无颠倒、随顺三种智。因此执取也不成就。
三种智是根本智、观察智和无分别智。其中四种的譬喻是：饿鬼、旁生、人类和天众，如是各各由于一事而心不同，故许为义不成就。过去等如是梦境和影像二者，由于无故、无所缘故，彼成为所缘。
若义成为实义，则智不应无分别。由于无彼，故不应理获得佛果。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་ཐོབ་དང་། །རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་འདི་ལྟར་ཡང་། །མོས་པའི་དབང་གིས་ས་ལ་སོགས། །དངོས་པོ་དེ་ལྟར་དམིགས་པར་འགྱུར། འདི་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་གྲུབ་དང་། །བློ་ལྡན་ཞི་བ་ཐོབ་པ་ཡི། །ཆོས་ཀུན་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ལ།།དེ་ལྟར་དོན་ནི་མི་སྣང་ཕྱིར། །མི་རྟོགས་ཤེས་པ་རྒྱུ་བ་ལ། དོན་ཀུན་སྣང་བ་མེད་ཕྱིར་ཡང་། །དོན་མེད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། །དེ་མེད་པས་ན་རྣམ་རིག་མེད། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། །མཚན་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གཞག་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤོང་བས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གནས་གྱུར་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་གནས་གྱུར་པས་ནི། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དམིགས་པ་དག་ལས་རྣམ་པར་ཐར་གྱི། དེ་དག་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཐོབ་པར་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གནས་གྱུར་པས་ནི། གཉི་གའོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་གཞུང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་རྫོགས་སོ།། །།བདག་པོས་ཇི་ལྟ་བུ། རྟེན་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། འཕེན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། ཡུལ་ལ་ དབང་བྱེད་པ་དང་།སྐྱེ་བར་དབང་བྱེད་པ་དང་། གནས་པར་དབང་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ཀྱང་བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་བལྟ་བར་ བྱའོ།།དེ་ལ་རྟེན་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ལ་དབང་བྱེད་པས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱིའོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།འཕེན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ཀྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འཕེན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །སྔོན་གྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱིའོ། །རེག་པ་ནི་ཚོར་བའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་མན་ཆད་ནི་དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱ་ སྟེ།བདག་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བར་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕོ་དང་ མོའི་དབང་པོ་སྟེ།དེའི་དབང་གིས་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པར་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་རིས་མཐུན་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་ བདེ་བ་དང་།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ རྣམས་ཏེ།དེ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ གིས་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།

菩萨获得自在和瑜伽师也是如此，由于信解力而于地等事物如是观想。
对于此处已获得分别成就和具慧寂静者，于一切法作意时，因为不现如是义故，不了知。
于运行的识中，因为一切义相都不显现，应当了知无义。无彼故无分别识。
若问遍知如何？由于如实了知相、分类和安立等故。
若问断除如何？声闻和大乘转依，即声闻乘转依时，从蕴、界、处的所缘中解脱，但未获得对彼等的自在。大乘转依则二者皆得。所缘缘如经典所说决定圆满。
若问增上如何？即对所依的增上、牵引的增上、俱生的增上、境的增上、出生的增上、安住的增上、受用果的增上、世间清净的增上、出世间清净的增上，应视为增上缘。
其中，所谓对所依的增上，即风轮对水轮等所依的增上是增上缘。器世间是有情世间的增上缘。诸大种是所造色的增上缘。诸根是诸识的增上缘等。
所谓牵引的增上，即一切有情共业对器世间牵引的增上是增上缘。往昔有漏业是异熟等。
所谓俱生的增上，即心对诸心所的俱生是增上缘。作意是心的增上缘。触是受的增上缘等。
以下是就二十二根的增上而建立，应当了知。
其中所谓境的增上，即眼、耳、鼻、舌、身、意根，因为由其力故成就色等。
所谓出生的增上，即男女根，因为由其力故入胎。
所谓安住的增上，即命根，因为由其力故安住同分。
所谓受用果的增上，即乐、苦、喜、忧、舍根，因为由其力故各别感受爱、不爱的异熟。
所谓世间清净的增上，即信、精进、念、定、慧根，因为它们能降伏诸烦恼。
所谓出世间清净的增上，即未知当知根、已知根、具知根，应当了知如是安立，因为它们能善断随眠。

།ཇི་ལྟར་ན་རྟེན་མཚུངས་དང་དེ་མཚུངས། རྟེན་མཚུངས་དང་དེ་མཚུངས་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་རྟེན་མཚུངས་དང་དེ་མཚུངས་སུ་བརྟག་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མ་བྲལ་ཞིང་དེ་དང་འདྲ་བའི་དབང་པོའི་ཡུལ་ལ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ བྲལ་ཞིང་དེ་དང་འདྲ་བ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བས་ཀྱང་རྟེན་མཚུངས་དང་དེ་མཚུངས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། གཟུགས་ཅན་གྱེ་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལྔའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མ་བྲལ་ཞིང་དེ་དང་འདྲ་བའི་དབང་པོ་ཡུལ་ལ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་པ་ མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འདྲ་བའི་དབང་པོའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་དེ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་དེ་ནི་རྟེན་པ་མཚུངས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གཉིས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་དེ་དང་འདྲ་བ་རྒྱུན་ དུ་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མཚུངས་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་དང་འདྲ་བ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ཞིང་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་མཚུངས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ ཅན་གྱི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་དོ།།བདག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཟིན་པ་ཟིན་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ཟིན་པར་བརྟག་།ཚོར་བ་འབྱུང་བའི་གནས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་ཟིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཟུགས་ གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཟིན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། གནས་དང་བཅས་པའི་དབང་པོས་བསྡུས་པའོ། །ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་ལྔ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའོ། །བཞིའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་ དང་།རོ་དང་། རེག་བྱ་དབང་པོ་ལས་གཞན་དུ་མ་གྱུར་བའོ། །བདག་ལུས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དབང་པོ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་དབང་པོར་བརྟག་།ཡུལ་འཛིན་པར་དབང་བྱེད་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། རིས་ མཐུན་པར་གནས་པར་དབང་བྱེད་པ་དང་།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་དབང་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་པས་ཀྱང་དབང་པོར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི། ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་སྟེ། དེ་ལས་བུ་དང་ཚ་བོ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་འབྱུང བའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། གཟུགས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཕོ་དང་། མོའི་དབང་པོའི་མཚན་ ཉིད་དང་།སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་གོ་རིམས་སོ། །ཁམས་བཅུ་གཉིས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། དབང་པོ་དང་། རྣམས་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་དང་། ནང་གི་རྣམས་སོ། །ཆོས་ ཀྱི་ཁམས་དང་།སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ། །བདག་དབང་བྱེད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་བརྟག་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

什么是所依相同和彼相同？所依相同和彼相同有几种？为什么要观察所依相同和彼相同？
应当观察与识不离而与彼相似的根境相续生起，以及与识相离而与彼相似相续生起的所依相同和彼相同。
色蕴的一分、有色界和五处。
所谓与识不离而与彼相似的根境相续生起，应知是所依相同，因为具有识并与识相似的诸根境相续生起，与识生起相似的缘故。此根称为所依相同。
第二，所谓与识相离而与彼相似相续生起，是彼相同，因为与不具识的根体性相似相续生起，与根的特征相似的缘故，应观为彼相同。
蕴的一分是眼等五根的特征。五种有色界和处即是那些眼等。
为了断除我具有识和不具有识的执著。
什么是执受？执受有几种？为什么要观察执受？
应观察受生起处的色为执受。
依止何色而生起受，彼称为执受。
色蕴的一分，以及具处所的根所摄。
五种有色界和处，以及眼等。四者的一分。
色、声、香、味、触非根所摄。
为了断除我主宰身体的执著。
什么是根？根有几种？为什么要观察根？
应观察取境之自在、种姓相续之自在、同类住之自在、善不善业果受用之自在、世间离贪之自在、出世间离贪之自在为根。
其中取境者是眼等六根，因为由彼力故心心所缘色等境而生起。
种姓相续之自在是男女根，因为从彼生起子孙等种姓。
其余如增上缘所说应当了知。
受蕴、识蕴、色蕴和行蕴的一分，以及眼、耳、鼻、舌、身、男、女根的特征，命根、信、精进、念、定、慧根的特征等次第。
十二界、六处、根、诸识界、内处。
法界和处的一分。命根、乐等、信等五。
为了断除我自在的执著。
什么是苦苦性？苦苦有几种？为什么要观察苦苦性？
应当以苦受自相和感受苦法自相观察苦苦性。

།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དོ། །དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་བ་དབང་པོ་དང་། དོན་རྣམས་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། ། བདག་སྡུག་བསྔལ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་བརྟག་།བདེ་བའི་ཚོར་བ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་འགྱུར་བ་རང གི་མཚན་ཉིད་དང་།དེ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ཆགས་པས་སེམས་འགྱུར་བས་ཀྱང་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་། དེ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་འགྱུར་བས་ཡིད་མི་བདེ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་འགྱུར་བ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ ཡང་རྗེས་སུ་ཆགས་པས་སེམས་འགྱུར་བ་ནི།འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། གནས་འགྱུར་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །བདག་བདེ་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་ བསྔལ་ཉིད།འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་བརྟག་།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ ཉིད་དང་།དེ་གཉི་གའི་གནས་ངན་ལེན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། གཉི་ག་ལས་མ་ཐར་བ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བཅིངས་པས་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། །དེ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཉིད། དེ་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བས་རེས་འགའ་ནི་བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་བརྟེན། རེས འགའ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་བརྟེན་ཏེ།དུས་རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མི་རྟག་པས་རྗེས་སུ་བཅིངས་པས་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། ། ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། ཁམས་གསུམ་དང་། ཡིད་དང་། ཆོས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གོ། །བདག སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པར་བརྟག་།མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ནས་དེ་གཉིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཕུང་པོ རྣམས་དང་།ཁམས་བཅུ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་དང་། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཞིའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་། ཡིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། ལུང་མ་བསྟན་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་སོ། །བདག་ ལ་ཕུང་པོ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།

其中苦受，是苦的本性，仅以其自相而言即是苦苦性。作为其生起之因的诸根、诸境及与之相应的诸法，由于是感受苦的缘故，应当视为苦苦性。是一切的一分。为了断除执著我为苦的分别。
怎样是坏苦性？有几种坏苦？为何观察为坏苦性？乐受的变坏相，以及能感受乐的诸法变坏自相，以及对此贪著而心生变化，也应当视为坏苦性。其中乐受和能感受乐的诸法变坏而生起忧恼，故其变坏即是坏苦性。其中又由贪著而心生变化，应当了知为坏苦性，如所说'由心住所变'。是一切的一分。为了断除执著我为乐的分别。
怎样是行苦性？有几种行苦性？为何观察为行苦性？非苦非乐受的自相，以及能感受非苦非乐的诸法自相，以及执取二者的随眠，以及未能解脱二者而为无常所系缚的所成，以及非乐性，也应当视为行苦性。其中非苦非乐受，与取识相应，以及能感受的诸行，具有苦与坏苦性的随眠，以及未能从彼二者解脱，有时依乐的状态，有时依苦的状态，而非恒时处于非苦非乐的状态。因此，由无常所系缚而成就，以及非乐的缘故，应当了知为行苦。诸蕴、三界、意界、法界、意识界。除二处一分外的一切。意处、法处、无漏相及其余。为了断除执著我为非苦非乐的分别。
怎样是有异熟？有几种有异熟？为何观察为有异熟？不善及有漏善，应当视为有异熟。不善及有漏善的异熟，与取识相应，存在于后世，因此说彼二者为有异熟。诸蕴、十界、七识、色、声、法界。四处一分。色处、声处、意处、法处，除无记及无漏。为了断除执著我能安立诸蕴及结生相续的分别。

།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལས་གཞན་ པ་ནི་འདིར་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་།བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེས་འབྱུང་བར་བརྗོད་པ་ཐོབ་པ་དེ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཟས། ཟས་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ཟས་སུ་བརྟག་།འཇུ་བས་ཀྱང་འཇུ་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ལམ་གྱི་ཟས་འཇུ་བའི་ དུས་ན་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡུལ་གྱིས་ཀྱང་ཡུལ་ལས་གྱུར་པ་དང་། རེག་པའི་ཟས་ཏེ། ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཡུལ་གྱི་གནས་ཀྱི་རེག་པས་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་བས་ཀྱང་རེ་བ་ལས་གྱུར་བ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་ཏེ། འདོད་པའི་ དངོས་པོ་དང་འབྲེལ་བའི་རེ་བའི་དབང་གིས་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལེན་པས་ཀྱང་ལེན་པ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་ཟས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ཏེ། ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་གིས་ལུས་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དང་ བྲལ་ན་ལུས་རུལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་གསུམ་དང་། ཁམས་བཅུ་གཅིག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལྔའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །བདག་ཟས་ཀྱིས་གནས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཟས་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བསྡུས་ནས་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཡང་ཐོས་ནི་ མ་དག་པའི་ལུས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་།འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། མཐའ་དག་གི་འཆིང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མ་དག་པའི་གནས་སོ། །དག་པ་དང་མ་དག་པའི་ལུས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། སློབ་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ།འཆིང་བའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དག་པའི་ལུས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པར་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་མཐུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ།ཟས་ཀྱི་དབང་གིས་གནས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་གོང་མ་དང་བཅས་པ་གོང་མ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་གོང་མ་དང་བཅས་པར་བརྟག་།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཀྱང་གོང་མ་དང་བཅས་པར་བལྟ་ བར་བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་རྫས་ངན་པར་ མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་གོང་ན་མེད་པ། གོང་ན་མེད་པ་རྣམས་ནི་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་གོང་ན་མེད་པར་བརྟག་།འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་གོང་ན་མེད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །བདག་རྫས་མཆོག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཚུལ་འདིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་ཚད་མེད་དོ། །ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་ བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་།རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ ལ་བདག་ཅེའམ།སེམས་ཅན་ནམ། སྲོག་གམ། སྐྱེ་བ་པོའམ། གསོ་བ་པོའམ། གང་ཟག་གམ། ཤེད་ལས་སྐྱེས་སམ། ཤེད་བུ་ཞེས་གང་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མེད་པར་ཡང་བདག་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གང་ཀུན་རྟོག་པའོ། །རྣམ་པར་ བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དེ་རྣམས་ཉིད་དོ།

异熟应当观察为与执取识相应及具有执取识。其余诸法是从异熟所生。其余的是此处眼等及乐、苦等是由彼异熟所生，因为彼从彼所生故。
如何是食？有几种食？为何观察为食？由消化而成为消化所生，以及道食在消化时能滋养根大种故。由境而成为境所生，触食，因为悦意境处的触能利益身体故。由希求而成为希求所生，意思食，因为由与所欲事物相关的希求力能利益身体故。由取而成为取所生即应观察为食，识食，因为由执取识近取力而身得住故，如是若离彼则身将腐坏故。
三蕴、十一界及五处之一分。为断除我由食而住的执著故。复次此四种食摄略后由四相而安立。
复次闻是令不清净身住，即是欲界凡夫的，因为具足一切系缚故是不清净住。令清净与不清净身住，有学及色无色界凡夫的，因为具有余系缚故。令清净身住，阿罗汉的，因为解脱一切系缚故。
亦应观察显示一切住。诸佛及获大力菩萨的，因为由食力显示一切住故。
如何是有上？有几种有上？为何观察为有上？由有为与无为的一分亦应观察为有上。除法界及法处一分外的一切。除涅槃外诸法，因为彼相是清净真如，彼是一切法中最胜故。为断除我是劣法的执著故。
如何是无上？无上有几种？为何观察为无上？无为的一分是无上。法界及处之一分。为断除我是最胜法的执著故。
如是以此方式分类无量。复次总摄则蕴、界、处的分类有三种，应知是依无我理趣三自性而建立。遍计所执相的分类、依他起相的分类及法性相的分类。
其中何为遍计所执相的分类？于蕴、界、处中遍计为我或有情、命、生者、养育者、补特伽罗、意生、儿童。依蕴等而于无中遍计我等自性。
何为依他起相的分类？即是彼等蕴、界、处。

།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་དེ། གང་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་བདག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་འབྱུང་བའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་བདག་མེད་ཅིང་སེམས་ཅན་ནམ། སྲོག་གམ། སྐྱེ་བ་པོའམ། གསོ་བ་པོའམ། གང་ཟག་གམ། ཤེད་ལས་སྐྱེས་སམ། ཤེད་བུ་མེད་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། མི་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྣམ་པས རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་།ལུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྒྱུན་གྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ་སོ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དབང་དུ་བྱ་སྟེ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ཞེས་ བྱ་བ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།རྣམ་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་། བཏགས་པར་ཡོད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དང་། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། བསྟན་ དུ་ཡོད་པ་དང་།བསྟན་དུ་མེད་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་སོ། །ལུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཇི་སྙེད་པ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ། །སོ་སོའི་ལུས་ཏེ་ ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།།རྒྱུན་གྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་འབྱུང་བའོ། །རྒྱུན་གྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། ལུས་གཅིག་པ་ལས་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་སོ་སོ་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ པའོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པས་ཅི་ཞིག་ཡོངས་སུ་ཤེས། བདག་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །རྣམ་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པས་ཅི་ཞིག་ཡོངས་སུ་ཤེས། རིལ་པོའི་འདུ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །ལུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པས་ཅི་ ཞིག་ཡོངས་སུ་ཤེས།མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་བྱས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་འདུ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །རྒྱུན་གྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པས་ཅི་ཞིག་ཡོངས་སུ་ཤེས། བརྟན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །ཡང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་ པ་དྲུག་སྟེ།ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ནང་དུ་བལྟས་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྒྱུན་རིང་བའི་དུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དུས་ཡོངས་སུ་ཆད་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དེའི་དུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཀུན་དུ་སྟོན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟ་བས་རབ་ཏུ་ དབྱེ་བ་གང་།གང་ཕལ་ཆེར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །ཕལ་ཆེར་བཟུང་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པར་གདོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་དུ་བལྟས་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་། མཉམ་པར་གཞག་ པའི་ས་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།རྒྱུན་རིང་བའི་དུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སོ། །དུས་ཡོངས་སུ་ཆད་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་མའི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་མ་གཏོགས་པའོ། །དེའི་དུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་། མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་མའི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །ཀུན་དུ་སྟོན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་། གང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་རྣམས། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀུན་དུ སྟོན་པའོ།

他缘性的体性即是蕴等，于其中生起非真实的我等分别。以法性相而分类的是什么？即蕴、界、处等中无我，无众生、命、生者、养育者、补特伽罗、神我所生、神我子，而有无我性。
圆成实性是：以实有、非实有、不相应相，以及蕴等中无我等，以及无我等是实有相的缘故。
复次分类有四种：以相分类、以行相分类、以身分类、以相续分类。
以相分类是什么？是蕴、界、处各以自相而分类。是就诸法自性而言，如色、受等。
以行相分类是什么？即蕴、界、处等以实有、假有、世俗有、胜义有、有色、无色、有对、无对等如是所说。以行相分类是就差别而言。
以身分类是什么？众生有几许身，蕴、界、处亦有尔许。是就各别身即蕴等差别而言。
以相续分类是什么？蕴、界、处每一刹那生起。以相续分类是就同一身中蕴等各别刹那他缘而言。
通达以相分类者能遍知什么？能遍知我慢。通达以行相分类者能遍知什么？能遍知整体想。通达以身分类者能遍知什么？能遍知不作而遇及作不失想。通达以相续分类者能遍知什么？能遍知常想。
复次蕴、界、处等分类有六种：以外观分类、以内观分类、以长时分类、以时断绝分类、以彼时分类、以普示分类。
以外观分类是什么？是多分于欲界中行而分类。言多分是为除同类法因所生闻思所生故。
以内观分类是什么？是一切等持地。
以长时分类是什么？是诸异生。
以时断绝分类是什么？除有学无学最后蕴、界、处。
以彼时分类是什么？是诸无学最后蕴、界、处。
以普示分类是什么？是诸佛及得到彼岸菩萨普示蕴、界、处。

།བསྡུས་པ་གང་། དེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། གྲོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་དང་། མཐའ་དག་གིས་བསྡུས་པ་དང་། གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་དང་། དོན་དམ་པས་བསྡུས་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེས་དེ་དག་ཉིད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྡུས་པ་ནས་རྒྱ་ཆེར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་བར་དུའོ། །ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་བ་གང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་གང་། དེ་རྣམས་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱིས བསྡུས་པའོ།།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ནི། དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་ཀྱང་ཕུང་པོའི་དོན་དང་ ཁམས་དང་།སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཚད་མར་བྱས་ནས། ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་གོ། །རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་ན་ཡང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་རིགས་ གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་ཉེར་སྤྱོད་འཛིན་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དོན་དང་ལྡན་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་། བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་ དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སྐབས་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་རིགས་གཅིག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་བདེ་བ་ལ་སོགས་ པའི་གནས་སྐབས་ངེས་པར་བྱས་ནས།བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ནི་བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སྐབས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་དེ་ ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བར་ཁམས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །གྲོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོའི་གྲོགས་རྣམས་ཀྱིས་གྲོགས་ཀྱི་བསྡུ་བས་བསྡུས་ པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །གྲོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་སྡུད་པ་ན། དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གྲོགས་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གིས་བསྡུས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྡུད་པ་ན། སོ་སོར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གིས་བསྡུས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོར་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕྱོགས་ཀྱིས བསྡུས་པ་གང་།ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་གང་དེ་རྣམས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་། འདས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ རྣམས་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ།

什么是摄？应当观察为十一种摄，即：以相摄、以界摄、以类摄、以位摄、以伴摄、以方摄、以时摄、以一分摄、以一切摄、以一摄一、以胜义摄。
什么是以相摄？应当了知蕴、界、处等以其自相而摄。例如色蕴以色蕴自相摄色蕴，乃至法处以法处摄法处。
什么是以界摄？蕴、界、处等的种子，为阿赖耶识界所摄。一切蕴、界、处为阿赖耶识所摄，是因为其中具有一切种子的缘故。
什么是以类摄？蕴、界、处虽有不同相，但以蕴的义、界的义、处的义为量，彼此互相摄。以类摄是指诸蕴虽具有色等自相各异，但由于自相与类同一，故一切摄。如是诸界及诸处亦应了知以受用执取义及生门义摄眼等。
什么是以位摄？乐位的蕴、界、处为彼等自身所摄。如是苦位及不苦不乐位亦为彼等自身所摄。以位摄是指诸蕴虽同一类，但确定乐等位时，乐位唯为乐位所摄，非苦位所摄。如是苦位及不苦不乐位亦为其自位所摄。如诸蕴，诸界及诸处亦复如是。
什么是以伴摄？色蕴及其眷属为其余蕴的伴所摄。如是其余蕴、界、处亦应了知。所谓以伴摄，即摄色蕴时，与依于彼的受等诸伴俱为五蕴所摄。如是摄受等及眷属时，各别为五蕴所摄。如是诸界及诸处与眷属，亦应了知各别为界及处所摄。
什么是以方摄？东方的蕴、界、处为彼等自身所摄。如是其余十方亦应了知。
什么是以时摄？过去的蕴、界、处为彼等自身所摄。如是未来及现在的蕴、界、处亦为彼等自身所摄。

།ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་གང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བས་བསྡུས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་ པོ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་སོ།།འདོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་ཁམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་སོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ནི། ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ བསྡུས་སོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་མདོ་སྡེ་གཞན་དུ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བས་བསྡུས་པ་ནི། ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མཐའ་དག་གིས་བསྡུས་པ་གང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་ བསྡུ་བའི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་མ་ལུས་པས་བསྡུས་པ་ནི།མཐའ་དག་གིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མཐའ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གིས་བསྡུས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དག་གིས་བསྡུས་སོ། ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་དྲི་དང་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་མ་གཏོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་པོ་དག་གིས་བསྡུས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་མདོ་སྡེ་གཞན་དུ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ནི་མཐའ་དག་གིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་གང་། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཁམས་དུ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་དག་གིས་བསྡུས། ཁམས་བཅུ་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཀྱང་ངོ་། །ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཁམས་དུ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དུ་དག་གིས་བསྡུས། ཁམས གཅིག་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་སོ།།ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཇི་ལྟ་བར་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དུ་དག་གིས་བསྡུས། ཁམས་བདུན་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་གིས་བསྡུས་སོ། ། མིག་གི་ཁམས་ཕུང་པོ་དུ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དུ་དག་གིས་བསྡུས། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་གིས་སོ། །མིག་གི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བར་རྣ་བའི་ཁམས་དང་། སྣའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཕུང པོ་དུ་དང་།སྐྱེ་མཆེད་དུ་དག་གིས་བསྡུས། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་གིས་བསྡུས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བར། སྒྲའི་ཁམས་དང་། དྲིའི་ཁམས་དང་། རོའི་ཁམས་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཁམས་ཕུང་པོ་དུ་དང་།སྐྱེ་མཆེད་དུ་དག་གིས་བསྡུས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་སོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བར། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱང་དེ་ བཞིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཕུང་པོ་དུ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དུ་དག་གིས་བསྡུས། ཕུང་པོ་གསུམ་དང་། གཅིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་གིས་བསྡུས་སོ། །མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཕུང་པོ་དུ་དང་། ཁམས་དུ་དག་གིས་བསྡུས། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། ཁམས་ གཅིག་གིས་སོ།།མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཇི་ལྟ་བར་རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དུ་དག་གིས་བསྡུས། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ དང་།སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་བདུན་གྱིས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཕུང་པོ་དུ་དང་། །ཁམས་དུ་དག་གིས་བསྡུས། ཕུང་པོ་གསུམ་དང་། གཅིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། ཁམས་གཅིག་གིས་བསྡུས་སོ།

什么是部分所摄？凡是被蕴、界、处所摄的诸法，为其中任何一者所摄，应知为部分所摄。
关于部分所摄：戒蕴为色蕴的一部分所摄。定蕴和慧蕴为行蕴的一部分所摄。
欲界、嗔恚界、害界为法界的一部分所摄。空无边处等为意处和法处的一部分所摄。
如是，在其他经中，凡是被蕴、界、处所摄的诸法，为其中任何一者所摄，应知为部分所摄。
什么是全部所摄？凡是被蕴、界、处所摄的诸法，为其全部所摄，应知为全部所摄。
关于全部所摄：苦蕴为五取蕴所摄。欲界为十八界所摄。无想有情处为除香处、味处外的十处所摄。
如是，在其他经中，凡是被蕴、界、处所摄的诸法，应知为全部所摄。
什么是互相摄？色蕴被几界几处所摄？为十界、十处以及界处的一部分所摄。
受蕴被几界几处所摄？为一界和处的一部分所摄。如受蕴，想蕴和行蕴亦复如是。
识蕴被几界几处所摄？为七界和一处所摄。
眼界被几蕴几处所摄？为色蕴的一部分和一处所摄。如眼界，耳界、鼻界、舌界、身界亦复如是。
色界被几蕴几处所摄？为色蕴的一部分和一处所摄。如色界，声界、香界、味界、触界亦复如是。
眼识界被几蕴几处所摄？为识蕴和意处的一部分所摄。如眼识界，耳识、鼻识、舌识、身识、意识、意界亦复如是。
法界被几蕴几处所摄？为三蕴、一蕴的一部分和一处所摄。
眼处被几蕴几界所摄？为色蕴的一部分和一界所摄。如眼处，耳处、鼻处、舌处、身处以及色处、声处、香处、味处、触处亦复如是。
意处被几蕴几界所摄？为识蕴和七有情界所摄。
法处被几蕴几界所摄？为三蕴、一蕴的一部分和一界所摄。

།དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་དང་། ཁམས་བསྟན་པ་དང་། སྐྱེ་ མཆེད་བསྟན་པ་གང་དག་དང་།གང་དག་དེ་བཞིན་དུ་མ་བསྟན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྫས་ཡོད་པ་དང་། བཏགས་པས་ཡོད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དང་། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པར་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་གིས གཅིག་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སོ་སོར་ཁམས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་ཤིང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་ པར་རྒྱ་ཆེར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དོན་དམ་པར་བསྡུས་པ་དང་། གང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །ཡང་སྡུད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པས་བསྡུས་པ་དང་མཐུན་པར་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། གཞིའི་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་ པ་ནི།དཔེར་ན་མི་རྣམས་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གིས་བསྡུས་སོ། །རི་དགས་རྣམས་ནི་དགོན་པས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་ན་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འཆིང་བས་བསྡུས་པ་ནི། དཔེར་ན་ཐག་པ་ལ་ སོགས་པས་ཤིང་ཁུར་བ་ལ་སོགས་པ་བཅིངས་པ་དེ་བཞིན་དུ།ལུས་ཀྱིས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་བཅིངས་སོ། །དོན་མཐུན་པས་བསྡུས་པ་ནི་དཔེར་ན། དགོས་པ་ཐམས་ཅད་མཐུན་པའི་མི་ཡིད་གཅུགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ། དམིགས་པ་གཅིག་ལ་འབྱུང་ བ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པའོ།།ཉེ་བར་འཛིན་པས་བསྡུས་པ་ནི་དཔེར་ན། ཇོ་བོས་བྲན་ལ་སོགས་པ་ལ། བདག་གིར་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀྱང་ལུས་བཟུང་ངོ་། རྣམ་པར་མི་འཕྲོ་བས་བསྡུས་པ་ནི་དཔེར་ ན།བུམ་པས་ཆུ་བཟུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཀྱང་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་བཟུང་ངོ་། །མངོན་པར་སྡུད་པས་བསྡུས་པ་ནི་དཔེར་ན། རྒྱ་མཚོས་འབབ་ཆུ་རྣམས་སྡུད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་མིག་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་སོ། ། འདིར་ནི་མངོན་པར་སྡུད་པས་བསྡུས་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྡུད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བསྡུས་པ་ལ་མཁས་པས་ཕན་ཡོན་ཅི་ཞིག་ཐོབ། དམིགས་པ་མངོན་པར་བསྡུས་པའི་ཕན་ཡོན་ཐོབ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་མངོན་པར་སྡུད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ བ་འཕེལ་ལོ།།སྦྱོར་བ་གང་། དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་སྟེ། ཆ་མེད་པས་སྦྱོར་བ་དང་། འདྲེས་པར་གྱུར་པས་སྦྱོར་བ་དང་། ཕྲད་པར་སྦྱོར་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་སྦྱོར་བ་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པས་སྦྱོར་བ་དང་། མཐུན་པར་རྟོགས་པས་སྦྱོར་བའོ། །ཆ་མེད་པར་སྦྱོར་བ་གང་། རྡུལ་ཕྲ་ རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཕྱོགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པ་མེད་པའོ།།རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆ་མེད་ཅིང་ཕྱོགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདྲེས་པར་གྱུར་པས་སྦྱོར་བ་གང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་གོང་མ་ཕྱོགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ འདྲེས་པར་གྱུར་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུ་རྙོག་མ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་ཆུ་དང་། སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕན་ཚུན་འདྲེན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕྲད་པར་སྦྱོར་བ་གང་། ཕྱོགས་ཅན་འདུས་པ་རྣམས་ཉིད་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རྩིག་པ་ལ་འཇིམ་གོང་དང་། འཇིམ་གོང་གཞན་ཕྲད་པ་ལྟ་བུའོ། ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་སྦྱོར་བ་གང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་གང་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་འཁོད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་གཅིག་པ་དང་། གནས་པ་གཅིག་པ་དང་། འགག་པ་གཅིག་པ་རྣམས་སོ།

同样地，其他所说的法蕴、界的宣说、处的宣说等，以及未说的诸法，即：实有、假有、世俗有、胜义有、所知、所识、所证、有色、无色、有见、无见等，这些也应当如理观察为蕴界处所摄，如是一切皆如理宣说。
所谓互相摄者，诸蕴各自为界和处所摄，随其相应而配合。同样，诸界也为处和蕴所摄，诸处也为蕴和界所摄，应当广泛了知。
胜义摄者，即蕴界处的真如。又摄的特征，随顺世间共许而有六种，是哪些呢？处所摄，如世间所说：'人为瞻部洲所摄，野兽为旷野所摄'，如是此处也应知眼等摄眼识等。
系缚摄，如绳索等系缚木材等，如是身体系缚眼等诸根。
义利相应摄，如一切目的相同的亲密之人互相依止，如是缘于一境而生的诸相应法也互相摄持。
执取摄，如主人执取奴仆等为己有，如是取识也执取身体。
不散摄，如瓶子盛水，如是三昧也摄持其他心心所法。
摄集摄，如大海摄诸河流，如是色蕴摄眼等。
此处依据摄集摄而应知有十一种摄。如是通达摄义有何利益？获得所缘摄集的利益，如何如何摄集所缘，如是如是增长善根。
何为相应？也应观为六种：无分相应、和合相应、接触相应、俱生相应、作业相应、同解相应。
何为无分相应？极微方分与一切有方无有差别。
属于一极微的色等应知无分且同分故无差别。
何为和合相应？极微以上诸有方皆和合，如浑浊水中水与地的极微互相和合。
何为接触相应？诸聚集有方互相接触，如墙上泥块与其他泥块相接触。
何为俱生相应？蕴界处中任何俱生而住者，即同一生、同一住、同一灭者。

།ལུས་གཅིག་པུ་ལ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་སོ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་བས སྦྱོར་བ་གང་འདི་ལྟ་སྟེ།དགེ་སློང་གཉིས་དགོས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་ལ་ཕན་ཚུན་སྦྱོར་བས་ཞུགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དགོས་པ་གཅིག་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུའོ། །མཐུན་པར་རྟོགས་པས་སྦྱོར་བ་གང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དམིགས་པ་གཅིག་མཐུན་ པར་རྟོགས་པའོ།།མཐུན་པར་རྟོགས་པས་སྦྱོར་བ་དེ་ཡང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་གྱི། བདག་གི་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སེམས་ནི་སེམས་གཞན་དང་མཚུངས་པར་མ་ཡིན་ཞིང་། ཚོར་བ་ཡང་ཚོར་བ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཐུན་པ་ གཉིས་ཡིན་གྱི།མི་མཐུན་པ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཉིས་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དུས་འདྲ་བ་གཉིས་ཡིན་གྱི། དུས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་གཉིས་ དང་།འདས་པ་དང་དེ་ལྟར་གཉིས་སོ། །མཐུན་པའི་ཁམས་དང་ས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། མི་མཐུན་པའི་ཁམས་དང་ས་པ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གཉིས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པའི་ས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དབྱེ་བ་མཐུན། པའི་སྦྱོར་བའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའོ། །འདི་དག་ལས་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་མེད ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་སྦྱོར་བའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི། ཡིད་དང་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་རྣམས་སོ། །རེས་འགའ་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །གནས་སྐབས་ ལས་གྱུར་པའི་སྦྱོར་བ་ནི།གང་བདེ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྦྱོར་བ་ནི་ལུས་སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །རྒྱུན་ཆད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ པས་བར་དུ་ཆོད་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་སེམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལས་གང་ཕལ་ཆེར་རོ། །ནང་དུ་བལྟས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལས་ ཁ་ཅིག་གིའོ།།འདྲིས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་གིའོ། །དེ་ལ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་བ་ཞེས་པ་ནི། གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་ པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ།ཇི་ལྟར་རིགས་པར་རོ། །མ་འདྲིས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་དང་། དེའི་འོག་མ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དང་པོ་དང་དེའི་འོག་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་མེད་པའི་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་འདྲིས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྦྱོར་བ་ལ་མཁས་པས་ཕན་ཡོན་ཅི་ཞིག་འཐོབ། སེམས་ཙམ་ལ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་སོ། །དེ་ཤེས་ན་བདག་ཚོར་བར་བྱེད་དོ། །འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་དོ། །སེམས་པར་བྱེད་དོ། །དྲན་པར་བྱེད་དོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ། །རྣམ་པར་བྱང་ངོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་ཞིང་བདག་མེད པ་ལ་འཇུག་གོ།།ལྡན་པ་གང་། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྔར་བཞིན་ནོ།

单一身体上的蕴等诸刹那。成办事业的结合，譬如两位比丘为了某一需要而相互结合参与。参与同一需要者相互结合。
由相应了知的结合是指心与心所法缘于同一对境而相应了知。此相应了知的结合也是他法的自性，而非自性。譬如心与其他心不相应，受与其他受不相应等。
是两种相顺，而非两种相违。譬如贪欲与嗔恚二者，善与不善二者等。是时间相同的二者，而非时间不同的二者。譬如现在与未来二者，过去与如是二者。
是相顺界地，而非不相顺界地二者。譬如欲界与色界二者，初禅与二禅地等。相顺结合的遍行分类是：受、想、思、触、作意、识等。此六种受等是遍行。因为若缺其中任一，一切时处皆不能成立。
另外，烦恼性的结合遍行是意与四种烦恼。间或结合是指心的信等善法，贪等烦恼与随烦恼等。
由境况所生的结合是与乐结合者。苦及非苦非乐亦复如是。相续不断的结合是在有身心的境况中。相续间断的结合是在无心定所间断的境况中。
向外观照的结合是欲界相应的心与心所中的大部分。向内观照的结合是等持地的某些心与心所。
熟习的结合是凡夫的心与心所，以及有学、无学中的某些。其中所说有学与无学，是指一向世间善法、不善及无记，随其所应。
未熟习的结合是出世间的心与心所的最初及其后诸位，以及出世间后得。所谓最初及其后诸位，意指由先前未有而生起的第一刹那所生者，及第二刹那等所生者，应知皆是出世间的未熟习性。
通达结合有何利益？了知唯心与受等、烦恼及清净诸法的结合与非结合。了知此后，即能断除'我受、我想、我思、我念、我烦恼、我清净'等执著，而趣入无我。
何为相应？其性相如前所述。

།འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ལ་ཐོབ་པ་དང་རྙེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་གདགས་སོ་ཞེས་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ས་བོན་ དང་ལྡན་པ་དང་།དབང་དང་ལྡན་པ་དང་། ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའོ། །ས་བོན་དང་ལྡན་པ་གང་། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་ པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པས་ལྡན་པའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་ མ་བྲལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་དེའམ་གོང་མར་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ས་གང་གི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་རྣམས་དང་། ས་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། གཉེན་པོས་གནོད་པ་བྱས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་མ་བཅོམ་པའི་ ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་དུ་སྐྱེས་པའི་ས་པ་ཉིད་དང་ལྡན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ནི། འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་ པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།གཟུགས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པས་ལྡན་པའོ། །གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ནི་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་ས་བོན་དང་ལྡན་པས་ལྡན་པའོ། །ཁམས་གསུམ་པའི་གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་ནི། རྣམ་པ་གང་ དང་གང་གི་གཉེན་པོ་བྱུང་བ་དེ་དང་དེའི་ས་བོན་དང་མི་ལྡན་པས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་གྱི།གང་གི་གཉེན་པོ་མ་བྱུང་བ་དེའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པས་རབ་ཏུ་ལྡན་པའོ། །ཁམས་གསུམ་པའི་གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཐོབ་པའོ། །རྣམ་པ་གང་དང་གང་གི་གཉེན་པོར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ན་དེའི་ས་བོན་དང་མི་ལྡན་པས་ཀྱང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་ལྡན་གང་། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ བསམ་གཏན་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ནི་དབང་དང་ལྡན་པས་ལྡན་པའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་ བོན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།དེ་གོམས་པར་མ་བྱས་པ་སྐྱེ་བ་དེའི་ས་བོན་ཐོབ་མ་ཐག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཟོའི་གནས་དང་། སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་གང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་ དང་།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལས་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བའམ། ལུང་དུ་བསྟན་པའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་རུང་ཆོས་གང་དང་གང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པས་ལྡན་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པས་ལྡན་པ་དང་། །ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ།།ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་གཏན་དུ་ལྡན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་འདོད་ཆེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཐར་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་དུ་སྟེ། རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པའོ།

也就是说，对于善法、不善法和无记法的增长和减少，称为获得、得到和具有。
通过详细分类则有三种：具有种子、具有自在力和具有生起。
什么是具有种子？生于欲界者，具有与欲界相应的烦恼和随烦恼，以及与色界、无色界相应的烦恼和随烦恼，并且具有生得善法的种子。
生于欲界者，具有三界的烦恼和随烦恼，这是就未离贪的凡夫而言。
已离贪者，无论生于此界或上界，对于已离贪的地，既不具有也具有那些法，这是因为对治力已造成损害，而随眠未被彻底摧毁的缘故。
所谓生得善法，是指具有所生之地的善法。
生于色界者，对于与欲界相应的烦恼和随烦恼，既具有其种子也不具有。
具有与色界相应的烦恼和随烦恼，以及生得善法的种子。
生于无色界者，对于与欲界相应和与色界相应的烦恼和随烦恼的种子，既具有也不具有。
具有与无色界相应的烦恼和随烦恼，以及生得善法的种子。
获得三界对治者，对于已生起何种对治，则不具有彼种对治的种子，而对未生起对治者，则具有其种子。
所谓获得三界对治，是指获得出世间道。
所谓生起何种对治，是指修所断的大烦恼等。
所说不具有其种子，是因为随眠已被彻底摧毁。
什么是具有自在力？由加行所生的世间善法，以及出世间禅定、解脱、三摩地、等至等，以及无记法中的某些，是由具有自在力而具有。
所谓由加行所生的世间善法，是指虽有闻所生等种子，但因未修习，仅凭获得种子就无法立即现前。
所说无记法中的某些，是指工巧处和变化心等。
什么是具有生起？对于蕴、界、处中，无论是善、不善、有记或无记法，任何现前的法，都是由具有生起而具有。
断善根者，应知既具有也不具有善法的种子。
另外，永远具有烦恼的是决定不入涅槃的法性的增上慢者，应当如是观察，因为他们无解脱因，故永远不具有其因。

།ཐར་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐར་ པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་གང་ལ་གཉེན་པོའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྐྱེན་རྙེད་ན་ལེགས་པར་འཇོམས་ནུས་པ། དེ་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལྡོག་པ་ནི་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྡན་པ་ལ་མཁས་ པས་ཕན་ཡོན་ཅི་ཞིག་འཐོབ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ཤེས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའམ། རྒུད་པ་གང་ལ་ཡང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་འདུ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་ སྤང་བར་འགྱུར་རོ།།མངོན་པ་ཆོས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་མཚན་ཉིད་ཀུན་ནས་བཏུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཀུན་ནས་བཏུས་པ་དང་པོའོ།། །།རྣམ་ངེས་གང་། བདེན་པ་རྣམ་ངེས་དང་། ཆོས་རྣམ་ངེས་དང་། ཐོས་པ་རྣམ་ངེས་དང་། ཡང་དག་པའི་གཏམ་རྣམ་ངེས་སོ། །བདེན་པ་རྣམ་ངེས་གང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གང་། དེ་ནི་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་གནས་ཀྱིས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གང་སྐྱེ་བ་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་གཉི་ག སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་གང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་དང་། སེམས་ཅན་དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་དང་། མི་དང་། ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་དང་། ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་དང་། ལྷོའི་འཛམ་བུ་གླིང་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་ རྣམས་དང་།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་། འཐབ་བྲལ་དང་། དགའ་ལྡན་དང་། འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དང་། ཚངས་རིས་དང་། ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་དང་། ཚངས་ཆེན་དང་། འོད་ཆུང་དང་། ཚད་མེད་འོད་དང་། འོད་གསལ་དང་། དགེ་ཆུང་དང་། ཚད་ མེད་དགེ་དང་།དགེ་རྒྱས་དང་། སྤྲིན་མེད་དང་། བསོད་ནམས་སྐྱེས་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། མི་ཆེ་བ་དང་། མི་གདུང་བ་དང་། གྱ་ནོམ་སྣང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་དང་། འོག་མིན་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་ མཆེད་དང་།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་རྣམས་སུའོ། །སྐྱེ་བའི་གནས་གང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཏེ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སུ་ནི། ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་བརྟེན་ཏོ། །ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ནི་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ།

所谓'不具备获得解脱之因'的含义是：什么是获得解脱之因？即在真如中存在烦恼的习气，如果在某相续中获得对治随顺缘，能够善加摧毁，因为具有这种缘分，所以称为'因'。相反的情况则应知为'不具备因'。
通达具备与否有何利益？能够了知诸法的增长与衰减。如此了知增长与衰减后，对于世间的圆满或衰败任何一种都不会产生执著想，对于所有这些都能断除贪著与嗔恨。
此为《阿毗达磨集论》中'遍摄诸相品'，即第一品。
什么是决定？即谛决定、法决定、闻决定和正语决定。
什么是谛决定？即四圣谛：苦、集、灭、道。
什么是苦谛？应当从有情的出生和出生处两方面来了知。有情世间的出生和器世间中的出生这两者都称为苦。
什么是有情出生？即出生于地狱、旁生、饿鬼、人、东胜身洲、西牛贺洲、南赡部洲、北俱卢洲、四大天王天、三十三天、离诤天、兜率天、化乐天、他化自在天、梵众天、梵辅天、大梵天、少光天、无量光天、光明天、少净天、无量净天、遍净天、无云天、福生天、广果天、无想有情天、无热天、无恼天、善现天、善见天、色究竟天、空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处。
什么是出生处即器世间？风轮为基础，水轮依于风轮，地轮依于水轮。

།སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་རི་རབ་དང་། གསེར་གྱི་རི་བདུན་དང་། གླིང་བཞི་དང་། བར་གྱི་གླིང་བརྒྱད་དང་། ནང་གི་རྒྱ་མཚོ་དང་། ཕྱིའི་རྒྱ་མཚོ་བཞི་དང་། རི་རབ་ཀྱི་བང་རིམ་བཞི་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་གནས་གཞན་རྣམས་དང་། ཁོར་ཡུག་གི་རི་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་གཞལ་མེད་ཁང་དང་། འཐབ་བྲལ་དང་། དགའ་ལྡན་དང་། འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱི་གནས་གཞན་དག་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་གཞན་དག་དང་། ཚ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་། གྲང་བའི སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་།ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དེ་དག་ཁ་ཅིག་གི་གནས་གཞན་རྣམས་དང་། ཉི་མ་རྣམ་པར་སྣང་བྱེད་ཀུན་དུ་རྒྱུ་ཞིང་ཕྱོགས་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་ན། ཟླ་བ་སྟོང་དང་། ཉི་མ་སྟོང་དང་། རིའི་ རྒྱལ་པོ་རི་རབ་སྟོང་དང་།ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་སྟོང་དང་། ལྷོའི་འཛམ་བུ་གླིང་སྟོང་དང་། ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་སྟོང་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་སྟོང་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་། འཐབ་བྲལ་དང་། དགའ་ལྡན་དང་། འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་ བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གནས་གཞན་སྟོང་དང་།ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་གཞན་སྟོང་པོ་འདི་ནི། སྟོང་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བཤད་དོ། །སྟོང་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་གང་འདི་ནི་སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བཤད་དོ། །སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྟོང་གང་འདི་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བཤད་དོ།།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནི་འཁོར་ཡུག་ཆེན་པོས་ཀུན་དུ་བསྐོར་རོ། །སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ནི་མཉམ་དུ་འཇིག་ཅིང་ཆགས་སོ། །དཔེར་ ན་ཆུའི་རྒྱུན་གཉའ་ཤིང་ཙམ་འབབ་ན་བར་སྣང་ལ་ཆུའི་རྒྱུན་འབབ་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་དང་།མཚམས་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇིག་པ་དང་། ཆགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་དང་། མཚམས་མེད་དེ། གཞན་དག་ནི་ཞིག་ནས་འཇིག་གོ། །གཞན་དག་ནི་ཞིག་ནས་འདུག་གོ། ། གཞན་དག་ནི་འཆགས་སོ། །གཞན་དག་ནི་ཆགས་ནས་འདུག་གོ། །ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཇི་ལྟ་བར་ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གང་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པས། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་འདི་མཐའ་དག ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ།།དེ་ལ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་དག་གོ་རིམས་ལྟར། སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་བསྟན་ཏོ། །གང་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་དག་ནི་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཡང་སྨོན་ལམ་དང་དགེ་བའི་རྩ་བའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་ བའི་གནས་དེ་དག་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ།དེ་དག་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་པའི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ན། རྟོག་གེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། སྔར་མཐའ་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། མདོ་ ལས་གསུངས་པ་བསྟན་པའི་དོན་དུ།རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བརྩམས་ཏེ་གསུངས་པ། ཡང་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མི་དགའ་བ་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། དགའ་བ་དང་བྲལ་བའི་ སྡུག་བསྔལ་དང་།གང་འདོད་པ་བཙལ་ཏེ་མ་རྙེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།

在大地轮中有须弥山、七金山、四大部洲、八中洲、内海、四大外海、须弥山四层台阶、四大天王天界、三十三天其他住处、轮围山、空中的宫殿、离诤天、兜率天、化乐天、他化自在天诸天、色界诸天、阿修罗等其他住处、地狱众生其他住处、热地狱、寒地狱、孤独地狱、畜生、饿鬼等一些其他住处、日轮普照遍行照耀方位之处。在如是千个世界中有千个月亮、千个太阳、千个须弥山王、千个东胜身洲、千个南赡部洲、千个西牛贺洲、千个北俱卢洲、千个四大天王天界、三十三天、离诤天、兜率天、化乐天、他化自在天诸天其他住处、千个梵天世界住处，此即称为小千世界。
此千个小千世界称为中千世界。此千个中千世界称为三千大千世界。三千大千世界为大轮围山所环绕。此三千大千世界同时毁坏与形成。
譬如水流如轭木般流下时，空中水流之间无有间隔，如是东方世界毁坏与形成之间亦无间隔。有些已毁坏而正在毁坏，有些已毁坏而安住，有些正在形成，有些已形成而安住。如东方一样，十方皆是如此。
有情世间与器世间皆由业和烦恼所生，由业和烦恼力而生起，这一切即是苦谛。其中'由业和烦恼所生'、'由业和烦恼力而生起'这两句，分别说明有情世间和器世间的苦的原因。
而那些清净世界则应视为非苦谛，因为它们不是由业和烦恼所生，不是由业和烦恼力而生起，而是由愿力和善根力所生起。因此，由于是诸佛的境界，那些生处不可思议，连禅定者的禅定境界也不是，更何况说是寻思者的境界。
前面已说明一切是苦谛的性相，现在从苦谛开始，为了解释经中所说的义理，开始分别宣说：即生苦、老苦、病苦、死苦、怨憎会苦、爱别离苦、求不得苦，简而言之，五取蕴即是苦。

།ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ། དོག་པའི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མའི་མངལ་ན་ཞུ་བ་དང་། མ་ཞུ་བ་གཉིས་ ཀྱི་བར་ན་འདུག་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།མངལ་ན་མི་གཙང་བའི་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཟིར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀུན་དུ་བཙིར་བའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཙས་ནས་ཀྱང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞར་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ན་ ཚོད་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཁམས་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ། སྲོག་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་དགའ་བ་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ། ཕྲད་པ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་དགའ་བ་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ།བྲལ་བ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གང་འདོད་པ་བཙལ་ཏེ་མ་རྙེད་པ་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ། རེ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་སྡུག་བསྔལ་གནས་ངན་ལེན་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་བརྒྱད་ཡིན་ཡང་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། དྲུག་ཡིན་ཡང་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དོག་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རེ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་རྣམས་ ཕན་ཚུན་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ།གསུམ་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་གསུངས་ན་ཅི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྡུས་སམ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་བསྡུས་ཤེ་ན། གཅིག་གིས་ གཅིག་བསྡུས་ཏེ།སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ནའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གང་གསུངས་པ་འདིས་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་ བསྔལ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི།སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་པ་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། གང་འདོད་པ་བཙལ་ཏེ་མི་རྙེད་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་གསུངས་པ་འདིས་ནི། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ ཏོ།།སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པས་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་འགྱུར་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་འདི་ནི། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ། སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། གཉིས་ལས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་ཞིང་མི་རྟག་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཏེ། གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། དོན་དམ་པའི བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་གང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་གང་། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནས། འདོད་པ་བཙལ་ཏེ་མ་རྙེད་པ་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །འཇིག་ རྟེན་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་། མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།

为什么是生的痛苦？因为是狭窄的痛苦本身，以及其他痛苦之处的缘故。因为在母胎中处于消化和未消化之间，并且在胎中被各种不净物质所折磨，身体各个部分都受到挤压而感受痛苦。出生之后也随之而来衰老等痛苦，这是按照次第的。
为什么是衰老的痛苦？因为年龄变化是痛苦的本质。为什么是疾病的痛苦？因为身体状况改变是痛苦的本质。为什么是死亡的痛苦？因为生命改变是痛苦的本质。为什么是不喜欢的相遇之痛苦？因为相遇本身就是痛苦的本质。
为什么是与喜欢的分离之痛苦？因为分离本身就是痛苦的本质。为什么所求不得也是痛苦？因为期望无果是痛苦的本质。为什么简而言之五取蕴是痛苦？因为随烦恼是痛苦的本质。
这些虽然是八种，但可成为六种；虽然是六种，但也可成为八种：即狭窄的痛苦、变化的痛苦、相遇的痛苦、分离的痛苦、期望无果的痛苦和随烦恼的痛苦。这些互相转化成八种，是因为归纳为三种痛苦的本质。
若说有三种痛苦的本质，那么是三种痛苦的本质包含了八种痛苦，还是八种痛苦包含了三种痛苦的本质呢？是互相包含的。所说的生的痛苦、老的痛苦、病的痛苦、死的痛苦、与不喜欢的相遇的痛苦，这些完全显示了苦苦的本质。
所说的生等痛苦显示苦苦的本质，是因为是感受痛苦之法的自相。所说的与喜欢的分离之痛苦和所求不得也是痛苦，这些完全显示了变化的痛苦的本质。所说的与喜欢的分离等显示变化的痛苦的本质，是因为相遇和不相遇而感受快乐之法变化的自相。
所说的简而言之五取蕴是痛苦，这完全显示了行苦的本质。所说五取蕴是痛苦，是因为未从二者解脱且无常相随，不是成就和快乐的缘故。
关于所说的世俗谛是痛苦和胜义谛是痛苦：什么是世俗谛的痛苦？什么是胜义谛的痛苦？从生的痛苦到所求不得也是痛苦为止，是世俗谛的痛苦，因为是世间智慧的对境。
所说的简而言之五取蕴是痛苦，是胜义谛的痛苦，因为从安住的真如门而言是出世间智慧的对境。什么是痛苦的共相？是无常相、痛苦相、空相和无我相。

།སྡུག་བསྔལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པ་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དེ་དག་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་། མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་། མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད དང་།འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཉེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། སྐད་ཅིག་གི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ནད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སེམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་རྒུད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།སྣོད་འཇིག་པ་དང་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གི་དུས་རྟག་ཏུ་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་དང་བདག་གི་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་རྟག་ཏུ་མེད་པའི་དོན་གང་ཡིན་པའི་དོན་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ།།མི་རྟག་པ་ནི་དགག་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་གང་། གང་འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ པར་འཇིག་པའོ།།བྱུང་ནས་མེད་པར་འགྱུར་བའོ། །འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་གང་། གང་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞན་དང་གཞན་དུ་འབྱུང་བའོ། །རྒྱུད་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཉམས་པ་དང་། གཞན་དག་གིས་བདག་གིར་བྱས་པའོ། ། དངོས་པོའི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་གྱི་དབང་ཉམས་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་གཞན་དག་གིས་བདག་གིར་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉེ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་། མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནོན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆེ་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་། མི རྟག་པ་ཉིད་འབྱུང་བ་རྒྱུས་འབྲེལ་བའོ།།གང་གདོན་མི་ཟ་བར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །སྐད་ཅིག་གི་མཚན་ཉིད་གང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་ལས་ཕན་ཆད་དུ་མི་གནས་པའོ། །བདག་ཉིད་འབྱུང་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཉིད་དོ། །རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་གང་། ཐོག་མ་མེད་ པའི་དུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ།།ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་འོང་བ་དང་། འགྲོ་བར་འགྱུར་བས་འབྱུང་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ནད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་། ཁམས་དང་། ན་ཚོད་དང་། སྲོག་རྣམས་སུ་འགྱུར་བའོ། །ན་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བའི་མཚན་ ཉིད་ནི།ཁམས་མ་སྙོམས་པ་དང་། སྤྱི་ཅེར་ལ་སོགས་པ་དང་། གནས་པའི་དུས་ཀྱིས་འཕེན་པ་སྤྱད་པའོ། །སེམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་གང་། རེས་འགའ་འདོད་ཆགས་དང་། བཅས་པའི་སེམས་དང་། རེས་འགའ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་ བཅས་པ་དང་།ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་དང་། བསྡུས་པ་དང་གཡེང་བ་དང་། བྱིང་བ་དང་རབ་ཏུ་བཟུང་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་། མི་རྒོད་པ་དང་། ཉེ་བར་མ་ཞི་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།།སེམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་གནས་སྐབས་ལ་གནས་པ་ཉིད་དོ། །ལོངས་སྤྱོད་འབྱོར་བ་རྒུད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་། འབྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་རྒུད་པ་ཉིད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ གཏན་དུ་འདུག་པ་མ་ཡིན་པས་མཐར་ཉེས་པ་ཉིད་དོ།།སྣོད་འཇིག་པ་དང་། འཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་། འཇིག་པར་བྱེད་པ་གསུམ་སྟེ། མེ་དང་ཆུ་དང་རླུང་ངོ་། །འཇིག་པ་ན་འདུས་པ་གསུམ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་ ནི།གཞལ་མེད་ཁང་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་འགགས་པས་འཇིག་ཅིང་འཆགས་སོ།

苦的总体特征是：瑜伽师以何种方式观察苦谛为无常等，即以无常性、苦性、空性、无我性来观察。
什么是无常的特征？无常的特征应当了知有十二种，即：无有的特征、毁灭的特征、变化的特征、分离的特征、临近的特征、法性的特征、刹那的特征、相续的特征、疾病等的特征、种种心的变化特征、圆满受用衰败的特征、器世间坏灭与形成的特征。
什么是无有的特征？即在蕴、界、处中恒时无有我与我所。其中无有的特征是：我与我所的自性恒时不存在于苦谛中的含义，即是无常苦谛。因为无常是遮遣的含义，'常'这个词是表示一切时间的含义。
什么是毁灭的特征？即已生诸行的毁灭，生已成无。
什么是变化的特征？即诸行生起种种不同，相续变成不同。
什么是分离的特征？即诸行失去自主权，为他人所占有。应当了知在事物的当下状态中失去自性的主权，在某些情况下为他人所占有。
什么是临近的特征？即被无常特征所压制。即在其中经历无常性。
什么是法性的特征？即无常性由因缘而生。即必定会经历的。
什么是刹那的特征？即诸行不住于刹那之外。即自身生起后必定立即毁灭。
什么是相续的特征？即无始时来诸行的生处相续不断。即无始轮回来去流转的含义。
什么是疾病等的特征？即诸界、年龄、寿命的变化。即生病、衰老、死亡的特征是：界的不调和、白发等、住世时限的耗尽。
什么是种种心的变化特征？即有时有贪心，有时离贪；同样，有时有嗔心，有时离嗔；有时有痴心，有时离痴；收摄与散乱；昏沉与执取；掉举与不掉举；未寂静与寂静；等持与不等持等。种种心的变化特征即是处于违品与对治的状态。
什么是圆满受用衰败的特征？即一切圆满最终都会衰败。即世间一切圆满都不会永久存在而最终衰败。
什么是器世间坏灭与形成的特征？坏灭有三种：即火、水、风。坏灭时有三种聚集：即第二禅、第三禅、第四禅。第四禅地与宫殿同时生起、同时灭去而坏灭与形成。

།ས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་མེ་ལ་སོགས་པས་ཡང་དང་ཡང་དུ་འཇིག་པ་འབྱུང་སྟེ། མེ་དང་། ཆུ་དང་། རླུང་གིས་འཚིག་པར་བྱེད་པ་དང་། འདྲུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྐམ་པར་བྱེད་པའི་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པ་རྣམས་དང་།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པའི་མཐར་ཐུག་པར་འཇིག་རྟེན་གནས་པ་འཇིག་གོ། །དེའི་གོང་མ་ལྷག་མ་ལུས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པའི་གནས་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ ལུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞལ་མེད་ཁང་རྣམས་གང་གིས་འཇིག་ཅིང་འཆགས་ཤེ་ན། ཕྱི་རོལ་གང་གིས་ཀྱང་མ་ཡིན་གྱི། གཞལ་མེད་ཁང་དེ་དག་ནི། སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྲུབ་ཅིང་། འཆིང་བ་དང་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་འགག་སྟེ།དེ་ཉིད་དེ་དག་གིས་འཆགས་པ་དང་། འཇིག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསྐལ་པ་བར་མ་གསུམ་སྟེ། མུ་གེའི་བསྐལ་པ་བར་མ་དང་། ནད་ཀྱི་བསྐལ་པ་བར་མ་དང་། མཚོན་གྱི་བསྐལ་པ་བར་མ་སྟེ། དེ་དག་གིས་བསྐལ་བ་ཚར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མར་འབྲི་བ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཅིག་དང་། ཡར་འཕེལ་དང་། མར་འབྲི་བ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། ཡར་སྐྱེ་པ་གཅིག་སྟེ། དེ་ལ་མར་འབྲི་བ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཅིག་དང་། ཡར་འཕེལ་དང་། མར་འབྲི་བ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་པ་ནི། ཆགས་པའི་དུས་ན་མར་འབྲི་བ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ གཅིག་དང་།ཡར་འཕེལ་བ་དང་། མར་འབྲི་བ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་དེ་དང་བཅུ་དགུའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཐ་མར་ཡར་སྐྱེ་བ་གཅིག་གོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་འཇིག་རྟེན་འཇིག་གོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་འཇིག་རྟེན་ཞིག་པར་འགྱུར་རོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་འཇིག་རྟེན་འཆགས་སོ། །བར་ གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་འཇིག་རྟེན་ཆགས་ནས་འདུག་གོ།།དེ་དག་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཅུ་སྟེ། དེ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོའོ། །བསྐལ་པ་བགྲང་བའི་ཚུལ་དེས། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་དོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ཚེ་ཟད་ཅིང་བསོད་ ནམས་ཟད་པ་ལས་ཀྱང་ཟད་ནས་གནས་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ།ཚེ་ཟད་པས་ཇི་ལྟ་བུ། འཆི་བའི་དུས་ལ་བབ་པའོ། །ཚེ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བ་སྟེ། ཚེའི་འཕེན་པ་ཇི་ཙམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དུས་སུ་འཆི་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །བསོད་ནམས་ཟད་པས་ཇི་ལྟ་བུ། དུས་མ་ཡིན་ པར་འཆི་བའོ།།འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བས་བསོད་ནམས་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དུས་ལ་མ་བབ་ཀྱང་འཆིའོ། །བསོད་ནམས་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པས། དེའི་ཚེ་ འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་དགོས་པ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་ཟད་པས་ཇི་ལྟ་བུ། དེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལེན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའོ། །ལས་ཟད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུན་ཆད་ནས་འཆི་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། གནས་དེར་ སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སྤྱད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རམ། མེད་པའི་ཕྱིར་དེར་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་གང་། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དོག་པའི་ སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གང་མི་རྟག་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་གསུངས། མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་གནས་ཉིད་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་དང་། འཇིག་པའི་ཆར་གཏོགས་པའོ། །སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་ བསྔལ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི། མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕྱོགས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་གནོད་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འཇིག་པའི་ཆར་གཏོགས་ པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས།འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།

大地等由火等反复毁灭，即由火、水、风的性质分别造成焚烧、腐蚀、干枯等毁灭，依次直至初禅、二禅、三禅的世界住处毁灭。其上剩余的二禅、三禅、四禅处所，应当了知为剩余。
四禅天的宫殿如何毁坏与形成？不是由外在因素，而是那些宫殿与众生同时形成，与众生死亡同时消失，应当了知这就是它们的形成与毁灭。
有三种中劫：饥荒中劫、疾病中劫、刀兵中劫，以此完成一劫。所谓完成即是圆满之意。
一个递减中劫、递增和递减十八次、一个递增，其中一个递减中劫、递增和递减十八次是指：在形成时期有一个递减中劫，递增和递减十八次即是十九次。之后最后是一个递增。
世界在二十中劫中毁灭。世界将在二十中劫中毁坏。世界在二十中劫中形成。世界形成后住二十中劫。
这些共八十中劫，即为一大劫。依此计算劫数的方式，是色界和无色界诸天的寿量。
那些众生寿尽、福尽以及业尽时，将从其处所死亡转生。
何为寿尽？即到达死亡时际。所谓寿尽即是死亡，是指寿命之力完全耗尽而按时死亡。
何为福尽？即非时而死。如是彼等众生因耽著禅定之味而福德耗尽，故未到时即死。所谓福尽是就非时死亡而言，因为贪著禅定之味，损害了能引生寿命的业力。
何为业尽？即生彼处受报之业与余生受报之业皆已穷尽。所谓业尽是就断绝后死亡而言，因为生彼处受报之业与余生受报之业已尽或无有，应知不再转生彼处。
何为苦的特征？三种苦性与八种苦即称为苦。即逼迫苦性等。
为何说无常即是苦？无常性属于住位分，即属于生分与灭分。依靠属于生分的无常性而了知苦苦性。
属于生分的无常性即是从无而有。这是有为法苦分的损害本质。依靠此无常性而了知苦苦性。依靠属于灭分的无常性而了知坏苦性。

།འཇིག་པའི་ཆར་གཏོགས་པ་ནི་བྱུང་ནས་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་བདེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མི་འདོད་པའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་གཉི་གའི་ཆར་གཏོགས་པའི་མི་ རྟག་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས།འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉི་གའི་ཆར་གཏོགས་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ དགོངས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་།འདུ་བྱེད་འགྱུར་བ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས། གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་། འདི་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ངས་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས། གང་ཅི་ཚོར་ཡང་ རུང་བ་འདིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། བདེ་བ་མྱོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་དགོངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ དགོངས་པ་བརྗོད་པ་མི་དགོས་སོ།།ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་མངོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་གང་དག་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར།སྡུག་བསྔལ་དུ་དགོངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་ལམ་ཡང་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་རོ། །སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་གང་གང་ལ་གང་མེད་པ་དེ་ནི་དེས་སྟོང་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་སྟེ། ཡང་འདི་ལྟར་ལྷག་མ་གང་དེ་ནི་འདི་ཡོད་པ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །གང་ན་ཅི་ཞིག་མེད། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་། བརྟེན་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་དང་། མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། བདག་དང་བདག་གི་མེད་དོ། །དེ་ ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་དེས་སྟོང་ངོ་།།ལྷག་མ་གང་བདག་མེད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་བདག་ནི་མེད་ཀྱི། བདག་མེད་པ་ནི་ཡོད་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་མེད་དོ། ། འདུ་བྱེད་དེ་དག་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདག་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །འདི་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཡང་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ཡང་མེད་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས སོ།།ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་བ་སྟེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ ཁོ་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི། གཞན་གྱི་དབང་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་གང་དང་གང་དུ་ཀུན་དུ་བརྟག་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་དེ་དག་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་ པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་། ཇི་ལྟར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཏུ་བཏགས་པའི་མཚན་ ཉིད་ངེས།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བདག་མེད་པའོ།

属于毁灭的部分是生起后成为无有，这是安乐方面的诸行所不欲求的。依此而了知变化的苦性。依靠这两者所属的无常性，了知诸行的苦性。具有随眠的诸行相续生起和毁灭是不欲求的，依靠这两者所属的无常性，了知诸行的苦性。关于这点，世尊说道：'我观察无常性和诸行的变化性，无论感受什么，这里都说是苦。'
我观察诸行无常性和诸行苦性，无论感受什么，这里说是苦，这句话是指非苦非乐和乐受都应当理解为是以苦性的言词而说的。苦受因为在世间中众所周知是苦性，所以也不需要解释其意趣。又，与生灭法性相随顺的诸行显现有生等八苦，因此称为苦。应当了知，凡是显现生等的无常诸行，因为是无常性的缘故，意趣是苦。否则，道也因为无常而成为苦了。
空性的特征是于某某处无有某法，即以彼而空，如实随见。如是，余下的某法是存在的，如实了知。这是入空性的如实无颠倒之理。何处无有何法？在蕴、界、处中无有常、坚、恒、不变的法性以及我和我所。因此，彼等是以彼而空。
余下的是无我性，如是应当通达空性：我是无有的，但无我是存在的。空性的特征是：常等特征的我异于诸行，在彼等中是无有的。这些诸行本性恒时离彼，是无我体性，这两者都称为空性。关于这点，世尊说：'如实了知有者即是有，无者即是无。'
又，空性有三种：自体空性、非如是有空性、自性空性。第一种应当视为遍计所执自性的执取。自性是遍计所执自性的执取，因为仅以自相而无有。第二种应当视为依他起自性的执取。非如是有空性是依他起空性的执取，因为无有遍计所执的种种行相。
第三种应当视为圆成实自性的执取。自性空性是圆成实自性的执取，因为它是空性的自性。无我的特征是什么？如诸说我论者所假立的我的特征决定，蕴、界、处以我的特征而无我。

།བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཉིད་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ང་ཡི་བ་མེད་པའོ། །འདི་ནི་ང་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་ནི་ངའི་བདག་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་འདིའི་ དོན་ཅི།ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འདི་ནི་བདག་གི་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ནང་གི་དངོས་པོ་འདི་ནི་ང་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་ནི་ངའི་བདག་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་བདག་གི་རྣམ་པ་དང་། ནང་ལ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་རྣམ་པ་བཀག་པའོ། །སྐད་ཅིག་གི་ མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ།འདི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ། དེ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། །སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པ་དང་། སེམས་དང་། གྲུབ་པ་བདེ་བ་གཅིག་པ་དང་། སེམས་འགྱུར་ན་དེ་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་ གནས་ཡིན་པ་དང་།སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མཐར་འགྱུར་བར་དམིགས་པ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཀྱང་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གི་ངང་གིས་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ ཅད་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ནི་གྲགས་ལ།སྐད་ཅིག་མའི་མཚན་ཉིད་དུ་ནི་མ་གྲགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་འགྲུབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་གྲུབ་པ་གཟུགས་ཀྱི་ སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་བོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་སྐད་ཅིག་མས་ལུས་ཟིན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ནི་ཡང་དག་པར་གྲུབ་ཀྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བའི་ལུས་ནི་རུལ་ བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་དང་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་འགྱུར་ན་དེ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་འགྱུར་ བས་ལུས་འགྱུར་བར་སྣང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འགྱུར་བའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྱུར་བས་ལུས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ། །སེམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལས་དབང་པོ་ཉིད་དང་བཅས་པའི་ལུས་ནི་སེམས་ཀྱི་གནས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། གང་ཞིག་གི་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡིན་པ་དེ། བདག་ འཇིག་པ་མེད་པར་དེའི་གནས་སུ་འགྱུར་བ་མི་སྣང་སྟེ།དཔེར་ན་མ་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དང་། ས་བོན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སེམས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པས། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་གྲུབ་བོ། །སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནང་ དང་ཕྱིའི་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་སྟེ།དེ་བས་ན་རྒྱུ་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ཡང་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་མི་རྟག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་གཟུགས་རྟག་ པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་མདོ་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་གི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།སེམས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སེམས་གཟུགས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་སྟེ། དེས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་རེ་ལ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་མོས་པ་ གཞན་འབྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ།

无我的特征就是诸行本身并非如说我论者所遍计的我性之特征。基于此义，世尊说一切法无我。
世尊说：'这一切皆非我所，此非是我，此非我我'，应当以正慧如实观察，此义云何？
为何说'此物非我所，此内物非我，此非我我'之意趣？即是遮遣外物上的我所相，内上的我相和我所相。
刹那之相即是无常性，此说如何？如心与心所是刹那性，如是色法亦应观为刹那性。因为是心所执持，与心同一成就安乐，心若变异则彼亦变异，是心之所依，由心力所生，为心所支配故。
又因最终必定变异，且生已不待缘而自然毁灭故，色法亦应观为刹那性。
诸行皆以坏灭等为相而成无常性是众所周知的，但刹那性相则不为人知，故应成立此义。其中心与心所是刹那性，世间皆知，故不须成立。应成立色法的刹那性，此为未成立者。
云何？所谓心所执持，即是刹那心执持身体。何以故？因为同一成就安乐故。如是，具有识的身体方能正确成立，离识之身则会腐坏。
因此，由于与心同一成就安乐，此亦应知是刹那性。所谓心若变异则彼亦变异者，在乐、苦、贪、嗔等状态中，心变异则身亦显现变异。
故由随顺每一刹那变异之心而变异，成立身体是刹那性。所谓是心之所依者，具诸根之身成立为心之所依，凡是某物之生处，未见有不坏灭而能作为彼之所依者，如母与芽等，及种子等。
是故，由成为每一刹那心之所依，成立唯于每一刹那即坏灭。关于由心力所生者，一切内外色法皆由心力所生。
因此，由于因是刹那性，果亦应知是刹那性。如经中所说：'色法生起之因及缘皆是无常，依无常因缘所生之色法岂能成常？'应如是了知。
所谓为心所支配者，即殊胜威力之心支配色法，随心所欲而转变故。因此，由每一刹那生起不同意乐相，成立是刹那性。

ཡང་མཐར་འགྱུར་བར་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་འགྱུར་བ་མེད་པར་གློ་བུར་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཐ་མར་འགྱུར་བ་མི་རིགས་ན། དེ་ཡང་དམིགས་པས་དེ་བས་ན་ཐ་མའི་གཟུགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་རང་གི་རྐྱེན་གྱིས་སྐད་ ཅིག་རེ་རེ་ལས་འགྱུར་བ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་སྐད་ཅིག་པར་གྲུབ་པོ།།སྐྱེས་ནས་ཀྱང་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གི་ངང་གིས་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གི་ངང་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གཞན་ལ་ མི་ལྟོས་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་འཇིག་སྟེ།དངོས་པོ་སྐྱེས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ལ། ཕྱིས་འཇིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཚུལ་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །གཟུགས་གང་ ཅི་ཡང་རུང་སྟེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་ཅི་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་ཤེ་ན། སྲིད་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའི་དངོས་པོའི་དོན་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་དོན་ཏེ། འབྱུང་བའི་ ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མི་ལྟོས་པར་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་བ་ལོགས་ཤིག་ན་རང་དབང་དུ་འབྱུང་བའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདུས་པ་གང་ལས་འབྱུང་བ་གང་དམིགས་པ་དེ་ནི་དེ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་རིག་པར་བྱའོ། །འབྱུང་བ་གཅིག་ལས་གྱུར་པའི་འདུས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ས་རྡོག་སྐམ་པོ་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་ བ་གཉིས་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དེ།དེ་ཉིད་གཤེར་བའོ། །འབྱུང་བ་གསུམ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ཉིད་དྲོ་བའོ། །འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ས་རྡོག་དེ་ཉིད་གཤེར་བ་དང་དྲོ་བ་དང་འདྲིལ་ཞིང་འགྲོ་བའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལ་ཡང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ གང་།འདུས་པ་གང་གང་ལ་དམིགས་པ་དེ་ནི་དེ་ན་ཡོད་པའོ་ཞེས་རིག་པར་བྱའོ། །འདུས་པའི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཅིག་པའང་ཡོད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འོད་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཉིས་དང་ལྡན་པའང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྲ་དང་དྲི་དང་བཅས་པའི་རླུང་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་ གཟུགས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡོད་དོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་དུ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་གྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རེག་བྱའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདིར་ཡང་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་དེ། དྲི་རྣམ་པ་མེད་པའི་ ནོར་བུའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་པའི་ཚུལ་གཟུགས་དང་།རོ་དང་། རེག་བྱ་ཡོད་པའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་བཞི་དང་ལྡན་པའང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བུ་རམ་གྱི་རྔོག་མ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ཉིད་སྒྲ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལྟར་གཞན་ལའང་ འབྱུང་བའམ།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་བ་གང་ན་གང་ཡོད་པ་དེ་ན་དེ་ཡོད་པར་རིག་པར་བ་སྟེ། གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་ནི་གཟུགས་འདུས་པའོ་ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལུས་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གཞག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།བཤིག་ན་མུ་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློས་མཐར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བློས་ཅི་ཙམ་དུ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་བཤིག་པའི་མཐར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་ནུས་པ་དེ་རྩམ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལུས་མེད་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ འཇོག་ཅེ་ན།རིལ་པོའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་གཞིག་པ་དང་། གཟུགས་ལ་བློས་ཆ་ཤས་ཀྱིས་བཤིག་ན་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་གཅིག་གོ་ཞེས་རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་འཇུག་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ལ་རྫས་སུ་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'乃至最后变化所缘'是指，每一刹那本性上无有变化，突然变成色法的最后形态是不合理的。然而由于观察到这种情况，因此最后色法的变化是由自身条件每一刹那逐渐增长变化的因所产生，由此证成色法是刹那性的。
所谓'生起后也不依赖条件而自然毁灭'是指，一切生起的事物不依赖条件而自然毁灭。因此不依赖其他条件必定会毁灭，事物仅仅生起就会毁灭，而不是说后来才毁灭，这其中没有丝毫差别。因此，一切具有毁灭性质的事物仅仅由生起就会毁灭，由此证成是刹那性的。
关于所说'任何色法，一切都是四大种以及四大种所造'，若问此是依何密意而说？是依世间而说。依一分而存在的事物之义即是所造之义，因为离开大种的一分，所造色无有独立生起的能力。
从何聚合中观察到何大种，应知彼即存在于彼处。有唯一大种所造的聚合，如干土块。有二大种所造，如湿润的土块。有三大种所造，如温暖的土块。也有一切大种所造，即土块处于湿润、温暖且能滚动的状态时。
对于所造色，应知任何所造色于任何聚合中被观察到，彼即存在于彼处。有唯一聚合所造色，如光明。有具二种所造色，如具声香的风。有具三种所造色，如烟，因为它由色、香、触差别而分，此中应知触的差别即是轻性。又有具三种所造色，如在无香的宝器中具有色、味、触的液体。有具四种所造色，如糖浆。有具五种所造色，如具声的糖浆。
如是于其他情况，应知大种或所造色于何处有何，即于彼处有彼，非于他处。关于所说'极微积聚即是色聚'，应知极微无有实体，即无自性，仅是假立而已。因为分析时无有终点。以智慧究竟分析后安立为极微，即以智慧尽其所能分析到最细微处，安立为极微。
若问：为何虽无实体仍安立为极微？为了破除整体想，以及当以智慧分析色法的部分时，能远离'这一切是一个色法'的整体想，如此随顺趣入补特伽罗无我。为了趣入色法无有实质成就。

།དེ་ལྟར་བློས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་གཟུགས་ཅི་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་ནས། གཟུགས་ལ་རྫས་སུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་འཇུག་སྟེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་འཇུག་བས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ། ། བློའི་དབྱེ་བ་དང་རྫས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཚིག་གཉིས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡང་སྡུག་བསྔལ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ལ་མ་བསྲབས་པ་དང་། བསྲབས་པའང་ཡིན་ལ་མ་བསྲབས་པའང་ཡིན་པའང་ཡོད། བར་མ་མ་བསྲབས་པའང་ཡོད། རྗེས སུ་བསྲབས་ལ་མ་བསྲབས་པའང་ཡོད།ཆེས་བསྲབས་ལ། བསྲབས་པའང་ཡོད། ཤིན་ཏུ་ཆེས་བསྲབས་ལ་བསྲབས་པའང་ཡོད། སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་པ་སྡུག་བསྔལ་དུ་སྣད་ཞིང་བསྲབས་པ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ཕ་མ་བསྲབས་པ་གང་། གང་འདོད་པ་ན་ སྤྱོད་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསགས་པས་ན་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ལ་མ་བསྲབས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསྲབས་པ་གང་། དེ་ཉིད་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་ཉིད་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེས་པ་སྟེ། གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ངེས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསྲབས་པའང་ཡིན་ལ། མ་བསྲབས་པའང་ཡིན་པ། དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི སྟེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་བྱས་པ་དང་། གཏན་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །བར་མ་བསྲབས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བར་མ་མ་བསྲབས་པ་གང་། གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།བསྲབས་ལ་མ་བསྲབས་པ་གང་། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཆེས་བསྲབས་པ་ལ་བསྲབས་པ་གང་། གང་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཤིན་ཏུ་ཆེས་བསྲབས་པ་ ལ་བསྲབས་པ་གང་།གང་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་གི་དབང་པོའི་རྐྱེན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་དུ་སྣང་ཞིང་བསྲབས་པ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་གནས་པ་གང་། གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་ སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཅན་དུ་མའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གསལ་བར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཆི་བ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ། འཆི་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དགེ་བའི་སེམས་ཡོད་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་སེམས་ཡོད་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ སེམས་ཡོད་པ་སྟེ།རང་གི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་སམ། གཞན་གྱིས་བསྒྲུབས་པས་ཀྱང་རུང་སྟེ། སེམས་གསལ་བ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ཡོད་པའི་འཆི་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རང་གི་མི་དགེ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་སམ། གཞན་གྱིས་བསྒྲུབས་པས་ཀྱང་རུང་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་གསལ་བ་ནི་མི་ དགེ་བའི་སེམས་ཡོད་པའི་འཆི་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་གསལ་ཡང་རུང་། མི་གསལ་ཡང་རུང་། རྐྱེན་དེ་གཉིས་ཀ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་མི་ནུས་པའང་རུང་སྟེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཡོད་པའི་འཆི་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཡོད་པའི་འཆི་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འཆི་འཕོ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྔ་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་བ་བྱེད་པའི་ལུས་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་སྨད་གྲང་བར་འགྱུར་རོ། །མི་དགེ་བ་བྱེད་པའི་ལུས་ནི་སྟོད་གྲང་བར་འགྱུར་རོ།

如是以智慧详细分析后，了知色法毫无实体，悟入色法无有实质性成立，如是仅入唯识，随顺于法无我等。应知由智慧分别及实质详细分析而安立极微，如是依次配合两句。
复次，此苦有极广大而未减轻者，有已减轻亦未减轻者，有中等未减轻者，有随后减轻而未减轻者，有极为减轻而减轻者，有极其减轻而减轻者，有非苦而显现为苦且具大减轻者。
何为极广大而未减轻之苦？乃欲界中未积集善根者之苦。欲界中未积集善根者，由于欲界具足一切苦性，以及趣处生处之差别，又因未积集善根故无碍趣入一切趣处，是故依次应知此为极广大而未减轻。
何为已减轻？即已生顺解脱分者。已生顺解脱分，因为必定决定趣向涅槃故。
何为已减轻亦未减轻？即以世间道离贪者，已积集善根者。欲界中以世间道离贪故生起善根者，因为必定超越苦苦等，且非永久故，如是依次配合。中等未减轻等亦当如是随顺配合。
何为中等未减轻？生于色界而舍弃顺解脱分者。
何为减轻而未减轻？生于无色界而舍弃顺解脱分者。
何为极为减轻而减轻？即有学者。
何为极其减轻而减轻？即无学者之命根缘起名色。
何为非苦而显现为苦且具大减轻？即已得波罗蜜多之菩萨，因为故意投生轮回故。因为明显安住于众多有情相续中之苦故。
所说'死亡是苦'中，死亡有三种：具善心、具不善心及具无记心。由自己增长善根力或由他人成办，心明了者应视为具善心之死亡。由自己生起不善心或由他人成办，心行明了者应视为具不善心之死亡。心行明了或不明了，因缺乏彼二缘故不能造作，应视为具无记心之死亡。
所谓具善等心之死亡，应知是就与我执相应之死亡心前刹那状态而言。行善者身体首先下身变冷。行不善者身体上身变冷。

།དེ་ལ་མི་དགེ་བ་བྱེད་པའི་བར་ མ་དོའི་སྲིད་པར་མངོན་པར་འཇུག་པ་ནི།དཔེར་ན་གོས་ནག་པོའམ། མཚན་མོ་མུན་ནག་ན་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །དགེ་བ་བྱེད་པ་ནི་དཔེར་ན་གོས་དཀར་པོའམ། ཟླ་བའི་འོད་དང་བཅས་པའི་མཚན་མོར་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ནའོ། ། གཟུགས་མེད་པ་ནས་ནི་འཆི་འཕོ་བ་ནའོ། །དེ་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་དང་། དྲི་ཟ་ཞེས་ཀྱང་ངོ་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དེ། སེམས་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་ཟ་ནི་དྲིས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དྲི་དང་མཐུན་པར་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ན་ཞག་བདུན་དུ་གནས་ཏེ། དེ ཚུན་ཆད་ཀྱིས་འཆི་འཕོའོ།།སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་རྙེད་ནའོ། །ཅི་སྟེ། མ་རྙེད་ན་ཞག་བདུན་པའི་འོག་ཏུ་ཤི་འཕོས་ནས། ཡང་བར་དོའི་སྲིད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་ལན་བདུན་གྱི་བར་དུ་བྱས་ནས་སོ། །ཇི་སྟེན་ལྡོག་གོ། །གལ་ཏེ་གནས་སྐབས་དེ་ན་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་ ཏེ།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པའི་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །མཉམ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན། ས་དེ་པའི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ན། ཐར་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྙེད་ནས། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ན་ གནས་པ་ཡང་ལ་སོགས་སོ།།སྔོན་གྱི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་དགེ་བའི་ལས་ལ་སོགས་པའི་སེམས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་ངོ་། །གང་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྔོན་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་དང་བདག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ འདུག་པར་རྨི་ལམ་ཙམ་གྱི་ཚོད་དུ་ཤེས་སོ།།གང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་བྱད་གཟུགས་སོ། །དེ་ལ་སྔོན་ལོགས་ཀྱི་སྲིད་པའི་བྱད་གཟུགས་འགྲུབ་བོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དབང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ། འགྲོ་བ་ལ་ཐགས་ཐོགས་མེད་དོ། །རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་བཞིན་དུ་མྱུར་དུ་འགྲོ་ཞིང་སྐྱེ་ བའི་གནས་སུ་ཐོགས་སོ།།སྲང་མདའི་མཐོན་དམན་གྱི་ཚུལ་དུ་འཆི་འཕོ་ཞིང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ། །བར་དོའི་སྲིད་པ་ན་གནས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་ལ་འདོད་ཆགས་བསྐྱེད་དེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་བར་དོའི་སྲིད་པ་འགག་ཅིང་ནུར་ནུར་ པོར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་བྱུང་སྟེ།དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་གནས་བཞི་པོ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་དབང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པོ། །རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་རིམ་གྱིས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ། ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ནུར་ནུར་འགྱུར། །ནུར་ནུར་པོ་ལས་མེར་མེར་འགྱུར། །མེར་མེར་པོ་ལས་ནར་ནར་འགྱུར། །ནར་ནར་པོ་ལས་གོར་གོར་འགྱུར། །གོར་གོར་པོ་ལས་རྐང་ ལག་འགྱུས།།སྐྲ་སྤུ་སེན་མོ་ལ་སོགས་འབྱུང་། །དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་དང་ནི། མཚན་རྣམས་མཐར་གྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྫོགས་སོ།། །།ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གང་། ཉོན་མོངས་ པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ལས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ནི། གང་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ལས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ ལྟར་ཡིན་ན་ཀུན་འབྱུང་བ་བསྟེན་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲིད་པ་ཉིད་བསྟན་ཞེ་ན།ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཙོ་བོར་བསྟན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲེད་པ་ཡང་འབྱུང་བ་ཅན། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པར་བསྟན་པས་བསྟན་ཏོ།

对于造作不善业的中阴身趣入，譬如黑色衣服，或者黑暗夜晚中的显现一样。造作善业则譬如白色衣服，或者有月光的夜晚中的显现一样。中阴身存在于欲界和色界投生时。从无色界则是死亡转生时。这是意生，也称为食香。是化生，因为是从唯心的因产生的缘故。食香是因为随香而行，意思是随顺香气而往生之处的缘故。最长住七日，在此期间死亡转生。是获得投生缘时。如果没有获得，在七日之后死亡转生，又成就为中阴身。如此重复七次。之后返回。如果在那个时候有其他投生缘力强盛且显现，如获得第四禅定的阿罗汉比丘。具有平等慢者，在那地的中阴身显现成就时，获得诽谤解脱的邪见，如同显现成就地狱中阴身一样。在其中安住等等。因为前世愿力，善业等思维普遍生起的缘故。同业众生也能看见。与过去共同行善或不善的那些众生，如同梦境般知晓与他们同在。将要投生处的形貌。在其前世的形貌成就。之后诸根显现成就，行走无碍。具足神通迅速前往，抵达投生处。如弹弓高低般死亡转生结生。住于中阴身者对投生处生起贪著，其他烦恼成为其缘。具贪著的中阴身灭尽，与识俱生的羯罗蓝出现，这是异熟。之后如缘起所生般，四生中的卵生、胎生、湿生、化生的诸根显现成就。如缘起所说是指名色等次第。如说：'最初成为羯罗蓝，从羯罗蓝成为頞部陀，从頞部陀成为闭尸，从闭尸成为键南，从键南生出手足，生出毛发指甲等，有色根等，诸相次第生起。'如是所说。苦谛决定品终。集谛是什么？烦恼和由烦恼所生的业。集谛是苦之生起，这是什么呢？烦恼和由烦恼所生的业，意思是有漏。如果这样的话，为什么世尊在宣说集谛时说是有？因为是一切趣的主要，主要宣说是世尊说爱是有因，具喜贪，于彼彼处欢喜，以集谛宣说而说。

།གཙོ་བོའི་དོན་གང་། གང་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་གང་འདི་ལྟར་སྲིད་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་གང་། འདི་ལྟར་སྲེད་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ནི། ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པའི་ལུས་དང་ཡུལ གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལུས་ཐོབ་པ་ལ་ནི་སྲེད་པའོ། །མ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་ཡང་འབྱུང་བའོ། །ཐོབ་པའི་ཡུལ་རྣམས་ནི་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའོ། །མ་ཐོབ་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་དང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་སྐབས་ ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དང་།གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་གནས་སྐབས་གསུམ་པོ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་ལ་ནི་འབྲལ་བར་སྲེད་དོ། །མ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་མ་ ཕྲད་པས་སྲེད་དོ།།འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ནི། ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་འབྲེལ་བའི་སྲེད་པ་དང་། ཕྲད་པའི་སྲེད་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་གཏི་མུག་གི་སྲེད་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་ན་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཏེ། དེ་ལ་བདག་ཏུ་རྨོངས་པའི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ འགྲོ་བ་ནི།དུས་གསུམ་པོ་དག་གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པའི་དུས་ལ་ནི་བལྟས་པའི་རྣམ་པས་རྗེས་སུ་འགྲོའོ། །མ་འོངས་པ་ལ་ནི་མངོན་པར་དགའ་བའི་རྣམ་པས་རྗེས་སུ་འགྲོའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ནི་ལྷག་པར་ཆགས་པས་རྗེས་སུ་འགྲོའོ། །ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ནི། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དག་གི་སྲེད་པ་དག་གིས་ཁམས་གསུམ་པ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོལ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཚོལ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ནི། དེས་འདོད་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་། ལོག་པས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བའི ཕྱིར་རོ།།འདོད་པ་ཚོལ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཡོངས་སུ་མ་གྲོལ་བ་དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་ཚོལ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་དོ། །ལོག་པས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བས་ནི་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ མ་གྲོལ་བ་དེར་འཁོར་རོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ནི་བྱུང་བ་དང་། འཇིག་པའི་སྲིད་པ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་རྣམ་པ་དང་། ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་། གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་དང་། འབྱུང་བ་དང་། དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་ དང་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་།ཁམས་དང་། རིས་དང་། སྤོང་བར་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གྲངས་གང་། ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་གམ་བཅུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་གང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ལྟ་བའོ། །དེ་དག་ཉིད་ལྟ་བ་ རྣམ་པ་ལྔའི་བྱེ་བྲག་གིས་བཅུར་འགྱུར་རོ།།ལྟ་བ་རྣམ་པ་ལྔའི་བྱེ་བྲག་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །མཚན་ཉིད་གང་། ཆོས་གང་འབྱུང་བ་ན། རབ་ ཏུ་མ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་འབྱུང་སྟེ།དེ་བྱུང་བས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བས་འབྱུང་བ་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རབ་ཏུ་མ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་གཡེང་བས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་ དང་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་དང་། རྒོད་པས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་དང་། རྨུགས་པས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་དང་། བག་མེད་པས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་དང་། འཛེམ་པ་མེད་པས་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བའོ།

什么是主要的意义？就是遍行一切处的意义。什么是遍行一切处的意义？如是遍行一切有为法的贪欲，即是遍及一切已得未得的身体和境界之法，因此称为遍行。对于已得的身体生贪著，对于未得的则希求获得。对于已得的境界具有喜爱贪著，对于未得的境界则应知有种种欢喜希求。
遍行一切位的意义是：由于诸行具有苦苦等三种状态，故称遍行一切位。其中对于已得苦苦位者希求分离，对于未得者则因未遇而生贪。对于坏苦位，以已得未得的差别而有希求结合和希求相遇。对于行苦位则有愚痴的贪著，因为有烦恼和随眠的差别，以及由非苦非乐受所区分的缘故。特别是，执取识是行苦位，应知由我执愚痴而生贪著。
遍行一切时是指：随顺三时故称遍行。对于过去时以追忆相随行，对于未来时以欢喜相随行，对于现在时以贪著相随行。
遍行一切界是指：以欲界、色界、无色界的贪欲遍及三界故称遍行。
遍行一切求是指：由此而求欲、求有、求邪梵行故称遍行。求欲者即是未从欲界解脱而造作苦果。如是求有者在色界、无色界中造作苦果。求邪梵行者则轮回于未解脱轮回之处。
遍行一切种是指：有为法生灭相续具有常断等相故称遍行。应当观察烦恼的数量、特征、生起、所缘、相应、异名、邪入、界、类及断除等。
什么是数量？烦恼有六种或十种。六种烦恼是：贪欲、嗔恚、我慢、无明、疑惑、见。这六种由五种见的差别而成为十种。五种见的差别是：身见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见。
什么是特征？某法生起时以不寂静为相而生起，由其生起令心相续不寂静，这就是烦恼的特征。应知不寂静相是诸烦恼的共同特征。其有六种：即散乱不寂静、颠倒不寂静、掉举不寂静、昏沉不寂静、放逸不寂静、无惭不寂静。

།འབྱུང་བ་གང་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པར་གྱུར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་ པའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ལས་ཉོན་མོངས་པས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ ལེན་ལེགས་པར་མ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡུལ་དེ་ལ་སྡུག་པའི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པར་ འཛིན་པ་སྟེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པའོ། །དམིགས་པ་གང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་ཡང་དམིགས་པའོ། །མ་རིག་པ་གང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མ་གཏོགས་པར་འདོད་པ་ ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པའོ།།མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མ་གཏོགས་པས་ཀྱང་གོང་མ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་དག་ནི་ཇི་ལྟར་རང་གི་ས་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་ས་དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་དུ་བརྟགས་ པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དམིགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མ་རིག་པ་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པ་ནི་གང་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་བའོ། །ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་ས་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་ངའོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་མ་མཐོང་ ངོ་།།ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ས་འོག་མ་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ས་འོག་མ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་མ་ ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ན། དེ་གཉི་ག་ལ་དངོས་སུ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དམིགས་པ་ནི་དེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་དམིགས་པ་ ནི་དེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་དམིགས་པ་ནི་དེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གུད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞི་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི། ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་གཞི་དང་བཅས་པ་ལ་ དམིགས་པའོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་འདོད་ཆགས་ནི་ཁོང་ཁྲོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁོང་ཁྲོ་དང་ཇི་ལྟ་བར་ཐེ་ཚོམ་དང་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ནི་ཁོང་ཁྲོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་མི་མཐུན་པ་གཉིས་ གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐེ་ཚོམ་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་ན་བློ་གནས་པ་མེད་པས་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་ནི་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཁོང་ཁྲོ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུ་ཞིག་དངོས་པོ་གང་ལ་ཞེ་འགྲས་ པར་འགྱུར་བ་དེས་དེ་ལས་ཁེངས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་རྟོག་པར་ཡང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མ་འདྲེས་ཡང་ཡིན་ནོ། །མ་འདྲེས་པ་ནི་བདེན་ པ་རྣམས་མི་ཤེས་སོ།།ལྟ་བ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།

凡是烦恼习气未断除，烦恼所依之法也会显现，对此又有非理作意近住，由此等因缘而生起烦恼。其中所谓烦恼习气未断除，是因为与其相应的不善种子未能善加摧毁。所谓烦恼所依之法显现，是指能生贪等烦恼的境。所谓对此又有非理作意近住，是指对该境执取为可爱相等，与生起贪等烦恼相顺。
何所缘？一切烦恼应当观察为一切烦恼的所缘。烦恼的根本也是所缘。何为无明？除见和疑外，欲界所行的烦恼是缘于上地的。除无明、见和疑外，也有缘于上地的，但应当了知这些不像缘于自地那样直接缘于彼地，因为是通过遍计的方式趣入，应当了知建立为缘于彼地。其中缘于上地的无明是与见相应的。见除我见外，因为未见到对他地的诸行执著为我。
上地的烦恼不缘于下地。所谓上地的烦恼不缘于下地，是因为已离彼贪故。凡是缘于灭谛和道谛的烦恼，应当观察为非真实所缘，因为缘于灭谛和道谛时，不是直接缘于这两者，因为是出世间智及其后得智所各自证知的。所谓'其所缘是其遍计'，应当这样说，因为除了'其所缘是其遍计'这句话所说的遍计外别无他物。
缘于无实事的烦恼是与见相应的。其余则是缘于有实事的。何为相应？贪不与嗔相应。如同嗔一样，也不与疑相应。其余则与彼相应。为何贪不与嗔相应？因为极不相顺的两者不应同时生起。不与疑相应是因为处于疑惑状态时心不安住，故无法生起贪著。所谓'其余与彼'是指慢等，因为无不相顺故，应当了知为相应。
如同贪与嗔一样，嗔也不与贪、慢、见相应。所谓嗔也不与贪、慢、见相应，是因为任何人对任何事生起嗔恨时，不会对此生起傲慢，也不能对此作意思维。其他也应当如是类推。慢不与嗔和疑相应。无明与一切烦恼相应，也有不相应。不相应是指不了知诸谛。见不与嗔和疑相应。

།ཐེ་ཚོམ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་པ་དག་མི་མཐུན་པ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པ་རྣམས་ཞེ་སྡང་གི་ཆར་གཏོགས་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །མི་མཐུན་པ་མེད་པ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་དུ་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།བདག་དང་གཞན་ལ་མི་ལྟ་བ་མེད་ན་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། བག་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །རྨུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་བར་ བྱ་སྟེ།ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་གང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། ཆུ་བོ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། མདུད་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་དང་། ཐ་བ་ དང་།དྲི་མ་དང་། སྡིག་པ་དང་། ཟུག་རྔུ་དང་། ཅི་ཡང་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་དང་། ཕོངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་། འཁྲུག་པ་དང་། འཐབ་པ་དང་། རིམས་ནད་དང་། ནགས་སྦྱོར་དང་། གགས་ཞེས་བྱ་བ་དག་གོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ནི་དུ། ཇི་ལྟར་གང་དུ་སྦྱོར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་ བ་དགུ་སྟེ།རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཁོང་ཁྲོའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། མ་རིག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཕྲག་དོག་གི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། སེར་སྣའི་ ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའོ།།རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་སོ། །རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་ཡིད་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་མི་འབྱུང་བས་མི་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་དགེ་བ་ལ་མི་སྤྱོད་དེ། གང་གིས་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་གྲུབ་ པར་བྱེད་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་རོ།།གང་ཞིག་རྣམ་པ་གང་གིས་དངོས་པོ་གང་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་གང་ གིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་ཞེ་ན།དེ་དང་ལྡན་པ་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་ཡིད་མི་འབྱུང་བ་ནི་མི་དགེ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ཅིང་དགེ་བ་མི་སྤྱོད་པས་སོ། །གང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་ཞེ་ན། ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་དུ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཁོང་ ཁྲོའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གང་།སེམས་ཅན་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའོ། །ཁོང་ཁྲོའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ནི། ཁོང་ཁྲོའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་ཡལ་བར་མི་འདོར་ཏེ། གང་གིས་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་དགེ་བ་མི་སྤྱོད་དོ། །གང་གིས་ ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱར་རོ།།ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གང་། ང་རྒྱལ་བདུན་ཏེ། ང་རྒྱལ་དང་། ཆེ་བའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་ལས་ང་རྒྱལ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ལོག་པའི་ ང་རྒྱལ་ལོ།།ང་རྒྱལ་གང་། ཆུང་ངུ་བས་བདག་ཆེ་བའམ། མཚུངས་པ་དང་མཚུངས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆེ་བའི་ང་རྒྱལ་གང་། མཚུངས་པ་བས་བདག་ཆེ་བའམ། ཆེ་བ་དང་མཚུངས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ང་རྒྱལ་ལས་ང་རྒྱལ་གང་། ཆེ་བ་ བས་ཀྱང་བདག་ཆེའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

怀疑不与贪欲、我慢和见相应。忿恨等随烦恼彼此不相应。不相顺的与不相顺的不相应，如贪欲分类的与嗔恚分类的不相应。无不相顺的则如烦恼般相应。无惭无愧与一切不善相应，因为若无视自他则不会生起。昏沉、掉举、不信、懈怠、放逸与一切烦恼相应。昏沉等也与一切烦恼性相应，因为若无不堪任性等则烦恼不可能存在。
其异名有：随眠、结、随眠、随烦恼、缠、暴流、轭、取、结、盖、箭、垢、罪、刺、任何、恶行、漏、贫乏、热恼、扰动、斗争、疾病、林结、障碍等。
九种结缚是什么？如何在何处结缚？九种结缚是：贪结、嗔结、慢结、无明结、见结、取结、疑结、嫉结、悭结。贪结是三界贪欲。具有贪结者对三界不生厌离。由不厌离而行不善不行善，由此造成后世苦果而与苦相应。
应当了知何者以何种方式于何事结缚。何为结缚？贪结即是三界贪欲的本性，能够结缚。以何种方式结缚？具有贪结者对三界不生厌离，行不善不行善。结缚何事？造成后世苦果。同样也适用于嗔恚结等。
何为嗔恚结？对有情、苦及苦处诸法的心生恼害。具有嗔恚结者不舍弃嗔恚因，由此行不善不行善。由此造成后世苦果而与苦相应。
何为我慢结？七种我慢：慢、过慢、慢过慢、我慢、增上慢、卑慢、邪慢。何为慢？于劣者认为自己殊胜或与等者相等而心生高举。何为过慢？于等者认为自己殊胜或与胜者相等而心生高举。何为慢过慢？于胜者认为自己更胜而心生高举。

ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གང་། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་བདག་གམ། བདག་གིར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གང་གོང་མའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ཐོབ་པར་བདག་གིས་ཐོབ་བོ་སྙམ་དུ་ སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གང་། ཁྱད་ཆེས་འཕགས་པ་བས་བདག་ཅུང་ཟད་ཅིག་གིས་ཆུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་གང་། ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ལ། བདག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་ དུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ངར་འཛིན་པ་དང་།ངར་ཡིར་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་སོ། །ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ན་ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས། མི་དགེ་བ་སྤྱོད་ཅིང་དགེ་བ་མི་སྤྱོད་དེ། གང་གིས་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱོར་རོ། །མ་རིག་པའི་ཀུན་ དུ་སྦྱོར་བ་གང་།ཁམས་གསུམ་པའི་མི་ཤེས་པའོ། །མ་རིག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཀུན་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་སོ། །འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། དེའི་ཉེས་དམིགས་ ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པས་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་ཅིང་དགེ་བ་མི་སྤྱོད་དེ། གང་གིས་ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱར་རོ། །ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གང་། ལྟ་བ་གསུམ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་ པར་ལྟ་བའོ།ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལོག་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ལོ། །མངོན་པར་ཞེན་ཏོ། །ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལོག་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞེས་པ་ནི་བདག་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་གྲོལ་ལོ། །བདག་གྲོལ་ནས་ཀྱང་རྟག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ པའམ།ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་པ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །ལོག་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་ཅིང་དགེ་བ་མི་སྤྱོད་དེ། གང་གིས་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱར་རོ། །མཆོག་ཏུ་འཛིན་ པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གང་།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལོག་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཐབས་ལ་རྟོག་ཅིང་། འཕགས་པའི་ལམ་བརྒྱད་པོ་བོར་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་སྔོན་ དུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་དག་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཞེན་པས་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་ཅིང་དགེ་བ་མི་སྤྱོད་དེ། གང་གིས་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱོར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གང་། གང་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་ བའོ།།ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ནི། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ་སོམ་ཉི་ཟ་ཞིང་། ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་སོམ་ཉི་ཟའོ། །དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་སོམ་ཉི་ཟ་བས་ལེགས་པར་སྒྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལེགས་པར་མི་སྒྲུབ་པས་མི་དགེ་བ་ སྤྱོད་ཅིང་དགེ་བ་མི་སྤྱོད་དོ།།གང་གིས་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱར་རོ། །ཕྲག་དོག་གི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པས་ཕ་རོལ་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་མི་བཟོད་པར་བྱས་པའི་སེམས་ཁོང་ནས་འཁྲུག་པའོ། །ཕྲག་དོག་གི་ ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་གཅེས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་གཅེས་སུ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་གཅེས་སུ་འཛིན་པས་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་ཅིང་དགེ་བ་མི་སྤྱོད་དེ། གང་གིས་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱར་རོ།

什么是我慢？对五取蕴执为我或我所，如实随观而生起的心的高傲。
什么是增上慢？对尚未获得的上位功德，认为自己已经获得而生起的心的高傲。
什么是下劣慢？对比自己更为殊胜的人，认为自己只是稍微低劣一点而生起的心的高傲。
什么是邪慢？对于不具有功德而认为自己具有功德而生起的心的高傲。
具有我慢随眠的人不了知我执和我所执。由于不了知，对我执和我所执产生执著，造作不善业而不行善业，因此造成后世苦果，与苦相应。
什么是无明随眠？是三界中的无知。具有无明随眠的人对苦法和集法生起强烈的贪著。这是因为不了知有漏诸行的果与因，以及其过患。
由于对这些生起强烈贪著，造作不善业而不行善业，因此造成后世苦果，与苦相应。
什么是见随眠？有三种见：萨迦耶见、边执见和邪见。
具有见随眠的人寻求邪解脱，执著邪解脱。具有见随眠的人寻求邪解脱是指认为'我将解脱'、'我已解脱'、'我解脱后将成为常'，或者认为'将断灭'，认为'在佛教中没有解脱'而经常修习。
由于执著邪解脱，造作不善业而不行善业，因此造成后世苦果，与苦相应。
什么是见取随眠？执著见为最胜，以及执著戒禁为最胜。具有见取随眠的人思惟邪解脱方法，舍弃八正道，由于相信通过萨迦耶见等及其所依的戒禁能得清净。
由于执著，造作不善业而不行善业，因此造成后世苦果，与苦相应。
什么是疑随眠？对诸谛生起怀疑。具有疑随眠的人怀疑佛宝、法宝和僧宝。由于怀疑三宝而不能善修。由于不能善修三宝，造作不善业而不行善业。
因此造成后世苦果，与苦相应。
什么是嫉妒随眠？由于强烈贪著利养恭敬，对他人的圆满不能容忍而内心生起扰动。具有嫉妒随眠的人珍视利养恭敬而不珍视法。
由于珍视利养恭敬，造作不善业而不行善业，因此造成后世苦果，与苦相应。

།སེར་སྣའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་ བ་གང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པས་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འཛིན་པའོ།།སེར་སྣའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ནི། སོག་པ་གཅེས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་གྱི། ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་གཅེས་སུ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སོག་པ་གཅེས་སུ་འཛིན་པས་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་ཅིང་དགེ་བ་མི་ སྤྱོད་དོ།།གང་གིས་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱོར་རོ། །འཆིང་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་འཆིང་བ་དང་། ཞེ་སྡང་གི་འཆིང་བ་དང་། གཏི་མུག་གི་འཆིང་བའོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱི་འཆིང་བས་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་འཆིང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཞེ་སྡང་གི་འཆིང་བས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་འཆིང་བར་འགྱུར་རོ། །གཏི་མུག་གི་འཆིང་བས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་འཆིང་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་འཆིང་བར་བསྟན་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་བདེ་བ ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ན་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་མི་འཐོབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དག་ནི་འཆིང་བ་རྣམས་སོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་འཆིང་བས་བཅིངས་པ་ནི་གཉིས་མི་འཐོབ་སྟེ། འགྲོ་བ་མི་འཐོབ་པ་དང་། འདུག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དང་། བསམས་པ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་འདོད་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་མི་འཐོབ་པའོ། །ནང་གི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བག་ལ་ཉལ་ནི་བདུན་ཏེ། འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་དང་། ཁོང་ཁྲོའི་བག་ལ་ཉལ་དང་། སྲིད་པའི འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་དང་།ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་དང་། མ་རིག་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་། ལྟ་བའི་བག་ལ་ཉལ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་ལོ། །འདོད་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །ཁོང་ཁྲོའི་ ངག་ལ་ཉལ་ནི་ཁོང་ཁྲོའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནོ།།སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་ནི། ང་རྒྱལ་གྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །མ་རིག་པའི་ བག་ལ་ཉལ་ནི་མ་རིག་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནོ།།ལྟ་བའི་བག་ལ་ཉལ་ནི་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །འདོད་པ་ཚོལ་བ་མ་སྤངས་པས་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་དང་། །ཁོང་ ཁྲོའི་བག་ལ་ཉལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།།འདོད་པ་འཚོལ་བ་མ་སྤངས་པའི་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོའི་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་སྒོ་ནས་དེ་གཉིས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་ཚོལ་བ་མ་སྤངས་པས་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ལོག་པར་ ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བ་མ་སྤངས་པས་ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་དང་།མ་རིག་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་། ལྟ་བའི་བག་ལ་ཉལ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་གཉེན་པོ་ཆུང་ངུ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཁེངས་པར་འགྱུར་རོ། །བདེན་པ་རྣམས་ལའང་རྨོངས་པར་ འགྱུར་རོ།།ལོག་པའི་ཐར་པ་དང་། ཐར་པའི་ཐབས་ལའང་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་སོམ་ཉི་ཟའོ། །ཐེ་ཚོམ་ཟའོ། །ལོག་པའི་ཐར་པ་དང་ཐར་པའི་ཐབས་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ནང་དུ་ལྟ་བ་གསུམ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ གཉིས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་། ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ།།ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

贪欲的遍行结合，是对所获得的利养恭敬过分贪著，心执著于资具。具有贪欲遍行结合的人，是珍惜积蓄而不是珍惜少欲，因为珍惜积蓄而行不善业不行善业。
由于造作后世的痛苦而与痛苦相应。束缚有三种：贪欲的束缚、嗔恚的束缚和愚痴的束缚。由贪欲的束缚而被束缚于变异苦，由嗔恚的束缚而被束缚于苦苦，由愚痴的束缚而被束缚于行苦。
说明贪等束缚被变异苦等束缚，是因为贪等对乐等感受成为随眠的缘故。又依于贪、嗔、痴而修善时不能如愿行事，因此这些也是束缚。
被外在束缚所束缚的人不能获得两种：不能获得行走，也不能如愿获得安住、思维和行为。内在的贪等束缚也应当知道与此相同。
随眠有七种：欲贪随眠、嗔恚随眠、有贪随眠、慢随眠、无明随眠、见随眠和疑随眠。欲贪随眠是欲贪分的随顺习气。嗔恚随眠是嗔恚分的随顺习气。有贪随眠是色界和无色界贪著分的随顺习气。慢随眠是我慢分的随顺习气。无明随眠是无明分的随顺习气。见随眠是见解分的随顺习气。疑随眠是怀疑分的随顺习气。
由于未断除追求欲望，欲贪随眠和嗔恚随眠增长。未断除追求欲望的欲贪和嗔恚随眠成为随眠，因为从那个门径这两者得以增长。由于未断除追求三有，有贪随眠增长。
由于未断除追求邪梵行，我慢随眠、无明随眠、见随眠和疑随眠增长，因为这些即使以微小的世间对治也会生起傲慢。对诸谛也会愚痴。
也会分别邪解脱和解脱方便。对诸佛的教法正法律产生怀疑。生疑惑。所说的'分别邪解脱和解脱方便'，是按照在结合中所说的三种见解和两种执著的次第。
什么是随烦恼？凡是烦恼的都是随烦恼。有些是随烦恼而不是烦恼。除了诸烦恼以外，其他有烦恼的心所行蕴，应当了知如忿等。

།ཡང་འདོད་ཆགས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེས་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ན་ ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར།གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྒྲིབ་པ་དེ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ། སེམས་དེ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་ པ་ལྟ་བུའོ།།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ནི་བརྒྱད་དེ། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པའོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དུས་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་བསྒོམ་པའི་དུས་དང་། དེ་དག་གི་གཞི་དང་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་དུས་དང་། ཡང་དང་ཡང་ཤས་ཆེར་སེམས་ལ་ཀུན་ནས་འཁྲི་བར་བྱེད་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དག་གོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བར་ཆད་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དང་ཡང་ཤས་ཆེར་སེམས་ལ་ཀུན་ནས་འཁྲི་བར་བྱེད་པས་ཀུན་དུ་དཀྲིས་པ་དག་གོ། ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ནི་ཞི་གནས་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་བསྒོམས་པ་སྟེ། དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གི་གཞི་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་ན་ནི་རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱེད་དེ། ནང་དུ ཞུམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དུས་ན་ནི་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་ན་ནི་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་ན་གཞན་དག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་མི་བཟོད་པ་ཡིན། ཀུན་དུ་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་དང་ཡང་ སེམས་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་དུས་ན་ནི། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་སྟེ། དེ་གཉི་ག་དང་ལྡན་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལྟུང་བའི་གནས་ཀྱིས་མི་འཛེམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུ་བོ་ནི་བཞི་སྟེ། འདོད་པའི་ཆུ་བོ་དང་། སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་དང་། ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་དང་། མ་རིག་པའི་ཆུ་ བོའོ།།རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་ཁྱེར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆུ་བོ་དག་གོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། ཆུ་བོ་དང་སྦྱོར་བ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་པ་ཚོལ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་དང་པོའོ། ། སྲིད་པ་ཚོལ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །ལོག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ཐ་མ་གཉིས་ཏེ། གནས་པ་དང་། གནས་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་ནི་གནས་པའོ། །མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་ནི་གནས་ཏེ། རྨོངས་པར་གྱུར་ན་ཐར་པ་དང་དེའི་ཐབས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར བ་ནི་བཞི་སྟེ།འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བའོ། །བྲལ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཚོལ་བ་ལ་ཞུགས་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མཐུན་པར་སྦྱར་རོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདོད་པའི་ཉེ་ བར་ལེན་པ་དང་།ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །རྩོད་པའི་རྩ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྲིད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་སོ། །འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ལྷག་པར་ཞེན་ པ་དང་།རྣམ་པར་བཅིངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཞེན་པ་དང་། ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུས་ཁྱིམ་པ་རྣམས་དང་། ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྩོད་དེ། རྩོད་པ་དེའི་རྩ་བ་ནི་དང་པོ་ཡིན་ནོ།

再者，贪欲是从心所生的随烦恼。嗔恨和愚痴是从心所生的随烦恼。由于这些随烦恼使心成为烦恼性时，不能离贪，不能解脱，因为未断除那些障碍。如世尊所说：'此心长久以来为贪欲所染污，为嗔恨和愚痴所染污'。
随烦恼有八种：即昏沉、睡眠、掉举、恶作、嫉妒、悭吝、无惭、无愧。在修习止的时候，在精进的时候，在修习舍相的时候，在最初净化基础的时候，这些随烦恼反复大量缠绕于心。为了障碍瑜伽师们的善法，这些随烦恼反复大量缠绕于心。
善法即是止、精进和舍的因的修习，是随顺时宜的。它们的基础是包含于梵行等的戒律。其中，在修止时，昏沉和睡眠造成障碍，因为使内心沉没。在精进时，掉举和恶作造成障碍，因为使心向外散乱。在修舍时，嫉妒和悭吝造成障碍，因为具有这些时，不能容忍他人的圆满，由于执著而使心反复动摇。在清净戒律时，无惭和无愧造成障碍，因为具有这两者时，完全不避讳犯戒之处。
暴流有四种：欲暴流、有暴流、见暴流和无明暴流。因为随顺烦恼和清净的相顺与相违，应当知道暴流和系缚是按次第安立的。趣求欲的是第一种。趣求有的是第二种。趣求邪梵行的是后两种，即以住处和住处相连的方式。见暴流是住处。无明暴流是住处，因为愚痴时，对解脱和解脱方法产生错误认识。
系缚有四种：欲系缚、有系缚、见系缚和无明系缚。因为阻碍解脱所以是系缚，这些也是属于三种趣求的，应当如理配对。
取有四种：欲取、见取、戒禁取和我语取。因为是诤论的根本所取，因此又取后有，所以是诸取。由于对欲的贪著、执著、束缚、耽著、贪求的缘故，在家人与在家人之间发生诤论，这诤论的根本是第一种。

།ལྟ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་། རྣམ་པར་བཅིངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཞེན་པ་དང་། ཀུན་དུ་འདོད་ ཆགས་ཀྱི་རྒྱུས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྩོད་དེ། རྩོད་པ་དེའི་རྩ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གསུམ་པོ་སྟེ། ལྟ་བར་གྱུར་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །ཕལ་ཆེར་བརྟུལ་ཞུགས་དང་དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་སོ་སོར་ཐ་དད་པ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཉེ་བར་ ལེན་པའོ།།དེ་དག་གི་གནས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཕན་ཚུན་རྩོད་དེ། དེ་ལ་འདོད་པ་དུ་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ནི་ནང་མི་རྩོད་དེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བློ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པས་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་། ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་རྩོད་དེ་འདི་པ་བདག་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་རྩོད་པའི་རྩ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པ་ཉེ་བར ལེན་ཏེ་དེས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།མདུད་པ་ནི་བཞི་སྟེ། བརྣབ་སེམས་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་དང་གནོད་སེམས་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་དང་། འདི་བདེན་ནོ་ཞེས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལུས་ཀྱི་མདུད་པའོ། ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་མདུད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གཟུགས་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པས་མདུད་པ་དག་གོ། །འདི་ལྟར་གཡེང་བ་ནི་བཞི་སྟེ། ཟང་ཟིང ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་རྒྱུས་སེམས་གཡེང་བ་དང་།རྩོད་པ་ལ་ལེགས་པར་མི་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དྲག་པོས་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པའི་རྒྱུ་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཤེས་བྱ་ལ་རྟོགས་པའི་རྒྱུས་སེམས་གཡེང་བར་བྱེད་པའོ། །སོ་སོའི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་ཉིད་བདེན་གྱི་ གཞན་ནི་གཏི་མུག་གོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་ནས་ཤེས་བྱ་ལ་རྟོགས་པས།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཤེས་བྱ་ལ་རྟོགས་པའི་རྒྱུས་སེམས་གཡེང་བར་བྱེད་དོ། །གང་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་མཐོང་བ་ལས་སོ། །སྒྲིབ་པ་ནི་ལྔ་སྟེ། འདོད་ པ་ལ་འདུན་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་།གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་མི་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སྒྲིབ་པ་རྣམས་སོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་མི་རྟོགས་པར་སེམས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པས་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཏེ། དགེ་ བ་ལ་འཇུག་པའི་བར་ཆད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་དུས་དང་། བསྐུལ་བ་ན་ལེགས་པར་བསྒྲུབ་པའི་དུས་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དུས་དང་། །བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་ནའོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་མི་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ སོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་དོ། །ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་འདོད་པའི་སྒོ་ནས། དེ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནོད་སེམས་ནི་ལེགས་པར་བསྐུལ་བའི་དུས་ན་སྟེ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་སློབ་པའི་གནས་ལ་བསྐུལ་ན།གནོད་སེམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་མི་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞུམ་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ཐེ་ཚོམ་ ནི་བཏང་སྙོམས་ཏེ།གཏན་ལ་ཕབ་པ་མེད་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་གི་ཐ་བ་དང་། གཏི་མུག་གི་ཐ་བའོ།

由于对见解的贪欲、特别执著、束缚、完全执著以及普遍贪欲的缘故，出家人们与出家人们互相争论。这些争论的根源是三种取：六十二种见解是见取；大多数各种不同的苦行和严厉的禁戒是戒禁取；他们所依的身见是我语取。
见取和戒禁取是外道之间互相争论的原因，因为他们有诸多不同的欲望。对于我语取则内部不争论，因为所有人都一致认为有我的存在。由于我语取，外道与此法的修行者互相争论，因为此法修行者宣说无我。
如是，由于他们执著于这些争论根源的取，来世也会取得轮回，因此称为诸取。
结有四种：贪欲身结、嗔恚身结、戒禁取身结、此实执取身结。因为它们障碍等持心性的身，所以称为诸结。应当了知这些不是色身的结，而是因为障碍等持心性的身而称为诸结。
散乱有四种：由些微财物而使心散乱、由争论而不善修行的原因、由严厉的戒律和禁戒而住于痛苦的原因、由不如理思维所知而使心散乱。依各自的见解执著'唯此为真实，其他皆愚痴'，由于对所知的不如理思维而使心散乱。对什么散乱呢？是对等持心如实知见的散乱。
盖有五种：欲贪盖、嗔恚盖、昏沉睡眠盖、掉举恶作盖、疑盖，因为是不了知善法的原因，所以称为诸盖。因为遮蔽心而不了知善法，所以称为诸盖，意思是说障碍趣入善法。
在欢喜出家的时候、在劝勉时善修的时候、在止的时候、在精进的时候、在舍的时候。因为是不了知善法的原因，所以称为诸盖。
其中，欲贪障碍欢喜出家，因为想受用境界而不欢喜出家。嗔恚在劝勉时生起，因为当同修们劝导修学正确的学处时，以嗔恚心而不正确修学。昏沉睡眠和掉举恶作如前所说使止和精进两者低沉和散乱。疑则是舍，因为没有决定就无法保持舍心。
垢有三种：贪欲垢、嗔恚垢、愚痴垢。

།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། སྔོན་གོམས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ཏེ།།སྤྱོད་པ་དེ་མ་སྤངས་པས་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་དང་། འབྲལ་དཀའ་བར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་ཐ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །གཉེན་པོའི་ཐོང་གཤོལ་གྱིས་རློག་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར། ཐ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚེ་རབས་གཞན་དུ་གོམས་པར་བྱས་པས་སྤྱོད་པ་ཐ་ བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དྲི་མ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་། ཞེ་སྡང་གི་དྲི་མ་དང་། གཏི་མུག་གི་དྲི་མའོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་ངོ་བོ་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྷག་པར་སྤྱོད་དེ། གྲོང་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། །དགོན་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། །ཚངས་པ་ མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་ན་གང་གི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་པ། འདི་ལྟ་བུ་སྤྱོད་པ་སྟེ། མི་གཙང་བ་གྲོང་གི་ཚེར་མ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་དྲི་མ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་གཙང་བར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་རྣམས་སོ། ། སྡིག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྡིག་པ་དང་། ཞེ་སྡང་གི་སྡིག་པ་དང་། གཏི་མུག་གི་སྡིག་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་སྟེ་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་རིང་པོར་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་སྡིག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དང་ཡང་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ བ་དང་།།འཆི་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནོད་པར་བྱེད་པས་སྡིག་པ་རྣམས་སོ། །ཟུག་རྔུ་ནི་གསུམ་སྟེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཟུག་རྔུ་དང་། ཞེ་སྡང་གི་ཟུག་རྔུ་དང་། གཏི་མུག་གི་ཟུག་རྔུའོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྲིད་པ་དང་། སྲིད་པའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་འདོད་པ་སྐྱེ་ཞིང་གནས་ཏེ། སངས་ རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་རྣམས་དང་།སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེ་དག་ནི་ཟུག་རྔུ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །སྲིད་པ་དང་སྲིད་པའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་དང་། དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཞུགས་ནས་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཟུག་རྔུ་རྣམས་སོ། ། ཅི་ཡང་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཅི་ཡང་དང་། ཞེ་སྡང་གི་ཅི་ཡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ཅི་ཡང་ངོ་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིགས་པ་དང་བཅས། འཁོན་དང་བཅས་ཤིང་། གཡེང་བ་རྣམས་མང་བར་གནས་པ་དེ་དག་ནི་ཅི་ཡང་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཡོ་བྱད མང་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ཅི་ཡང་དང་བཅས་པས་བྱས་ནས་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཅི་ཡང་རྣམས་སོ།།ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་གི་དང་། གཏི་མུག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དེ་རྣམས་ ལ་བརྟེན་ནས།ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་མི་དགེ་བས་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ་དེ་རྣམས་ ཀྱི་སྒོ་ནས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ཟང་ཟིང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཆགས་པ་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་དོ། །གནོད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ལས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་རྒྱུ་དང་། གཞན་གྱིས་ཉེས་པར་མི་བཟོད་པ་རྣམས་ཞེ་སྡང་གི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་དོ། །ཆོས་ལ་ལོག་ པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་དག་གཏི་མུག་གི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་དོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་རྩ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཟག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་པར་ཟག་ པ་དང་།སྲིད་པར་ཟག་པ་དང་། མ་རིག་པར་ཟག་པའོ།

依靠贪欲、嗔恨和愚痴这些，以往日串习的方式而行贪等，由于未断除这些行为而心不调顺，难以远离的那些称为'粗重'。因为难以被对治犁耙所翻动，应当了知安立为粗重。因为在其他生世中串习而成为粗重行为。
垢有三种：贪欲垢、嗔恨垢和愚痴垢。依靠贪欲、嗔恨和愚痴这些，其本性破坏戒律而行持，无论住在村中还是住在寂静处，若被修行相同的智者们看见，因此而说：'具寿者做这样的事，行这样的行为，是不净的村中荆棘'，这些称为'垢'。因为是破戒不净生起的因，故为诸垢。
罪有三种：贪欲罪、嗔恨罪和愚痴罪。依靠贪欲、嗔恨和愚痴这些，长时感受生、老、死，这些称为'罪'。因为以一再轮回生、老、死的方式造作损害，故为诸罪。
刺有三种：贪欲刺、嗔恨刺和愚痴刺。依靠贪欲、嗔恨和愚痴这些，对有和有的资具生起极大贪欲而住，对佛法僧三宝以及苦、集、灭、道生起怀疑，这些称为'刺'。因为通过对有和有的资具以及三宝的贪著和怀疑而进入造作损害，故为诸刺。
系缚有三种：贪欲系缚、嗔恨系缚和愚痴系缚。依靠贪欲、嗔恨和愚痴这些，住于具有恐惧、怨恨和众多散乱，这些称为'系缚'。因为执著众多资具而具有系缚，从而趋入毁坏等，故为诸系缚。
恶行有三种：贪欲恶行、嗔恨恶行和愚痴恶行。依靠贪欲、嗔恨和愚痴这些，以身造作恶行、以语和意造作恶行，这些称为'恶行'。因为趋入杀生等不善，故贪欲、嗔恨和愚痴以不善恶行安立，因为从它们的门中造作恶行。
又为些许财物之因和追求受用者造作贪著恶行。因损害之因而遍寻思之因，以及不能忍受他人者造作嗔恨恶行。因邪执法而颠倒见解，如祭祀等造作愚痴恶行。诸有情造作恶行。因此称为贪欲、嗔恨和愚痴恶行之根本。
漏有三种：欲漏、有漏和无明漏。

།སེམས་རྣམ་པར་འཕྲོ་བར་ཟག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་ཏེ་ཟག་པའི་ཕྱིར་འདོད་པར་ཟག་པའོ། །ནང་དུ་བལྟས་ཏེ་ཟག་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པར་ཟག་པའོ། །ཟག་པ་དེ་གཉི་གའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ རིག་པར་ཟག་པའོ།།སེམས་རྣམ་པར་འཕྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་རྣམས་སོ། ཕོངས་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕོངས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ཕོངས་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། སྲིད་པའི་ཡོ་བྱད་འདོད་པའི་ ཕོངས་པས་གནོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཕོངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།ལུས་དང་སེམས་ལ་ཕོངས་པར་བྱེད་པས་ཕོངས་པ་རྣམས་སོ། །ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་ཡོངས་སུ་གདུང་བའོ། །འདོད་ཆགས་ དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པ་གང་གིས་ལུས་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་འགྱུར་ བ་དེ་དག་གདུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་དང་། མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་དུ་བཅུག་ནས་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་པས་གདུང་བ་རྣམས་སོ། །འཁྲུག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་འཁྲུག་པ་དང་། ཞེ་སྡང་གིས་འཁྲུག་པ་ དང་།གཏི་མུག་གིས་འཁྲུག་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གང་དུ་དགའ་བ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པ་དེ་རྣམ་པར་གྱུར་ཅིང་གཞན་དུ་གྱུར་ན་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་ རྣམས་ཀྱིས་རེག་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་འཁྲུག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དགའ་བ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པར་བྱེད་དུ་བཅུག་ནས། དེ་རྣམ་པར་གྱུར་ན་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁྲུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འཁྲུག་པ་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། འཐབ་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་འཐབ་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་འཐབ་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། ཆད་པ་གཅོད་པ་དང་། མཚོན་ཆ་ལེན་པ་དང་། དབྱུག་པ་ལེན་པ་དང་། འཐབ་པ་དང་། མཚང་འབྲུ་བ དང་།རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་འཐབ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །མཚོན་ཆ་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་འཐབ་པར་བྱེད་པས་འཐབ་པ་རྣམས་སོ། །རིམས་ནད་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་རིམས་ནད་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་རིམས་ནད་དོ། །འདོད་ ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ནི། གང་མི་དགེ་བའི་ལམ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའོ། །མི་མཐུན་པས་ ཆགས་པས་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་འགྱུར་བ་དང་།མི་མཐུན་པས་ཆགས་པ་ནི་མི་རིགས་པ་ཆོས་མ་ཡིན་པས་ཡུལ་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའོ། །ཆོས་ལོག་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་འགྱུར་བ་ཆོས་ལོག་པ་ནི་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་རིམས་ནད་ རྣམས་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ནགས་སྦྱོར་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ནགས་སྦྱོར་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ནགས་སྦྱོར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། སྐྱེ་བའི་རྩ་བ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཆགས་ཏེ། འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་ལུས་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ནགས་སྦྱོར་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའོ།།སྐྱེ་བའི་རྩ་བའི་འཁོར་བའི་ཤིང་གི་ནགས་ཚལ་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་པས་ནགས་སྦྱོར་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་དོ།

由于使心散乱而造成漏，向外看而漏故为欲漏。向内看而漏故为有漏。由于是这两种漏的所依故为无明漏。由于使心散乱故为诸漏。
贫乏有三种：贪欲的贫乏、嗔恚的贫乏和愚痴的贫乏。依于贪欲、嗔恚和愚痴，由于希求有为资具的贫乏而造成损害，这些称为诸贫乏。由于使身心贫乏故为诸贫乏。
热恼有三种：贪欲的热恼、嗔恚的热恼和愚痴的热恼。依于贪欲、嗔恚和愚痴，非如理地执取相和执取表征，由于执取相和执取表征而使身体热恼、心生热恼，这些称为诸热恼。由于使人执取非如理的相和表征而使身心热恼故为诸热恼。
忧恼有三种：贪欲的忧恼、嗔恚的忧恼和愚痴的忧恼。依于贪欲、嗔恚和愚痴，当所喜爱和执著的事物发生变化转变时，便会遭受忧愁、悲叹、痛苦、不悦和忧恼，这些称为诸忧恼。由于使人对色等事物生起喜爱和执著，当这些发生变化时便以忧愁等使众生忧恼，故称为诸忧恼。
斗争有三种：贪欲的斗争、嗔恚的斗争和愚痴的斗争。依于贪欲、嗔恚和愚痴，而生起惩罚、持武器、持棍棒、斗争、诽谤、争论和争吵，这些称为诸斗争。由于使人持武器等进行斗争故为诸斗争。
热病有三种：贪欲的热病、嗔恚的热病和愚痴的热病。依于贪欲、嗔恚和愚痴，由于贪著非法而遭受极大热恼，其中贪著非法是指随著不善业道。由于不相应的贪著而遭受热恼，不相应的贪著是指以非理非法遍求境界。由于邪法的极大热恼而遭受热恼，邪法应知是指错误宣说的法。这些称为诸热病。
林缚有三种：贪欲的林缚、嗔恚的林缚和愚痴的林缚。依于贪欲、嗔恚和愚痴，执著生死根本的诸行，在五道轮回中显现种种身体，这些称为诸林缚。由于使人执著生死根本轮回树林故称为诸林缚。

།གགས་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། །གཏི་མུག་གི་གགས་ སོ།།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། ལུས་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པས་དགེ་བ་ལ་མི་སྦྱོར་བ་དང་། ལུས་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། བློ་མ་བྱང་བ་དང་། འདྲེ་ཞིང་གནས་པ་དང་། ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ པར་འཛིན་པས་དགེ་བ་ལ་མི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ནི་གགས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།ལུས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པས་དགེ་བ་སྦྱོར་བའི་གགས་ཏེ། ཡང་ལུས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གགས་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ། འདོད་ཆགས་ནི་ཡུལ་དང་ལྟ་ བ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའོ།།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ནི་སྡུག་པ་ཙམ་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དེ་ནི་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ཉིད་ནས་ལོག་པར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་ ཇི་ལྟ་བར་ཁོང་ཁྲོའང་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འབྱུང་བ་ཡང་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ཉིད་ནི་ལོག་པར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། ལྟ་བ་ལོག་པར་རྟོག་པའོ། །ཆུང་ངུ་བས་བདག་ཆེ་བའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའོ། །སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་མཐུན་ མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ།།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའོ། །ལྟ་བ་ཉེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་ཡང་དག་པར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པའོ། །བདེན་ པ་རྣམས་ལ་བློ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རིག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ནི། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དེའི་རྒྱུ་དང་གཞིའི་གནས་ཀྱིས་ཀྱང་ལོག་པར་རྟོག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་ཆར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཀུན་ འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།དེ་གཉིས་ཀྱང་ད་དག་གི་གཞིའི་གནས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་དང་གཞིའི་གནས་ཀྱིས་ཀྱང་ལོག་པར་རྟོག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ནི། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཡང་དེ་ལ་སྐྲག་པ་སྐྱེད་པས་ལོག་པར་ཞུགས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་དབང་ གིས་འཁོར་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་གཡང་སར་འདུ་ཤེས་ནས་སྐྲག་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པ་འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཀུན་དུ་བརྟགས་ནས་དེ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཁམས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བུ། ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཁོང་ཁྲོ་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། གཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ བཞིན་དུ།བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །དེ་ཡན་ཆད་དུ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ནི་བདེ་ བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུན་ཆད་པའི་དུས་ན་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །དགའ་བའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོང་ཁྲོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།

障碍有三种：贪欲的障碍、嗔恨的障碍和愚痴的障碍。依靠贪欲、嗔恨和愚痴，执著于身体而不修善法，同样执著于身体一样执著于受用，心智未开，与鬼神共住，以及以微小为满足而不修善法，这些称为障碍。
执著于身体等而成为修善的障碍，又执著于身体等是五种障碍。何为邪入？贪欲是对境和见解的邪执。
有修所断和见所断，依次为：贪欲是因缘于可爱而执著。若对众生生起贪欲，应知是从境界门而起邪执。如同贪欲，嗔恨亦是如此。
同样，嗔恨是缘于不顺的因缘，对众生生起的也应知是从境界门而起邪执。我慢是对众生和见解的邪执。因为生起'以小为大'等种种分别，应知是对众生的邪执。
身见、边执见和邪见是对所知的邪执。从增益和损减的角度，随应配合。
见取见和戒禁取见是对见解的邪执。因为以邪见而执著戒律和苦行为最胜。怀疑是对对治等的分别。因为对诸谛生起二种心行。
无明是对一切的邪执。十种烦恼皆是对苦和集以其因和所依而起邪执。十种烦恼都是苦和集的因，这二者也是它们的所依。因此说'以其因和所依而起邪执'。
一切十种烦恼对灭和道也因生起怖畏而邪入。由烦恼力而喜乐轮回，将清净视为险处而生怖畏，颠倒分别，应知是对灭和道的邪执。外道们以其他方式遍计，因此对此起邪执。
三界如何？除嗔恨外都是三界所摄。嗔恨唯属欲界。欲界的贪欲与乐受、喜受和舍受相应。如同欲界，初禅和二禅也是如此。
三禅与乐受和舍受相应。此上唯与舍受相应。其中欲界的贪欲与五识相应者与乐受相应。
与意识相应者与喜受相应。一切贪欲在间断时与舍受相应，因为喜乐转变的缘故。嗔恨与苦受、忧受和舍受相应。与五识相应的嗔恨与苦受相应。第六意地的与忧受相应。

།ཐམས་ཅད་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ་སྔ མ་བཞིན་ནོ།།བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དམན་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་ནི་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་ སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།གསུམ་པ་ལ་ནི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ངེ་ཡན་ཆད་དུ་བཏང་སྙོམས་ཁོ་ན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ང་རྒྱལ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ན་བདེ་བ་དང་ཇི་ལྟར་ལྡན་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །དེ་ན་ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་བདེ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ཞེས་གང་འབྱུང་བ་སྟེ། ཇི སྐད་དུ་དག་པ་གང་ཞེ་ན།གང་གནས་གྱུར་པའི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་ཚིམ་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་དང་། སེམས་རངས་པ་དང་། སེམས་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་མྱོང་བ་སྟེ། ཚོར་བར་གཏོགས་པའོ། །བདེ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་གནས་ གྱུར་པའི་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་གནས་ལ་ཕན་པ་དང་།གནས་ཚིམ་པ་དང་། བདེ་བ་མྱོང་བ་སྟེ། ཚོར་བར་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་འབྱུང་བ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དགའ་བའི་རྣམ་པས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། གནས་ཀུན་དུ་ ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་དེ་གཉི་གའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉི་གར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ང་རྒྱལ་ ནི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ང་རྒྱལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡིད་བདེ་བ་ དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཚོར་བ་གང་གང་ཡོད་པ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། ལོགས་ པར་བྱས་པ་དང་།ཉེས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་མཐོང་ནས་མོས་པ་དང་དགའ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡིད་ཀྱི་ས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིད་མི་བདེ་བ་ དང་།བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི། ཚོར་བ་གང་ཡོད་པ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པ་མེད་པའི་སེམས་ནི་མོས་པ་མེད་པས་ཡིད་ལ་ བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དེ། དེ་ན་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་ཅན་ཡིན་པས།གང་ན་ཚོར་བ་གང་ཡོད་པ་དེ་ན་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།

一切都与舍受相应，如前所述。不与乐受和喜受相应，因为是低劣的变化。慢在欲界与喜受和舍受相应。在初禅和二禅中与乐受、喜受和舍受相应。在三禅中与乐受和舍受相应。从四禅以上唯与舍受相应。
慢在欲界不与乐受相应，因为不与五识相应。在初禅和二禅中如何与乐受相应呢？与意地乐受相应。那里的意地乐受是什么样的呢？即所说的喜和乐，如经中所说：'何为喜？依止于转变的转识而生起的心满足、心极欢喜、心悦意、心欢喜和乐受体验，属于受蕴。何为乐？依止于转变的领受识而生起的安适、满足和乐受体验，属于受蕴。'
这里所说的'依止转识'是指依止意识，因为其他识无等持。在初禅和二禅中生起乐受时，与心心所相应的喜以欢喜的形式使之满足，以领受识的本性极净乐使之满足，因此应当了知这具有喜乐二种作用，故立为喜乐二种。
因此与之相应的慢称为与乐受相应。如同慢一样，有身见、边执见、见取见、戒禁取见也是如此。邪见在欲界与喜受、忧受和舍受相应。在色界和无色界中与所有存在的受相应。
邪见在欲界如何与喜受和忧受相应呢？因为造作邪行和恶行的人们见到其果报不存在而生起信解和欢喜。不与乐受和苦受相应，因为一切见都不属于意地。疑在欲界与忧受和舍受相应。在色界和无色界中与所存在的受相应。
疑在欲界也不与喜受相应，因为不确定的心由于无有信解而意无喜乐。在色界中，疑重的禅修者的喜乐随顺等持力而生起，故在彼处也与乐受和喜受相应。无明由于与一切烦恼相应，应当了知在何处有何受，即与彼处之受相应。
又，不杂的无明在欲界与忧受和舍受相应。

།དེ་ཡན་ཆད་དུ་ཚོར་བ་གང་ཡོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ ནོ།།མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་དང་ཚུལ་མཚུངས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན། ཐ་མལ་པར་འདུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དུ་འགྲོ་བས་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་མ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐ་མལ་པར་འདུག་པའི་སྒོ་ནས་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད ཆགས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ།།འདོད་ཆགས་ཇི་ལྟ་བར་ཁོང་ཁྲོ་དང་མ་རིག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བཞི་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ཇི་ལྟ་བར་མ་རིག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དང་མཚུངས་པར ལྡན་ནོ།།ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་དེ། ཡོངས་སུ་འཇལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་དངོས་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་འཇུག་གོ། །འདོད་པའི་ ཁམས་ཇི་ལྟ་བར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནའང་དེ་བཞིན་ནོ།།ང་རྒྱལ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ལའང་འཇུག་པ་ཉིད་དེ། །གང་ཡང་རུང་བའི་ཡན་ལག་གིས་ཁེངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དངོས་པོ་མཐའ་དག་ལ་འཇུག་གོ་།རིས་ཀྱི་ ཇི་ལྟ་བུ།ཉོན་མོངས་པའི་རིས་གཉིས་ཏེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ནི་བཅུའོ། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བར་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མཐོང་ བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ནི་བཅུ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ན་གང་དག་དེའི་རྒྱུ་དང་གཞིའི་གནས་ཀྱིས་ལོག་པར་རྟོག་པ་དག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ལོག་ པར་རྟོག་པ་དག་སྟེ།དེ་ནི་མཐོང་བའི་སྤང་བྱ་ཞེས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གང་དག་གང་གི་ཚེ་དམིགས་པ་དེ་དག་དེ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཟག་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ནི་དགུའོ།།དེ་ན་གང་དག་དེའི་རྒྱུ་དང་གཞིའི་གནས་ཀྱིས་ཀྱང་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བར་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་ན་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཇི་ལྟ་བར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནའང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་མདོར་བསྡུས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རིས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་ བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དྲུག་སྟེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་ སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གང་ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ།

直至此处，与任何存在的感受相应。不混杂的无明，不与乐受和喜受相应。关于不相应的部分，应当如同疑惑一样观察。
为何一切烦恼都与舍受相应？因为依靠平常状态而趋于止息。由于烦恼相续逐渐减少，以断绝之力而断绝的缘故。应当了知最后必定通过平常状态而与舍受相应。
贪欲在欲界与六识聚相应。如同贪欲，嗔恚和无明也是如此。在色界中与四识聚相应，因为彼处无鼻识和舌识。在无色界中与意识聚相应。如同贪欲，无明也是如此。
我慢、见和疑在一切处都与意识聚相应。我慢等唯与意识聚相应，因为是通过度量等方式而生起的缘故。
贪欲、嗔恚和我慢在欲界中趋入事物的一部分。如同欲界，在色界和无色界中也是如此。我慢也是趋入一部分，因为会因任何部分而生起傲慢。其余的在一切处都趋入一切事物。
种类如何？烦恼有两种：见所断和修所断。在欲界中，苦谛见所断有十种。如同苦谛见所断，集谛、灭谛和道谛见所断也是如此。
其中所说欲界中苦谛见所断有十种，是指在彼处由其因和所依处而产生的邪分别。同样，对于集谛等也是如理地产生邪分别，这就是见所断。
为何应当了知某些在某时缘于某些对象而产生邪分别？因为无漏所缘不是必然的，而有漏事物会产生随眠的缘故。
在色界中苦谛见所断有九种。在彼处，由其因和所依处而产生邪分别的，是苦谛见所断。如同苦谛见所断，集谛、灭谛和道谛见所断也是如此。因为彼处无嗔恚。如同色界，在无色界中也是如此。总之，八十二种烦恼是见所断烦恼的种类。
在欲界中修所断有六种：俱生身见、边执见、贪欲、嗔恚、我慢和无明。其中俱生身见是修所断，因为即使生起见道，圣声闻依此仍会生起我慢。

།ཇི་སྐད་དུ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་བྲན་ཅན་ཁོ་བོས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལ་བདག་གམ་བདག་གིར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ་ངའོ་ སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་།ངའོ་སྙམ་པའི་འདུན་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་སོ། །ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་སོ། །མ་བཀག་གོ། །མཐའ་མེད་པར་མ་བྱས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དཔེར་ན་མ་མའི་གོས་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་བུལ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་ལེགས་པར་བཀྲུས་ཏེ། དྲི་ མ་མེད་པར་གྱུར་ཀྱང་དེ་ཞེན་པར་གོས་པས་དྲིའི་བག་ཡོད་དེ་དེ་སྤོས་དྲི་ཞིམ་པོས་བསྒོས་པས་ཡང་བསལ་བར་བྱ་དགོས་པ་དེ་བཞིན་དུ།མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཀུན་བརྟགས་པའི་དྲི་མ་སྤངས་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་ཡང་སྔོན་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། གོམས་པར་བྱས་པ་ དངོས་པོ་མ་བརྟགས་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ།དེ་ནི་ལམ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེས་བདག་གི་བདག་གང་ཡིན་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ལས་ཡིད་ཕྱིར་ལྡོག་པར་བྱེད་དེ།ལྟ་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་ལྔའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཇི་ལྟ་བར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནའང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་ དག་མདོར་བསྡུ་ན་བཅུ་དྲུག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རིས་སོ།།སྤོང་བས་ཇི་ལྟ་བུ་ཇི་ལྟར་སྤོང་བ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཅི་འདྲ་བ་དང་། གང་ཞིག་གང་ལས་སྤང་པའོ། །ཇི་ལྟར་སྤང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། གཉེན་པོ་རྙེད་ པས་སོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་གང་། དེའི་གཞིའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཉེས་དམིགས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་དེའི་གཞིའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པའོ། །ཉེས་དམིགས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བདག་ལ་གནོད་པ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་། གཉི་ག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྤང་བ་གང་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་དུ་མི་ལེན་པའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེའི་གཞི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་དུ་མི་ལེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྤང་ངོ་།།གཉེན་པོ་རྙེད་པ་གང་མ་སྐྱེས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ལམ་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ལམ་བསྒོམ་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཅི་འདྲ་བས་སྤང་། །འདྲེས་པ་ལས་ དམིགས་པས་སྤང་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐ་དད་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་ན་ནི། མི་ རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ཅེ་ན།དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཡང་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །མི་ རྟག་པའི་རྣམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་འཐོབ་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་འཐོབ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

如经中所说：'具寿婆罗门啊！我虽然于此五取蕴中不见有我或我所，然而对于这些取蕴仍有我慢、我欲、我执随眠未断。未能完全了知，未能遮止，未能无余。'
譬如母亲的衣服染上污垢，用皂荚等物清洗后虽然已无污垢，但因执著而沾染的气味仍在，需要用香料熏染来去除。同样地，
圣者声闻虽然以见道断除了分别我见的污垢，但由于往昔执著串习，仍随逐着未经观察的我见，这需要通过修道来断除。
俱生边执见应当了知为断见所摄，因为由此对'我之我性为何'感到绝望，而退失于涅槃。
除见随眠外，贪等烦恼都是修所断。色界中除嗔恚外有五种。如色界一般，无色界中亦复如是。
总之，这十六种是修所断烦恼的类别。
断除时应当了知：如何断除、以何等作意、何者从何处断除。
如何断除呢？通过遍知、永断和对治的获得。
遍知有哪些？即事物基础的遍知、自性遍知和过患遍知。
其中事物基础的遍知，如说'烦恼随眠未断'等。
自性遍知即了知'烦恼是令心染污的自性而生起'。
过患遍知即了知其害己、害他、害双方，能生现法罪过、后世罪过，以及由此所生的心苦和忧恼。
永断即对已生起者不再接受。
如是以三种方式遍知后，通过遍知烦恼的事物基础等，以不接受已生起者的方式而永断。
对治的获得即为断除未生起者而获得道。即为使未生不生而修道。
以何等作意断除？由杂染所缘而断，即'一切法无我'。
缘无差别，即一切法共相之相的意思。
若仅由了知一切法无我的无我智便能断除烦恼，为何还要宣说无常等行相呢？那些并非为断除烦恼，而是为了圆满修习无我行相。
因此所说的无常等行相，都是为了圆满修习无我行相。依无常行相获得苦行相，依苦行相获得无我行相。
如经中说：'若无常即是苦，若是苦即无我。'

།དེ་བས་ན་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་བླ་ན་ མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།བླ་ན་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་སྟེ། ཤེས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དང་། ལམ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ནི་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཤེས་ པ་གཞན་བཙལ་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལམ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ནི་སླ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ནི་མི་སློབ་པ་མི་འཁྲུགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ཞིག་གང་ལ་སྤང་། འདས་པ་ནི་འགགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་ནི་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ ནོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་ལམ་དང་མཉམ་དུ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་སྤོང་ངོ་། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྣམ་པ་གང་གི་གཉེན་པོ་གང་བྱུང་བ་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་དེ་འབྱུང་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྣམ་པ་དེ་འགོག་པ་མཉམ་པས་ མཉམ་སྟེ་སྣང་བ་དང་མུན་པ་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་བཞིན་ནོ།།གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བས་མ་འོངས་པ་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གནས་པ་དེ་ནི་སྤང་བའོ། །ལས་གང་སེམས་པའི་ལས་དང་བསམ་པའི་ལས་ཏེ་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྡུས་པའོ། །ཡང་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དམིགས་པའི་ལས་དང་བྱེད་པའི་ལས་དང་། རྩོལ་བའི་ལས་དང་། བསྒྱུར་བའི་ལས་དང་། འཐོབ་པའི་ལས་སོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱེད་པའི་ལས་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་རྟེན་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ན རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྩོལ་བའི་ལས་ནི་བསམ་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་སོ། །བསྒྱུར་བའི་ལས་ནི་གསེར་མགར་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཏེ་རྒྱན་ ལ་སོགས་པར་བསྒྱུར་བའོ།།འཐོབ་པའི་ལས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐབས་འདིར་ནི་ཕལ་ཆེར་རྩོལ་བའི་ལས་སུ་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཐོབ་པ་དང་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་པ་གང་སེམས་མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ།དེ་ཡང་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའོ། །བསམ་པའི་ལས་གང་། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་དེ་ལ་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའོ། །མི་དགེ་བ་ ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ངག་རྩུབ་པོ་དང་། ཚིག་འཁྱལ་བ་དང་། བརྣབ་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །དགེ་བ་ནི་ དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཏེ་འདི་ལྟ་སྟེ།སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ནས། ཚིག་འཁྱལ་བའི་བར་དུ་སྤོང་བ་དང་། བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ། །ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོ་སྡེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཇི་ལྟར་ གཙོ་བོར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་གསུམ་དང་བཞི་དང་། གསུམ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་ནི།གཞི་དང་། བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཟིན་པར་བྱས་པས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ།

因此，无我性的行相被确立为无上性。从无上性的行相开始，有三种无上性：即智慧无上性、道无上性和解脱无上性。其中，智慧无上性是了知无我，因为在其之上再无其他可寻求的智慧。道无上性是容易且迅速证悟，因为这是一切道中最殊胜的。解脱无上性是无学位不动解脱，因为超胜一切解脱。
这三种无上性应当知道是依次对应见道、修道和究竟道而建立的。何者于何处断除？过去已灭故非所断，未来未生故非所断，现在不与道同时运行故非所断。然而，从烦恼的习气中断除。习气的行相与对治的行相，对治生起时习气即灭，二者同时，如同光明生起时黑暗消失一样。
远离习气行相，安住于未来不生法性，这就是断除。业有思业和思已业两种，这是业的总相。又有五种业：所缘业、作业、加行业、转变业和获得业。其中所缘业是指眼等感官对色等境的观察等。作业是指地等作为所依等。或者说是以自相而作，如说'色即是色'等。加行业是指由意念引发的身等业。转变业是指金匠等的工作，即转变为装饰品等。获得业是指获得圣道等涅槃等。
此处主要是指加行业，因为也有获得业和作业。思业是什么？是心造作的意业，这又分为福业、非福业和不动业。思已业是什么？即身业、语业和意业。身业、语业和意业又各有善与不善。
不善即十不善业道：即杀生、不与取、邪淫、妄语、离间语、粗恶语、绮语、贪欲、嗔恚、邪见。善即十善业道：即离杀生乃至离绮语、无贪、无嗔、正见。
身等业称为业道，应当知道是依据经典所主要宣说的。其中加行等也包含在身等业中。三、四、三业道应当知道依次是身、语、意业的特征。杀生等的特征应当从所依、动机、加行、烦恼和究竟等方面来了知。

།སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་སྟེ། གང་ལ་བརྟེན་ནས་ སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའོ།།བསམ་པ་ནི་གཞི་དེ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་པའི་སེམས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་བྱེད་པར་འདོད་པའི་བསམ་པའོ། །སྦྱར་བ་ནི་དེ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བདག་གམ་གཞན་གྱི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་རྩོམ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་འདུས་པ་དང་། སོ་སོ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་དེ་དང་དེས་དེའི་དུས་སམ་ཕྱིས་ལས་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པའི་གཞི་ནི་སེམས་ཅན་ནོ། །བསམ་པ་ནི་དེ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་ཤིང་བསད་པའི་བསམ་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་གསད་པར་བསམས པའི་མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་དེས་དེ་མ་ཐག་ཏུའམ་ཕྱིས་ཤི་བའོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་དང་། ཟིན་པར་བྱས་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་ གཞི་ནི་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་པའོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་བདག་གིར་བྱས་པའོ། །འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པའི་གཞི་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་བུད་མེད་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཡང་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ པ་དང་།ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚོད་མ་ཡིན་པ་དང་། རིགས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཕོ་དང་མ་ནིང་ཐམས་ཅད་དོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི། གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲད་པའོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་གཞི་ནི། མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་།མ་མཐོང་བ་དང་། མ་ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཤེས་པའོ། །བསམ་པ་ནི་གཞན་དུ་འདུ་ཤེས་ལ་གཞན་དུ་སྨྲ་བར་འདོད་པའོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི། འཁོར་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་གོ་བར་བྱེད་པའོ། །ཕྲ་མའི་གཞི་ནི་སེམས་ཅན་འདུམ་པ་དང་། མི་འདུམ་པ་དག་ གོ།།བསམ་པ་ནི་དབྱེ་བ་དང་བསྡུམས་མི་བྱ་བར་སེམས་པའོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་ཕྱེ་བར་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། །ངག་རྩུབ་པོའི་རྒྱུ་ནི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་ངག་རྩུབ་མོ་སྨྲས་པའོ། །ཚིག་འཁྱལ་བའི་གཞི་ནི་དོན་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་དོན་ཏོ། །ཟིན་ པར་བྱས་པ་ནི་དེ་སྨྲས་པའོ།།བརྣབ་སེམས་ཀྱི་གཞི་ནི་གཞན་གྱི་ནོར་དང་ཡོ་བྱད་དོ། །བསམ་པ་ནི་དེ་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་ཤིང་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་བདག་གིར་བྱ་བར་སེམས་པའོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་བདག་གིར་བྱས་པར་ངེས་པའོ། །གནོད་སེམས་ཀྱི་གཞི་ནི་ཀུན་ནས་ མནར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ།།ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་བསད་པ་ལ་སོགས་པར་ངེས་པའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བའི་གཞི་ནི་དོན་ཡོད་པའོ། །བསམ་པ་ནི་ཡོད་པ་མེད་པར་འདུ་ཤེས་ཤིང་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའོ། །ཟིན་པར་བྱས་པ་ནི་སྐུར་བར་ངེས་པའོ། །སེམས་པ་ལས་གྱུར་བའི་ལས་ཞེས་གང་ བཤད་པ་ལ།སེམས་པ་ལས་གྱུར་བ་གང་གཞན་གྱིས་བསྒོ་བ་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བ་དང་། གཞན་གྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བ་དང་། མི་ཤེས་པའི་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བ་དང་། རྩ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བ་གང་། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བའོ། ། དེ་ལ་གཞན་གྱིས་བསྒོ་བ་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འགའ་ཞིག་མི་འདོད་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གིས་བསྒོ་ནས་བསམས་ཏེ། མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པའོ། །གཞན་དག་གིས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། འགའ་ཞིག་མི་འདོད་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གིས་གསོལ་བ་བཏབ ནས་འདི་ནི་ཕན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་ལེན་དུ་བཅུག་ནས་བསམས་ཏེ་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པའོ།།མི་ཤེས་པའི་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་མངོན་པར་མི་ཤེས་ཤིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་འདོད་གར་བསམས་ནས་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པའོ།

杀生等的事物基础是属于有情数和不属于有情数的，随其相应而配合，即依靠何者而生起杀生等。动机是对该事物产生认知的思维，以及想要造作业道的意乐。加行是为了造作而以自己或他人的身语意开始行动。烦恼是贪欲、嗔恨、愚痴和合，或各自随其相应而配合。完成是以彼彼加行于当时或之后圆满其业。
其中杀生的事物基础是有情。动机是对其认知并想要杀害的意乐。加行是为杀害而准备的刀剑等。烦恼是贪等。完成是以彼加行立即或之后致死。
不与取等的事物基础和完成将予以说明。其余随其相应而配合。不与取的事物基础是他人所执持的属于有情数和不属于有情数的物品。完成是据为己有。
邪淫的事物基础是非行境的女人，虽是行境但非支分，非处所，非时间，非适量，非种姓，以及一切男子和黄门。完成是二者交合。
妄语的事物基础是所见、所闻、所觉、所知和未见、未闻、未觉、未知。动机是认知为此而欲说为彼。完成是令眷属和辩论者理解。
离间语的事物基础是和睦与不和睦的有情。动机是想要分裂和不想和解。完成是令知分裂。
粗语的因是成为恼害之因的诸有情。完成是说粗恶语。
绮语的事物基础是无义相关的义。完成是说此语。
贪欲的事物基础是他人的财物资具。动机是对其认知并如是希求。加行是想要据为己有。完成是确定据为己有。
害心的事物基础是成为恼害之因的诸有情。完成是确定杀害等。
邪见的事物基础是有义。动机是认知有为无并如是希求。完成是确定诽谤。
关于所说的思所生业，思所生有：他人劝导的思所生，他人祈请的思所生，无知的思所生，执著根本的思所生，颠倒的思所生。
其中他人劝导的思所生是如此：有人不情愿而被他人劝导后思维而行不善。他人祈请的思所生是如此：有人不情愿而被他人祈请后，认为'这是有益的'而令正持、令受持后思维而行不善。无知的思所生是如此：有人不明了功德过患，无有执著而随意思维而行不善。

།རྩ་བ་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པའི་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འགའ་ཞིག་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཅིང་སེམས་ནོན་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲག་པོས་བསམས་ཏེ་མི་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འགའ་ཞིག་ཆོས་འདོད་ཀྱང་ མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལ་ལྟ་སྟེ།ཕྱི་མ་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་བསམས་ནས་མི་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་རྩ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་ མ་གསུམ་ནི་ལས་བྱས་ཟིན་ཀྱང་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བའི་ལས་བསགས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་པ་ལས་གྱུར་བའི་ལས་ཕྱི་མ་དག་ནི་གལ་ཏེ་བྱས་པར་གྱུར་ན་བསགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །ལས་ བྱེད་པ་ནི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའོ།།བསགས་པ་ནི་བག་ཆགས་འཕེལ་བའོ། །ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་བོན་གསོས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མྱོང་བར་ངེས་པའི་ལས་ཞེས་གང་བཤད་པ་ལ། ངེས་པ་གང་ལས་བྱེད་པར་ངེས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་ངེས་པ་དང་། དུས་ངེས་ པའོ།།དེ་ལ་ལས་བྱེད་པར་ངེས་པ་ནི། སྔོན་གྱི་ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུད་ངེས་པར་བྱས་ནས་འཕངས་པར་གྱུར་བ་སྟེ། གང་ཚེ་དེ་ལ་ངེས་འདི་བྱེད་པར་དེ་ངེས་པ་དེ་དང་མི་འགལ་བར་ལས་དེ་བྱེད་དེ། རྒྱུའི་ངེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་མི་བྱ་བར་བཟློག་པར་ནི་སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མཛད་པར་མི་བྱེད་དོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་ངེས་པ་ནི་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བའི་ལས་ཀྱིས་དེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དུས་ངེས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་དུས་ཀྱང་ངེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདིས་ནི་ མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ།།འདིས་ནི་སྐྱེ་གནས་སོ། །འདིས་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལའོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ངན་སོང་རྣམས་སུའོ། །ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་རྣམས་ཏེ། ཡི་དགས་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སོ་སོ་དང་མཐུན་པར་མིའི་ལུས་དང་། ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་འབྱོར་བའོ། །ངན་སོང་རྣམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་མིར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་དང་མཐུན་པའི་ལུས་དང་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མི་འབྱོར པ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཚེ་ཐུང་བ་དང་། དབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་རོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སོ་སོ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་མི་འབྱོར་བའོ། །སོ་སོར་སྲོག་གཅོད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ལོ་ཐོག་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱོར་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པའི་དབང་གིས་ ནི་གཟི་བརྗིད་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་བཤད་པའོ།།མི་དགེ་བ་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་གོམས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་མང་དུ་བྱས་པས་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ། །དེ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་བྱས་ནས་མི་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་འོངས་པ་ན། སྲོག་བཅད་ པས་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་རོ།།མ་བྱིན་པར་བླངས་པས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་སྤྱད་པས་བུད་མེད་རྣམས་ལ་འབད་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲས་པས་མི་དགེ་བ་སྒྲོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྲ་མས་ནི་གྲོགས་དང་དབྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚིག་རྩུབ་ཀྱིས་ནི་ཡིད་དུ་ མི་འོང་བའི་སྒྲ་ཐོས་པར་འགྱུར་རོ།།ཚིག་ཀྱལ་གྱིས་ནི་ངག་ཅལ་ཅོལ་དུ་འགྱུར་རོ། །བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ནི་འདོད་ཆགས་དྲག་པར་འགྱུར་རོ། །གནོད་སེམས་ཀྱིས་ནི་ཞེ་སྡང་བདོ་བར་འགྱུར་རོ། །ལོག་ལྟས་ནི་གཏི་མུག་བདོ་བར་འགྱུར་རོ། །སླར་ཡང་དེ་ལ་རྨོངས་པར་འགྱུར་རོ།

从根本上生起的执著思维是这样的：有些人被贪等不善根所压制，心被压制后，以强烈的觉知思维而行不善。
从颠倒思维所生的是这样的：有些人虽然想求法，但观待不相应的因，为了后世可意的果而思维后行不善。
其中从根本执著思维所生和从颠倒思维所生的业已作已积集的异熟果报是必定要感受的。
前面三种虽然已作业，但不成为从思维所生的积集业，因此不一定会感受异熟果报。
后面从思维所生的业如果已作则为积集，其异熟果报必定要感受。
造业是行为，积集是习气增长。应当了知在执取识上滋养异熟种子。
对于所说的决定感受的业，决定是造业决定、异熟果报感受决定和时间决定。
其中造业决定是：由前世业的异熟果报决定相续而投生，当时对此决定造作时，不违背那个决定而造作此业。因为如因决定般果相续转变，即使诸佛世尊也不会阻止不造作。
异熟果报感受决定是从思维所生的业，如前所述。
时间决定是现法受等业的时间也是决定的，如此异熟：此由现法受，此由生处受，此由后世受。
其中十不善业道的异熟果报是在诸恶趣中。小、中、大三种，应知是在饿鬼、旁生、地狱中。
等流果报是与各自相应的人身和所受用的资具。从诸恶趣死后转生为人者，杀生、不与取等各自相应的身和所受用不圆满，如此短命、贫穷等如是了知。
增上果报是与各自相应的外在事物不圆满。各自与杀生相应的外在事物庄稼等不圆满，如说由杀生的缘故无威德等如是所说。
一切十不善业道串习依止并多作则生于诸地狱中。在彼处感受异熟后得与人同分时，由杀生而成短命。
由不与取而对受用贪著。由邪淫而对女人有勤苦。由妄语而宣说不善。由离间语而与朋友分离。由粗语而听闻不悦耳声。由绮语而言语散乱。由贪心而贪欲炽盛。由害心而嗔恚炽盛。由邪见而愚痴炽盛。复次于此愚昧。

།དེ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ།།ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་བརྟེན་པས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་སྣུམ་བག་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །མ་བྱིན་པར་བླངས་པས་ནི་མི་བརྟན་ཞིང་ཉམས་པར་བྱེད་པ་མང་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ལོག་སྤྱད་པས་ནི་རྡུལ་གྱིས་ཁེབས་པར་འགྱུར་རོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲས་པས་ནི་དྲི་མི་ཞིམ་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྲ་ མས་ནི་ཁ་བར་འགྱུར་རོ།།ཚིག་རྩུབ་ཀྱིས་ནི་མཐོ་དམན་ཅན་དང་རྩུབ་པ་དང་། སྡིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཚིག་ཀྱལ་གྱིས་ནི་མི་མཐུན་ཞིང་འགྱུར་ལྡོག་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ནི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཕྲ་མོར་འགྱུར་རོ། །གནོད་སེམས་ཀྱིས་ནི་འབྲས་བུ་རྣམས་ངོ་ཚ་བར་འགྱུར་རོ། །ལོག་ལྟས་ ནི་ལོ་ཐོག་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་རྣམས་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་སུའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་དག་ཉིད་དུ་སོ་སོ་དང་མཐུན་པར་ལུས་དང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་སྦྱོར་བའོ། །བདག་པོའི་ འབྲས་བུ་ནི་དེ་དག་ཉིད་དུ་སོ་སོ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་སྦྱོར་བའོ།།ཇི་ལྟར་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱས་པ་ལྟར། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ལྷ་དང་མི་རྣམས་སུ་འབྲས་བུ་གསུམ་ནི་ ཇི་ལྟར་རིག་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་ནི། བདེ་འགྲོ་དང་། ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བ་འཕེན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །འཕེན་པ་ནི་གང་གིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕེན་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་གིས་སྐྱེས་པ་ན། འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་མྱོང་བའོ། །ལས་གཅིག་གིས་ལུས་གཅིག་འཕེན་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །ལས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཚེ་གཅིག་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་བོན་གསོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་གཅིག་གིས་ལུས་དུ་མ་འཕེན་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་རབས་དུ་མའི་རྣམ པར་སྨིན་པའི་ས་བོན་གསོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་གཞི་དུ་མས་ལུས་གཅིག་འཕེན་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །ལས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མང་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་ས་བོན་གསོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་གཞི་དུ་མས་ལུང་དུ་མ་འཕེན་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །མང་པོ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་ཚེ་རབས་ ཕན་ཚུན་བརྒྱུད་དེ་ས་བོན་གསོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་མང་པོ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར། དེ་ལ་གང་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བར་གྱུར་པ་དེ་ཐོག་མར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་འཆི་བའི་དུས་ན་གང་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །ཡང་ན་གང་གོམས་ པར་གྱུར་པའོ།།ཡང་ན་གང་ཐོག་མར་སྤྱད་པ་དེ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་ཞེས་གང་བཤད་པ་ལ་བསོད་ནམས་གང་། གང་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་དགེ་བའོ། །བསོད་ནམས་ མ་ཡིན་པ་གང་།གང་མི་དགེ་བའོ། །མི་གཡོ་བའི་ལས་གང་། གང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་དགེ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་དགེ་བ་ལ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་རྫོགས་ བྱེད་དགེ་བ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འབྱིན་པར་འགྱུར་ལ།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་སྤྱོད་པ་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ས་ངེས་པས་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་གཡོ་བ་མེད་པ་དང་། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་པས་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ ཞེས་བཤད་དོ།།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། རྨོངས་ པ་ནི་གཉིས་ཏེ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རྨོངས་པ་དང་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་རྨོངས་པའོ།

这些是同类果。又由于依止杀生，外在事物将变得少有滋润。由于不与取，将变得不稳固且多有损坏。由于邪淫，将为尘垢所覆。由于妄语，将变得气味不好。由于离间语，将变得有裂痕。由于粗语，将变得高低不平、粗糙及有罪过。由于绮语，将变得不调和且多变。由于贪心，果实将变得微小。由于害心，果实将变得令人羞耻。由于邪见，庄稼将无果实。这些是增上果。
十善业道的异熟果是生于天人中。等流果是在彼等中随各自相应而结合身体及受用。增上果是在彼等中随各自相应而结合外在事物。
如同建立不善业道的异熟果等三果一样，有漏善业道的三果也应当如理配合于天人中。应当了知善业与不善业是投生善趣与恶趣的引业和圆满业。引业是能引异熟的业。圆满业是生起后能感受可意与不可意的业。
有单一业引单一身的业，因为业的一刹那仅能滋养一世的异熟种子。有单一业引多身的业，因为在彼时能滋养多世的异熟种子。有多业引单一身的业，因为多个业刹那能反复滋养种子。有多业引多身的业，因为多业互相观待而于多世相续滋养种子。
具有多业的众生如何次第感受异熟？其中最重的业首先成熟。或者临终时现前的业。或者串习的业。或者最初造作的业最先成熟。
关于所说的福业、非福业与不动业，何为福业？是与欲界相应的善业。何为非福业？是不善业。何为不动业？是与色界、无色界相应的善业。为何说与色界、无色界相应的善业为不动业？如同欲界众生的圆满善业能在他处感异熟，而色界、无色界则不然，因为由界定而出生果报。因此，由于出生异熟不动摇，且是等持地，故说为不动业。
关于所说'以无明为缘的福、非福及不动行'，如何是福、非福及不动行从无明缘而生？愚痴有二：对异熟果的愚痴和对真实义的愚痴。

།འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རྨོངས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་རྨོངས་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་། མི་གཡོ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རྨོངས་པ་ནི་མི་ དགེ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་དག་གིས་ནི་གཅིག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་མ་རིག་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་རྨོངས་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་མི་གཡོ་བ་ རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་གོ། །དེ་ལ་རྨོངས་ན་དགེ་བའི་སེམས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་བག་ལ་ཉལ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་དབང་གིས་དེ་དག་ཁམས་གསུམ་པ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་བསོད་ནམས་དང་མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སློང་བར་བྱེད་དོ།།བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་རྨོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བཤད་དོ། །སྲོག་གཅོད་ པ་ལ་ནི་ཆགས་པ་དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་སྦྱོར་ཏེ། ཞེ་སྡང་གིས་ནི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ངག་རྩུབ་མོ་དང་གནོད་སེམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཤ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་རྣམས་ནི་ཆགས་པ་སྦྱོར་བའོ། །ཞེ་འགྲས་པ་ལ་ལན་ལྡོན་པ་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་སོ། ། མཆོད་སྦྱིན་རྣམས་ལ་གཏི་མུག་གིས་སྦྱོར་རོ། །ཞེ་སྡང་གིས་ནི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དེ་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་སེམས་ཅན་གསོད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ངག་རྩུབ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ནི། ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི མུག་གིས་སྦྱོར་ཏེ།ཆགས་པས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བར་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། བརྣབ་སེམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པས་སྦྱོར་ཞེ་ན། དེ་ལ་བརྣབ་སེམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་གཞན་ གྱི་ནོར་དང་ཡོ་བྱད་བདག་གིར་བྱེད་པར་ངེས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ལ་གཞན་གྱི་ནོར་དང་ཡོ་བྱད་དེ་ཉིད་འདོད་པར་གྱུར་ན་དེ་དག་བདག་གིར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཆགས་པས་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཇི་སྟེ་འདི་ཡིར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་སྦྱོར་རོ། །ཇི་ སྟེ་གཞན་གྱིས་བདག་གིར་བྱས་ཀྱང་ཉེས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ན་གཏི་མུག་གིས་སྦྱོར་བར་ལྟ་བར་བྱའོ།།གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་སྦྱོར་ཏེ། གསུམ་པོ་དག་ལ་གང་ཡང་རུང་བ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ དོ།།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ཇི་ལྟ་བར། ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་འཁྱལ་བ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །བརྫུན་ནི་མཐོང་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་སྦྱོར་ཏེ། གཏི་མུག་གིས་མཐར་ཕྱིན་ པར་བྱེད་དོ།།ལས་ཐུན་མོང་པར་ཡང་བཤད། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་ཡང་བཤད། སྟོབས་དང་ལྡན་པར་ཡང་བཤད། མཐུ་ཆུང་བར་ཡང་བཤད་པ་ལ་ཐུན་མོང་བ་གང་། གང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གང་། གང་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་ པར་འབྱེད་པའོ།།ཡང་གང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕན་ཚུན་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་གྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །ཕན་ཚུན་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡང་ཐུན་མོང་པའི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕན་ཚུན་ དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་གང་སེམས་ཅན་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་ཕན་ཚུན་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྙེད་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

对于果报成熟迷惑的是不善业行生起。对于真实义迷惑的是福德和不动业。其中对于果报成熟迷惑而生起不善业行者，由于他们不是单纯的烦恼性无明，若有无明则对于果报成熟无有确信的正见之机会。
对于真实义迷惑是福德和不动业者，真实义即是四圣谛。对此迷惑时，即使有善心，未见谛者也会随眠相随。由此，他们对三界是苦的真实性未能如实了知，因此会引发导致再有的福德和不动业行。见谛者则不如是，因为无有对真实义的迷惑。因此说彼等是从其因所生。
杀生是由贪、嗔、痴而造作，以嗔心而究竟。如同杀生，恶口和害心也是如此。其中因为想要肉等而造作是贪欲所致。报复怨敌是嗔恚所致。祭祀是愚痴所致。以嗔心而究竟，因为若无残忍心是不可能杀害众生的。如是恶口等也应当如理配合。
不与取是由贪、嗔、痴而造作，以贪欲而究竟。如同不与取，邪淫和贪心也是如此。贪心等是如何由贪等造作呢？其中贪心业道是决定将他人财物据为己有，如是所说，若贪求他人财物，为了据为己有而造作，因此安立为贪欲造作。
若想'愿其不得'，则是嗔恚造作。若想'他人据为己有也无过'，则应视为愚痴造作。其他也应当如是配合。
妄语是由贪、嗔、痴而造作，以三者任一而究竟。如同妄语，离间语和绮语也是如此。妄语是由见而生起贪、嗔、痴造作。邪见也是由贪、嗔、痴造作，以愚痴而究竟。
业有共同所说，不共同所说，有力所说，微弱所说。何为共同？即是分别器世间。何为不共同？即是分别有情世间。又所说众生互相依止而生起者，众生有互相依止而生起的业。互相依止生起也应知是共同业，由此众生互相生起心和心所为因。
如是除彼众生外，其他众生的色等互相观看等受用，是难以获得的。

།སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་གང་། གཉེན་པོའི་སྟོབས་ ཅན་གྱི་གང་ཟག་གིས་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བའི་ལས་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉེན་པོའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས།གང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའམ། གང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་མྱོང་བར་མི་ འགྱུར་བ་སྟེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་ནི།གཉེན་པོའི་ལས་སྟོབས་ཅན་གྱི་གཉེན་པོའི་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་འཕངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གཉེན་པོ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་ དང་།སེམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཉེན་པོ་སྟོབས་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་ལས་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བ་ནི་མི་དགེ་བ་ལས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་བལྟའོ། །འདི་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ སེམས་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པས་ཚད་མེད་པ།རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་གང་ཚད་དུ་བྱས་པའི་ལས་དེས་དེ་ཁྲིད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དེ་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེས་དེ་བགྲང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གཉེན་པོ་མཐུ་ཆུང་བའི་གང་ཟག་གི་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བའི་ལས་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ དང་།གང་ཡང་སེམས་པ་ལས་གྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་པ་དེ་མ་སྤངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་དེ་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་འདིར་ནི་མདོར་དགོངས་པའོ། །གཉེན་པོ་མཐུ་ཆུང་བའི་མི་དགེ་བ་ནི། དགེ་བས་སྟོབས་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ ངེས་པར་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་མ་སྤངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་མི་དགེ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ སོགས་པའི་འཁོར་མང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་སྔོན་གོམས་པར་བྱས་པ་དང་། དེ་ཡང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེས་རྒྱུད་ལ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གནས་ལ་གནས་པ་དང་། ནར་སོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་དད་པ་དྲག་པོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲུབ་ཏུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའོ།།གཉེན་པོས་སྦྱང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞིང་དང་མ་བསོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ཀྱང་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་པ་ ལ་སོགས་པའོ།།ཡང་རྣམ་པ་དགུས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཞིང་དང་དངོས་པོ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། གྲོགས་དང་། ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོས་ཀྱང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ སྟོབས་དང་མི་ལྡན་པའི་ལས་སོ།།རྣམ་པ་དགུ་པོ་དེ་རྣམས་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཞིང་ནི་གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་གནས་ཞིང་དུ་གྱུར་བའོ། །དངོས་པོ་ནི་གལ་ཏེ་སྦྱིན་པའི་དངོས་པོ་གྱ་ནོམ་ཞིང་མང་བར་འགྱུར་བའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྦྱིན་པ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྟོབས་དང་ལྡན་ ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་པས་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གནས་ནི་བསོད་ནམས་བྱེད་པ་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་བྲལ་བར་གྱུར་བའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དད་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །བསམ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པར་གྱུར་པའོ། །གྲོགས་ནི་དེ་ ལས་གཞན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་གྱུར་བའོ།།ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་ནི། ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱས་པར་གྱུར་པའམ་རྗེས་སུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པའོ། །སྐྱེ་བོ་མང་པོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་གིས་ཀྱང་བྱས་པར་གྱུར་ལ། གཞན་དག་ཀྱང་བྱེད་དུ་བཅུག་པའོ།

具有力量的业是什么？具有对治力的补特伽罗所生起的不善业，由于生起对治力，本应感受地狱果报的业，将在现法中感受，或者本应在现法中感受的业将不再感受。相违品的业，应当观察为具有对治业力的对治业，虽然相违品已投射果报，但由于对治力而转变为其他。如是，应当观察从对治所生的业和从思所生的一切善业都具有力量。
从具力对治所生的善业思应观察为比不善业更具力量。关于这一点，世尊说及圣声闻心善修无量广大者：'凡是有限量的业，不能牵引他，不能令他安住，不能成为他的数量。'
若是对治力微弱的补特伽罗所生起的不善业，以及从思所生的业中决定成熟的异熟果报未断未知者，即是具有力量的，这里是依经而说。对治力微弱的不善业，善业更具力量。其中善业与不善业决定成熟而未被圣道断除的一切，无差别地称为具有力量。
又，与贪欲相应的不善业，与欲相应的不善业本性具有力量，因为烦恼和随烦恼等眷属众多的缘故。若是先前串习的业也具有力量，因为已熏习相续的缘故。若是住于处所和成熟者们的业具有力量，因为有强烈的执著和信解的缘故。
具有不般涅槃法者所造作的不可成就业，本性具有力量，因为不能被对治所净除。如田地和不敬等。由心的造作也应了知为具力之业，如发大菩提愿等。
又应以九种相了知具力之业：田地、事物、自性、处所、作意、意乐、助伴、数数行作以及众多有情。与此相反即是不具力之业。
此九种相是具力之业，即：田地是指若成为具功德的福田；事物是指若布施物殊胜且众多；自性是指持戒比布施更具力量，修行比持戒更具力量等；处所是指若造福者成为离贪者；作意是指若具有强烈信心的作意；意乐是指成为涅槃的意乐；助伴是指为其他福业事所摄持；数数行作是指反复多次实行或随后观察；众多有情是指自己行持且令他人行持。

།བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་སུ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ལས་བྱེད་ཅིང་སོག་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་ན།དེ་ལྟར་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཡང་དག་པར་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཐར་དབྱུང་བའི་སྐབས་ ཀྱང་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདིར་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་བཀག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།ཡང་སུ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སོག་པ་དེ་ལྟར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིང་ ཡང་དག་པར་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་མཐར་དབྱུང་བའི་སྐབས་ཀྱང་སྣང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་ཇི་ལྟར་བྱས་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས། སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་ཤིང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཅས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཡོངས་སུ་བསྲུངས་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའང་དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་ཤིང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཅས་པར་མྱོང་ན་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་བསྲུངས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདེ་བ་དང་བཅས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཅས་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་ བྱས་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱོང་ན་ནི་དེ་སྤོང་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་དག་པར་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཐར་དབྱུང་བའི་སྐབས་ཀྱང་མི་སྣང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ ཚངས་པར་སྤྱོད་པས།གནས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་བདེ་བ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ནི་བདེ་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་འགྱུར། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་བཅས་ པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་ནི་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀག་གོ།།ཡང་བདེ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་ནི་གནང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་གྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་།དེ་ལ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་བདེ་བ་ནི་གནང་བའོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་ལ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་ནི་གནང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་ མ་ཡིན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ལ། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་ནི་གནང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ མ་ཡིན།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འདིར་དགོངས་པའོ། །ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྡོམ་པའི་ལས་དང་། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ལས་དང་། སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ལས་སོ། །སྡོམ་པའི་ལས་གང་། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའོ།

世尊说道：'若有人说，此人如何造业积累，即如何感受异熟果报，若是如此，则不能住于梵行，不能真实灭尽痛苦，也不见有出离痛苦的机会'，对此所说的意趣是：世尊在此否定了乐业感受乐报。
同样，对于苦业感受苦报，以及非苦非乐业感受非苦非乐报也是如此。
又有人说：'此人如何感受业报，即如何感受异熟果报，若是如此，则能住于梵行，能真实灭尽痛苦，也能见到出离痛苦的机会'，那么为何说不能住于梵行呢？
因为具有强烈烦恼者经过观察后，为了守护戒律而忍受痛苦及不悦。若异熟果报也同样要感受痛苦和不悦，则守护戒律将变得毫无意义。
若与他人妻子等发生关系时感受快乐和愉悦而破坏戒律，如果其异熟果报也是如此感受，则断除此行为将变得毫无意义，这样就不能住于梵行。
为何说不见真实灭苦和出离痛苦的机会呢？因为其因即住于梵行的异熟果报是痛苦的缘故。
如此则乐业的异熟果报必定是乐的，苦业的必定是苦的，非苦非乐业的必定是非苦非乐的，这种决定性在此被世尊否定了。
而是允许具乐且将感受乐的异熟果报为乐，将感受苦的为苦，将感受非苦非乐的为非苦非乐。
对于具乐的善业与不善业，随其所应，后世将感受乐、苦、非苦非乐的异熟果报是允许的。
具苦且将感受乐的异熟果报为乐是允许的。将感受苦的为苦，将感受非苦非乐的为非苦非乐。
具非苦非乐且将感受乐的异熟果报为乐是允许的。将感受苦的为苦，将感受非苦非乐的为非苦非乐。这就是此处的意趣。
业的分类有：律仪业、不律仪业、非律仪非不律仪业。什么是律仪业？包括别解脱戒所摄、禅定律仪所摄、无漏律仪所摄。

།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པའི་ལས་གང་། རིས་བརྒྱད་དེ། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་སློབ་མའི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་ཚུལ་མའི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་བསྙེན་མའི་སྡོམ་པ་དང་། བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པའོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སྡོམ་པ་གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་།ཉེས་བར་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་དང་། འདོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སྡོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་ནས་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པའི་བར་དུའོ། །ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་དང་། འདོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་དེ་འདྲ་བ་དེ་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། མི་ཚངས པར་སྤྱོད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མའི་སྡོམ་པ་གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་།ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་གྱི་འདོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འདིའི་སྡོམ་པ་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ། འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་ གཡེམ་པ་སྤོང་བ་རྣམ་པར་གཞག་གི་།མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་གང་ཟག་ཇི་ལྟ་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་།ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། འདོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་ཡང མ་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་འདིའི་སྡོམ་པ་ནི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པར་བརྟགས་ཏེ། རིམ་གྱིས་ནི་དེ་གཉི་ག་ལ་སོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བསྙེན་བསླབ་པའི་གཞིའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་སློབ་ན་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱ་བའམ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱ།ལྡན་པར་ཡང་རིག་པར་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་གཞིར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཟ་མ་དང་མ་ནིང་རྣམས་ལ་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་བཀག་གམ། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་མ་བཀག་།དགེ་བསྙེན་ཉིད་ནི་བཀག་སྟེ། དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མའི་ཕྱོགས་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྙེན་ བཀུར་བྱ་བའི་འོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཟ་མ་དང་མ་ནིང་གཉིས་ལ་ནི། དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མའི་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བའི་འོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགེ་བསྙེན་ཉིད་ནི་བཀག་པ་བཞིན་དུ་མཚན་གཉིས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་ སྤྱོད་པས་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལག་སྙེན་བཀུར་བྱ་བའི་འོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེ་དག་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བཤད་དོ། །མ་ནིང་ནི་ལྔ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་མ་ནིང་དུ་གྱུར་བ་དང་། མ་ནིང་ཕྲག་དོག་ཅན་དང་། མ་ནིང་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་། བླུགས་པའི་མ་ནིང་དང་། ཉམས་པའི་མ་ནིང་ངོ་། །བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་ པ་གང་།།འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀུན་ནས་སློང་བ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་འཇོམས་པའི་དུས་ན་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སྤོང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྤོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀུན་ནས་སློང་བ་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གནོན་པའི་གཉེན་པོས་ས་བོན་བཅོམ་པས་འདོད་པ་དག་ལས་འདོད ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་སྤོང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རིང་དུ་བྱེད་པའི་གཉེན་པོས་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀུན་ནས་སློང་བ་དེ། དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ས་བོན་ཤིན་ཏུ་འཇོམས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་ ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་གང་། བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

别解脱戒的种类有哪些？有八种，即：比丘戒、比丘尼戒、式叉摩那戒、沙弥戒、沙弥尼戒、优婆塞戒、优婆夷戒和近住戒。
出家戒是针对什么样的人而建立的？是针对远离恶行和远离欲望的人而建立的。出家戒有五种，即从比丘尼戒到沙弥戒。是针对远离恶行和远离欲望的人而建立的，也就是说，这样的人终身远离杀生等恶行以及不净行。
优婆塞和优婆夷戒是针对什么样的人而建立的？是针对远离恶行的人而建立的，但不是远离欲望的人。因此，这种戒律是终身远离邪淫而建立的，但不是远离不净行。
近住戒是针对什么样的人而建立的？既不是远离恶行的人，也不是远离欲望的人。因此，这种戒律是为了一日一夜受持近住戒而设立的，目的是为了逐渐达到前两种境界。
如果优婆塞只学习部分学处，应当理解为具有优婆塞戒还是不具有？应当理解为具有，但也应当说明这是破戒的基础。
是否禁止黄门和阉人受持优婆塞戒？禁止他们成为优婆塞，因为他们不适合依靠比丘和比丘尼两部而受到供养。就像黄门和阉人因为不适合依靠比丘和比丘尼两部受供养而被禁止成为优婆塞一样，双性人也是如此，因为他们具有男女两种烦恼而不适合依靠两部受供养，所以没有单独说明。
阉人有五种：生来即为阉人、嫉妒型阉人、半月型阉人、人工阉人和伤损阉人。
什么是禅定戒？当以对治力降伏引发破戒的烦恼种子时，离欲界贪而断除的，以及离初禅贪、离第二禅贪、离第三禅贪而断除的。通过对治力降伏欲界中贪著等烦恼和随烦恼的种子，以离欲界贪而断除破戒。
应当了知，通过远离对治力断除直至第三禅的贪著时，彻底断除引发破戒的种子。离第四禅贪时，因为无色界中没有色法，所以应当了知不建立戒律。
什么是无漏戒？是见道时所断除的无漏作意。

།སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་གང་། སྡོམ་ པ་མ་ཡིན་པ་ཤན་པ་དང་།བྱ་གག་གསོད་པ་དང་། ཕག་གིས་འཚོ་བ་དང་། ཉ་པ་དང་། རི་དགས་ཀྱི་རྔོན་པ་དང་། བྱ་པ་དང་། རི་བོང་རྒྱས་བཤོར་བ་དང་། ཆོས་རྐུན་པ་དང་། གཤེད་མ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་འཛིན་པ་དང་། སྦྲུལ་གྱིས་འཚོ་བ་དང་། བཙོན་བསྲུངས་པ་དང་། ཉན་རྣ་བྱེད་པ་ དང་།གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་གི་ལས་སྐྱེས་པས་སམ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ལས་སྤྱད་པར་ངེས་པར་བྱས་སོ། །ཤན་པ་ནི་གང་དག་ཕྱུགས་རྣམས་བསད་ནས་འཚོ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །བྱ་གག་གསོད་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་བར་ བྱའོ།།གླང་པོ་ཆེ་འཛིན་པ་ནི་གང་དག་ནགས་ནས་གླང་པོ་ཆེ་བཟུང་ནས་འདུལ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །སྦྲུལ་གྱིས་འཚོ་བ་རྣམས་ནི་གང་དག་སྦྲུལ་བཟུང་ནས་རྩེ་བས་འཚོ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །ཉན་རྣ་བ་ནི་གང་དག་གཞན་དག་ལ་ཕྲ་མས་གནོད་པར་བྱས་ནས་འཚོ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་ལས་སྐྱེས་ པས་སམ།ཡང་དག་པར་བླངས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རིགས་སམ་གཞན་གྱི་རིགས་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གི་ལས་སྤྱད་པར་ངེས་པར་བྱས་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་སྦྱོར་བ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། དེ་དག་གི་ལས་སྤྱད་པར་ངེས་པར་བྱས་པ་ནི། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་། སྡོམ་པའང་མ་ཡིན། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའང་མ་ཡིན་པའི་ལས་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ངག་སྙན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཁུ་ཚུར་དང་། ཐལ ལྕག་ལ་སོགས་པའི་ལས་ནི་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན།སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་གང་། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པོ་དག་གི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ ལས་གང་།གང་མི་དགེ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་གང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པོ་ལས་གོང་མའི་དགེ་བའོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་གང་། གང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱམས་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་།གནོད་པར་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཇི་ལྟ་བར། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ ལངས་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་བསམ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོས་སྦྱར་བས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པའོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི། ཚེ་གང་ལ་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ལ་གང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའོ། །སྐྱེས་ནས་ མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་གང་།གང་ཚེ་ཕྱི་མ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ལས་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གཞན་ཡང་ཡིན་ནོ། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི། གང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཚེ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ ལྟར་མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ལས་རྣམས་སོ།།གང་གིས་མཚམས་མེད་པ་གཅིག་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་མ་ཐག་པར་རིགས་ན། དེ་གང་གི་མང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅིག་ཅར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མཚམས་ མེད་པ་དུ་མ་བྱེད་པའི་ལུས་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་གནོན་པར་མངོན་པར་འགྲུབ་ལ་ཆད་པ་མང་ཞིང་།མི་བཟད་པ་སྣ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་ཚོར་བ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྩོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་རྣམ་པར་ གཞག་གི།དེ་ཙམ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྩོམ་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ།

什么是非律仪？非律仪是指屠夫、捕鸟者、养猪者、渔夫、猎人、捕鸟人、捕兔人、盗贼、刽子手、驯象师、耍蛇人、狱卒、间谍、害人者等的行为。
这些是由他们的业所生或自愿受持的，即确定从事这些业。
屠夫是指那些以宰杀牲畜为生的人。捕鸟者也是同样类推。驯象师是指那些从森林中捕获大象并驯服它们的人。耍蛇人是指那些捕蛇玩耍为生的人。间谍是指那些以挑拨离间害人为生的人。
由他们的业所生或自愿受持，其中'所生'是指出生于该种姓或其他种姓的次第。确定从事这些业是指以身语加行为前提，确定从事这些业，称为非律仪。
什么是非律仪非不律仪？非律仪非不律仪是指既非律仪又非非律仪的善业或不善业。如前所说，不具有律仪和非律仪的布施、爱语等，以及拳打、掌掴等业，称为非律仪非不律仪。
什么是感受乐报的业？是欲界和前三禅天的善业。
什么是感受苦报的业？是不善业。
什么是感受不苦不乐报的业？是三禅以上的善业。
什么是现法受业？是现世成熟的业，如对从慈心定出定者行善或作恶所生的业，如同慈心定一样，对从无烦恼定、灭尽定、预流果、阿罗汉果出定者，以及对佛陀等僧众也是如此。或者是以极强烈的意乐造作善不善业。现法受业是指在此生中所造、此生中成熟的业。
什么是生受业？是下一世成熟的业，如五无间业。其他善不善业也可能是。生受业是指紧接着下一世感受的业，如五无间业。
如果造一无间业其果报紧接着成熟，那么造多个无间业的人如何感受这些果报呢？会同时感受所有果报。即造多个无间业者的身体会遭受极大折磨，受多种难忍的各种痛苦，由此产生极多的感受。这些现法受等的安立是依据开始造业而言，而非仅依据感受时间而言。在此生中开始成熟的业即是现法受业。

།གང་དེ་མ་ཐག་པའི་ཚེ་ལ་རྩོམ་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །གང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཚེ་ཐལ་ནས་རྩོམ་པ་དེ་ནི་ལན་ གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་དེ་ལྟར་བྱས་ན་ནི་ཀྱི་ཧུད་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་རྟོག་པ་བརྗོད་པ་ལས་མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ཡང་དང་ཡང་འཆི་འཕོ་ཞིང་སྐྱེ་བར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།ལན་གྲངས་གཞན་ ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་གང་།གང་དེ་ཕན་ཆད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའོ། །གནག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལས་གང་། གང་མི་དགེ་བའོ། །གནག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནག་པའི་ལས་ནི་མི་དགེ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཀར་ལ་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་དཀར་བའི་ལས་གང་།ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བའོ། །གང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དཀར་གནག་ཏུ་འགྱུར་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་གནག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། གང་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་འདྲེན་མ་སྟེ། དེའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གཅིག་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ་མི་དགེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལ་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་ངེས་པར་དེ་གཉི་ག་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་བསམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་གཅིག་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་འདི་ལྟར་དགོངས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་གཉི་ག་ནག་པོ་དང་དཀར པོ་ཉིད་དུ་འདྲ་བར་གྱུར་བས་དེ་ལྟར་ནག་པོ་དང་དཀར་པོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།བསམ་པས་གནག་ལ་སྦྱོར་བས་དཀར་བའམ་སྦྱོར་བས་གནག་ལ་བསམ་པས་དཀར་བའོ། །དེ་ལ་བསམ་པས་གནག་ལ་སྦྱོར་བས་དཀར་བ་ནི། དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་གཞན་དག་ལ་སླུ་བར་འདོད་ན་དེ་དག་ ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་མཚན་མར་བསམས་ནས་སྦྱིན་པ་ནས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་བར་དུའོ།།སྦྱོར་བས་གནག་ལ་བསམ་པས་དཀར་པོ་ནི། དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་བུའམ་སློབ་མ་མི་ཕན་པ་བཟློག་པར་འདོད་ཅིང་ཕན་པ་ལ་སྦྱོར་བར་འདོད་ནས་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ལུས་དང་། ངག་དྲག་ཏུ་བྱེད་ པའི་ཚེ་དེ་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ།།མི་གནག་ཅིང་དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ལས་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ལས་གང་། སྦྱོར་བ་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་སོ། །སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་མི་གནས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཀར་བ་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་འཁོར་བ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།འདིར་མི་གནག་ཅིང་དཀར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་སོ། །དེ་བས་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་བཅོམ་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ངོ་བོ་ ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡོན་པོ་དང་།ཉེས་པ་དང་། རྙོག་མ་དང་། གཙང་བ་དང་། ཐུབ་པ་པ་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། དེ་ལ་ཡོན་པོ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དྲང་པོའི་ལམ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་འབྱུང་བའི་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཉེས་ པ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་གང་གིས་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་དེ་དང་།དེ་འདྲ་བའི་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ལས་འབྱུང་བའོ། །རྙོག་མ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་དད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ མ་དད་པའི་རྙོག་མས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་རྟག་པ་དང་། ཆད་པའི་མཐར་ལྷུང་སྟེ། དབུ་མའི་ལམ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཡོན་པོའོ། །སྐུར་པའི་ལྟ་བས་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྡང་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ ལྟ་བས་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ།བདག་མེད་པ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རྙོག་མ་ཞེས་བྱའོ།

凡是当下即刻所作的业，即是生后即受报的业。凡是当下生起后过去所作的业，即是余生受报的业。如此则与'呜呼心'这一分别念所说的五无间业的异熟果报，在地狱中反复死亡转生而受报的说法相符合。
什么是余生受报的业？即是从此以后成熟的业。什么是黑业异熟的业？即是不善业。黑业异熟黑业即是不善业，因为是有烦恼和异熟的缘故。什么是白业异熟白业？即是三界的善业。即是无烦恼的业。
什么是黑白业，异熟黑白业？即是与欲望相应的杂业，也就是其善业与不善业的意思。
若问：如何一个业既成为善业又成为不善业？对此，并非说在进入的刹那确定说是两者，而是说与思维相应的加行为一，应当知道这是如此意趣。由于两者都相同是黑与白性，因此如此安立为黑与白性。
即是思维为黑而加行为白，或加行为黑而思维为白。其中思维为黑而加行为白是指，比如有人想要欺骗他人，为了取得他们的信任而行布施乃至出家等。加行为黑而思维为白是指，比如有人想要遮止孩子或弟子的不利，欲令趣入利益，以慈悲心而严厉对待身语时，由此而生烦恼。
什么是非黑非白无异熟而能尽业的业？即是加行道和无间道中的无漏业。因为加行道和无间道是对治断除的缘故。
其中非黑是因为无烦恼垢染的缘故。白是因为完全清净的缘故。无异熟是因为违背轮回的缘故。能尽业是因为真实转变的缘故。
此中非黑而白等三种即是无漏业。因此无漏是因为不受异熟果报而完全断除。因此无差别地，此无漏业一切都是依据断除、随顺、自性的力量而安立为歪曲、过失、污浊、清净、寂默，应当如是依次了知。
其中歪曲是指身语意业阻碍正直道圣八支道的生起。过失是指以身等业，于厌离心相续中生起如是障碍业。污浊是指依外道见的身等业，因为被对佛教信心的违品不信的污浊所摄持的缘故。
另一种说法，堕入常见和断见，因为不符合中道故为歪曲。为诽谤见所摄持，因为极其嗔恨清净安立故为过失。为身见所摄持，因为阻碍唯无我见故称为污浊。

།གཙང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། ལྟ་བ་དྲག་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྟ་བ་ལོག་པར་ ཞུགས་པའི་དྲི་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐུབ་པ་ལ་ནི་གང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པའི་ལས་གང་། དེའི་གཞི་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། དངོས་པོ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཞི་ནི་མ་ ཆགས་པ་དང་།ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པའོ། །ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བའོ། །དངོས་པོ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ན་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན། ཕྱིར་ཞིང་སྦྱིན་པ་དང་། ཕྱོགས་ མི་འབྱེད་པར་སྦྱིན་པ་དང་།འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་སྦྱིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ལ་སྦྱིན་པ་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཕྱིར་ཞིང་སྦྱིན་པ་སྟོན་ཏེ། དེའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་གྱུར་བས་ཡང་དང་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་སྦྱོང་རྣམས་དང་ བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་གཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱོགས་མི་འབྱེད་པར་སྦྱིན་པ་སྟོན་ཏེ།འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟའ་བ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྦྱིན་པ་སྟོན་ཏེ། བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོ་བྱད་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་རུལ་ཞིང་དྲི་མ་མེད་ པའི་གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་མི་གནས་པར་སྦྱིན་པ་དང་། རྒྱ་ཆེར་སྦྱིན་པ་དང་། དགའ་བས་སྦྱིན་པ་དང་། ཕྱིར་ཞིང་སྦྱིན་པ་དང་། སྣོད་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། འཁོར་དང་། གློ་བུར་དུ་འོངས་པ་ལ་ལེགས་པར་བགོས་ཏེ་སྦྱིན་པས་སྦྱིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། ལྷུག་པར་གཏོང་བ་དང་། ལག་པ་བརྐྱང་པ་དང་། གཏོང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཅན་དང་། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལེགས་པར་འགྱེད་པ་ལ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་མི་གནས་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར བྱའོ།།མི་གནས་པར་སྦྱིན་པ་ནི། སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་བསྔོ་བ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གནོད་པས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་ལས་ཕྲོགས་པ་མ་ཡིན་ པ་དང་།སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མ་རུལ་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རུང་བ་དང་། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཆོས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལྡང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི། སྦྱིན་ པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གནོད་པས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་སྟོན་ཏོ།།གནོད་པས་གྲུབ་པ་ནི་ལྡང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་གནས་ན་འདུག་ཅིང་གཞན་གྱིས་བཅོལ་བ་བསྙོན་པས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལག་དར་བའི་མཐུས་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ གཞན་ལས་ཕྲོགས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟོན་ཏོ།།གཞན་ལས་ཕྲོགས་པ་ནི་ལག་དར་བའི་མཐུས་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཤ་ཐང་བར་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་ཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྡུལ་དང་དྲི་མས་མ་ཕོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མ་རུལ་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པ་སྟོན་པ་སྟེ། རྡུལ་དང་དྲི་མས་མ་ཕོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤངས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རུང་བ་སྟོན་ཏེ་མཚོན་ཆ་དང་། དུག་དང་། ཆང་ལ་སོགས་པ་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི། སྦྱིན པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཆོས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་སྟོན་ཏོ།

清净是指以极其清净的戒律所摄持，以及以正见所摄持的身语意业，因为断除了戒律和邪见的污垢。
于佛陀而言，有学和无学的身语意业都是无漏的，因为这是诸佛的事业。
布施业是什么？应当了知其基础、动机、对境和本质。基础是无贪、无嗔、无痴。动机是与这些相应的感受。对境是布施的物品。本质是空性中的身业和语业。
如何是圆满布施？因为是反复布施、不分别布施、圆满所求而布施。应当了知这些是就布施圆满而言，其中'成为施主'是说明反复布施，因为以此为习性而一再布施。
'对沙门和婆罗门珍重'等是说明不分别布施，因为对一切所求无差别而布施。'布施饮食'等是说明圆满所求布施，因为随顺意愿而施舍一切无腐坏无污垢的资具。
又应当了知以无住布施、广大布施、欢喜布施、反复布施、对法器布施、对眷属和客人善加分配布施而成为圆满布施。
'慷慨布施、伸手布施、喜爱布施、具有供养方式、圆满加行、喜爱善加分配布施'，这些应当依次了知为无住布施等的同义词。
无住布施应当了知为不回向于轮回和受用。
如何了知布施物的圆满？因为布施物不是以损害而获得、不是从他人夺取而得、不腐坏无污垢、适宜、以法获得。
就布施物圆满而言，'以精进获得'说明布施物不是以损害而获得。以损害获得的不是以精进所得，因为是居于自处而以欺诈他人委托物而获得。
'以手力成办'说明布施物不是从他人夺取而得。从他人夺取的不是以手力成办，因为是以各种方式使他人疲惫而夺取。
'未被尘垢染污'说明布施物不腐坏无污垢，'未被尘垢染污'是'断除'的同义词。
'如法'说明布施物适宜，因为断除武器、毒药、酒等不适宜的物品。
'以法获得'说明布施物是以法成办。

།གཞལ་བ་ལས་གཡོ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལོག་པས་འཚོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་ཉམས་པས་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡོམས་པ་ཡིན། ངེས་པར་འཕྱིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐར་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་སྟེ། དེ་ནི་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ན་ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན། མ་སྨད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྨད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལྔ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགེ་སློང་གི་སྐྱོད ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ལྔ་ནི་གསོད་པའི་ས་དང་།སྨད་འཚོང་མའི་གནས་དང་། ཆང་འཚོང་མའི་ཁྱིམ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་། གདོལ་པའི་ཁྱིམ་སྟེ་ལྔའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆུང་ངུ་ཙམ་རྣམས་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་བལྟ་བ་ཡིན། ཤིན་ཏུ་གུས་པར་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་དང་། རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་བསམ་པ་དྲག་པོས་སློབ་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆུང་ངུ་ཙམ་རྣམས་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་སློབ། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལ་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསླབ་པ་རྣམས་བླངས་ནས་སློབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལ་སློབ་ཅེས་བརྗོད་དོ། །འདི་མན་ཆད་དུ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བརྩམས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་གཞན་དུ་ལུས་དང་ངག་གིས་བསྡམས་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་བསྟན་པ་དེའི་དོན་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱད་པ་བསྡམས་པ་ཡིན། ཤེས་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་གནང་བ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་ལེགས་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ ལྟར་ན་ལུས་དང་ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན།ལྟུང་བས་མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟུང་བས་མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཆུད་མི་གཟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དག་ཡིན། འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རིམ་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཐག་བསྲིང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དགེ་བ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ཏུ་དགེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན། དེ་ སྨོན་ནས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྲིད་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་བསྔོ་བས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གནོད་པ་མེད་པ་ཡིན། གཞན་ལ་བརྙས་ཐབས་མི་བྱེད་ཅིང་འགྲོགས་ན་ བདེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་ལ་བསྟོད་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་ཁྱད་དུ་གསོད་ཅིང་འགྲོགས་ན་མི་བདེ་བས་ཞེར་འདེབས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་འབྱོར་བ་ཡིན། དགེ་བ་མི་བཅོམ་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་འཆབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་ཉེས་པ་མཐོལ་ཞིང་ཡོན་ཏན་འཆབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ན་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཐབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ཉེ་བར་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་བྱ་བའི་འོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于完全断除了欺诈、不正当谋生等行为而成就。怎样是具足戒律？由于随护已正受之戒律。由于未失坏而具足戒律。怎样是别解脱律仪所摄？由于是决定出离之戒律。为解脱而受持之律仪即是别解脱律仪，此即是从轮回中决定出离。
怎样是轨则与行处圆满？由于是无过失之戒律。轨则圆满是由于行为等未受圣者呵责。行处圆满是由于断除五种非行处，比丘五种非行处即是：屠宰场、妓女住处、酒家、王宫、旃陀罗家等五处。
怎样是于微小罪中亦见怖畏？由于是极为恭敬学习之戒律。由于以猛利意乐学习制罪与性罪，故于微小罪亦见怖畏。
怎样是学习已受持？由于是圆满学习诸学处之戒律。由于受持后圆满学习诸学处，故称为正受而学习学处。
此下当宣说世尊于他经中所说'身语防护'等之义。怎样是防护身语诸行？由于正知所摄持。由于如所许可，于行止等先发心而善加行持。
怎样是身语圆满？由于罪过不损害。由于罪过不损害即是戒律不毁坏。
怎样是身语诸行清净？由于无悔等乃至安住三摩地。由于以三摩地力远离破戒垢染。
怎样是身语诸行善？由于不杂染烦恼分别。由于是纯一善。
怎样是身语诸行无过？由于断除为此发愿而住梵行。由于不回向为有漏受用而为圣者所赞。
怎样是身语意诸行无害？由于不轻蔑他人且相处安乐。由于不以自赞等轻视他人且相处不乐而无诽谤。
怎样是身语诸行随顺？由于随顺获得涅槃。由于随顺获得涅槃即趣向圣道。
怎样是身语诸行随得？由于不损善法且不覆罪过。由于发露自过且不覆功德。
怎样是身语诸行具方便？由于是摄受梵行同伴之戒律。由于是堪能亲近之事。

།ཇི་ལྟར་ན་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་འཚམ་པ་ཡིན། བླ་མ་རྣམས་དང་། བླ་མ་དང་འདྲ་བ་རྣམས ལ་ང་རྒྱལ་བཅག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་རིགས་སུ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མཐུན་པ་ཡིན། གདམས་ངག་ལ་མཐུན་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གདུང་བ་ མེད་པ་ཡིན།དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་དང་ངན་ངོན་ལ་མོས་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུད་ལ་གདུང་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཕྱིས་འགྱོད་པ་མེད་པ་ཡིན། ལོངས་སྤྱོད་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་སྤངས་པ་ལ་འགྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་ སྤངས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཕྱིར་འགྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པ་ཡིན། ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པའི་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩམས་ན་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པའི་ ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྒྲུབ་ནུས་པའི་བར་དུའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ། ལས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་ལ། ལས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་པ་དང་། ལས་བརྟན་པར་བྱ་བ་ལ། ལས་ནི་སེམས་ཅན་དག་མཐོན་པོ་དང་། དམའ་བ་དང་། ངན་པ་ དང་།གྱ་ནོམ་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ལ། ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན། འདི་དག་ནི་བདག་གིར་བྱ་བ་ཡིན་པས། འདི་དག་ནི་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་དག་གོ། །དེ་དག་གི་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གཞན་ དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གི་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཇི་ལྟར་ན་ལས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན། འདི་དག་ནི་ལས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས། ལས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པ་དག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རང་གིས་བྱས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བ་དེ་ལ། དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བའི་ལས་སོ་སོའི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། རང་རང་གི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པ་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐོག་མ་གང་ལས་བྱུང་། ཅི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་རང་བཞིན་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ལས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་ལས་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་པ་ཡིན། རྒྱུ་མེད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ལས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་ལས་སེམས་ཅན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་གི་ལས་ཉིད་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་སྐྱེ་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་འཇུག་པ་ལས་ཀྱང་བརྩམས་ལྡོག་པ་ལས་ཀྱང་བརྩམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་ལས་བརྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོའི་ལས་བརྟན་པ་ཡིན་པའི ཕྱིར་རོ།།ལས་བརྟན་པར་བྱ་བ་དག་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་རྟེན་ཡིན་པས་འདི་དག་ནི་བརྟན་པར་བྱ་བའི་ལས་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་མཐོན་པོ་དང་དམའ་བ་གང་། བདེ་འགྲོ་དང་། ངན་འགྲོའི་ལུས་ཐོབ་པའོ། །ངན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་གང་། དེ་དག་ ཉིད་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་དང་།ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསམ་གྱིས་ཁྱབ་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ། བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ།ལས་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདོད་པ་ནི་བསམ་གྱིས་ཁྱབ་བའོ།

怎样是身语行为适宜？为了摧毁对上师们和如同上师般的人们的我慢。因为随宜承事。
怎样是身语行为随顺？因为随顺教诫。因为不执著自己的见解为最胜。
怎样是身语行为无苦恼？因为断除对严厉苦行和卑劣的好乐。因为不使相续苦恼。
怎样是身语行为无后悔？因为对断除受用和事业边际无有后悔。因为对断除受用和事业边际不生后悔。
怎样是身语行为无执著？因为不执著于少许为足而无执著。因为对善法不执著于少许为足而无执著，直至能修行为止。
世尊说:'这些有情是业的所有者，受用业的果报，以业为生处，以业为依止。业能使有情分为高下、贤劣。'对此，什么是业的所有者？因为这些是所有，所以这些是业的所有者。
什么是他们业的所有者？因为感受自作业的异熟果报。不与他共的称为自己的。
怎样是受用业的果报？因为这些是受用业的果报者，所以是受用业的果报者。
怎样是受用业的果报？因为在感受自作业的异熟时，受用善业与不善业各自的果报。即是说，因为分别各自所欲与不欲的果报。
由自作业所欲与不欲感受异熟的那些有情最初从何而来？是从无因而来？还是从自性、大自在等因而来？
答：从业的生处而来。怎样是业的生处？因为有情从离无因和不相顺因的业生处而生。这些业本身即是离无因和不相顺因的生处，有情从中生起，这是词义。
如是从趣入也从还灭，怎样是业应坚固？因为对治业缚而解脱的对治业是坚固的。
是应坚固的业，为断除有漏业。因为是无漏业的所依，所以这些是应坚固的业。
什么是高下有情？获得善趣与恶趣身者。什么是贤劣？即是具过失与具功德者。
所说'有情业的异熟不可思议'，应知并非一切方面都不可思议。其中什么是可思议的业异熟？什么是不可思议的？善业的异熟欲生天人中是可思议的。

།མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་རྣམས་སུ་མི་འདོད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །ལས་འདིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོར་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསམ་གྱིས་ཁྱབ་པ་སྟེ། ནུས་པ་དང་ཡང་དག་ པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་འདིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བའོ། །མི་ནུས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལས་གཞན་པ་མགོ་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དེ་ཉིད་གནས་དང་། དངོས་པོ་དང་། རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ། དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་དེ་ཉིད་གནས་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བའོ། །དེ་ལ་གནས་ནི་གྲོང་ངམ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕྱོགས་གང་དུ་ གནས་ནས་ལས་དེ་བྱས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།དངོས་པོ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གྲོངས་སུ་གཏོགས་པའམ། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གྲོངས་སུ་གཏོགས་པ་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱས་པའོ། །རྒྱུ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རིགས་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལུས་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་དོ། །ཕྱིའི་ དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བའོ།།ལས་ཅི་འདྲ་བར་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་པས་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནོར་བུ་དང་། སྔགས་དང་། སྨན་དང་། མཁྱུད་དཔྱད་དང་ལྡན་པའི་ལས་བསམ་གྱི་མི་ཁྱབ་ པའོ།།དེ་ལ་ནོར་བུ་དང་ལྡན་པ་ནི། ཟླ་བ་ཆུ་ཤེལ་ལ་སོགས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྔགས་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་དག་གིས་བཏབ་ན་མི་འཚིག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྨན་དང་ལྡན་པ་ནི། དེས་ཟིན་ན་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མཁྱུད་དཔྱད་དང་ལྡན་པ་ནི་མཁྱུད་དཔྱད་དེ་དང་དེས་ རིམས་ནད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའོ།།རྣལ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུའི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བའོ། །དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་མཐུས་ས་ཆེན་པོ་གཡོ་བར་བྱེད་དམ། །ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ། འདི་ ལྟ་སྟེ།ཚེ་ལ་དབང་བ་དང་། སེམས་ལ་དབང་བ་དང་། ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་དང་། མོས་པ་ལ་དབང་བ་དང་། སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་དང་། ཆོས་ལ་དབང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་ལ་སོགས་པ་ནི་ལས་ གང་བྱེད་པ་དེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཚེ་ལ་དབང་བས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཇི་སྲིད་འདོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་སོ། །སེམས་ལ་དབང་བས་ནི་ཇི་སྲིད་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡོ་བྱད་ རིན་པོ་ཆེ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཆར་འབེབས་སོ།།ལས་ལ་དབང་བས་ནི་ཁམས་དང་ས་དང་འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་དང་གནས་སྐབས་གཞན་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་རོ། །སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བས་ནི་བསམ་གཏན་ལ་གནས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེའོ། །མོས་པ་ལ་དབང་ བས་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆུ་ལ་སོགས་པར་མོས་སོ།།སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བས་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ། །རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་ཏོ།།ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བས་ནི་ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྲོའོ།

不善业的异熟果报在地狱、畜生、饿鬼、恶趣、恶道、堕落处等不可意的果报，这是不可思议的。由此业使众生的身体变成种种形态，这是不可思议的业。善与不善的异熟果报在善趣与恶趣中感受可意与不可意的果报，这是不可思议的，因为能引生力量、正见等功德。
由此业使众生的身体色相、形状等种种差别，这是不可思议的。因为能引生无能、愚痴等过失，除一切智者外其他人无法了知。善业与不善业本身的处所、事物、因缘、异熟果报及其差别，这是不可思议的。善等业本身以处所等差别而言是不可思议的。
其中处所是指在村落或城市的何处造作此业等。事物是指依靠有情数或非有情数的何种对境而造作。因是指善与不善根等，如理应知。异熟果报即是种种身体。能成就外在种种事物的业是不可思议的。
如何造作荆棘等锐利等业，因为世间界不能了知。具足宝珠、咒语、药物、医术的业是不可思议的。
其中具足宝珠是指月光水晶等宝物的出现等。具足咒语是指以咒语加持则不被烧等。具足药物是指得到药物则能隐形等。具足医术是指以某种医术而能远离疾病等。
一切瑜伽师的神通力是不可思议的。由他们的心力能震动大地或飞行虚空等。菩萨们的自在力所成就的业是不可思议的，即：寿命自在、心意自在、资具自在、业自在、出生自在、胜解自在、愿力自在、神通自在、智慧自在、法自在。
菩萨们的自在等所作业是不可思议的，即：以寿命自在力，菩萨们加持寿行而随意住世。以心意自在力，随意入定。以资具自在力，为众生降下无量珍宝雨。
以业自在力，能改变界、地、趣、生处及其他应受用的境况。以出生自在力，安住禅定而不退失的情况下能随意生于欲界。以胜解自在力，能于地等胜解为水等。
以愿力自在力，能如意成就无量广大愿，圆满自他利益。以神通自在力，为调伏众生而示现无量神变。以智慧自在力，能通达法、义、词、辩才等究竟。

།ཆོས་ལ་དབང་བས་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཇི་ཙམ་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་གཞན་དག་གིས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་བཞག་ནས། ཅིག་ཅར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པར་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར ནས།སེམས་ཅན་རྣམས་གང་གི་ཚེ་དང་། ཇི་ལྟ་བུ་དང་། ཇི་སྲིད་དུ་མཛད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་གནས་ཏེ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ། །དེ་དག་མདོར་བསྡུས་ན་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡང་སྲིད་པའི་བག་ཆགས་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་སྲིད་པའི་བག་ཆགས་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་བསྡུ་ན་རྒྱུའོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་མཚན ཉིད་གང་སེམས་ཅན་བག་ཆགས་བསགས་པ་དེ་དང་དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཀུན་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་བག་ཆགས་བསགས་པ་རྣམས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་སུ་དེའི་ཆ་བྱད་དང་རང་བཞིན་འདྲར་བར་མཐུན་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའོ།།རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་གང་། སོ་སོར་རང་དང་། རྣམ་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་འབྱུང་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་བལྟའོ། །སོ་སོ་རང་གི་རྒྱུད་ངེས་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་པ་དུ་མར་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འགྲོ་བའི་བར་དུ་ འབྱུང་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ།།རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་གང་། གཞན་དང་གཞན་འཐོབ་པ་དང་། འདའ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྔོན་མ་བྱུང་བའི་ལུས་གཞན་དང་གཞན་འཐོབ་པ་དང་། སྔོན་ཐོབ་པའི་ལུས་འདའ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་ཏོ། །ཀུན་འབྱུང་ བའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྫོགས་སོ།། །།འགོག་པའི་བདེན་པ་གང་། མཚན་ཉིད་དང་། ཟབ་པ་དང་། བརྡ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། རྒྱན་མེད་པ་དང་། རྒྱན་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་མེད་པ དང་།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཀྱང་འགོག་པའི་བདེན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ལམ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། གང་དུ་འགོག་པ་དང་། གང་གིས་འགོག་པ་དང་། གང་འགོག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གང་དུ་མིག་ དང་རྣ་བ་དང་།།དེ་བཞིན་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས། །ཡིད་དང་དེ་བཞིན་མིང་དང་གཟུགས། །མ་ལུས་པར་ནི་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པའོ། །གཞན་ཡང་གསུངས་པ་གང་དུ་མིག་འགགས་པ་དང་། ཁ་དོག་གི་འདུ་ཤེས་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་འགགས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གནས་སུ་རིག་པར་བྱ་ཞེས་པའོ།།རྣམ་གྲངས་འདིས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་གང་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གང་གིས་འགོག་པ་དང་། གང་དུ་འགོག་པ་དང་། གང་འགོག་པའོ། །ཟབ་པས་ཇི་ལྟ་བུ། འདུ་བྱེད་དེ་དག་གིས་འཇིག་པ་ལས་འགོག་པ་གཞན་པར་ མི་བྱ།གཞན་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་བྱ། གཞན་ཡང་མ་ཡིན། གཞན་མ་ཡིན་པའང་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཅིའི་རྒྱུ་འདུ་བྱེད་དེ་དག་གིས་འཇིག་པ་ལས་འགོག་པ་དེ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་འབྲེལ་བ་མེད་དོ། །དེ་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་གཞན་མ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་མ་ཡིན། གཉི་ག་མ་ཡིན་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于对法有自在力，故能随应以各种名句文字为诸有情安立经等诸法，能一时令诸有情满足。诸佛成办佛事业的事业不可思议。如何呢？一切佛世尊证悟任运成就并成为法界一味后，随顺一切有情何时、如何、多久成办事业，如是诸佛的佛境界不可思议。
彼等略说应知集谛相有四种：因相、集相、生相、缘相。因相者，由是安立后有习气之因故，应知为因相。安立后有习气略说即是因。集相者，由是诸有情积集习气于彼彼有情类中生起之作因故，应知为集相。诸有情积集习气于天等有情类中与其形貌性相相似之作因，即是集。
生相者，由是各别、种种、最胜生起之作因故，应知为生相。各别自相续决定，及于诸趣、生处等多种生起乃至有顶之作因，即是生。缘相者，由是得此彼及灭没之作因故，应知为缘相。得前所未得之其他身及前已得身灭没之作因，即是缘。集谛决定品终。
灭谛者何？应知由相、甚深、名言、胜义、未圆满、圆满、无庄严、有庄严、有余、无余、殊胜及异门为灭谛。相者云何？真如、道、烦恼不生，即是何处灭、以何灭、何所灭。
世尊如是说：'眼及耳，如是鼻舌身，意及如是名与色，无余皆当灭。'复说：'眼灭及无色想，乃至法灭及无法想，应知是为处。'由此异门，即是缘真如处灭有漏法之相。以何灭、何处灭、何所灭。
甚深者云何？不应说诸行灭异于灭，亦不应说非异，亦不应说非异非不异。若灭异于诸行灭者，则无关联，成为异义。若非异者，则成杂染相，是故非二俱，亦非非二俱。何以故？以无戏论故。

།སྤྲོས་པ་ནི་ཡང་འདིར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་དོན་ལ་སེམས་པ་སྟེ། ལམ་མ་ཡིན་པ་དང་། རིགས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐབས་མ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་རིག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དག་ཟད་པ་དང་།རྣམ་པར་ཞིག་པ་དང་། འགོག་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ནུས་པ་ལས་གཞན་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། སྤྲོས་པ་མེད་པ་སྤྲོས་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་མེད་དོ་ཞེའམ། ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེའམ། གཞན་ཡོད་པའང་མ་ཡིན། མེད་ པའང་མ་ཡིན་ཞེ་ན།ཡང་སྤྲོས་པ་མེད་པ་སྤྲོས་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་སྲིད་དུ་དེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྤྲོས་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགག་པས་སྤྲོས་པ་མེད་པ་སྟེ་མྱུ་ངན་ལས་འདས་པར་གསུངས་པའོ། །དེ་ལྟར་སྤྲོས་པ་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །སྤྲོས་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སེམས་ པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་པ་གང་གཞན་ལ། སེམས་པར་བྱ་བ་ཡང་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་སོ། །བརྡས་ཇི་ལྟ་བུ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་ས་བོན་ཉམས་སྨད་པས་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་དེའི་རྣམ་གྲངས་སུ་དེའི་ཆ་ཤས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གསུངས་སོ།།དོན་དམ་པས་ཇི་ལྟ་བུ། འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ས་བོན་ཀུན་དུ་བཅོམ་པས་འགོག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པས་ཇི་ལྟ་བུ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུར་བསྡུས་པའམ། ལན་ ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུར་བསྡུས་པའམ།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུར་བསྡུས་པའང་རུང་སྟེ། སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུར་བསྡུས་པ་དང་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱན་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་ བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྒྱན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱན་དང་བཅས་པས་ཇི་ལྟ་བུ། གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་རིག་པ་གསུམ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། ལྷག་མ་དང་བཅས་པས་ཇི་ལྟ་བུ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷག་མ་མེད་པས་ཇི་ལྟ་བུ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས བསྡུས་པའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་།བདེ་བར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བུ། མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དང་། ངེས་པར་སྤངས་པ་དང་། བྱང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཟད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་། ནུབ་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་བཤད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་གིས་དེ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་མ་ལུས་པར་སྤངས་ ཤེ་ན།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ངེས་པར་སྤངས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་པོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་བག་ལ་ཉལ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བག་ ཉལ་བ་སྤངས་པ་སྟེ།རྩ་བ་མེད་ན་གཏན་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཟད་པ་དེ་ནི་གཉེན་པོ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཟད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་ཟད་པ་གཉེན་པོ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཟད་པ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཚིག་ཅུང་ཟད་ཙམ་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

戏论是在此不如理地思维义理，即非道、非理、非方便，所谓思维即是义理。
若问世尊所说六识处灭尽、坏灭、寂灭、寂静、无力之外是否还有其他？这是对无戏论作戏论。
若问是否无有其他？或者既有亦有既无亦无？或者非有非无？这也是对无戏论作戏论。
只要有六处，就有戏论。由六处灭而无戏论，即所说的涅槃。如是无戏论即是涅槃。
戏论是不如理的思维。因为能思维者是一回事，所思维的对象又是另一回事。
若问如何思维？即是以寂静、殊胜等诸相。
如何以世俗？即是由损坏世间道种子而有的灭，因此世尊说此为分位涅槃。
如何以胜义？即是由彻底摧毁圣慧种子而有的灭。
如何是未圆满？即是包含在预流果、一来果或不还果中的有学者们的灭。
什么是圆满？即是包含在阿罗汉果中及无学者们的灭。
如何是无庄严？即是慧解脱阿罗汉们的灭，因为无有智慧等殊胜庄严。
如何是有庄严？即是俱解脱阿罗汉们的灭，他们具足三明六通。
如何是有余？即是有蕴余的灭。
如何是无余？即是无蕴余的灭。
如何是殊胜？即是诸佛菩萨以不住涅槃所摄的灭，因为他们安住于利益一切众生的安乐。
如何以异名？即是无余断、决定断、清净、灭尽、离贪、寂灭、寂静、息灭等。
为何说无余断？为了其余诸词。宣说无余断，其余是解释。因此说'为了其余诸词'。因为以彼等解释彼义。
如何成为无余断？因为断除了缠及随眠。
为何说决定断？因为断除了缠。是就缠而言，因为完全断除了生起。
为何说清净？因为究竟断除随眠。断除随眠，因为无根本则永不生起。
为何说灭尽？此由对治见道和修道的差别而安立为二种，即灭尽和离贪。因此说：为何说灭尽？因为由见道对治而离。
其中灭尽是就见道离而言，因为烦恼仅余少许。
为何说离贪？因为由修道对治而离。

།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ།དེ་ནི་ས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ནི། ཡང་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ཕྱི་མ་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ སྐྱེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུང་པ། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཞི་བ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ནུས་པ་ ཕུང་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྔོན་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་མ་ལུས་པ་སྤངས་པར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་ བྱས་ལས་བཟློག་པ་སྟེ།སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བལྟ་དཀའ་བ་ཤའི་མིག་དང་། ལྷའི་མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་ཁོ་ནའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཡོ་བ་ མེད་པ་འགྲོ་འཕོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བར་མི་འཕོ་བས་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདུད་པ། སྲིད་པ་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་མེད་པས་མི་འདུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འཆི་བ་མེད་པ། ཕུང་པོའི་བདུད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཆི་བའི་རྟེན་ཕུང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གནས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་དགའ་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི བདེ་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གླིང་ཁམས་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལས་ཐང་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱོབ་པ་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཐོབ་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་སྐྱབས།དེར་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བས་བྱས་པའི་གཞིའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དཔུང་གཉེན་འཕགས་པའི་མཆོག་ཉིད་དུ་འགྲོ་བའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ ཐབས་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འཆི་འཕོ་མེད་པ་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྐྱེས་པས་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རིམས་ནད་མེད་པ། འདོད་པས་ཕོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པས་ཕོངས་པའི་གདུང་བ་བཅོམ་ནས་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལ་སོགས་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པས་བསིལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བདེ་བ། འཇིགས་པ་ མེད་པར་གནས་པའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ན་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བའི་འཇིགས་པ་དང་བྲལ་བས་འཕགས་པ་གནས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞི་བ། ཕན་པའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་གཞི་ དོན་དམ་པའི་བདེ་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདེ་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དགེ་བར་འགྱུར་བ། སྦྱོར་བ་བདེ་བས་དེ་ཐོབ་པའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་བདེ་བས་དེ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

离贪欲本身是以修道之道离贪的意思，这是因为分别了在地上成为离贪欲的缘故。作为这二者的果，即是后来将灭苦，关于这一点所说的为什么灭于后来，是因为它的果不再生苦的缘故。未生是因为成为无生法性的缘故。因为现法中的不悦将近寂，所以关于这一点所说的为什么寂静，是因为现法中它的果心苦不行的缘故。为什么力量，是因为余蕴灭的缘故。由前业和烦恼所成就的诸蕴是因为自然灭的缘故。如是应知宣说断尽无余。为什么无为，是因为离三相的缘故。
与有为相反，是因为无生、灭、住异的缘故。为什么难见，是因为远离肉眼和天眼的境界的缘故。是因为唯圣者智慧眼的境界的缘故。为什么无动，是因为离迁移的缘故。因为不迁往地狱等趣而稳固的缘故。为什么不屈，是因为离三有的缘故。因为无欲有、色有、无色有而不屈的缘故。为什么无死，是因为离蕴魔的缘故。因为无死所依蕴的缘故。为什么无漏，是因为离烦恼魔的缘故。因为无漏的缘故。为什么住处，是因为无过失的欢喜处的缘故。
因为是解脱乐的处所的缘故。为什么洲，是因为三界永断的缘故。因为如从轮回大海得陆地的缘故。为什么救护，是因为遮止一切损害的缘故。因为获得彼时遮止生等一切损害的缘故。为什么归依，是因为是彼处发心和加行所作果的基处的缘故。因为是彼处发心和加行所作的基依的缘故。为什么助伴，是因为是趣向圣者最胜的基处的缘故。是因为缘取获得阿罗汉果的方便的缘故，此为语义。
为什么无迁移，是因为离生的缘故。因为未生故无衰的缘故。为什么无疾病，是因为离一切欲求匮乏的缘故。因为摧毁欲求匮乏的逼恼而无的缘故。为什么无热恼，是因为离忧、叹、苦、不悦、扰动的缘故。因为忧等一切热恼断绝而清凉的缘故。为什么安乐，是因为是无畏住处的基处的缘故。因为离病、老、死怖畏而为圣者所住的依处的缘故。为什么寂静，是因为利益事的缘故。因为是一切善法的处所的缘故。为什么乐处，是因为是胜义乐的处所的缘故。
因为是一切出世间乐的处所的缘故。为什么成善，是因为是以安乐加行获得彼的基处的缘故。因为是以安乐加行将获得彼的所缘的缘故。

།ཅིའི་ཕྱིར་ ནད་མེད་པ།སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ། གཡེང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་གྱི་སྤྲོས་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ། མཚན་མ་ མེད་ཅིང་ཞི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཏེ། ཞི་ཞིང་བདེ་བར་གནས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྩམས་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ ཉིད་ལས་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་། དེར་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱས་པས་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པར་གསུངས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་ལུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་འཕེལ་ལོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་གསུངས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་མ་བྱུང་བ། དེའི་འོག་ཏུ་བྱུང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་འཕངས་ཏེ་བྱས་སོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་གསུངས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་མ་བྱས་པ། སྔོན་གྱི་མཐའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་འཕེན་པ་དང་ བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་གཞན་དུ་བྱེད་པའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་གསུངས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས། ད་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ལས་འདུས་མི་བྱེད་པའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཚུལ་ གྱིས་ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་གསུངས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ། མ་འོངས་པའི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་གོ་རིམས་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་མ་བྱས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། སྐྱེ་ བ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡང་འགོག་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། གྱ་ནོམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད། སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་བྲལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གྱ ནོམ་པའི་མཚན་ཉིད།གཙང་བ་དང་བདེ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་གཙང་བ་དང་བདེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད། རྟག་པ་དང་ཕན་པའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པ་ དང་།ཕན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། །ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར། ཕན་པ་དང་། དགེ་བ་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་རྫོགས་སོ།། །།ལམ་གྱི་བདེན་པ་གང་ཡིན། ལམ་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ སྤོང་བ་དང་།འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། ལམ་སྒོམ་པ་སྟེ། འདི་ནི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྡུས་པའོ། །བདེན་པ་རྣམས་ལ་འདིའི་བྱ་བའི་སྐབས་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ལམ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ ལམ་དང་།མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་མོ། །ལམ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྐབས་ཀྱིས་སོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདི་ཡང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་འཁོར་དང་བཅས་པའི་སྐབས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ།

为什么说无病？因为远离一切障碍。因为远离烦恼等障碍。为什么说不动？因为远离一切散乱。因为远离一切境界戏论的散乱。为什么说涅槃？因为是无相寂静安乐住处的所依。因为远离色等一切想，是寂静安乐住处的所缘。
又以灭谛为基础的无生等异名，应知是从苦的特征相反而来。苦是由于众生趣向此处彼处而结生。相反的说法是：为什么说无生？因为远离结生。苦是在结生时身体圆满增长。
相反的说法是：为什么说不起？因为远离其后的生起。那个苦也是由前世的业和烦恼所引发而造作。相反的说法是：为什么说无作？因为远离前际业和烦恼的牵引。
那个苦也是业和烦恼等造作其他有的所依。相反的说法是：为什么说无为？因为是现在不造作烦恼的所依。以相续不断的方式而生起后有的相续。
相反的说法是：为什么说无生？因为远离未来的因生起。应知苦灭圣谛与无生、不起、无作、无为、无生依次对应。
又应知灭谛的特征有四种：灭的特征、寂静的特征、胜妙的特征、出离的特征。为什么是灭的特征？因为远离烦恼。是就远离生起之因的烦恼而言。
为什么是寂静的特征？因为远离苦。是就远离以行苦性为不寂静相的取蕴而言。为什么是胜妙的特征？因为是清净和安乐的事物。因为远离烦恼和苦，是就自性清净和安乐的体性而言。
为什么是出离的特征？因为是常和利益的所依。是就常和利益的体性而言。又因为是不退转和安乐，所以依次是利益和善。灭谛的决定已完。
什么是道谛？是能遍知苦、断除集、证得灭、修习道的道，这是道的略说特征。应知这是以对诸谛的作用来说明特征。
又道有五种：资粮道、加行道、见道、修道、究竟道。所谓五种道是就分类而言。这个分类也应从道谛及其眷属的角度来理解。

།དེ་ལ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དབང་པོའི་སྒོ་བསྡོམས་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་ཚོད་ཤེས་ པ་དང་།ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པར་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །ཡང་གང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་དགེ་བ་གཞན་དང་། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་སྟེ། དེ་བསྒོམས་པས་ མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པར་འགྱུར་བའི་གནས་ཀྱི་སྣོད་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤེས་པ་ནས་བརྩམས་ནས། ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཞེས་པའི་བར་འདིའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་གོ་རིམས་ཀྱིས་ བདེན་པ་མཐོང་བར་བྱ་བ་དང་།དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འོས་སུ་གྱུར་པ་འཐོབ་ཅེས་པའོ། །གང་ཡང་རྒྱུར་གྱུར་པའི་དགེ་བ་གཞན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྦྱོར་བའི་ལམ་གང་། ཚོགས་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་སྦྱོར་བའི་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ། ། སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ་ཚོགས་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ་ཚོགས་བསགས་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་བ་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བདེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་སོ། །དྲོ་བར་གྱུར་པ་གང་། སོ་སོ་རང་གི་བདེན་པ རྣམས་པ་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།ཤེས་རབ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ། །མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་དོན་སྣང་བར་གྱུར་བའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་པ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།རྩེ་མོ་གང་། སོ་སོ་རང་གི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་འཕེལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལ་འཕེལ་བ་ནི་རྩེ་མོ་སྟེ། དེའི་འོག་ན་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་གང་། སོ་སོ་རང་གི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ ཕྱོགས་གཅིག་ན་ཞུགས་པ་དང་།རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཅིག་ཏུ་གཟུང་བ་མེད་པར་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཕྱོགས་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འཛིན་པ་མེད་པར་རྟོག་ པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གང་། སོ་སོ་རང་གི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་དེ་མ་ཐག་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ། །གང་གི་འོག་ཏུ་ཐོག་མར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གང་། མདོར་བསྡུ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་པས་མཉམ པར་ཤེས་པའང་དེ་ཡིན་ཏེ།དེས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོ་རང་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་བརྡ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བརྡ་གསལ་བའང་ཐམས་ཅད་དུ་གཉི་གའི་བརྡ་གསལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །སོ་སོ་རང་ལ་སེམས་ ཅན་གྱི་བརྡ་གསལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།དེས་རང་གི་རྒྱུད་ཉིད་ལ་བདག་གི་མཚན་མར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོ་རང་ལ་ཆོས་ཀྱི་བརྡ་གསལ་བ་ལ་དམིགས་ནས་ཆོས་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེས་རང་གི་རྒྱུད་ཉིད་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཐམས་ཅད་དུ་གཉི་གའི་བརྡའི་གསལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བདག་དང་ཆོས་ཤེས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于资粮道，即凡夫的戒律、守护诸根门、知食量、初夜后夜不眠而精进修习瑜伽、安住正知而欢喜。又有其他顺因善业，以及闻所生、思所生、修所生的智慧，由修习这些而获得证悟，成为解脱之器。
其中资粮道是从凡夫的戒律智直至安住正知。由圆满戒律等而得暖相，为次第见真谛及断除其障碍，获得堪能相续心。其他顺因善业等，应知即无悔等。
关于加行道，凡是资粮道所摄的也是加行道所摄。有些是加行而非资粮，即积集资粮的顺决择分善根，也就是暖、顶、谛顺忍、世第一法。
什么是暖位？即是对各别自证谛获得明相的三摩地，以及与智慧相应。以等持心缘诸谛所摄的经典等，以意言的方式现见其义，具足止观，应知即是暖位。
什么是顶位？即是对各别自证谛明相增长的三摩地，以及与智慧相应。其中增长即是顶位，因为处于其下而安住。
什么是谛顺忍？即是对各别自证谛趣入一分并随顺的三摩地，以及与智慧相应。如何是趣入一分？因为忍可无所执取。如何是随顺一分？因为随顺安住于无所执著的观察。
什么是世第一法？即是对各别自证谛无间心的三摩地，以及与智慧相应。其后即初得出世间道。
什么是见道？简言之，即是世第一法后无所缘的三摩地，以及与智慧相应，应知即是寂灭分别的止观相。由所缘能缘平等而平等了知，也是见道，因为通达所取、能取空性的真如。
对各别自身众生名言及法名言明了，乃至一切二种名言明了所缘的法智也是如此。什么是对各别自身众生名言明了所缘的法智？因为于自相续中不分别我相。什么是对各别自身法名言明了所缘的法智？因为于自相续中不分别色等相。什么是对一切二种名言明了所缘的法智？因为于一切无差别中不分别我及法智的法相。

།ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་རབ་ཏུ་དབྱེ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ། སྡུག་བསྔལ་ ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་ པའི་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ དང་།ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདི་རྣམས་ནི། བདེན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ བདེན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་གང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །ཆོས་ཤེས་པ་གང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ཤེས་པའོ། །བཟོད་པ་གང་། སྔར་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སོ་ སོ་རང་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ།གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའོ་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་རྣམ་ པར་དཔྱོད་པའི་ཤེས་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཤེས་རབ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་འབྱུང་སྟེ།དེས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཁམས་ གསུམ་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་།།དེ་བས་ན་དེ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་གང་། ཤེས་པ་གང་གིས་བཟོད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ། །བཟོད་པ་དེས་སྡུག་བསྔལ་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར།།གནས་གྱུར་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཤེས་པ་གང་གིས་གནས་གྱུར་པ་དེ་མྱོང་བ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་གང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་འདི་གཉིས་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་སོ་སོ་རང་ལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །དང་པོ་བཟོད་པ་དང་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པ་འདི་གཉིས་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དེ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་དེ་ལ་དམིགས་ནས་སོ་སོ་རང་ལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་གང་། ཤེས་པ གང་གིས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དེས་ངེས་པར་འཛིན་པའོ།།རྗེས་སུ་རྟོགས་པས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཤེས་པ་གང་གིས་མྱོང་བ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་བརྗོད་པ་དང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཅི་རིགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ལམ་གྱི་ཡུལ་ནི་གཉིས་ཏེ།དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཡུལ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།

再者，如果详细分类见道，在世间胜法之后，有苦法智忍、苦法智、苦类智忍、苦类智、集法智忍、集法智、集类智忍、集类智、灭法智忍、灭法智、灭类智忍、灭类智、道法智忍、道法智、道类智忍、道类智。
见道的这些分类是十六种行相的真谛，即法智和类智的忍和智。
什么是苦？是苦谛。
什么是苦法？是关于苦谛的所说诸法。
什么是法智？是在加行道中观察苦谛所生的择法智。
什么是忍？是基于前述观察，于自相续中现证苦谛的无漏智慧，即以见苦所断的烦恼。苦法智忍是指在加行道中，依于苦谛的经等法进行观察的智慧，以如理作意所摄，在自相续中现证苦谛真如的出世间法智慧，即正见的本质。由此断除见苦所断的三界二十八种随眠。因此，这些称为苦法智忍。
什么是苦法智？是在忍之后现证解脱的智慧。由于以忍断除了见苦所断的烦恼，转依后立即以智体验这种转依，这称为苦法智。
什么是苦类智忍？是在苦法智之后，现证'此苦法智忍与苦法智二者是圣法之因'的无漏智慧。最初的忍和类智这二者是有学和无学圣者一切法的因，因为由此正确生起的缘故。因此，缘于'此是圣法之因'而于自相续中现证的无漏智慧，称为苦类智忍。
什么是苦类智？是以智决定类智忍所证的智慧。以类智忍和智所体验的，称为类智。
同样，对于其余诸谛的说法和智慧，应当如理了知。
出世间道的对境有二：真如和正智。其中法智分的道的对境是真如。

།རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཡུལ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་།ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བཟུང་བ་རྟོགས་སོ། །རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་ནི། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཛིན་པ་རྟོགས་སོ། །བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་མཚན་མ་མེད་པ་ ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་དྲུག་པ་བཀའ་སྩལ་བ།དེ་ནི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་དེ་དག་ལ་གནས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །དེ་དག་བཟོད་པར་ཤེས་པའི་བསྡུས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་སྟེ། དེ་དག་གིས་སྔོན་མ་མཐོང་བའི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་བཞིར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདིར་དངོས་པོ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཇི་ཙམ་དུ ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གང་མཐོང་བའི་ལམ་ལས་བརྩམས་ཏེ། རྒྱ་ཆེན་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་དེ་ ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཙམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མྱོང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་ པར་གཞག་པ་ནི།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་རང་གི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མཐར་ཕྱིན་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པས་གཞན་དག་ལ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་དང་ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱིས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་སྟེ། བདེན་པ་རྣམས་ལ་བཟོད་པ་དང་། ཤེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་ཞུགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་དེ་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །མྱོང་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོམས་པར་བྱེད་པ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་གནས་ སྐབས་གང་ཡིན་པ་དང་པོར་སོ་སོ་རང་གིས་མྱོང་བའོ།།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་གནས་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ཐོབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་བར་ཐོབ་པའོ། །ཐོབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ནི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པས་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་འདི་བཞི་ནི་ལམ་གྱི་འཁོར་ལོ་སྟེ། ཡང་ དང་ཡང་གཞན་དང་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་སྟེ། ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྡུལ་མེད་པའོ། །ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའོ། ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྤོང་བས་ཀྱང་ལམ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བདེན་པ་རྣམས་ལ་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྡུལ་མེད་དེ། དེ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དྲི་མ དང་བྲལ་ཏེ།དེ་དག་གིས་ནི་དེའི་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་སྤངས་པའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་འདི་གཉིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྤངས་པས་ལམ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། རྡུལ་མེད་པ་དང་། རྡུལ་དང་བྲལ་བར་རིག་པར་བྱའོ།

随后了知的智慧方面的道的对境是真实智慧。因此这样说：其中法智忍和法智等了知所取。随后了知忍和智等了知能取。应当了知一切忍和智都是住于无相的瑜伽者。世尊所说住于无相的第六补特伽罗，应当了知即是住于这些忍和智，因为不缘一切相故。这十六心刹那即是见道。由忍智所摄的十六心刹那是见道，因为以它们对以前未见的每一圣谛都以四相见故。
应当了知心刹那是对所知生起智慧圆满。此处不应了知仅从无到有的心刹那，而是对所知生起智慧圆满，如'应当遍知苦'是心刹那，'应当断集'等也是如此。从见道开始所说的一切广大分别，都应了知仅是安立，因为出世间的状态是自己所证知的缘故。
应当了知一切道谛有四相：安立、分别、体验和圆满。其中安立是声闻等究竟通达后，以后得智令他人了解。以名句文身安立道谛，如说'对诸谛的忍智是如此'等。分别是入现观的世间智如其安立而分别并修习。体验是如是修习时，首次自证体验所说见道的出世间无戏论状态。圆满是其后由转依圆满而获得究竟。
那些获得究竟者以后得智安立道相。如是应当了知这四相是道轮，依止不同而反复运转。所说'于诸法生起无尘离垢法眼'是依见道而说，以法忍等是无尘，以法智等是离垢。由遍知和断除故道清净。最初即是诸谛圣慧眼的自性故。其中以法忍等无尘，因为它们断除烦恼尘故。以法智等离垢，因为它们生于断除其障垢的处所故。又这两种忍智的状态，应当了知依次是由遍知和断除而成就道的清净，是无尘和离尘。

།ཆོས་ མཐོང་བ།ཆོས་ཐོབ་པ། ཆོས་རིག་པ། ཆོས་རྟོགས་པ། སོམ་ཉི་ལས་བརྒལ་བ། ཐེ་ཚོམ་ལས་བརྒལ་བ། གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པ། སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལས་གཞན་གྱིས་མི་བཀྲིའོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ སྟེ།འདུལ་བ་རྣམས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འོག་ཏུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་མཐོང་ངོ་། །དེ་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་འཐོབ་བོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་གྱུར་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་ རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རིག་གོ།།དེ་དག་གིས་འདི་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་དེ་གཉིས་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རྟོགས་སོ། །དེ་དག་གི་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རང་གི་ཆོས་ཐོབ་ པ་ལ་སོམ་ཉི་ལས་བརྒལ་ཏོ།།བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོམ་ཉི་ལས་བརྒལ་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདོད་པ་རང་གིས་ཐོབ་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཞན་གྱིས་ཐོབ་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ལས་བརྒལ་ཏོ། །དེའི་དུས་ན་གཞན་གྱིས་ཁྱད་ པར་ཐོབ་པ་ལ་ཡང་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་གོ། །གཞན་ལས་ལུང་དུ་མནོས་པ་མེད་པར་ཡང་བདག་ཉིད་མཁས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་དག་གཞན་གྱིས་མི་བཀྲིའོ། །ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་ པས་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་རབས་གཞན་ལ་ཡང་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལ་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་རྣམས་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དྲི་བའི་ཆོས་དང་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་ཆོས་ནི་འདིར་ཆོས་སུ་འདོད་དོ། །སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་མི་འཇིགས་པ་འཐོབ་པའོ། །ཐོབ་པ་ལས་ ཡོངས་སུ་དྲི་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་།ལུང་དུ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། སྡིག་པ་འདོད་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་བཞིན་དུ་སེམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གང་། མཐོང་བའི་ལམ་ལས་གོང་དུ་གྱུར་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དང་། ལམ་ཆུང་ངུ་དང་། ལམ་འབྲིང་པོ་དང་། ལམ་ཆེན་པོ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དེའི་གོང་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ལྷག་མ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་སྟེ། གང་འཇིག་རྟེན་པ ལ་སོགས་པའི་ལམ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་ མཆེད་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དེ། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཇི་ལྟ་བུ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་བཞི་པོ་སྲིད་པ་ དང་།ལྟ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པའོ། །དེ་དག་ནི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྒོ་ནས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསྒྲིབས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ སྲེད་པས་ནི་རོ་མྱང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ།།ཤིན་ཏུ་སྦྱོང་བའི་བདེ་བའི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བས་ནི་ལྟ་བའི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ།

见法、得法、知法、证法、超越疑惑、超越犹豫、不依赖他人、不被他人引离佛陀教法。所说的'获得诸法无畏'，也是依据见道而说的，因为是在'调伏者现证真谛'之后所说的缘故。
其中，以法忍见法，因为他们证悟了真如的缘故。以法智得法，因为他们现前证得转依的缘故。以类忍知法，因为他们了知'此是圣法之因'这两者的缘故。以类智证法，因为他们圆满了所知的缘故。
以一切超越对自得法的疑惑。以一切忍和智超越疑惑，因为以出世间道所得，对长久以来所欲求而自己已获得的没有怀疑的缘故。以一切超越对他人所得的疑惑，因为在那时对他人所获得的殊胜也没有疑虑的缘故。
在修道时不依赖他人，因为即使没有从他人处获得教授，自己也成为智者的缘故。因为不被外道夺走，所以不被他人引离佛陀教法。因为获得了解信，所以在其他生世中也不会被外道夺离佛陀教法的缘故。
获得诸法无畏是指：这里所说的法是指遍问法和授记法。因为没有怯弱心，所以对此获得无畏。因为对遍问诸法、授记诸法、欲求罪恶和具有增上慢者的想法都没有的缘故。
修道是什么？高于见道的世间道、出世间道、小道、中道、大道、加行道、无间道、解脱道和殊胜道。圣声闻具足现证诸谛。其上位是为断除余结而趣入，即所谓世间等道即是修道。
其中，什么是世间道？世间初禅、第二禅、第三禅、第四禅、空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处，应当了知这些禅定和无色定的染污、清净、安立和清净。
如何染污？四种无记根本：有、见、慢、无明。这些是由于具有烦恼心者的烦恼禅定门中，色界和无色界所行的一切烦恼和随烦恼都成为有覆无记的缘故。
其中，以贪爱而有味着染污，因为极其享受清净喜乐的缘故。以见解而有见增上的禅修者的染污。

།བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།ང་རྒྱལ་གྱིས་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །དེས་ཁྱད་པར་ཐོབ་ནས་ཁེངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པས་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་པས་ཐར་པར་འདོད་པ་ཁྱད་པར་དེ་ཐོབ་པ་ ལ་ཐར་པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལ་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་བྱང་བས་ཇི་ལྟ་བུ། དག་པའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་དགེ་ བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གཞག་པས་ཇི་ལྟ་བུ། ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཚད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མིང་དུ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་ པས་སོ།།བསམ་གཏན་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ལྟར་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཡན་ལག་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཚད་དང་། མིང་དུ་གདགས་པས་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཡན་ལག་མ་གཏོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཇི་ལྟ་བུ། བསམ་གཏན་ དང་པོ་ལ་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ།ཡན་ལག་ལྔ་ནི། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ཡང་ཡན་ལག་བཞི་སྟེ་ཡན་ལག་བཞི་ནི། ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་ པ་ཉིད་དོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཡང་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔ་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཡང་ཡན་ལག་བཞི་སྟེ། ཡན་ལག་བཞི་ནི། བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་མཐའ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། དེ་ཙམ་གྱི་གཉེན་པོ་དང་། ཕན་ཡོན་དང་། དེ་གཉི་གའི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་གསུངས་པ། གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་དང་། ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་དང་། དེ་གཉི་གའི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་འདོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤང་བའི་ ཕྱིར་རོ།།དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བྱས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི། དེ་གཉི་གའི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་གཉིས་ལ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་ དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་སྟེ།དེ་དགའ་བའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་གཉིས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་ གཉིས་བདེ་བའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་གཉི་གའི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཞི་གནས་སུ་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དོ།

依靠禅定而对前际进行思维等见解生起的缘故。由我慢而导致我慢分较重的禅修者本身烦恼。因为获得殊胜后而生起傲慢的缘故。由无明而导致怀疑分较重的禅修者本身烦恼。除此之外欲求解脱者对所获得的殊胜是否为解脱而生起怀疑的缘故。如是心烦恼中生起色界和无色界所行的烦恼和随烦恼。清净如何？清净禅定和无色界诸法也因为是善而称为清净。世间诸法也因为远离缠缚垢染的缘故。安立如何？支分安立、等持安立、量安立、名称安立。
诸禅定如是安立为四种，因为以支分、等持、量、名称而分别的缘故。无色界诸法除支分外有三种。支分安立如何？初禅有五支。五支是：寻、伺、喜、乐、心一境性。第二禅也有四支，四支是：内净、喜、乐、心一境性。
第三禅也有五支，五支是：舍、念、正知、乐、心一境性。第四禅也有四支，四支是：舍清净、念清净、不苦不乐受、心一境性。依何而说虽有其他法，唯独安立寻等？因为具足对治支、功德支、二者所依支的缘故。如是所说，因为对治支、功德支、二者所依支的缘故。
初禅中寻、伺是对治支，因为以此二者对治欲贪、害心、害想等的缘故。喜、乐是功德支，因为寻伺二者作为对治而远离违品后所生的喜乐获得的缘故。心一境性是二者所依支，因为依靠三摩地力而趣入寻等的缘故。如是第二禅中内净是对治支，因为彼对治寻伺的缘故。喜、乐、心一境性等余二支如前。
第三禅中舍、念、正知是对治支，因为彼对治喜的缘故。乐和心一境性是余二支，次第如前。第四禅中舍清净、念清净是对治支，因为此二者对治乐的缘故。不苦不乐是功德支。心一境性是二者所依支。无色界诸法因为寂止味一的缘故无支分安立。

།སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་རྣམ་པར་བཞག་པས་ཇི་ལྟ་བུ།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་གྱིས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་གང་། མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་ པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།དགའ་བ་སྡུད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་མཐའ་དང་སྦྱོར་བའི་མཐའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་ ལ་སོགས་པར་བལྟ་བས།རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱེད་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་རིག་པ་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་འདྲེས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཐོས་པ་དང་། སེམས་ པ་ལས་འདས་ནས་གཅིག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པར་དེའི་རིགས་པ་དང་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་ཞིང་།ཡང་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་རགས་པ་དང་ཞི་བ་ཉིད་དུ་མོས་ཏེ། འདི་ནི་མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གོམས་པས་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་སྤོང་བའི་ ལམ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།དེས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོ་སྤངས་པ་ཡང་དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་བ་དེའི་འོག་ཏུ་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་ཞིང་། སྤོང་བ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་བལྟ་སྟེ། རབ་ཏུ་དབེན་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་ བ་ཆུང་ངུས་རེག་པ་དང་།དུས་དུས་སུ་དད་པར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཇི་ཙམ་དུ་རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་བྲལ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དགའ་བར་སྡུད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་དེ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བས་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བས།དེ་སྤངས་སམ་མ་སྤངས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པའི་སྡུག་བསྔལ་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱེད་པས་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ནི་དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེས་ནི་འདི་ལྟར་དཔྱད་ནས་གཉེན་པོ་ བསྒོམས་པས་དུས་དེ་སྲིད་ཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། སྦྱོར་བའི་མཐའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དངོས་གཞི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་མཐའི་ འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རིག་པས་ནི་སྤང་བར་བྱས་པ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བས་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས། སྤང་བ་དང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་འཇོག་གོ། །མོས་པ་ལས་བྱུང་བས་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་བརྩམ་མོ། །རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་བྱུང་བས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ ཆེན་པོ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤང་ངོ་།།དགའ་བ་སྡུད་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་འབྲིང་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །སྤྱོད་པས་ནི་ཐོབ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ལས་སེམས་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱོར་བའི་མཐའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ཆུང་ངུ་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །སྦྱོར་བའི་མཐའི་འབྲས་བུས་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པའི་ འབྲས་བུ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ།།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ས་འོག་མ་ཐམས་ཅད་དེ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུའོ།།མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་གནས་པས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཚེ་ཐུང་བའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། ས་གོང་མ་ལ་ནི་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

等至如何安立？以七作意入初禅等至，乃至无想无想处亦复如是。七作意是什么？了相作意、胜解作意、远离作意、摄喜作意、观察作意、加行究竟作意、加行究竟果作意。
如何成为入初禅的七种作意？由于没有以等持作意观察欲界过患等粗相。以初禅寂静相了知，此即是了相作意，应知此与闻思相杂。其后超越闻思，一心修习其理与寂静相之相为所缘，修习止观，反复如是寻求粗相与寂静，此即是胜解作意。
由串习彼，最初具足断道之作意即是远离作意，由彼断除粗大烦恼，亦远离其品类习气故。此瑜伽行者其后于断生喜，见断之功德，以极远离之喜乐微细触及，时时生起信解之作意，由远离昏沉、睡眠、掉举故，极为欢喜，此即是摄喜作意。如是善入彼者，由具足修习善品故。
由欲界烦恼之喜乐皆不生起，为了知是否断除，以观察生起随顺之苦相，别别了知即是观察作意。如是观察已，由修对治，以暂时方式远离一切欲界烦恼故，初禅加行究竟对治作意即是加行究竟。其后入初禅根本定即是加行究竟果作意。
其中，由了相了知所断及所得后，为断除及获得而安住其心。由胜解作意而后精进修习。由远离作意断除粗大烦恼。摄喜作意断除中品烦恼。由观察于所得无增上慢而安住其心。加行究竟断除微细烦恼。加行究竟果领受善修作意之果。
如入初禅的七作意，乃至无想无想处等至，亦当如是相应。粗相即是一切下地乃至无所有处。略说应知有二相：由极不寂静住而极苦住及极短寿。与此相反，上地则应知为寂静相。

།ཚད་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཇི་ལྟ་བུ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཆུང་ ངུར་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པ་དང་།འབྲིང་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པ་དང་། ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཇི་ལྟ་བར་བསམ་གཏན་ལྷག་མ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེར་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་གསུམ་མོ།།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཇི་ལྟ་བར། བསམ་གཏན་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་མོ། །བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་པོ་དང་། ཆེར་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་རེ་ལ་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་ སྐྱེ་བ་གསུམ་གསུམ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཚངས་རིས་དང་། ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་དང་། ཚངས་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་གནས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཐ་དད་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་རྣམས་ན་གཞལ་མེད་ཁང་གི་གནས་གཞན་མེད་པའི་ ཕྱིར།དེ་ལྟར་དེར་སྐྱེ་བའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དོ། །དེར་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་མཐོན་པོ་དང་། དམའ་བ་དང་། ངན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པར་ཤེས་སོ། །དེར་སྐྱེ་བ་མཐོན་པོ་དང་། དམའ་བ་ནི་ཚེ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ རོ།།དམའ་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་མང་བའི་ཁྱད་པར་རོ། །མིང་དུ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཇི་ལྟ་བུ། བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཇི་སྙེད་ལ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་ གི་མིང་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་སོ།།བསམ་གཏན་བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་མིང་གྲངས་མེད་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པ་ཇི་སྙེད་ལས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་མཐུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་རྣམས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་གི་མིང་ཡང་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ན།དེ་དག་གི་གྲངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བའམ། སྙོམས་པར་འཇུག་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ལྷག་ཅིག་ བསྟན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་གཞན་དེ་དང་དེ་དག་ནས་འབྱུང་བའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་བསམ་གཏན་ལྷག་མ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །རྣམ་པར་དག་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བུ།རབ་ཀྱི་མཐའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རབ་ཀྱི་མཐའི་ཆ་ལས་བྱུང་བའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པ་བཞིན་དུ་འཐོབ་པ་ལ་སོགས་པས་ལས་སུ་རུང་བ་མཆོག་ཏུ་ཕྱིན་པར་ཁྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་རྣམས་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་ པའི་ཤེས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།དེ་རྣམས་ཀྱང་བརྒྱད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་བརྒྱད་རྣམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱི་བར་དུའོ།།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་རྣམས་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བས། འཕགས་པའི་ལམ་རྒྱུ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་གསལ་བའི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་འབའ་ཞིག་གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།

量的建立如何？初禅有小量修习、中量修习、大量修习。如同初禅一样，其余诸禅和无色定也是如此。初禅以小、中、大量修习的果报是初禅的三种生处。如同初禅一样，其余诸禅也是如此，即每一禅都有三种生处。诸禅都有小、中、大量修习，所以每一禅都有三种生处作为果报，即如前所说的梵众天、梵辅天、大梵天等。无色界则因为没有其他处所，所以也没有不同的生处。因为在那里没有其他宫殿处所，所以那里没有建立生处差别。在那里也是以小、中、大量修习，而知道在无色界中有高低、劣胜的生处。在那里高低生处是寿量等的差别。劣胜是烦恼多少的差别。
名称建立如何？初禅所摄的一切三昧，诸佛菩萨所入定的那些名称，声闻缘觉都不知道。四禅的分类中，诸三昧的名称无量无边不可思议。如此，初禅所摄的一切三昧中，诸佛世尊和具大威力的诸菩萨所入定的那些三昧名称，声闻和缘觉都不知道，更何况能知道它们的数量或能入定呢？如同在般若波罗蜜多中所说的一百多种三昧，以及其他大乘经典中所说的那样。如同初禅所摄一样，其余诸禅和无色定所摄的也是如此。这是依止禅波罗蜜多而说的。
清净如何？从初禅乃至非想非非想处，以究竟分所生的称为清净。究竟分所生的诸禅和无色定称为清净，是为了成就殊胜功德。因为能如意获得等而达到最极调柔。
出世间道是什么？在修道中有苦、集、灭、道，法智和类智的诸法。这些有八种，即对苦等的法智和类智八种，如同依止见道的那些。从初禅直至无所有处，与这些相应的三昧。非想非非想处因为想的活动不明显所以是世间的。因为这些想的活动不明显，所以不是圣道运行最为明显的所依，因此应当知道唯独它是世间的。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་འདུ་ཤེས་དམན་པས་དམིགས་པ་མཚན་མར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་མེད་པར་གང་ལས་ཤེས་ཤེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་ཇི་སྲིད་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཀུན་ཤེས་པ་རྟོགས་སོ་ཞེས་སོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྣམས་ལ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །ཐོག་མ་ཉིད་དུ་སྐྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་རྣམས་ལ་མངོན་པར་གྲུབ་ ནས་མི་རྣམས་ལའམ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ།།སྔར་བསྐྱེད་ནས་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཚེ་དེ་ཉིད་དམ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ནས་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་རྣམས་སུ་ནི་འདི་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དེ། ཞི་བ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་གནས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལ་འབད་པའི་ རྩོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་ཐོབ་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཇི་ལྟར་སྐྱ་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ངེས་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མུ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་གཟུགས་མེད་པ་ཞི་བ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་གང་། གཟུགས་མེད་པ་ཞི་བ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་མུ་བཞིར་འགྱུར་སྟེ། མི་ལྕོགས་པ མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ།ཞི་བ་རྣམ་པར་ཐར་པ་མ་ཐོབ་པ་ནི་མུ་དང་པོའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པའི་འཕགས་པ་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བས་སྤོང་བའི་ལམ་བསལ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ལ་གནས་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་ཞི་བ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་མུ་གཉིས་པའོ།།དེ་ཉིད་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་སྤོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་ཞི་བ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་མུ་གསུམ་པའོ། །རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་ནི་མུ་བཞི་པའོ། །གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ ཅིའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།ཞི་བར་གནས་པར་འདོད་པའི་ཁམས་རྣམས་ནི་མིའི་ནང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ནས་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ནི་བསྒྲིབ་མི་དགོས་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་མཆོག་ཏུ་ཞི་བ། རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་གནས་པས་གནས་པ་སྟེ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡང་འབད་པ་མི་རྩོམ་མོ།།ལམ་ཆུང་ངུ་དང་། ཆུང་ངུའི་འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་སྟེ། གང་གིས་ས་དང་ས་ན་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་དང་། །ཆེན་པོའི་འབྲིང་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་སྤོང་བའོ། །ལམ་ འབྲིང་པོ་གང་།།ལམ་འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་པོའི་འབྲིང་པོ་དང་། འབྲིང་པོའི་ཆེན་པོ་སྟེ། གང་གིས་ས་དང་ས་ན་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་འབྲིང་པོའི་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་པོའི་འབྲིང་པོ་དང་། འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུ་སྤོང་བའོ། །ལམ་ཆེན་པོ་གང་། ལམ་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་དང་། ལམ་ཆེན་པོའི་ འབྲིང་པོ་དང་།ལམ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་སྟེ། གང་གིས་ས་དང་ས་ན་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་དང་། ཆུང་ངུའི་འབྲིང་པོ་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྤོང་བའོ། །ལམ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་པོ་དང་། ཆེན་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་ པ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ནས་རྣམ་པ་དགུར་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་རིམ་གྱིས་སྤང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此由于其想低劣故不作标相所缘，所以称为无相。如何得知无想非想处也无圣道？如世尊所说：'乃至有想等至，皆是遍知所了。'
灭尽等至是出世间的，为什么呢？因为是在圣道之后获得的。是在人中成就。此处'最初生起'是词义。在人中成就后，于人中或色界现前。
先前生起后，于人中此生或生于色界后现前。无色界中则无此现前，因为安住于寂静解脱异熟者，于此无有勤作故。
圣声闻离色界贪而得无色者，如何生于色界？不一定是离色界贪者才能入无色定。因此成四句：是否一切离色贪者都入无色寂静解脱定？是否一切入无色寂静解脱定者都是离色贪者？对此成四句：
依未至定而离色贪，未得寂静解脱是第一句。得第四禅的圣者不求生无色界，舍断道而住胜道，入无色寂静解脱定是第二句。
彼求离贪而住断道，入无色寂静解脱定是第三句。除此诸相是第四句。
生无色界者为何不现前？因为寂静住处的诸界是在人中成就后现前。生无色界者不须修习，安住于异熟所生最极寂静解脱中，因此也不为现前而勤作。
小道、小中道、小大道，即于地地中断除三界所行烦恼中大品大品、大品中品、大品小品烦恼。何为中道？
中道小品、中道中品、中道大品，即于地地中断除三界所行烦恼中中品大品、中品中品、中品小品烦恼。何为大道？
大道小品、大道中品、大道大品，即于地地中断除三界所行烦恼中小品大品、小品中品、小品小品烦恼。
小道、中道、大道各分小等三品，建立为九品，为显示修所断渐次断除故。

།ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་ཆུང་ངུས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་ཞེ་ན། དེ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བྲལ་ཞིང་འཛེམ་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ བས།དེས་རྟོགས་པར་སླ་ཞིང་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་སླ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དྲི་མ་ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་ཆུང་ངུས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ཡོངས་སུ་བཅད་དཀའ་བར་ཀུན་དུ་འབྱུང་ཞིང་ཕྲལ། རྒྱུད་ལ་ཞེན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དེ་ནི་དྲི་མ་ཆུང་ངུ་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེལ་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ རྣམ་པ་ལས་བཟློག་ནས།གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྦྱོར་བའི་ལམ་གང་། གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའོ། །ལམ་གང་བསྒོམ་པས་ཆེན་པོའི་ཡང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཆ་ཤས་རེ་རེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་གནས་གྱུར་པ་ ནི།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གང་། གང་གི་འོག་ཏུ་བར་ཆད་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་འོག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པའི་གནས་ངན་ལེན་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། གནས་ངན་ལེན་དེ་གནས་གྱུར་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ། ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གང་། གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །གང་གིས་གནས་གྱུར་པ་མངོན་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གང་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཉོན མོངས་པའི་ལྷག་མ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་།བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་སྦྱོར་བ་བསལ་ནས། ཆོས་སེམས་པའམ། ཞུགས་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པའམ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གང་ངོ་། །རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ ཁམས་འདིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་བསལ་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་ཅེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སེམས་པའམ། སྔར་བསམས་པ་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་གནས་པའི་གནས་པའམ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ ལམ་གང་ཡིན་པ་ཉིད་འདིར་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཡང་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་གནས་པའི་ལམ་གང་ངོ་། །ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའམ་སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་གནས་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ ལྟར་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ནས།དེའི་ཞར་ལ་བྱུང་བ་ནི་ལམ་བསྒོམ་པ་གང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྟེན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་དང་། བསལ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་དང་། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའོ། །ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་གང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་ པའོ།།བསྟེན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་གང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་ཉམས་པ་དང་། ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གང་བསྒོམ་པའོ། །བསལ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་གང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་གང་བསྒོམ་པའོ། །གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ གང་།།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གང་བསྒོམ་པའོ། །ལམ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ནི། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེས་དགེ་བའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསྟེན་པའི་བསྒོམ་པ་ནི་བསྟན་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསལ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ནི་བསལ་བའི་དོན་དུ་བསྒོམ་པ་སྟེ། ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་སུ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

如果问为什么以小道断除大烦恼？那是因为它在无惭无愧、极其放逸且无所顾忌的相续心中生起，所以容易了知且容易断除。因此，它如同大垢秽一样，以小对治力即可消除。
而难以断除且生起细微、执著相续的极小烦恼，则如同微小垢秽一样，需要以大对治力来消除。因此应当了知，从违品的方面转为对治品的安立。
什么是加行道？即是以何断除烦恼。以何道修习，为断除大中大等烦恼种类的随眠分，而逐渐转依，这就称为修道中的加行道。
什么是无间道？即是在其后无间断除烦恼。为了断除烦恼种类的一切随眠，使该随眠转依，这就是无间道。
什么是解脱道？即是断除烦恼后现证解脱。意思是说以何现证转依。
什么是胜进道？即是对除此烦恼种类之外的加行、无间、解脱道。此后为断除余烦恼而修的加行、无间、解脱，都是如此解释。
又或是除去断烦恼的加行，思维法或安住于入定之法，或是等持的殊胜道。另一种说法是，以此殊胜界除去断烦恼的加行，意思是说保持平等舍。
思维经等法，或对先前所思维和通达的法进行观察安住，或是等持的刹那等持之道，在此也称为胜进道。
又或是成就殊胜功德的安住道。又或是现证神通等殊胜功德，或生起等，以及安住于彼等之道。
如是广说修道后，其附带内容是什么是修道？为获得而修道、为依止而修、为断除而修以及对治修。
什么是为获得而修？为生起未生善法而修。
什么是为依止而修？为使已生善法住、不退、再生、增长、究竟而修。
什么是为断除而修？为断除已生恶不善法而修。
什么是对治修？为使未生恶不善法不生起而修。
四种修道是依正断而说的，应当如理相应。其中为获得而修是为了获得而修，为获得未得善法。为依止而修即是修习依止，为熟习已得善法。为断除而修是为了断除而修，为在生起时断除不善法。

།གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ནི། གཉེན་པོ་ལ་ བསྒོམ་པ་སྟེ།མ་འོངས་པའི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ལམ་སྐྱེ་བ་ན་རང་གི་བག་ཆགས་འཇོག་པ་དེ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་མོ། །དས་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཆེར་འབར་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་བསྒོམ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བསྟེན་པའི་ བསྒོམ་པའོ།།ལམ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་དེ་ནི་བསལ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའོ། །དེས་རང་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་འགོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་ཀྱང་ཕྱི་མ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འཇོག་པ་ དེ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའོ།།གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར། སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་ཕྱི་མ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་དང་། སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་དང་། རྟེན་གཉེན་པོ་དང་། ཐག་བསྲིང་ བའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའོ།།སོ་སོ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་གང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་བལྟ་བའོ། །དེས་ནད་དང་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་སུན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤོང་བའི་ གཉེན་པོ་གང་།སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་གཉེན་པོ་གང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མོ། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་སྤོང་བའི་འཐོབ་པ་ཀུན་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐག་བསྲིང་བའི་གཉེན་པོ་གང་། དེའི་གོང་མའི་ལམ་མོ། །དེར་སྔར་སྤངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ ཐག་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་བརྟག་བྱའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ནི། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བཞིར་ཕྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ལམ་དང་། རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལམ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པར་ བྱ་བའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་།མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ལམ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་དག་པར་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་དང་། གནས་དང་དབང་པོ་ཐ་དད་པའི་ལམ་དང་། བསླབ་པ་གསུམ་པོ་ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་ དང་།ལམ་སྡུད་པའི་ལམ་ནི་ལམ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལམ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། ལམ་བཞི་དང་། ཆོས་ཀྱི་གནས་བཞི་དང་། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། དབང་པོ་གསུམ་དང་གོ་ རིམས་སོ།།དེ་ལ་དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ལམ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཏེ། དེས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལམ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ རྣམས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་དེས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ནི། འདིས་འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་སྒོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱིས་ ལས་སུ་རུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པར་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱས་པ་ནི། དེ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དབང་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དྲོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྩེ་མོ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འདྲེས་ པའི་ལམ་ནི་སྟོབས་རྣམས་ཏེ།དེ་ལྟར་དབང་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ནི་འདིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

修对治法，即对治的修习，是为了使未来的不善法成为不生之法。又当道生起时，安立自己的习气，为了获得而修习。因为从其因中所生诸法更加炽盛而生起。已现前后而修习者，是依止的修习。因为道的一切结合已经现前。为了断除自己的障碍而修习者，是为了断除而修习。因为它能遮止自己违品的随眠。断除障碍后使其后不再生起而安立者，是对治的修习。因为已转依，由加行道和无间道断除烦恼后，使其后不再生起而安立。
又对治有四种：即厌患对治、断除对治、持对治和远分对治的修习。应当说是各别的修习。何为厌患对治？即观察有漏诸行的过患。因为以病、疮等行相厌患诸取蕴。何为断除对治？即加行道和无间道。因为由彼等断除烦恼。何为持对治？即解脱道。因为由彼等持守所得的断除。何为远分对治？即其上位道。因为使先前所断的烦恼远离。
又所观察的对治修习，应知分为厌患等四种对治。又有观察事物之道、精进所生道、三摩地圆满修习道、现观加行道、离现观道、现观道、清净决定出离道、依处根差别道、三学圆满修习道、成就一切功德瑜伽道和摄道之道，称为道。
又以菩提分等差别安立十一种道，即三十七菩提分法、四道、四法住、止、观、三根的次第。其中，观察事物之道即四念住，因为最初以不净等行相观察身、受、心、法诸事。精进所生道即四正断，因为如是观察诸事后，为断障碍而发起精进。三摩地圆满修习道即四神足，因为如是断除障碍已，由此以欲、勤、心、观察门的诸三摩地令成堪能。
现观加行道即诸根，因为如是圆满修习三摩地已，为成就圣道而得自在，成为暖位和修习顶位。与现观相应道即诸力，因为如是获得自在已，由此立即为证悟谛理。

།མ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ལ་སྦྱོར་རོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཏེ་ དེས་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་སོ་སོ་རང་གིས་དེ་ཁོ་ན་མངོན་དུ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་དག་པར་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་དེས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས། རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གནས་དང་དབང་པོ་ཐ་དད་པའི་ལམ་ནི་ལམ་བཞི་སྟེ། གནས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་དང་། དངོས་གཞི་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་རྣོན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསླབ་པ་གསུམ་པོ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ ལམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་གནས་བཞི་སྟེ།དེ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྟེ། དེ་དག་གིས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་སྡུད་པའི་ལམ་ནི་དབང་པོ་གསུམ་ སྟེ།དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་མ་དང་། བར་དང་། མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཆོས་རྣམས་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་གྲོགས་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་ འབྲས་བུའོ།།དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་རེ་ཞིག་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གྲོགས་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུར་རིག་པར་བྱའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལྷག་མ་རྣམས་ལའང་དེ་བཞིན་ནོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ནི་ དམིགས་པ་གང་།ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་དང་། གོ་རིམས་སོ། །ཡང་དག་པའི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་གཞི་དང་། བདག་གི་དངོས་པོ་དང་། བདག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་དམིགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ ན།འདི་ལྟར་བྱིས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ཅན་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བདག་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བར་རྟོག་སྟེ། དེའི་ ཕྱིར་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཤེས་རབ་དང་། དྲན་པའོ། །ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་བལྟ་བ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། ། གྲོགས་གང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་པ་ནི། དེ་དག་ནི་ཤེས་རབ་དང་། དྲན་པ་དག་གོ། །བསྒོམ་པ་གང་། ནང་གི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་བལྟ་བའོ། །ནང་ལ་ཇི་ལྟར་ཕྱི་དང་། ནང་དང་། ཕྱི་ལ་ཡང དེ་བཞིན་ནོ།།ནང་གི་ལུས་གང་། ལུས་གང་ལ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་གང་དག་ཡིན་ནོ། །མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིའི་ལུས་གང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་རྣམས་སོ། །གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་ཏེ། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

不被不信等违品所胜为忍，修习世间法中最胜。现观道即是菩提分，因为由此首先各自现前如实证悟真如。清净决定出离道即是八支圣道，因为其后由修此道必定能清净所断烦恼而出离。因此，应当了知菩提分的次第是如是。
依处与根不同之道即是四道，依处即是禅定近分和根本等，由钝根和利根的差别而有不同。圆满三学之道即是四法住，由此圆满增上戒等三学。
成就一切功德之道即是止观，因为由此能成就一切功德。摄道之道即是三根，因为由此能正确摄持初、中、后圆满之道。应当了知菩提分法以无差别五相而安立：所缘、自性、助伴、修习及修习之果。
因此，首先应当了知四念住的所缘、自性、助伴、修习及修习之果。如同念住，其余菩提分亦复如是。念住的所缘是什么？身、受、心、法及其次第。
真实住处之事、我受用之基、我之事、我之杂染与清净之事。为何安立此等为所缘？如是，愚者颠倒见者多依具根之身，受用乐等时，由所缘相而执我贪等及信等成为杂染与清净。
因此，首先为善加观察事物之相而安立四种所缘，应当了知。何为自性？慧与念。由说观察身等及说念住，故依次第。何为助伴？与彼相应之心及心所法。与彼相应即是与慧及念相应。
何为修习？于内身等随观身等。如于内，于外及内外亦复如是。何为内身？任何内处所摄诸色。眼、耳、鼻、舌、身诸根，因为是内处所摄及属于有情数。何为外身？外处所摄诸色。色、声、香、味、触，因为是外处所摄及不属于有情数。

།ནང་དང་ཕྱིའི་ལུས་གང་། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དབང་པོའི་གནས་རྣམས་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་འབྲེལ་པའི་གཟུགས་ལ སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དབང་པོའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་གྲོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་།ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་རྣམས་སོ། །ནང་དང་ཕྱིའི་ལུས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྒྱུད་རྣམ་པར་གཞག་པ་བརྩན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བལྟ་བར་གང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་། རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བལྟ་བ་གང་ངོ་། །ལུས་ལ་ལུས་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ལུས་མཐོང་བ་དང་མཐུན་པར་རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ལ་ངེས་པར་ འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ནང་གི་ཚོར་བ་གང་། ནང་གི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིག་པ་དང་། རང་གི་གནས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིའི་ཚོར་བ་གང་། ཕྱིའི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་གནས་ལས་ བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ནང་དང་ཕྱིའི་ཚོར་བ་གང་། ནང་དང་ཕྱིའི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའོ། །རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་ཇི་ལྟ་བར་སེམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཇི་ལྟ་བར་ ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།ཅི་རིགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་བསྒོམ་པ་ནི་འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། རྩོལ་བ་དང་། སྤྲོ་བ་དང་། མཐུན་པ་དང་། ཕྱིར་ནུར་བ་མེད་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བག་ཡོད་པའོ། །ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཉེ་ བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་འདུན་པ་བསྒོམ་མོ།།ལེ་ལོའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་བརྩོན་འགྲུས་བསྒོམ་པའོ། །བྱིང་བ་དང་རྒོད་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་རྩོལ་བ་བསྒོམ་མོ། །སེམས་ཞུམ་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་སྤྲོ་བ་བསྒོམ་མོ། །ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་བྱ་བ་ལ་བདག་དམན་ པར་སེམས་པའི་སྒོ་ནས་སྒྱིད་ལུག་པའོ།།གནོད་པས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་མཐུན་པ་བསྒོམ་མོ། །གནོད་པ་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་ནི་ཤ་སྦྲང་དང་། སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པས་ཉེན་པ་མི་བཟོད་པའོ། །ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་ ཕྱིར་ནུར་བ་མེད་པར་བསྒོམ་མོ།།ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་འདི་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པའོ་ཞེས་ཕྱིར་བཟློག་པའོ། །གདམས་ངག་བརྗེད་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་དྲན་པ་བསྒོམ་མོ། །ལྟུང་བ་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་ཤེས་བཞིན་བསྒོམ་མོ། །ལྟུང་བ་ཡིད་ ལ་གཅགས་པ་ནི།འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤེས་བཞིན་མེད་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ། སྔར་བསླབ་པ་དང་འགལ་ནས་ཕྱིས་འགྱོད་པའོ། །བརྩོན་པ་འདོར་བ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་བག་ཡོད་པ་བསྒོམ་མོ། །བརྩོན་པར་འདོར་བ་ནི་བག་ཆགས་མེད་པའི་ཉེས་པ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཇི་ལྟར་བརྩམས་ པ་ལ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤོང་བ་དང་། བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤོང་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་གཙང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། རྟག་པ་དང་བདག་ ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་སྡུག་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་དང་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་ བྱང་བའི་ཆོས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

内外身是什么？与内入处相关的外入处根处，以及与眼等入处相关的色等入处成为根处者，这些属于有情世间，为外入处所摄。他人相续中的内入处色法。内外身是依据入处安立和相续安立而建立的。
如何观身随身？对分别色身和自性色身平等而观。观身如身，即依据所见分别影像身而如实执取自性色身。
什么是内受？依内身而生的受。缘眼等入处，从自处所生故。什么是外受？依外身而生的受。缘色等，从他处所生故。
什么是内外受？依内外身而生的受。缘自相续中的外入处，及缘他相续中的内入处故。如受，心亦如是。如观身随身，观受等随受等亦如是。应当如理了知。
复次，修习是欲、精进、加行、欢喜、随顺、无退转、正念、正知、不放逸。为对治不作意随烦恼而修习欲。为对治懈怠随烦恼而修习精进。为对治昏沉掉举随烦恼而修习加行。为对治心怯弱随烦恼而修习欢喜。心怯弱是对殊胜所作以自轻心而退怯。
为对治损害厌倦烦恼而修习随顺。损害厌倦是对蚊虫等损害不能忍受。为对治少分知足随烦恼而修习无退转。少分知足是认为对治分仅此为足而退转。为对治忘失教诫随烦恼而修习正念。为对治执著过失随烦恼而修习正知。执著过失是于行住等无正知而行，先违学处后生追悔。
为对治舍弃精进随烦恼而修习不放逸。舍弃精进是无警惕过失，为使所发起的善分修习等达至究竟。
修习的果报是什么？断除颠倒、趣入真谛、远离身等。其中断除颠倒是依次第于诸念住中，为对治执著清净、安乐、常恒、我之颠倒而修习不净观。
任何所受，皆知是苦，由了知境、所缘等差别，了知识刹那刹那变异。仅是染污和清净之法，了知无作者。

།ཡང་འདི་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། ལུས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གནས་ངན་ལེན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཤིན་དུ་སྦྱངས་པའི་ལུས་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་འཇུག་སྟེ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་ནི་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པར་སྲེད་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ།བདག་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་མེད་པར་འགྱུར་བར་ལྟ་བ་ནི། བདག་ཆད་པར་དོགས་པའི་སྒོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྐྲག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྤང་བ་དང་། གཉེན་པོའི་ཆོས་ལ་ བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་། ཆོས་དང་བྲལ་བར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་བསྒོམས་པས་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའོ། །དང་པོའི་དམིགས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་སྐྱེས་པ་དང་། གསུམ་པའི་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། བཞི་པ་ཡིས་ནི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་ལས བསྡུས་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ངོ་བོ་ཉིད་གང་། བརྩོན་འགྲུས་སོ། །གྲོགས་གང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །བསྒོམ་པ་གང་། གང་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ། །འབད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །རབ་ཏུ་འཇོག་གོ་ཞེས་པ་སྟེ། འདི་ ནི་བརྩོན་འགྲུས་བསྒོམ་པ་གནས་དང་བཅས་པའོ།།འདུན་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་གནས་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གནས་ནི་འདུན་པའོ། །དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །ཞི་གནས་དང་། རབ་ཏུ་ འཛིན་པ་དང་།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་སེལ་བ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཇོག་པ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉེན་པོ་སྐྱོན་མེད་པ་འབའ་ཞིག་བསྒོམ་པ་ དེའི་ཚེ་འབད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གང་གི་ཚེ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བྱིང་བ་བྱུང་བ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དགའ་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སེམས་འབར་བར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་རྒོད་པར་བྱེད་པ་ན། ནང་དུ་སྡུག་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་བསལ་བའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཇོག་པ་སྨོས་སོ། །འབྲས་བུ་གང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་པར་ཉམས་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་། འཕེལ་བའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་པོ་དང གཉིས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་པར་ཉམས་པ་སྟེ།འབྲས་བུ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེས་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་ འཕེལ་བ་སྟེ།དེས་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གྲུབ་པའི་བྱ་བའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་གང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།

再者，这些的果报依次是趣入四谛，即身念住趣入苦谛，因为身体是行苦性，由随眠所显故。如是与此相对的殊胜清净身性是其对治。受念住趣入集谛，因为乐等诸受是贪著会合等的所依故。心念住趣入灭谛，因为见无我及唯识性皆空，由于恐惧断我而畏惧涅槃故。法念住趣入道谛，因为断除违品诸法，依止对治诸法故。
再者，彼等之果即是依次了知离身、离受、离心、离法，因为修习彼等而离身等分位的随眠故。
诸正断的所缘是什么？违品和对治的已生与未生。第一所缘是已生的违品，为断除已生的罪恶不善法故。第二是未生的违品，第三是未生的对治，第四是已生的对治，应如经中所说而配合。
体性是什么？是精进。助伴是什么？与彼相应的心及心所法。修习是什么？即是'发起意乐、勤奋、发起精进、摄持其心、安住'，这是具有所依的精进修习。
'发起意乐'等诸句显示具有所依的精进加行。其中所依是意乐，因为它是精进加行的先导故。勤奋即是精进。于止相、摄持相、舍相作意而发起精进。断除昏沉掉举也是精进，如是其后说到摄持其心和安住。
当仅修习止等相作意的无过对治时，称为勤奋。当生起昏沉随烦恼而为断除它而以欢喜等作意令心炽燃，及生起掉举随烦恼时以内摄持心，此时称为发起精进。因此，为显示断除昏沉掉举的方便，其后说到摄持其心和安住。
果报是什么？违品完全损减、获得对治及增长。其中第一、第二正断是违品完全损减，因为这两种果报随其所应使已生和未生的罪恶不善法损减故。第三是获得对治，因为它能生起未生的善法故。第四是对治的增长，因为它能令已生的善法增长故。
神足的所缘是什么？是三摩地成就的事业。神通等事业是什么？是三摩地成就所摄。体性是什么？是三摩地。

།གྲོགས་གང་། འདུན་པ་ དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་སེམས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་། གང་གུས་པར་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ། །ཤིན་ཏུ་གུས་པར་སྦྱོར་བ་ནི་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་། རིམ་གྲོ་ཆེར་བྱས་ཏེ་སྤྱོར་བའོ། ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་། གང་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཉིད་ལ་རེག་པའོ། །གང་རྟག་ཏུ་སྦྱོར་ཞིང་ནམ་ཡང་མི་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་། གང་སྔོན་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད ལ་རེག་པའོ།།ཚེ་གཞན་ལ་དེས་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པའི་ཕྱིར། རང་གི་ངང་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ། །དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་། གང་གཞན་གྱིས་བརྟེན་ནས་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ ལ་རེག་པའོ།།ཡང་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གང་། འདུན་པ་བསྐྱེད་པ་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གང་། །འབད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་བ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ། །སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གང་། སེམས་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་ན་སེམས་ རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ།།དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ན། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བསྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།སེམས་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི། འདིར་བརྗོད་པའི་ལུགས་ཀྱི་གོ་རིམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཉིད་ལ་སེམས་ནང་དུ་འཛིན་ཅིང་། ཞི་བར་བྱེད། སྡུད་པར་བྱེད། ཐོབ་པར་ བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་སྒོ་ནས་སེམས་འབར་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསྒོམ་པ་གང་། སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་གོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་ནི་འདུན་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། དད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། སེམས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །འདི་དག་བརྒྱད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། འབད་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་། གཉེན་པོའོ། །དེ་ལས་འདུན་པ་ནི་རྩོལ་བའི་གནས་སོ། །འདུན་པའི་རྒྱུ་ནི་དད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གང་ཞིག གང་དོན་དུ་གཉེར་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩོལ་བའོ།།དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་ཡིད་ཆེས་པ་མེད་ན་དོན་དུ་གཉེར་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཕན་འདོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྟེ། དེས་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཏེ། དམིགས་པ་མ་བརྗེད་ པར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་དང་།དེ་ལ་བདག་མེད་པར་གྱུར་ན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །གཉེན་པོ་ནི་སེམས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་སོ། །སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཇོག་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་བྱིང་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་། བྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། ཉེ་བར་ ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། གཡེང་བ་གཞི་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་། གཡེང་བ་མེད་པ་དང་། དེ་གཉི་གའི་གནས་དང་། མཐུན་ པ་བསྒོམ་པའོ།

朋友啊！愿望、精进、思维、行为以及与这些相应的心所法。什么是愿望的禅定？依靠恭敬修持而触及专注一境性。极其恭敬修持是指以强烈的愿望和极大的恭敬而修持。
什么是精进的禅定？依靠持续修持而触及专注一境性。常常修持而从不间断，这就称为精进。
什么是心的禅定？依靠往昔修持禅定而触及专注一境性。由于在其他生中已完全成熟心的种子，故自然随顺禅定而触及专注一境性。
什么是观察的禅定？依靠他人而善加分别诸法，从而触及专注一境性。
复次，什么是愿望的禅定？从生起愿望而触及专注一境性。什么是精进的禅定？努力精进而触及专注一境性。什么是心的禅定？安住其心而触及专注一境性。什么是观察的禅定？摄持其心而触及专注一境性。
为显示神通足成就之因，如是应知'于正断修习生起愿望'等之教授。
所谓安住其心与摄持其心，应知是此处所说的次第。其中，心的禅定即安住其心而触及专注一境性，是指内摄其心、令其寂静、令其收摄、令其获得之意。
观察的禅定即摄持其心，是指以观察法的方式令心明亮之意。
什么是修习？即修习八种断行。八种断行是：愿望、精进、信心、轻安、正念、正知、思维和舍。虽有此八种，但可归为四类：努力、利益、摄持和对治。
其中，愿望是精进之基。愿望的因是信心，因为若无信心于所求之事的存在等，则不会生起希求。利益是轻安，因为它利益身心。摄持是正念和正知，依次是为了不忘所缘而入于专注一境性，以及在失去专注时能够觉察。
对治是思维和舍。由于摄持和安住其心的造作，能断除昏沉和掉举，以及生起、断除和无烦恼，这是为了随顺止观等相。
复次，由愿望、精进、思维和观察所摄持，断除具有根本的散乱，无有怯弱，无有散乱，修习契合这两者的所依。

།ཡང་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སྡུད་པ་དང་། གཡེང་བ་གཞི་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་དེ་ལ་སྡུད་པའི་གཞི་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ལེ་ལོའི་སྒོ་ནས་བྱིང་བར་འགྱུར་རོ། །གཡེང་བའི་གཞི་ནི་མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རྒོད་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་མི་འཛིན་ཏོ། །སྡུད་པ་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནང་དུ་ཞུམ་པའོ། །གཡེང་བ་ནི་སྡུག་པའི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་འཕྲོ་བའོ། །ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་མཐུན་པ་བསྒོམ་པ་ནི། སོ་སོར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བའོ། །གཡེང བ་མེད་པ་དང་མཐུན་པ་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ལ་མི་གཙང་བར་སོ་སོར་རྟོག་པའོ།།དེ་གཉི་གའི་གནས་དང་མཐུན་པ་ནི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་སོ། །དེ་ཡང་བདག་གི་འདུན་པ་ཧ་ཅང་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་ཧ་ཅང་རབ་ཏུ་བཟུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ནང་དུ་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡེང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་མ་དང་སྔ་མའི་ འདུ་ཤེས་དང་།སྟེང་དང་འོག་གི་འདུ་ཤེས་སུ་བྱའོ་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་སེམས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མེད་པས་སྣང་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྒོམ་པར་བྱའི། བདག་གི་སེམས་འདུན་པ་ཅན་གྱི་ཚུལ་དུ་ནི་མི་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གསུངས་ སོ།།འབྲས་བུ་གང་དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་ནས། ཆོས་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་གང་དང་གང་མངོན་དུ་བྱ་བར་འདོད་པ་དེ་དང་། དེ་ལ་སེམས་མངོན་པར་གཏོད་པ། དེ་རང་རང་གི་གནས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་བཞིན་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་ སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་སོ། །བདེན་པ་བཞི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྦྱོར་བའི་བསྡུས་པས་དེའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གང་། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་བོ། ། གྲོག་གང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །བསྒོམ་པ་གང་། དད་པའི་དབང་པོ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པར་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་རྣམས་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པའི་ཚུལ་གྱིས བརྩོན་འགྲུས་བསྒོམ་པར་འགྱུར་རོ།།བརྩོན་འགྲུས་བརྩོམས་པ་ནི། བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་གནས་པའི་དྲན་པ་མི་བརྗེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པར་འགྱུར་རོ། །བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པར་འགྱུར་རོ། །བདེན་པ་རྣམས་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཤེས་ རབ་ནི།རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་གང་བདེན་པ་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེའི་དབང་གིས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་ངེས་པར་འབྱེད་ པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དོ།།དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བར་སྟོབས་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ངེས་པར་བསྲབས་པས་མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་རྣམས་སོ། །སྟོབས་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་དང་མཐུན་ནོ། །འབྲས་བུ་ལ་ནི་བྱེ་ བྲག་ཡོད་དོ།།འདི་ལྟར་འདི་དག་ནི་འབྲས་བུ་དེ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྲབས་པས་ལྷག་པར་བརྟན་པ་ཡིན་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མཐུན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་བརྫི་བའི་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གཞན་ཉིད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ ལག་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་གི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བའོ། །དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

再者，由欲等这些所摄持，以及完全断除具有散乱根基等的修习中，摄持的根基即是远离胜观，由懈怠门而趋于昏沉。散乱的根基即是远离不净想，由掉举门而不能正确执持。摄持即是由昏沉睡眠门而内心怯弱。散乱即是由随逐可爱相门而于诸境散乱。
与无怯弱相应的修习，即是依于观察相而观察诸法。与无散乱相应，即是于声等事物观察不净。与彼二者住处相应，即是光明想。此复是我之欲不过分怯弱，亦非过分执取，亦非内摄，亦非外散，后前之想，上下之想，如是分别心无缠缚而具光明之心应当修习，我心不应成为具欲之相，世尊依此而次第宣说。
果即如是善修三摩地已，于所欲现证之诸法，心专注于彼彼，则于各自处所之诸法成就现证之机缘。为成就如意神通等功德故。
诸根之所缘即是四圣谛。由摄持证悟四谛之加行而成为彼之变化故。自性为何？即信、精进、念、定、慧。伴即与彼等相应之心心所法。
修习为何？信根即以于诸谛深信之理而修习。深信者为证悟诸谛而以精进之理修习精进。发起精进者，以于诸谛安住不忘之理而修习念。于诸谛安住之三摩地，以心一境性之理而修习。于诸谛等持之智慧，以善加分别之理而修习。
果为何？速疾证悟诸谛，以其力故不久生起见道，及成就暖、顶、忍、世第一法。即此时依顺决择分之心相续。
如诸根，于诸力亦复如是。此为差别：由决定减少违品而不被摧坏故为诸力。诸力之所缘等与诸根相顺。于果则有差别。
如是，此等之果即如所说，由减少不信等违品而更加稳固，是故虽与此等之所缘及自性等相顺，由不被摧坏之义差别而为其他觉支。
诸觉支之所缘为何？即如实之四圣谛。胜义清净所缘是其异名。

།ངོ་བོ་ཉིད་གང་། དྲན་པ་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་གོ། །དེས་བགྲོད་པ ཇི་སྲིད་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དགའ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །དེས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། གང་གིས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གང་དུ་ཡང་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་གནས་ངན་ལེན་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་གནས་པ་གནས་གྱུར་ པའི་ཕྱིར་རོ།།བཏང་སྙོམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྟེ། བརྣབ་སེམས་དང་། ཡིད་ལ་མི་བདེ་བ་དང་བྲལ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲོགས་གང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །བསྒོམ་པ་གང་། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དབེན་པ་ལ་གནས་པ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་འགོག་པ་ལ་གནས་པ། རྣམ་པར་སྤང་བ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བར་བསྒོམ་པའོ། །དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཇི་ལྟ་བར། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་བར་དུའང་དེ་བཞིན་ནོ། །དབེན་པ ལ་གནས་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྤང་བ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་པའི་ཚིག་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ནི། དེ་ལས་དབེན་ པ་ཚོལ་བས་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་ནི་དབེན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྲིད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་དམིགས་པ་ནི་དེ་དང་བྲལ་བ་ཚོལ་བས། དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གནས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་ པར་དམིགས་པ་ནི་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་གནས་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ནི། དེས་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་སྤང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྤང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་ནི་དེ་བསྒོམ་པ་ཚོལ་བས་དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྤང་བས་ཡོངས་ སུ་བསྒྱུར་ཞེས་བྱའོ།།འབྲས་བུ་གང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་། དེའི་འོག་ཏུ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བའོ། ། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གི་དམིགས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འོག་ཏུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང དག་པའི་འཚོ་བ་དང་།ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི། ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཡན་ལག་གོ། །དེས་ཇི་ལྟར་མྱོང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ནི་གཞན་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་གོ། །དེས་ཇི་ལྟར་རྟོག་པས་རྣམ་པར་བཞག་ནས་ངག་ཀུན་དུ་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ།

什么是自性？即是念、择法、精进、喜、轻安、定、舍。其中，念是住处支，因为念住是为了圆满一切善法。择法是自性支，因为是菩提的特征。精进是出离支，因为由此能到达所欲之处。喜是利益支，因为由此令心相续满足。
轻安、定、舍是无烦恼支，因为不被任何烦恼所染，不在任何处生起烦恼，无有任何烦恼。其中，由轻安而不生烦恼，因为它能破除习气。于定中不生烦恼，因为住于定中已转依。舍是无烦恼，因为远离贪欲和不悦，是无烦恼状态的自性。
什么是伴？即与彼等相应的心及心所法。什么是修习？即修习念觉支住于远离、住于离贪、住于灭、转向断除。如念觉支，乃至舍觉支亦复如是。
住于远离、住于离贪、住于灭、转向断除这四句，显示缘四谛而修习觉支。即：缘苦为苦，由求远离彼而缘苦，称为住于远离。有的特征是苦集，缘苦集是由求远离彼而缘，称为住于离贪。
缘苦灭为苦灭，由欲现证彼而缘，称为住于灭。趣向苦灭之道，由此为断除苦故称为断除，如是缘彼，由求修习彼而缘，称为转向断除。
什么是果？断除见所断烦恼。因为觉支是见道的自性。什么是道支的所缘？其后是四圣谛的如实性。道支的所缘是见道之后，如其所见的诸谛如实性即是道支的所缘。
什么是自性？即正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。自性即是这八种法。其中，正见是决断支，因为能如实领受真实义。正思维是令他了解支，因为由如是思维而建立，能发起语言。

།ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་ནི་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག གིས་རྟོག་པ་དང་མཐུན་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གིས་གཏན་ལ་ཕེབས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ངག་གིས་ནི་རྟོགས་པ་དང་། འདྲི་བ་དང་། ལུང་སྟོན་པ་འབྲེལ་བའི་གཏམ་གཏན་ལ་འབེབས་པས། དེའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པར་རྣམ་པར་ཤེས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ ལས་ཀྱི་མཐས་ནི་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་སོ།།ཡང་དག་པའི་འཚོ་བས་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཚོལ་བ་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པར་ཤེས་སོ། །ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཡན་ལག་གོ།།དེས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ལུས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཡན་ལག་གོ། །དེས་ཡང་དག་པའི་ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མ་བརྗེད་པས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བྱིང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཡན་ལག་གོ། །དེས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲོགས་གང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །བསྒོམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཡན་ལག་བཞིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དབེན་པ་ལ་གནས་པར་བསྒོམ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་ཚིག་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བར་གོང་དུ་བརྗོད་པ་དེ་ལྟར་འདིར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་། ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ལམ་བཞི་གང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་བུ་ལ་དཀའ་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་ལ་དཀའ་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་ ལ་སླ་བ་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་ལ་སླ་བ་སྟེ། དང་པོ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་མ་ཐོབ་པའིའོ། །གཉིས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་མ་ཐོབ་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པའིའོ། །བཞི་པ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དངོས་གཞིའི་བསམ་ གཏན་ཐོབ་པའིའོ།།དེ་ལ་དཀའ་བའི་ལམ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ཞན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སླ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་ནི། དཀའ་བ་དང་སླ་བའི་གནས་ འདི་གཉིས་པ་སྟེ།དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་ནི། འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཆོས་ཀྱི་གནས་བཞི་གང་། བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་ནི། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་ངོ་། །རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བའི་སྒོ་ནས་བསླབ་པའི་གནས་མི་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་སོ། །དམིགས་པ་མ་བརྗེད་ན་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ཏིང ངེ་འཛིན་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བོ།།སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་གནས་གང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་ཉིད་ལ་སེམས་འཇོག་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་འཇོག་པ་དང་། བླན་ཏེ་འཇོག་པ་དང་། ཉེ་བར་འཇོག་པ་དང་། འདུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་ པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་།རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། མཉམ་པར་འཇོག་པའོ།

正语、业边际和活命是令他人生信的支分，这是为了清净见解、戒律和活命。由此依次令他人确定与思维相应的见解等清净。
其中，以正语确定了解、询问、授记相关的言谈，由此了知其见解清净。以正业边际，通过往来等圆满行为了知戒律清净。以正命，如实了知如法寻求法衣等正命清净。
正精进是清净烦恼障的支分，因为它能断除一切结缚。正念是清净随烦恼障的支分，因为由不忘正止等相而无有沉掉等随烦恼的机会。
正定是清净殊胜功德障的支分，因为能成就神通等功德。助伴是与此相应的心和心所法。修习如同菩提支分。
即如'修习安住于寂静的正见'等，如前所说，应当如是理解这些词句的含义。修习的果为何？即决断、令他了解、令他生信、清净烦恼障、清净随烦恼障、清净殊胜功德障。
四道是什么？迟钝通达、迅速通达、迟钝易行、迅速易行。第一是钝根未得根本定者。第二是利根未得根本定者。第三是钝根已得根本定者。第四是利根已得根本定者。
其中难行道是依未至定和无色定，因为止观分别微弱的缘故。易行是依禅定，因为止观双运的缘故。迟钝通达是这两种处所的，是钝根者的。迅速通达是依此，是利根者的。
四法住是什么？无贪、无害、正念、正定。其中无贪和无害清净增上戒学，因为从贪欲和嗔恚方面不毁坏学处。正念是增上心，因为不忘所缘则心得等持。正定是增上慧，因为由心等持而如实了知。
止是什么？即内心安住、相续安住、收摄安住、近住、调伏、寂静、极寂静、专注一境、平等安住。

།ཞི་གནས་ནི་སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་རྣམས་ལས་བསྡུས་ནས་དེ་ནང་དུ་མི་གཡེང་བར་གང་དང་པོ་ཉིད་དུ་སེམས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་འཇོག་པའོ། །དེ་ལྟར་སེམས་གཡོ་བ་རགས་པ་ཐོག་མ་དེ་ཉིད་དུ་ཉེ་ བར་བཏགས་པ་དེ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུན་གྱི་ཚུལ་དང་།ཕྲ་བར་བྱེད་པས་མངོན་པར་སྡུད་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་འཇོག་པའོ། །དྲན་པ་བརྗེད་ནས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡེང་བར་གྱུར་པ་དེ་དྲན་པས་བཀུག་པ་ནི་བླན་ཏེ་འཇོག་པའོ། །སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་འཕྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་ཉེ་བར་འཇོག་པའོ། ། སྔར་ལྟར་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྒྱུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་སེམས་རབ་ཏུ་འཕྲོར་མི་སྟེར་བ་ནི་འདུལ་བར་བྱེད་པའོ། །སེམས་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་བལྟ་བས་འཕྲོར་མི་སྟེར་བ་ནི་ཞི་བར་བྱེད་པའོ། ། དྲན་པ་བརྗེད་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ན་དེ་དང་དུ་མི་ལེན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྐབས་མེད་ཅིང་བར་མ་ཆད་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྒྱུན་དུ་བླན་ཏེ་འཇོག་པ་ནི་རྩེ་གཅིག་པ་བྱེད་པའོ། །ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སེམས་ཀྱི ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུན་གཡེང་བ་མེད་པར་བྱུང་བ་ནི་མཉམ་པར་འཇོག་པའོ།།ལྷག་མཐོང་གང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ལ་དམིགས་པའམ། མཁས་པ་ལ་ དམིགས་པའམ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོར་བ་ཡང་རུང་སྟེ། ཇི་སྙེད་ཡོད་པས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་དང་བཅས་པས་མཚན་མར་བྱེད་པའི་ཡོངས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཀུན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ ནི་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའོ།།གནས་ངན་ལེན་དང་། མཚན་མའི་གཉེན་པོ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་འབྱིན་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལ་སེམས་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། ལ་ལ་ནི་ཞི་གནས་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི་ལྷག་མཐོང་ནི་མ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཞི་གནས་ ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ།།ལ་ལ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི་ཞི་གནས་ནི་མ་ཐོབ་སྟེ། དེ་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་གནས་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། །ལ་ལ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱང་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ལ། ལྷག་མཐོང་ཡང་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཆོས་ལ་རྒོད་པ་མངོན་པར་ ཚར་གཅད་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཉི་ག་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ།།ལ་ལ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡང་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་འདྲེས་པར་འགྱུར་ནས་མཉམ་པར་ཟུང་དུ་འཇུག་གོ། །ལམ་བཞི་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཞི་གནས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འདུག་བཞིན་དུ་སེམས་འཇོག་ པའི་བར་དང་།ལྷག་མཐོང་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་དེ་བཞིན་དུ་འདུག་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནས་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའི་བར་དུའོ། །གཉིས་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི་གཉི་ག་མ་ཐོབ་པ་སྟེ་གཉི་ག་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ བྱས་ཤེ་ན།ཐོས་པ་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ་། །དེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ནི་ཞི་གནས་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་གཉི་ག་ཐོབ་པའོ། །དབང་པོ་གསུམ་པོ་གང་། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོའོ། ། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་གང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ལ་གང་དབང་བྱེད་པའོ།

止观中，心住有九种。其中，从外境摄心而内不散乱，最初安置心的是'安住'。如是最初安置粗动的心，于所缘境以相续细微方式摄持，是'相续安住'。忘失正念而向外散乱时，以正念收摄，是'安置收回'。为使心不向外散乱，从最初即安住正念，是'近住'。
如前所说，为避免散乱之因色等境的执著想，从最初即不令心大散，是'调伏'。对扰乱心的烦恼分别等见其过患而不令散乱，是'寂静'。忘失正念而生起分别等时不随之而转，是'极寂静'。无间断地相续摄持于三昧中，是'专注一境'。由极熟练次第，无功用自然而生起心三昧相续无散乱，是'平等安住'。
胜观是什么？即是对诸法作分别、详细分别、思察、观察。其中，缘行为、缘善巧或缘烦恼差别等，以尽所有性而分别，以如所有性而详细分别。具有分别的作意及智慧而作意相的思察。遍思察即是观察。
为对治随眠、相的对治、出离颠倒、安住于无颠倒故。复次，依止观而成四道：有人得止未得观，彼依止而精进于观。有人得观未得止，彼依观而精进于止。有人止观俱未得，彼以对治放逸心而于二者精进。有人止观俱已得，彼止观和合而等持双运。
就四道而言：第一是已得止故安坐而安住其心等，未得观故依彼三昧而后如是安坐，对诸法作分别乃至观察。第二是与此相反。第三是二者皆未得而于二者精进。云何作？由持闻而精进于观，以此为先而精进于止。第四是二者皆已得。
三根是什么？未知当知根、已知根、具知根。未知当知根是什么？于加行道及见道十五心刹那中所有增上力。

།འདིའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་བསྡུས་པ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་དབང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི ལྟ་སྟེ།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་སྦྱོར་བའི་དུས་མ་ངེས་ པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་རྗེས་སུ་རྣམ་པར་ཐར་པ་མཆོག་འདོད་པས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དག་ནི་སྲིད་པར་དབང་པོ་རྣམ་པ་བཅུའོ། །དེ་ཁོ་ན་སྔོན་མ་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པས་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་གང་། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། སློབ་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་གང་དབང་བྱེད་པའོ། །དབང་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཉིད་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སློབ་པའི་ལམ་དེ་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔོན་མ མཐོང་བའི་ཤེས་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་གང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་གང་ལ་དབང་བྱེད་པའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པར་དབང་པོ་རྣམ་པ་དགུས་དེ་དག་ཉིད་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི། དགྲ་བཅོམ་པའི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་འདི་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ན་འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྒོམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ལམ མངོན་དུ་གྱུར་ཏེ་བསྒོམ་པ་ན་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་དེ་ལས་གཞན་པའི་འོག་མའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྒོམ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱིས་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ས་གོང་མ་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པ་ནི། ས་འོག་ མ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྒོམ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ནི་གོང་མའི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་ཏེ། བསྒོམ་པ་ན། མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་འོག་མའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྒོམ་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་རྣམས་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་ཐོབ་ པ་ནི་མཆོག་ཏུ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་དབང་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་གང་། གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་བཅད་པ་དང་། བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གནས་མ་འདུས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་ པའོ།།མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནས། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དང་། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་བོ།

这是与修行道决定分相应的总摄，以及见道十五心刹那所摄的诸根，即：意根和信等五根，以及无间等依处差别而相应的乐根、喜根、忧根、舍根中的任何一种。
忧根应当了知是在修行时不定分之后，由希求殊胜解脱所摄。
这些是有漏的十根。
正是为了了知前所未知而趣入者，应称为'未知当知根'。
什么是已知根？是依于见道第十六心刹那，于一切有学道中所具有的支配力。
就是那十根，从见道第十六心刹那乃至金刚喻定期间的有学道中，称为'已知根'，因为已无前所未见当知之法。
什么是具知根？是于无学道中所具有的支配力。
除去忧根外的九根，在无学道中称为'具知根'。
具知者是阿罗汉根的缘故。
在修道阶段也应当说明：修习初禅地道时，修习欲界相应的诸善根，因为获得对它们的自在力。
现前修习初禅地道时，修习除了已现前者之外的下地诸善根，因为心对它们获得自在。
如同初禅地对欲界行者一样，修习一切上地道时，修习下地诸善根，因为获得对它的自在力。
如是所说，现前修习上地道时，修习除了未现前者之外的下地诸善根，因为对它们获得自在。
应当了知获得自在是对最极现前具有支配力。
什么是究竟道？是为了获得断除一切随眠和离系得。
依于金刚喻定之后立即成为无住处，即尽智与无生智。
无学法也有十种：从无学正见乃至无学正定，以及无学正解脱和无学正智慧。

།གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་། མངོན་པར་བརྗོད་པའི་གནས་ ངན་ལེན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་།ཚོར་བའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་།སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། །རྟོག་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། ཟས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། འཁྲིག་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། ནད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། རྒ་བའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། འཆི་བའི་གནས་ངན་ ལེན་དང་།ཡོངས་སུ་ངལ་བའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། གནས་ངན་ལེན་བརྟན་པ་དང་། གནས་ངན་ལེན་ཆེན་པོ་དང་། གནས་ངན་ལེན་འབྲིང་པོ་དང་། གནས་ངན་ལེན་ཆུང་ངུ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ གནས་ངན་ལེན་ཏོ།།གནས་ངན་ལེན་དེ་རྣམས་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ནི། མིག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པ་ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གང་དེ་ནི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་རྟོགས་སོ། །ཚོར་བའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་སོ། །ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ལོ།།ལས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མི་ཟད་ཅིང་རྒྱུན་རིང་བའོ། །ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ ལེན་ནི་ལམ་གྱི་བར་ཆད་བྱེད་པ་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཐོབ་པའོ། །སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བའི་བར་ཆད་ བྱེད་པ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཉིད་དོ།།རྟོག་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་བགེགས་བྱེད་པར་འདོད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཉིད་དོ། །ཟས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི། ཟས་ཧ་ཅང་ཉུང་བ་དང་། མང་དུ་ཟོས་པར་སྦྱོར་བའི་འོས་སུ་མ་གྱུར་ པ་ཉིད་དོ།།འཁྲིག་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི། གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲད་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུས་དང་། སེམས་ལ་གནོད་པ་ཉིད་དོ། །རྨི་ལམ་གྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་གཉིད་ལས་གྱུར་པའི་ལུས་བེམས་པོ་ཉིད་དོ། །ནད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཁམས་མ་སྙོམས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཉམས་རབ་ཏུ་མི་བདེ་བ་ཉིད་དོ། །རྒ་ བའི་གནས་ངན་ལེན་ནི།འབྱུང་བ་གྱུར་པས་དབང་མེད་པ་ཉིད་དོ། །འཆི་བའི་གནས་ངན་ལེན་ནི། འཆི་བ་ནའང་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་འཁྲུག་པ་ཉིད་དོ། །ཡོངས་སུ་ངལ་བའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཧ་ཅང་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུས་དུབ་པའོ། །གནས་ངན་ལེན་བརྟེན་པ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་གནས་ ངན་ལེན་ལ་སོགས་པ་འདི་དང་།ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་ཏེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །གཞན་གནས་ངན་ལེན་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་དང་ཆུང་ངུའི་གོ་རིམས་བཞིན་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་ གནས་ངན་ལེན་ནི་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལན་ནི་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ།

一切随眠以及遍行言说随眠、受随眠、烦恼随眠、业随眠、异熟随眠、烦恼障随眠、业障随眠、异熟障随眠、障随眠、分别随眠、食随眠、淫欲随眠、梦随眠、病随眠、老随眠、死随眠、疲劳随眠、坚固随眠、大随眠、中随眠、小随眠、烦恼障随眠、等至障随眠、所知障随眠。
这些随眠共有二十四种。其中遍行言说随眠是指：从眼等一切法的名称上产生执著习气，安住于摄持识中，从无始以来相续不断的。
其中对眼等诸法名称的执著反复生起，故此即是了知为戏论习气。受随眠是有漏诸受的习气。烦恼随眠是诸烦恼的随眠。业随眠是有漏诸业的习气。异熟随眠是异熟不堪能性。烦恼障随眠是烦恼不尽而相续长久。
业障随眠是障碍道的无间业等业障性。异熟障随眠是与现证谛理不相应的地狱等身。障随眠是对善法修习的障碍，为贪欲等所压制。分别随眠是对出家的障碍，为分别等所压制。
食随眠是饮食太少或过量而不适宜。淫欲随眠是因二根交合而生身心损害。梦随眠是因睡眠而致身体僵硬。病随眠是因诸大种不调而生极不适意。老随眠是因大种变异而无自在。死随眠是临终时诸根散乱。疲劳随眠是因过度行走等使身体疲惫。
坚固随眠是指言说随眠等如是相应，具有不般涅槃之法性。其他大、中、小随眠依次应知是欲界、色界、无色界所行。烦恼障随眠是声闻、独觉菩提的违品。等至障随眠是九次第等至现证的违品。所知障随眠是一切智性的违品。

།དེ་ལྟར་གནས་ངན་ལེན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་གནས་མཐུན་མཐུན་དུ་རྒྱུན་བཅད་པ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ན་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རྣམས་རྒྱུན་ བཅད་དེ།དྲན་པ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུས་འདི་ལྟར་དེའི་སྒོ་དང་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་བར་ གྱི་ཆོས་ལ་འདོད་དོ།།ཕྲད་པའི་ཐོབ་པ་རྣམས་གང་། གནས་ངན་ལེན་བསགས་པ་ལ་ཕྲད་པའི་ཐོབ་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་རྣམས་གང་། གནས་ངན་ལེན་ཟད་པ་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་མཐའ་ སྤང་བའི་ལམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ནི། གང་ཕན་ཆད་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཕྱེད་ཅིང་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཤིག་པའོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ བསྡུས་པ་ནི།གང་གིས་འོག་ཏུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཡང་བར་མེད་པ། བརྟན་པ། སྲ་བ་རོ་གཅིག་པས་ཁྱབ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་བར་ཆད་མེད་ཅེ་ན། དེ་འབྱུང་བ་ལས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་བར་ཆད་ཀྱིས་འཕེན་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།བརྟན་པ་ནི། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཕིགས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇོམས་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རོ་གཅིག་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱབ་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་འདྲ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དེ་ལ་ དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དཔེར་ན་རི་བྲགས་ཆེན་པོ་མ་གྲུབ་པ།སེར་ག་མེད་པ། ཁོང་སྟོང་མ་ཡིན་པ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ། ཤིན་ཏུ་མཁྲེགས་པ་དེ་ནི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རླུང་གི་ཤུགས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་བསྒུལ་ཞིང་མི་གཡོས་སོ། །ཤར་ཕྱོགས་ཇི་ལྟ་བར་ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ མ་ཐག་ཏུ་གནས་མ་ལུས་པར་གྱུར་པ་གང་།དེ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གང་མི་སློབ་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་སེམས་ཀྱི་གནས་གྱུར་པ་དང་། ལམ་གྱི་གནས་གྱུར་པ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་མི་སློབ་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་སེམས་ཀྱི་གནས་གྱུར་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་ གསལ་བ་གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལམ་གྱི་གནས་གྱུར་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། བྱ་བའི་ལྷག་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་པར་བསལ་བ་དེའི་ཚེ། ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གནས་དེའི་གྱུར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་གྱུར་བ་ནི། ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་ མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་དང་འབྲལ་བར་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཟད་པ་ཤེས་པ་གང་། རྒྱུ་ཟད་ནས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའམ། ཟད་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །ཟད་པར་གྱུར་ནས་ཤེས་པའམ། ཡུལ་དེ་ལ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པའོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། ཀུན་འབྱུང་ བ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ནས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།དེའི་གནས་སྐབས་ན་རྒྱུ་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མིར་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་གང་། འབྲས་བུ་སྤངས་ནས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའམ། འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བ་ལ་དམིགས་པའོ།

如是这一切随眠烦恼，如何随顺而断其相续，是究竟道。如所说，心解脱圆满及慧解脱圆满时，身之随眠烦恼相续断除。
由具念之因如是其初门即是：于眼识所识之色极为调伏、极为隐藏、极为守护、极为防护、极为修习，乃至于意识所识之法亦复如是。
何为得相应？于随眠烦恼积集称为得相应。何为得离系？于随眠烦恼灭尽称为得离系。
何为金刚喻定？应知是修道末际之断道。
此复略有二种：加行道所摄及无间道所摄。
加行道所摄者，从此以后不为一切障所坏，而能摧毁一切障。
无间道所摄者，由此生起尽智及无生智，彼金刚喻定亦是无间、坚固、坚实、一味、周遍。
云何金刚喻定无间耶？由其生起时无世间道间隔故。
坚固者，以一切障不能破坏，及是摧毁一切障之心要故。
一味者，以无分别故。
周遍者，以缘一切所知之外相真如故。
为令彼等义相似故，世尊于此密意说言：譬如大山岩，非造作、无裂隙、非中空、一体性、极坚硬，彼不为东方风力所动摇。如东方，十方一切亦复如是。
何为无余转依？彼有三种：谓得无学道之心转依、道转依及随眠转依。
其中得无学道之心转依者，即法性心自性光明，远离一切暂时烦恼，此即称为真如转。
道转依者，于世间道现观之时，成为出世间性，由有余事故亦称为有学。
当以离三界贪而断除一切违品时，安立道体性转依圆满。
随眠转依者，应知即是阿赖耶识远离一切烦恼习气随眠。
何为尽智？谓因已尽而知，或缘尽。已尽而知，或于彼境之智，即是尽智。
此即是说：断除一切集而知，及于其位缘灭因，名为尽智。
何为无生智？断除果而知，或缘果不生。

།དེ་བཞིན་དུ་མི་སྐྱེ་བར་གྱུར་ནས་ཤེས་པའམ། ཡུལ་ དེ་ལ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སྟེ།ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་གཞན་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བར་དམིགས་པ་དེ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་སློབ་པའི་ ཆོས་བཅུ་ནི།མི་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་ བ་རྣམས་ནི་མི་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ།།ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་རྟོག་པ་དང་རྩོལ་བ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་ བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོའོ།།ཡང་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞིར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འདིས་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ལམ་མོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་བས་རིགས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད། སེམས་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཉེས་པས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་བའི་སེམས་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་འཇོག་པས་བསྒྲུབ་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་མཚན་ཉིད། རྟག་པའི་གནས་སུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་ འབྱུང་བའི་གནས་རྟག་པར་གཞན་དུ་འགྲོ་བས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདེན་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཡོད། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཤེས་བྱ་ལ་ལེགས་པར་མ་ཞུགས་ པ་དང་།ས་པར་ཞུགས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ལེགས་པར་མ་ཞུགས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ རྟོགས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཡོད་པ་དང་། མངོན་པར་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་སྤྲོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །བཟློག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ལེགས་པར་ཞུགས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་ཏོ། །དེ་དག་རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པ་ན་ཇི་ལྟར་ཤེས་བྱ་ལ་ལེགས་པར་ཞུགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པ་ལས་འཇུག་པ་ན་མི་རྟག་པའི་དོན་མཐོང་གི། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ཇི་ལྟ་བར་སྦྱར་བར་རིག་པར་ བྱའོ།།ཇི་ལྟར་འདི་དག་ལ་གནས་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་མཐོང་ཞིང་མངོན་སུམ་དུ་མྱོང་གི་།མི་རྟག་གོ་ཞེས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་སྤྲོས་པའི་སྒོ་ནས་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བདེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ གཉིས་པའོ།

同样地，成为不生而了知，或者对于彼境的任何了知，即是不生智，后来一切痛苦永远不生的法性中而了知，即是缘于其他谛。或者缘于苦谛不生，即是所谓不生智的意思。
无学法十种是：无学戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴、解脱智见蕴所摄，应当了知。其中无学正语、业边、命是无学戒蕴。正念、正定是定蕴。正见、正思维、正精进是慧蕴。正解脱是解脱蕴。正智慧是解脱智见蕴。
又道谛相应当了知有四种相：道相、理相、修相、出离相。为何称为道相？为求真实义故。其中以此求真实义之道。为何称为理相？为对治烦恼故。因为对治非理所成的烦恼故为理。为何称为修相？为修正颠倒心故。以通达真实的功德，将颠倒无常等的心安置于无颠倒通达真实中故为修。为何称为出离相？为趣向常住处故。决定趣向常住处故称为出离。
诸谛十六行相有世间，亦有出世间。世间与出世间有何差别？由于于所知未善入与善入、有障与无障、有分别与无分别故，此为差别。其中世间诸行相是于所知未善入、有障、有分别，即是未证真如、有烦恼随眠、由言说门而戏论故，如其次第。相反则为出世间，善入、无障时成无分别故，较世间殊胜。
彼等无分别时，如何于所知善入？如入出世间行相时见无常义，而非见所谓无常性。如于无常性义，如是于余行相亦当如理配合了知。如住于此等见无常义并现前经验，而非由言说戏论门见'是无常'。如是于苦等诸行相亦当配合。诸谛决定品第二竟。

།ཆོས་རྣམ་པར་ངེས་པ་གང་ཆོས་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་མདོ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་དང་། གླེང་གཞི་དང་། རྟོག་པ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་དང་། སྐྱེས་པའི་རབས་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ ཆོས་དང་།གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ནི་གསུངས་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པའོ། །མདོ་གང་གང་སྨོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྐྱང་པར་གསུངས་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བཞེད་པའི་དོན་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཏེ་མ་གསུངས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། ཕན་ཡོན་བཅུ་གཟིགས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་སྨོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་ནས་རྣམ་པར་གཞག་སླ་བ་དང་།བཤད་སླ་བ་དང་། གཟུང་སླ་བ་དང་། ཆོས་ལ་གུས་པས་མྱུར་དུ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། མྱུར་དུ་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ ཐོབ་པ་དང་།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་མཆོག་ལ་རེག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་གཏམ་གྱིས་གཏན་ལ་འབེབས་པས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་མགུ་བར་བྱེད་དེ། མཁས་པ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲོངས་སུ་འགྲོའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པར་སླ་བ་ནི། སྟོན་པས་གོ་བར་བྱ་བའི་དོན་མང་དུ་རྣམ་ པར་གཞག་པ་མདོར་བསྡུས་ཏེ།ཚེགས་ཆུང་ངུས་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་སླ་བ་ནི་ཉུང་ངུས་དོན་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འཇོག་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཉན་པས་ཀྱང་གཟུང་སླ་བའོ། །ཆོས་ལ་གུས་པས་མྱུར་དུ་ཚོགས་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་འདི་བསྒོམས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་གཏོགས་པས་གུས་པ་སྐྱེད་པས་ཆོས་དེ་ལ་གཅེས་སུ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ།།མྱུར་དུ་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ་ལྟར་གཅེས་སུ་བྱ་བའི་སྦྱོར་བའི་ཤེས་རབ་རྣོ་བར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པ་ནི། །བསྟན་པ་ལ་ལེགས་པར་གནས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དད་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་མཆོག་ལ་རེག་པར་ནི། དགོངས་པའི་དོན་རྩོལ་བ་ཆེན་པོས་སམ། རྟོགས་ པས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པའི་གཏམ་གྱིས་གཏན་ལ་འབེབས་པས་དམ་པ་རྣམས་སེམས་མགུ་བར་བྱེད་དོ། །དོན་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མཁས་པ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་སྟེ། གང་དེ་འདི་ལ་ཀུན་ངེས་པར་རྟོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཐ་མ་ནི་གཉིས་ཀ་བསྡུས་ཏེ་ཕན་ཡོན་གཅིག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་གང་། མདོ་དེ་ཉིད་དུ་དབུས་དང་མཐའ་མར་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའོ། །ཡང་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་རྟོག་པར་བྱེད་ན་དེ་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའོ། །ལུང་དུ་བསྟན་པ་གང་། གང་ དུ་ཉན་ཐོས་འདས་པའི་དུས་དང་།སྐྱེ་བ་ལུང་སྟོན་པའོ། །ཡང་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་ནི་ལུང་དུ་བསྟན་པའོ། །དེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་དགོངས་པ་ལུང་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གང་། ཚིགས་སུ་སྦྱར་ནས་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྐང་པ་གཉིས་པ་དང་། རྐང་པ་གསུམ་པ་དང་། རྐང་པ་བཞི་པ་ དང་།རྐང་པ་ལྔ་པ་དང་། རྐང་པ་དྲུག་པའོ། །ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་གང་། གང་ཡི་རངས་ནས་བརྗོད་པའོ། །གང་གི་ཚངས་པ་ཆོས་དང་། ཀུན་དུ་སྐྱོབ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དུ་བྱ་བ་འདི་དག་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །གླེང་གཞི་གང་། འདི་ལྟ་སྟེ། གང་གི་ཆེད་དུ་གསུངས་པ་དང་། ལྟུང་བ་ དང་བཅས་པའི་བསླབ་པ་གསུངས་པའོ།།གླིང་གཞིའི་སྡེ་ནི་གང་ཟག་འགའ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་གསུངས་པ་དང་། ལྟུང་བ་དང་བཅས་པའི་བསླབ་པ་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གཞི་འདི་དང་། སྐབས་འདི་དང་། རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །རྟོག་པ་བརྗོད་པ་གང་། དཔེ་དང་བཅས་པ་གསུངས་པའོ། །དེས་དོན་ གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྟེ།མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་གང་། གང་སྔོན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའོ།

对于确定诸法，所谓法是指：经、应颂、记别、伽陀、自说、因缘、譬喻、本事、本生、方广、未曾有法和论议。法是属于佛语的十二分教。
经是指以简略方式宣说的。如果问为什么如来不详细分别解说所要表达的意义，答：如来观见十种利益而以简略方式说法：易于建立、易于解说、易于受持、由于对法恭敬而速得圆满资粮、速能证悟法性、获得对佛的证信、获得对法和僧的证信、现法乐住触证胜妙、以真实语抉择令圣者欢喜、被称为智者之数。
其中易于建立是指：导师将所要表达的众多意义简略归纳，以小功用而建立。易于解说是指：以少能令广大义理明了。如安住、相续安住等。听闻者也易于受持。
由于对法恭敬而速得圆满资粮是指：由于了知此法是通过修习而证知的，因此生起恭敬，从珍视此法的角度圆满信等资粮。速能证悟法性是由于如此珍视的修习使慧根锐利的缘故。
获得对三宝的证信是由于通达善住于教法而对导师等生起信心的缘故。现法乐住触证胜妙是由于以大精进或证悟意趣而获得殊胜喜悦的缘故。以真实语抉择令圣者欢喜，由于分别甚深义理，因此被称为智者之数，即是说完全通达此义的意思。最后两项合并视为一种利益。
什么是应颂？即在经中首尾以偈颂形式唱诵。又解释：若思维了义经即是应颂。
什么是记别？记说声闻过去世和出生的授记。又解释：了义经是记别，因为分别宣说密意的缘故。
什么是伽陀？以偈颂形式宣说，即二句、三句、四句、五句、六句等。
什么是自说？由欢喜而宣说。如说'此等梵行法、救护和禅修当得出离'等。
什么是因缘？即为何人而说以及制定学处等。因缘部分是为某些补特伽罗而说以及制定带有过失的学处，如此事、此处和广说等。
什么是譬喻？带有比喻而说，为使义理明显的缘故，即是说使显明的意思。
什么是本事？与往昔事相应者。

།སྐྱེས་པའི་རབས་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་གང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དང་ལྡན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ པ་ཇི་ལྟ་བར་རྣམ་པར་འཐག་པ་དང་།མཚུངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་གནས་དང་། རྒྱས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། དཀའ་བའི་རྣམ་པར་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་འཐག་པ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་ པར་འཐག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མཚུངས་བྲལ། མཚུངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དེ་ནི་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རྣམ་པ་བདུན་ནི། དམིགས་པ་ཆེན་པོ་དང་། བསྒྲུབ་པ་དང་། ཡེ་ ཤེས་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཐབས་དང་། ཐོབ་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཆེན་པོ་ནི། སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ནི། བདག་གཞན་གྱི་དོན་ ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ལ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ནི། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཐོབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་སྟོང་པ་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དང་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་གྲངས་མེད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཆེན་པོ་ནི་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་བྱ་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨད་དུ་བྱུང་ བའི་ཆོས་གང་།གང་དུ་ཉན་ཐོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་བསྟན་པའོ། །གཏན་ལ་ཕབ་པ་བསྟན་པ་གང་། གང་དུ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པའོ། །སྟོན་ པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཛད་པ་མདོ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།གང་དུ་མདོ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་འདི་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །གླེང་གཞི་དང་། རྟོག་པ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་ བ་དང་།སྐྱེས་པའི་རབས་འཁོར་བ་དང་བཅས་པ་འདི་ནི་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །དེ་ལ་གླིང་གཞི་དེ་ནི་ལྟུང་བ་ལ་བསླབ་བྱ་བཅས་པ་གསུངས་པ་བསྡུས་པས་འདུལ་པའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །རྟོག་པ་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་འཁོར་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དུ་དེ་རྣམས་བསྡུས་ཤེ་ན། དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་གྱི་མཐུས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པ་འདི་ནི་གཉི་གའི་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དོ། ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་མདོའི་སྡེ་སྣོད་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པ་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་མདོ་དང་དབྱངས་ཀྱིས བསྙད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་གཉིས་ལ་སྦྱོར་བའི་གཉེན་པོ་ནི་སོག་འཇོག་བྱས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྤང་པའི་ཕྱིར་དང་། གོས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་རི་བ་ལ་སོགས་ པ་རྗེས་སུ་གནང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་མཐའ་གཉིས་ནི་འདོད་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐའ་དང་བདག་དུབ་པའི་མཐའོ།

本生故事是具有菩萨行的。广大是什么？是具有菩萨藏的。如同广大那样的破除和远离相等。为什么称为广大？因为对一切众生有利益、安乐、增长、广大、难行等方式宣说法。为什么称为破除？因为破除一切障碍。为什么称为无等？因为无与伦比。这些是广大等大乘的异名，因为具有七种大的缘故称为大乘。七种是：大所缘、大修证、大智慧、大精进、大方便、大获得、大事业的差别。
其中大所缘是缘于百千等经典中所说无量法故。大修证是菩萨道成就一切自他利益故。大智慧是通达人法二无我故。大精进是于三大阿僧祇劫中行百千难行故。大方便善巧是不住生死涅槃故。大获得是获得空性、无畏、佛不共法等无量无数功德故。大事业是乃至轮回际正说难行等成就佛事业故。
稀有法是什么？宣说声闻、菩萨和佛陀稀有殊胜法。抉择宣说是什么？如实宣说诸法相。法相是宣说经等法。佛陀所说经等这些归为三藏：其中经、应颂、记别、偈颂、自说等是声闻经藏。因缘、譬喻、本事、本生及眷属是律藏。其中因缘是集说学处制戒为律藏。譬喻等是其眷属。广大和稀有法是菩萨藏。为什么归入菩萨藏？因为以其殊胜力具有不可思议广大差别故。抉择宣说是二俱的对法藏。声闻乘和大乘。
为什么如来安立三藏？为对治一切随烦恼故安立经藏。为断除所化众生已生未生疑惑故宣说经、应颂等。为对治随烦恼二边故安立律藏。对治随烦恼二边的修行是为断除受用所储物和开许百千价值衣等。又二边是欲乐边和苦行边。

།རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེར་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྒྱ་ ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་བསླབ་པ་གསུམ་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མདོའི་སྡེ་སྣོད་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འདི་ལྟར་དེ་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་བསླབ་པ་གསུམ་བྱང་བར་བྱེད་དེ། དེ་དེ་དག་རྒྱས་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་ པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།འདི་ལྟར་དེ་འདུལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་བསྒྲུབ་སྟེ། དེ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསླབ་པའི་ལམ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་དེ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ བྱེད་དེ།འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཆོས་མངོན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་སྟེ། དེར་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་ པར་འབྱེད་པ་ལ་རྒྱ་ཆེར་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཡང་ཆོས་དང་དོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་མདོའི་སྡེ་སྣོད་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ལ་བརྟེན་ནས་ཚིག་དང་དོན་ལ་བྱང་བར་བྱེད་དོ། །ཆོས་དང་དོན་མངོན་དུ་བྱ་བའི་གཞིའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུལ་བའི་ སྡེ་སྣོད་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།འདི་དག་འདུལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གཉི་ག་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དེ། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ནི་བསླབ་པ་བསྒྲུབ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་དོན་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་པས་གཞིའི་གནས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་དག་པའི་གཏམ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་ པས་ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པས་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ཆོས་མངོན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕན་ཚུན་ཡང་དག་པའི་གཏམ་གྱིས་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བྱེད་པ་ན་ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པར་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་འགྱུར་ ཏེ།དེར་ཆོས་རྣམ་པ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་བྱང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་སྐབས་སུ་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གང་དག་གཟུང་བ་རྣམས་ནི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་གི་ཚད་ཇི་ ཙམ་ཞེ་ན།གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། གྲངས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་གྲངས་སྟོང་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བརྗོད་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་རེ་རེ་ལའང་སྟོང་སྟོང་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དགོས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་གཅིག་ལ་སོགས་པར་བསྐྱེད་ན་གྲངས་བཅུ་བ་ འགྱུར་རོ།།བཅུར་བསྐྱེད་ན་གྲངས་བརྒྱར་འགྱུར་རོ། །གྲངས་སྟོང་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ནི་གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་ན་སྟོང་ངོ་། །སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ན་འབུམ་མོ། །འབུམ་ཕྲག་བརྒྱ་ན་བྱེ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གྲངས་གོང་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་། བརྒྱ་དང་བཅུ་པོ་འདི་ ཉིད་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་བཞིར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་བསྡུ་ན་གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་པོ་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་གི་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །བགྲང་བའི་ཚུལ་འདིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་དང་། འབུམ་ཕྲག་བཞི་བཅུར་འགྱུར་རོ། ། ཆོས་འདི་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ངེས་པ་གང་དང་སྤྱོད་ཡུལ་གང་། སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་བསྡུས་པའི་ཆོས་འདི་དག་གང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་དེ་རྣམས་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སེམས་དང་སེམས ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།།དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

为了对治执著自见为最胜的随烦恼，安立阿毗达磨藏。为了断除彼等随烦恼，广说诸法相故。
为了修习三学，安立经藏。如是依于经藏，所化众生修习三学，因为彼广说彼等故。
为了成就增上戒学和增上心学，安立律藏。如是依于律藏，成就增上戒学和增上心学，依于别解脱戒所示修学道，清净戒律并令其清净，以无悔等次第令心等持故。
为了成就增上慧学，安立阿毗达磨藏。依于阿毗达磨，成就增上慧学，因为于其中广说择法故，是故安立为三藏。
复次，为了宣说法与义，安立经藏。依于经藏，通达文句与义理。
为了现证法与义之所依处，安立律藏。依于此等律藏，现证二者，因为律藏以修学而区分故。因此，由于是现证法与义之处，称为所依处。
为了以正确言论抉择而圆满受用法并安住于乐触，安立阿毗达磨藏。依于阿毗达磨，以相互正确言论抉择时，圆满受用法而安住于乐触，因为于其中通达诸多法之自相等法性故。
在声闻乘时，上座阿难所受持的八万四千法蕴即是此三藏。
若问一法蕴量为几何？一千为一法蕴，即一千之异名。若如是，为何不直说一千？为显示每一蕴中安立千千之必要，如是从一等增长成十数，从十增长成百数。应知千等数之基础是一千。即十百为千，百千为十万，百万为亿。如是一切上数亦然，此十与百中任一必定成为四，故总摄之时，于十百数安立为一法蕴。
依此计数方式，八万四千法蕴即为一亿零四十万偈颂。
此等诸法之决定及境界为何？三藏所摄之此等法是何境界？答：彼等是闻所生、思所生、修所生以及心心所法之境界，即所缘之异名。

།དེའི་ཞར་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ལས་བརྩམས་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་།རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། གནས་དང་བཅས་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཡང་བརྗོད་དོ། །ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་ གང་ཕུང་པོ་བྱུང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།རྣམ་པ་ནི་གང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ། བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་གང་། གཞན་ལས་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། བག་ཆགས་སོ། །དེ་ལ་བཤད་པའི་དུས་ལ་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་གནས་ཏེ། དེ་ནི་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལས་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་གི་དུས་ན་དྲན་པའི་གནས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བག་ཆགས་ནི་གནས་ཏེ་རྗེས སུ་དྲན་པ་མེད་ཀྱང་།གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕྱིས་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་གཅིག་གི་གྲོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་དམིགས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཕན་ཚུན་གྲོགས་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མདོ་ ལ་སོགས་པ་དང་།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའོ། །ཆོས་དམིགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་། ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་དང་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་དམིགས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པའོ། །འདིར་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་ པ་རྣམ་པ་བཞིའོ།།དེ་ལ་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་གང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། དངོས་པོའི་མཐའ་དང་། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །འདིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ བཞི་ནི་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གང་། མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་གང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། གང་གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གང་། དེ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའོ། །དངོས་པོའི་མཐའ་གང་། གང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའོ། །ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ནི། དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཇི་སྙེད ཡོད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་དག་ཀུན་དུ་ཟད་དོ།།ཉེས་གང་ཤེས་བྱ་རྣམ་པར་བཞག་པ་སྟེ་འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའོ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ནི། རྣམ་པ་འདི་དག་ཏུ་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལ་བདེན་པའི་སྒོ་ནས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ མཆེད་དེ་དག་ཉིད་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནས་ལམ་གྱི་བར་དུའོ།།རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་རེ་རེ་ལའང་རྣམ་པ་བཞི་བཞིར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་མེད་པར་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་གྱི་སྐབས་ཀྱིས་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ ཅད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུའོ།།རྣམ་པར་ཐར་པའི་རྣམ་པའི་སྐབས་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ནས་མཚན་མ་མེད་པའི་བར་དུའོ། །དགོས་པ་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པ་གང་། གནས་གྱུར་པའོ།

附带地，以具有所缘等特征的心和心所法为基础，建立所缘等诸法。心和心所法具有所缘、具有行相、具有所依、具有相应。这些法的所缘是什么？即经典等，意思是由名、句、文字组成的经典等的诀释。行相是什么？即蕴等法相应的诸法。行相是以蕴等义的诸行相为基础，所说的那些行相，应当了知这些即是心和心所。所依是什么？他人的了知、忆念和习气。其中，在讲说时，他人的了知是所依，因为从他人的声音而生起认知。其后的时期，忆念是所依，因为随所闻而随念修习的缘故。其后习气是所依，即使无有随念，也由串习习气的力量而后转变的缘故。相应是什么？以互为伴侣的方式，于所缘正确了知。以心和心所互为伴侣的方式，于经等相应正确了知。
法所缘的分类是什么？遍行所缘、净行所行所缘、净治烦恼所缘。此中法所缘的分类有遍行等四种。其中遍行所缘是什么？有分别影像、无分别影像、事边际、所作成就。此中有分别影像等四种是遍行所缘。其中有分别影像是什么？由胜解作意所缘于止观。其中胜解作意是唯世间作意。无分别影像是什么？由真实作意所缘于止观。真实作意是出世间及其后得。事边际是什么？是诸法尽所有性及如所有性。
尽所有性是诸法一切事物皆尽于此，即蕴、界、处的所知安立。如所有性是四圣谛、十六行相、真如，以及诸行无常、诸行皆苦、诸法无我、涅槃寂静、空性、无愿、无相。如所有性应当如是了知：由谛门，即蕴界处等随应当知是苦性乃至道；由行相门，于每一谛应知各有四行相；由无差别，一切皆应了知真如；由法摄门，应知诸行无常性乃至涅槃寂静性；由解脱相门，从空性乃至无相。所作成就是什么？即转依。

།གནས་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་ཡོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་བསྟན་པ་ལས།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་སྡུད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དུ། གཉིས་སོ། །སྟོང་པའི་རྣམ་ པ་གཉིས་ནི།སྟོང་པའི་རྣམ་པ་དང་། བདག་པོའི་རྣམ་པའོ། །སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དུ། དྲུག་གོ། །མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པ་དང་། རྒྱུ་དང་། ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ མ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དུ།བརྒྱད་དོ། །ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་མཚན་མར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་དམིགས་པ་གང་། འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མི་སྡུག་པའོ། །ཞེ་སྡང་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བྱམས་པའོ། །གཏི་མུག་ ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྐྱེན་འདི་ལས་བྱུང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ།།ང་རྒྱལ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ལ་དམིགས་ཤེ་ན།དེས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཁས་པའི་དམིགས་པ་གང་། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁམས་ལ་མཁས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གནས་དང་ གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པའོ།།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅི། ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་རྣམས་ མངོན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།རྒྱུ་མེད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་དུ་འབྱིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་དབང་ཕྱུག་ལ་ སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའོ།།རྒྱུ་དང་མཐུན་པར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པའོ། །ཆོས་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ ལས་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་འབྱུང་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ།ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དགེ་བ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ དམིགས་པ་གང་།ས་འོག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རགས་པ་ཉིད་དོ། །ས་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཞི་བ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་ས་འོག་མ་དང་གོང་མ་རྣམས་ཀྱང་རགས་པ་དང་ཞི་བ་ཉིད་དེ། དེས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སུ་ནི་བསྡུ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །སྤྲོས་ནས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སྟེ་དེས་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དཔྱད་པ་དང་འབྲེལ་པས་རིགས་པ་བཞི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གིས་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར བརྗོད་པ་ཆོས་ལ་བརྩོན་པ་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ན་རིགས་པ་དུ་ཞིག་གིས་རྣམ་པར་དཔྱོད།བཞིས་དཔྱོད་དེ། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། འཐད་པར་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའོ། །ལྟོས་པའི་རིགས་པ་གང་། གང་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བ་ ན་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པའོ།

转依所缘是因为显现无颠倒。从如实存在的十六种行相的教授中，如实存在的十六种行相的教授和三种解脱的教授，这些是互相涵摄的。因此说道：十六种行相中空性行相有几种？二种。二种空性行相是：空性行相和无我行相。无愿行相有几种？六种。无常行相、苦行相、因行相、集行相、生行相和缘行相，由于这些对三界无所希求的缘故。无相行相有几种？八种。其余八种是无相行相，因为对灭和道无法作为相的缘故。
行者所修行的所缘是什么？贪行者修不净观。瞋行者修慈心观。痴行者修缘起观。慢行者修界差别观。寻思行者修入出息念。为何贪行者等以不净观等为净化行为的所缘？因为这能息灭强烈的贪等烦恼。
智者的所缘是什么？蕴善巧、界善巧、处善巧、缘起善巧、处非处善巧。如何观察处非处善巧？应当观察缘起善巧。缘起善巧和处非处善巧有何差别？由于诸法中诸法显现的缘故，舍离无因和不相应因，是为缘起善巧。无明等诸法能显现行等诸法，如此了知非从无因而生，也非从大自在等不相应因而生，这就是缘起善巧。由于完全把握因果相应而生，是为处非处善巧。虽然是从法性的因而生，但从相应因生相应果，例如：了知善行感召善果，恶行感召恶果等，这就是处非处善巧。
净除烦恼的所缘是什么？下地以粗重性。上地以寂静性。真如和四圣谛。在世间道的阶段，下地和上地也是粗重和寂静性，因为这能对治现行烦恼。在出世间道的阶段，总摄则是真如；若详细分别则是四圣谛，因为这能彻底断除随眠。由于通过与经等法相应的观察，应当宣说四种道理，因为以这些进行观察。因此说道：精进于法、观察法时，以几种道理观察？以四种观察：待道理、作用道理、证成道理和法尔道理。什么是待道理？诸行生起时依待于缘。

།འདི་ལྟ་སྟེ་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་ན་ས་བོན་དང་། དུས་དང་། ཆུ་དང་། ཞིང་རྣམ་པར་ལྟོས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་། དོན་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་གང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ་སོ་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་ པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་དམིགས་པའི་དངོས་པོའོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གསེར་མགར་ལ་སོགས་པ་ལག་ བཟོ་རྣམས་ནི་གསེར་བུམ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།འཐད་པ་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་གང་། གང་སྒྲུབ་པའི་དོན་ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བར་བསྟན་པའོ། །འཐད་པ་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ནི་བསྒྲུབ་པའི་དོན་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་གྱིས་བསྡུས་པ་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་ ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བར་དམ་བཅའ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་གང་། གང་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲགས་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མེས་འཚིག་ཆུས་ནི་འདྲུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་གྲགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ ཆོས་ཉིད་དོ།།ཇི་སྐད་དུ། འབྱོར་ལྡན་མིག་ནི་རྟག་པ་ནས་བདག་གི་བའི་བར་གྱིས་སྟོང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འདིའི་རང་བཞིན་ནི་འདིའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་ལ་རིགས་པས་དཔྱོད་པ་ལ་བརྩོན་པའི་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་གང་། ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་བཞི་སྟེ། མིང་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་དང་། དངོས་པོ་ཀུན་དུ་ ཚོལ་བ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདོགས་པ་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་འདོགས་པ་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའོ། །མིང་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་གང་། གང་གིས་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་ པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་དཔྱོད་པའོ།།དངོས་པོ་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་གང་། གང་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་ སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདོགས་པ་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་གང་། གང་བརྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་འབྲེལ་བ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདོགས་པ་ཙམ་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོག་པའོ། །བརྗོད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ འབྲེལ་པ་ནི་ཕན་ཚུན་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ།།འདི་ལྟར་ཐ་སྙད་ལ་བྱང་བ་ནི་བརྗོད་པ་ཙམ་ཐོབ་པས་དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་། །བརྗོད་པར་བྱ་བ་དམིགས་ན་ཡང་དེའི་བརྗོད་པ་ལ་རྟོག་པ་འབྱུང་བ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་འབྲེལ་པར་གྲགས་པ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ ཉིད་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་དེ་བརྗོད་ལ།ཤའི་དུམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་གང་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདོགས་པ་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཁྱད་པར་དུ་འདོགས་པ་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་གང་། གང་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་འབྲེལ་བ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འདོགས་པ་ཙམ་གྱི་ཐ་སྙད་ ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོག་པའོ།།གང་དེ་བཞི་དུ་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་འབྲེལ་པ་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བླ་ན་ཡོད་པ་དང་བླ་ན་མེད་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། བསྟན་པ་ཡོད་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པར་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོགས་པ་ཙམ་གྱི་ཐ་སྙད་ ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོག་པའོ།

比如，当芽生起时，需要种子、时节、水、田地等条件，而识则需要根、境、作意等条件。
作用道理是什么？是指各个具有不同自性的法，各自发挥其作用。比如，眼等是眼识等的所依事，色等是所缘事，眼识等是能了别色等，金匠等工匠能制作金瓶等。
证成道理是什么？是指所证成的义理不违背量。证成道理是指以自性和差别所摄的所证义，不违背现量等诸量而建立宗等。
法尔道理是什么？是指从无始以来安住于自相和共相的诸法中所共许的法性。比如，火能烧、水能湿等所共许的诸法的法性。如经中说：'具财眼从常乃至我所皆空。为什么？因为这是它的自性。'
精勤于以理观察法的遍求是什么？遍求有四种：名遍求、事遍求、自性假立遍求和差别假立遍求。
名遍求是什么？是了知名身、句身、文身等无有自相的圆成实性。由于名身等是存在的，所以观察它们无有自相的圆成实性。
事遍求是什么？是同样了知蕴、界、处等无有自相的圆成实性。如同前述名身等一样，了知蕴等无有自相的圆成实性，'了知'是词义。
自性假立遍求是什么？是了知能诠和所诠的关系仅仅是自性假立的名言因。能诠和所诠的关系是互相了知的因。比如，熟习名言者仅仅获得能诠就能通过忆念而了知所诠。见到所诠时也能了知其能诠。如是，对于如此关系的共许，仅仅假立为眼等的自相，
如肉块等成为名言之因，凡是遍计如此的，即称为自性假立遍求。
差别假立遍求是什么？是了知能诠和所诠的关系仅仅是差别假立的名言因。即同样对于能诠和所诠的关系，仅仅假立为常与无常、有上与无上、有色与无色、有示与无示等差别相的名言因。

།ཆོས་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་ལ་བརྩོན་པའི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་སྟེ། མིང་ཚོལ་བར་རྟོག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དངོས་པོ་ཚོལ་བར་རྟོག་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ དུ་རྟོག་པ་ཚོལ་བར་རྟོག་པ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་འདོགས་པ་ཚོལ་བར་རྟོག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའོ། །མིང་ཚོལ་བར་རྟོག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་། མིང་མི་དམིགས་པར་ཤེས་པའོ། །དངོས་པོ་ཚོལ་བར་རྟོག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པ་གང་།དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་མི་དམིགས་པར་ཤེས་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདོགས་པ་ཚོལ་བར་རྟོག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་། ངོ་བོ་ཉིད་རྫས་སུ་མི་དམིགས་པར་ཤེས་པའོ། །ཁྱད་པར་དུ་འདོགས་པ་ཚོལ་བར་རྟོག་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་ སུ་ཤེས་པ་གང་།བྱེ་བྲག་རྫས་སུ་མི་དམིགས་པར་ཤེས་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ནི་མིང་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་དམིགས་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །ཆོས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བརྩོན་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་གང་དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གཞི་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ དང་།སྣང་བ་དང་། གནས་སོ། །གཞི་གང་། ཚོགས་བསགས་པའི་བདེན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། མང་དུ་ཐོས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་གཞི་ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་ཇི་ལྟར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་གནས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཞི་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བསྐྱེད་པ་གང་། དེ་དམིགས་ པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།དེས་མང་དུ་ཐོས་པ་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་དོན་སེམས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེ་ལོང་ལྟ་བུ་གང་། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚན་མ་དང་བཅས་པའོ། །མང་དུ་ཐོས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚན་མ་དང་ བཅས་པ་སྟེ།ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་མཚུངས་པར་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིའི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ཉིད་ནི་ཤེས་བྱའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྣང་བ་གང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མི་དམིགས་པར་ཤེས་པའོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མ་ཐོབ་པའི་ལམ་ གྱིས་བསྡུས་སོ།།འདི་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཉམ་གཞག་པ། །ཡིད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་བས་ན། །དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་ལྡོག་དེ་ནས། །རང་གི་འདུ་ཤེས་ངེས་པར་གཟུང་། །དེ་ལྟར་ནང་གི་སེམས་གནས་ནས། །གཟུང་བ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱས། །དེ་ ཡི་འོག་ཏུ་འཛིན་མེད་པར།།དེ་ནས་མི་དམིགས་རིག་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་འདི་ལ་བརྩོན་པ་མི་དམིགས་པ་ལ་རེག་ཅེ་ན། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཚར་ཕྱིན་ནས་དེ་བཞིན་ ཉིད་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཐོབ་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒྲུབ་སྟེ།དེ་དེ་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་གཟུགས་བརྙན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་གཏན་དུ་བྱེད་དོ། །མཉམ་པར་བཞག་པའི་སེམས་ལས་དེ་གཞན་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བས་གཟུགས་བརྙན་དེ་ལ་ཡུལ་ གྱི་འདུ་ཤེས་བཟློག་སྟེ།དེའི་རྣམ་པ་རང་གི་འདུ་ཤེས་ཙམ་དུ་འཛིན་ཏོ། །དེའི་ཚེ་རང་གི་སེམས་ཙམ་གནས་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་དུ་གནས་པར་གྱུར་ནས་བཟུང་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བཟུང་བ་མེད་པར་འཛིན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་དེ་ཡང་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་སོ་སོ་རང་གི་དེ་གཉི་གའི་རང་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དང་བྲལ་ནས་དམིགས་པ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཉམ་གཞག་པ། །ཡིད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་བས་ན། །དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་ལྡོག་དེ་ནས། །རང་གི་འདུ་ཤེས་ངེས་པར གཟུང་།།དེ་ལྟར་ནང་གི་སེམས་གནས་ནས། །བཟུང་བ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ། །དེ་ཡི་འོག་ཏུ་འཛིན་མེད་པར། །དེ་ནས་མི་དམིགས་རིག་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

什么是如实遍知一切法的精进寻求？有四种如实遍知：如实遍知寻求名称的分别，如实遍知寻求事物的分别，如实遍知寻求自性的分别，以及如实遍知寻求差别的分别。
什么是如实遍知寻求名称的分别？即知晓名称不可得。什么是如实遍知寻求事物的分别？即如是知晓事物的相不可得。什么是如实遍知寻求自性的分别？即知晓自性实体不可得。什么是如实遍知寻求差别的分别？即知晓差别实体不可得。
这四种遍求即是知晓名等不可得。精进于法三昧的瑜伽应当从五个方面来观察：所依、生起、如镜、显现和安住。
什么是所依？从积集资粮谛开始，即是多闻。其中所依是多闻，如所缘的方式成为止观所依，这称为所依。什么是生起？即如理作意于所缘。由此以不颠倒的方式思维义理而摄持其心。
什么是如镜？即缘于彼的有相三昧。即缘于彼多闻的有相三昧，如同所知事物的影像，这是其含义。此中如镜性应当了知为遍知所知的影像。
什么是显现？即知晓所取能取不可得。由现前故，摄属未得道。关于此，世尊说道：'菩萨入等持，见到意影像，转除义想后，应执自己想。如是住内心，应知无所取，其后无能取，应知无所得。'
菩萨如何通过瑜伽精进于此而触及无所得？积集福德智慧资粮的诸菩萨经过无数劫后，如理作意与真如相应的证得而修习三昧。
他以如是等持心依于所知影像而作观修。由见等持心与彼无异，于彼影像遣除境想，仅执取其相为自心想。尔时由安住唯心故，安住有情性已，彻知一切所取皆无。
其后了知无所取故能取亦不成立而通达其亦无。其后离于彼二自性的所缘，通达无所缘。
正是关于此义，世尊说道：'菩萨入等持，见到意影像，转除义想后，应执自己想。如是住内心，应知无所取，其后无能取，应知无所得。'

།གནས་གང་གནས་གྱུར་པའོ། །གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའི་གནས་ཡོངས་སུ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་འདི་ ནི་རྒྱུ་དང་།འབྲས་བུ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བཞི་ལ་སོགས་པ་བཞིས་ནི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །ཐ་མ་གཅིག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་དོན་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་ཡི་གེ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ ན་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའི་དགོངས་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་བ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་མདོ་སྡེའི་ཚིག་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་སྐད་དུ་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། ཆོས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་མྱུར་དུ་འཛིན་ཏོ། །མང་དུ་འཛིན་ཏོ། །ལེགས་པར་ འཛིན་ཏོ།།གཟུང་བ་ཆུད་མི་གཟོན་ཏོ་ཞེས་མདོ་སྡེར་ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་དང་མྱུར་དུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་ཅི་རིགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ལ་མཁས་པ་ཡིན། མང་དུ་ཐོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་མཁས་པ་ནི་མྱུར་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། མང་དུ་ཐོས་པ་ན་ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ཐ་མི་དད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་དོན་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ཆོས་མངོན་པ་དང་། འདུལ་བ་མངོན་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ལ་མཁས་པ་ནི་མང་དུ་འཛིན་ཏེ། ཆོས་མངོན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་གཞུང་ལ་ སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་འདུས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཡི་གེ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ངེས་པའི་ཚིག་བཟང་པོའི་ཡི་གེ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་མཁས་པ་ཡིན། བདག་གོ། །བདག་ཅེས་ཡུལ་མིའི་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་མངོན་པར་མ་ཞེན་པར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། ཡི་གེ་ལ་མཁས་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་ལ་མཁས་པ་ནི་ལེགས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞུང་དོན་དག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའི་དགོངས་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། སྔོན་གྱི་མཐར་བཟུང་བ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐར་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བ་ཤེས་པ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་དགོངས་པ་ལ་མཁས་པས་ནི། གཟུང་བ་ཆུད་མི་གཟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། བཟུང་བའི་ཆོས་སྔ་མ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། ཕྱི་མ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་དགོངས་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དེའི་སྙིང་པོ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ ལ་གནས་པ་ཉིད་ཡིན།བསྒོམ་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པའི་སྦྱོར་བ་འབའ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ཆོས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ལ། ཐོས་པ་དང་སེམས་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་བསྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་འབའ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ཆོས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་གྱི། གཉི་ག་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཉི་ག་ལ་གནས་ན་ཆོས་ལ་མཁས་པ་ ཡིན་ནོ།།བཙུན་པ་ཆོས་ལ་གནས་པའི་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་དེར་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཡིན་གྱི་སྦྱོར་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །འཛིན་པ་དང་། ཁ་དོན་བྱེད་པ་དང་། བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། བཤད་པ་མང་བ་དང་། རྟོག་པ་མང་བ་དང་། དེ་འབའ་ཞིག་ནི་ཐོས་པ་དང་སེམས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི། བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་བོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་གནས་པ་ མ་ཡིན་པར་གཞག་གོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྦྱོར་བ་དང་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་དག་གིས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གང་ལ་ལ་ཞིག་ཐོས་པ་དང་སེམས་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་བསྒོམ་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ ལ་གནས་པའི་དགེ་སློང་ལ་བརྩམས་ཏེ།ཅི་ནས་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་གཉི་ག་ལ་གནས་པས་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓住处已转变。远离随眠住处称为清净住处的意思。此瑜伽地应当了知是宣说因与果。其中以四等四种宣说因。以最后一种宣说果。
如何是通达法？如何是通达义？如何是通达文字？如何是通达词义？如何是通达前际后际密意？应当随顺经典文句了知此五种问题。
如长老阿难对具寿舍利子说：'具足五法的比丘能迅速领受、广泛领受、善巧领受、所受不忘'，应当了知经中这五法与迅速领受等四种相对应。
如何是通达法？因为多闻的缘故。通达法即是迅速领受，因为多闻时文句文字无差别的缘故。
如何是通达义？因为了知阿毗达磨和律藏的相的缘故。通达义即是广泛领受，因为了知阿毗达磨等相，由蕴界等解说处所的缘故，论典等极为广大的缘故。
如何是通达文字？因为了知确定词语的善妙文字的缘故。如何是通达词义？因为了知不执著于我等世俗词义而随顺施设名言的缘故。通达文字和通达词义即是善巧领受，因为无颠倒地领受论典义理的缘故。
如何是通达前际后际密意？因为了知前际所执取和后际应当出离的缘故。通达前际后际密意即是所受不忘，因为依靠前所受持的法而了知后当生起的密意，以及由通达而取其精要的缘故。
如何是住于法？不依止修习而仅以闻思修习，不是住于法；不依止闻思而仅以修习用功，也不是住于法；依止二者而安住二者才是通达法。
在《大德住法比丘经》中，世尊宣说以闻思修一切而住于法，不是仅以任何一种修习。应当观察受持、诵习、解说等是闻所生。
其中遍学、诵习、多说、多思，仅是入于闻思，不是入于修习，因为舍弃瑜伽等的缘故。因此安立为非住于法。
应当观察修禅定和不知足者是修所生。若有人不依止闻思而仅入于修习，也安立为非住于法。
因此世尊针对住法比丘而说，依止闻思修智慧，安住二者才是住于法。

།འདི་ལྟར་དགེ་སློང་མདོ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ ནས།དེའི་འོག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་མི་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་མི་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་དག་གིས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བར་བསྟན་ཏོ། །སྦྱོར་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཆུད་པ་དང་། གུས་པར་སྦྱོར་བ་དང་། མ་ལོག་པར་སྦྱོར་བར་བལྟ་བར་ བྱའོ།།ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་ནི་རོ་མི་མྱང་བ་དང་། གོང་དུ་ཞི་གནས་ལ་སྦྱོར་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཆུད་པ་དང་། གུས་པར་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །མ་ལོག་པར་སྦྱོར་བར་བསྡུས་པས་ནི། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་འདོར་བ་ཞེས་བསྟན་ ཏོ།།ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་ནི་ནང་དུ་སེམས་ཞི་གནས་སུ་བྱེད་པ་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏེ། དེའི་རོ་མི་མྱང་བ་དང་། གོང་དུ་ཞི་གནས་ལ་སྦྱོར་བ་མི་འདོར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པའི་སྡེ་སྣོད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །དེར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ རྣམས་ཀྱི་གྲངས་བསྟན་པ་དང་།མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། གོ་རིམས་བསྟན་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པ་དང་། བསྒོམ་པ་བསྟན་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་དང་། བསྡུས་པ་བསྟན་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་བསྔགས་པ་བསྟན་པ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་ ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན་དེར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་བསྟན་པ་ནས། གཅིག་ལ་གཅིག་རྣམ་པར་ངེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གྲངས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བགྲང་བའི་གྲངས་དང་། དེ་ཙམ་གྱི་གྲངས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅེས་པ་ནི་བགྲང་བའི་གྲངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་། ངེས་པར་ལེགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་གཉིས་གསུམ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉིད་དེ། མི་མང་མི་ཉུང་བ་ནི་དེ་ཙམ་གྱི་གྲངས་སོ། །མངོན པར་མཐོ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། ལུས་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། ཕྱོགས་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་བདེ་འགྲོའི་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལུས་ཉིད་དོ། །བཟོད་པས་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཕྱོགས་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ ནས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བའི་ཐབས་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དང་། སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཏེ་འདི་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་མེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངེས་པར་ལེགས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཐབས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉིད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པ་ ལས་བཟློག་སྟེ།འཁོར་བ་ན་མངོན་པར་མཐོང་བ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱའོ། །འཁོར་བ་ན་གནས་པ་ལས་བཟློག་སྟེ་དེར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་གསུམ་ན་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཐོབ་པའི་གནས་སོ། །གསུམ་ནི་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་ཏེ། སྔ་མའི་ཚུལ་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་མོ། །བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གནོན་ཏོ།

如是比丘完全通达经典、应颂及授记等一切法，广为宣说后，其后说'不舍瑜伽'等。'不舍瑜伽'等是说由于专注于禅定，以及不满足于现状而修习所生。
应当观察相应之道有三种：恒常相应、恭敬相应、及不颠倒相应。不满足于现状是指不贪著禅味，及向上修习止观。
此有二种：以恒常相应及恭敬相应所摄者，即此'不舍瑜伽'所说。以不颠倒相应所摄者，即'不舍作意'所说。
不满足于现状即'不舍内心寂止'所说，应知是不贪著禅味及不舍向上修习止观。
为何称为菩萨波罗蜜多乘广大教法？因为其中宣说诸波罗蜜多之数量、相、次第、词义、修习、差别、摄要、违品、功德赞叹及互相决定。
为何其他经典不如菩萨乘波罗蜜多藏广大？因为其中宣说诸波罗蜜多之数量乃至互相决定。
其中数量有二种：计数之数及如是之数。所谓六波罗蜜多是计数之数。菩萨道具足增上及决定善二者，以二三所摄故。六波罗蜜多非多非少即如是之数。
增上有三种：大受用性、大身性及大方性。其中由布施得大受用故，布施波罗蜜多之果即大受用性。由持戒得善趣圆满之身故，持戒波罗蜜多之果即大身性。由忍辱得一切生中为上首故，忍辱波罗蜜多之果即大方性。
决定善道亦有三种：调伏烦恼而修善法之方便、成熟有情之方便、及成就佛法之方便，若缺其中任一，则菩萨决定善不生故。
其中成熟有情之方便即禅定波罗蜜多，因依此以诸神通成熟有情故。
又六波罗蜜多即是不住涅槃之方便，令菩萨远离住于涅槃而摄受生死中之增上。远离住于生死而于彼无烦恼。故三者是得增上之处。三者是无烦恼之方便，应如前例依次了知。
于无烦恼方便中，精进修习对治，禅定则调伏烦恼。

།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་འཇོམས་སོ། །སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཏེ། དེ་ལ་སྦྱིན པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡོ་བྱད་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཕན་འདོགས་པ་རྗེས་སུ་འཛིན་ཏོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་ཕོངས་པ་དང་། གནོད་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚོ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཏོ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་མི་བསྒྲུབ་པའི་ ཕྱིར་རོ།།བཟོད་པས་ནི། ཕོངས་པ་དང་གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཏོ། །གཞན་དག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ལ་འདོད་པ་ལ་གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་གསུམ་གྱིས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཏོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་མནན་ཀྱང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་རོ། །བསམ་ གཏན་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གནོན་ཏོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །འདི་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བརྟེན་ནས།སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སེམས་ཀྱིས་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་རིགས་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། བསམ་པ་དང་། དངོས་ པོ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ནི་རིགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་སྨོན་ལམ་མོ། །སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སེམས་ནི་བསམ་པའོ། །བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི་དངོས་པོའོ། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་ངོ་བོ་ ཉིད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་། གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟན་ནས་སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྡོམ་པ་དང་བསྡམས་པ་ཐམས་ཅད་ ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་།ཡོངས་སུ་བསྲུང་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་། གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སེམས་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སྡུག་ བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་ལ་ལྷག་པར་གནས་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་། གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སེམས་ཀྱིས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་ དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ།།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་། གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སེམས་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དབང་ འབྱོར་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་གནས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་། གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སེམས་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དབང་འབྱོར་བ་ ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ།།ཡང་སྦྱིན་པ་ནི་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།སྦྱིན་པའི་ཚིག་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྩོམ་པ་དང་། བག་ཆགས་དང་། སྐུ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པར་ཡང་རིག་པར་བྱའོ།

以智慧善于摧毁随眠。为摄受众生及对治烦恼故，另有其他分类，其中布施是菩萨以资具饶益摄受众生。
以持戒则以无贫乏、无损害、无恼害的方式摄受。依次是为了不造作对财物、身体和心的损害。
以忍辱则以不在意贫乏和损害来摄受。对他人的财物等欲望受损也不在意，以此三者来摄受。
以精进则虽然降伏烦恼也修习善法。以禅定则降伏烦恼。以智慧则善于摧毁随眠。此三者应知是烦恼的对治。
其中，什么是菩萨波罗蜜多乘的特征？布施波罗蜜多是安住于菩萨法性的菩萨，依止于以悲心为先导的心，舍弃一切所有的身语意业。如是应知布施波罗蜜多的特征是以种姓、愿、意乐、事物和自性来显示。
即：菩萨法性是种姓，菩提心是愿，以悲心为先导的心是意乐，舍弃一切所有是事物，身语意业是自性。
同样应广知乃至智慧波罗蜜多。什么是持戒波罗蜜多？即安住于菩萨法性的菩萨依止菩提心，以悲心为先导，受持和守护一切律仪的身语意业。
什么是忍辱波罗蜜多？即安住于菩萨法性的菩萨依止菩提心，以悲心为先导，对一切加害和痛苦安住于不在意的身语意业。
什么是精进波罗蜜多？即安住于菩萨法性的菩萨依止菩提心，以悲心为先导，成办一切善法的身语意业。
什么是禅定波罗蜜多？即安住于菩萨法性的菩萨依止菩提心，以悲心为先导，于身语意业的一切行相自在时具足一切心住。
什么是智慧波罗蜜多？即安住于菩萨法性的菩萨依止菩提心，以悲心为先导，于身语意业的一切行相自在时遍分别诸法。
复次，布施是从一切智开始，成为一切智，摄持一切智，作一切智事业，这称为布施波罗蜜多。
布施的这四句，应知依次也是加行、习气、身和等流。

།དེ་ལ་རྩོམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ། བྱུང་བ་མ་བྱུང་བ་དར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུད་ལ་བག་ཆགས་ཡོངས་ སུ་བསྒོས་ཏེ་དེ་ལས་ཕྱི་མ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།གོ་རིམས་བཞིན་འོག་མ་འོག་མ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་གོམས་པས། ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལོངས་ སྤྱོད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཡང་སྤངས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་བསྲུངས་པས་ནི། གཤེ་བ་ལ་ཡང་བདག་གིས་སླར་གཤེ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟོད་པར་འགྱུར་རོ། །གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་བཟོད་པ་ནི་དེའི་གཞི་ལས་སྦྱོར་བ་མི་ ཉམས་པར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ།།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པས་བསམ་གཏན་བསྒྲུབ་པའོ། །བསམ་གཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་ཐོབ་བོ། །ཡང་གོང་ མ་གོང་མ་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྦྱིན་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་གཞི་ཡིན་པའི་བར་དུའོ། །འདི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི་སྦྱིན་པས་ཕན་གདགས་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་གནོད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལེན་པ་པོ་དེ་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་བྲལ་བར་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་བདེ་བར་འབྱོར་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པ་དག་གིས་བསླབ་པའི་གཞི་མི་འདྲ་བར་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་གོ། །བརྩོན་འགྲུས་ བརྩམས་པའི་སྤྲོ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཆེད་དུ་འཁོར་བ་ཁས་བླངས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་བདེ་བླག་ཏུ་བཟོད་པས་བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་གོ།།བསམ་གཏན་པ་ནི་བདེ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་བཅས་པར་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱོར་བས་བརྩོན་འགྲུས་ རྣམ་པར་དག་གོ།།ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་མང་པོའང་རྣམ་པར་བལྟས་ནས། ནང་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་འཕེལ་བས་བསམ་གཏན་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་མེད་ལ་བསམ་གཏན་མེད་ཅེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས་པའི་རིམ་ གྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།སྦྱིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་རགས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་པས་བསམ་གཏན་རགས་པའི་བར་དུའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ནང་ན་ཕྲ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་བཞག་གོ།།ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྐྱོན་མེད་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་དང་། དུས་ཡུན་རིང་དུ་སྦྱིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱོན་མེད་པ་ནི་གནོད་པས་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་སྦྱིན་པ་མི་ཟད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་པ། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཡང་མི་ཟད་པ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于此处的开始，是从一切智性开始，为了将已生和未生的一切回向。布施本身在相续中熏习习气，由此在未来成就一切智性。当其圆满成就时，以法身圆满成就的方式摄持一切智性。此后以受用圆满身和化身以同类因的方式行持一切智性的事业，乃至般若波罗蜜多也应当如是了知。
依次以下下为所依的缘故，以布施波罗蜜多习惯于舍弃一切内外事物，不顾身命的菩萨舍弃巨大受用蕴后持守清净戒律。由守护戒律，以'对于辱骂我也不应回骂'等方式而成为忍辱。对寒冷等的忍耐，是从其基础上不退失加行而精进。发起精进是获得加行果而成就禅定。圆满禅定即心等持，以如实了知而获得出世间智慧。
又因为上上为基础的缘故，戒律是布施的基础。如是乃至智慧也是禅定的基础。如此具足戒律者以布施利益时，以戒律不造作损害，故布施成为清净。如是应知菩萨对于受施者远离损害，以资具获得安乐，以戒律力使布施清净。如是具足忍辱者，对于他人造作损害时不违背学处而戒律清净。以精进发起欢喜力而为众生承担轮回，易于忍受众生颠倒所作的痛苦，故忍辱清净。
禅修者以具乐和具喜而于一切善法精进修习，故精进清净。具足智慧观察诸多法相，内心寂静，以三摩地增长故禅定清净，如偈颂所说'无慧无禅定'。又应当如理次第了知。布施在一切中最粗，故最初安立。其后以忍辱等戒律粗显。如是乃至以智慧禅定粗显。智慧在方便中最细，故安立于一切最后。
关于词义，为何布施称为布施波罗蜜多？大布施、无过失、无垢染称为布施波罗蜜多。其中大布施是布施一切种类内外事物，以及长时布施的缘故。无过失是远离以损害寻求等的缘故，如《圣无尽慧所说经》中从无尽布施开始所说：'具寿舍利子，菩萨们的布施也是无尽的。为何如此？因为无量的缘故。'

།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡང་ཚད་མེད་པ་སྟེ་ཚེ་དང་སྤོབས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྟོབས་དང་། ཁ་དོག་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཟས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཟས་སྦྱིན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྲེད་པ་བསལ་བའི་ ཕྱིར།བཏུང་བ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་བཏུང་བ་སྦྱིན་པའོ། །བདེ་བ་དང་འབྱོར་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་བཞོན་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་བཞོན་པ་སྦྱིན་པའོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། མདོག་གསེར་གྱི་ཁ་དོག་ཡོངས་སུ་སྦྱང་པའི་ཕྱིར་གོས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ གོས་སྦྱིན་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལྷའི་སྤྱན་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མར་མེ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མར་མེ་སྦྱིན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལྷའི་སྙན་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སིལ་སྙན་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སིལ་སྙན་སྦྱིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཐོས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དྲིས་ བྱུག་པའི་ཕྱིར།སྤོས་དང་བྱུག་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྤོས་དང་བྱུག་པ་སྦྱིན་པའོ། །གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་མེ་ཏོག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྲེང་བ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཕྲེང་བ་སྦྱིན་པའོ། །ལུས་ཀྱི་དྲི་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕྱེ་མ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཕྱེ་མ་སྦྱིན་ནོ། །སྐྱེས་ བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རོ་བྲོ་བའི་མཆོག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་བྲོ་བ་ཐམས་ཅད་འདོད་པ་ལ་རོ་བྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་ནོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་དང་། སྐྱབས་དང་མགོན་དང་། དཔུང་གཉེན་བྱ་བའི་ཕྱིར། གནས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་གནས་སྦྱིན་པའོ། །སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ སྤངས་པ་དང་།ལྷ་དང་ཚངས་པའི་གནས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟིམས་ཆ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མལ་ཆ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མལ་ཆ་སྦྱིན་པའོ། །སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་ས་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོའི་རྡོ་རྗེའི་གདན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྟན་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྟན་སྦྱིན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཡོ་བྱད་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཡོ་བྱད་སྦྱིན་པའོ།།མི་རྒ་མི་འཆི་བའི་བདུད་རྩིའི་བདེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྐང་བའི་ཕྱིར། ན་བ་སྨན་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྨན་སྦྱིན་པའོ། །རང་དབང་དང་། རང་ཉམས་དང་། རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་བསྐང་བའི་ཕྱིར། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྲན་པོ་དང་།བྲན་མོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དྲི་མ་མེད་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པ་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དམ་ པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདྲིས་པ་དང་བཅས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་པ་དང་།ཐབས་དམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་དམ་པའོ། །འདྲིས་པ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སྦྱིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་མེད་པ་ནི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལ་སོགས་ པ་རྣམ་པར་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཅི་རིགས་སུ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡང་དམ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དམ་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་མི་འདོད་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་གྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུན་ རིང་བ་དམ་པ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆེད་དུ་བྱ་བ་དམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཟད་པའི་ཤེས་པ་དམ་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པས་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དམ་པ་ ནི་བདག་དང་གཞན་པ་ཉིད་དུ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེགས་མེད་པ་དམ་པ་ནི། གཞན་གྱི་སྦྱིན་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཙམ་གྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།




尊者舍利子，菩萨们的布施清净无量，为了获得寿命、辩才、安乐、力量、容色，对想要食物的人布施食物。为了去除烦恼的渴爱，对想要饮品的人布施饮品。为了摄集一切安乐富足之事，对想要乘骑的人布施乘骑。为了清净惭愧和金色之相，对想要衣服的人布施衣服。为了清净如来天眼，对想要灯明的人布施灯明。为了清净如来天耳，对想要乐器的人布施乐器。为了涂抹戒律、闻法和禅定之香，对想要香料和涂香的人布施香料和涂香。为了获得陀罗尼、辩才和菩提分之花，对想要花鬘的人布施花鬘。为了获得身体妙香，对想要香粉的人布施香粉。为了圆满大丈夫相中最胜味相，对想要一切美味的人布施一切美味。为了成为一切众生的住处、皈依、怙主和助伴，对想要住处的人布施住处。为了断除一切障碍，获得天人、梵天的住处和如来的卧具，对想要卧具的人布施卧具。为了获得三千大千世界一切大地菩提道场金刚座，对想要座具的人布施座具。为了圆满一切菩提资具，对想要资具的人布施资具。为了圆满不老不死甘露之乐，对一切想要药物的病人布施药物。为了圆满自在、自证和自生智慧，菩萨们布施男女奴仆，如是广说。
无垢是因为断除了相违品吝啬及其习气。由此三种殊胜而称为布施波罗蜜多：三种殊胜是熟习自性殊胜、方便殊胜和果报殊胜。熟习是应知长时布施。乃至般若波罗蜜多也应如是了知。持戒等无过失是为了断除我执等增益，应当随宜参见《无尽慧经》。
又因具足十二种殊胜而称为波罗蜜多。十二种殊胜中，广大殊胜是不希求一切世间圆满，最为殊胜。长时殊胜是于三无数劫中修习。所为殊胜是为利益一切众生。无尽智殊胜是因回向大菩提而永不穷尽。相续殊胜是因信解自他一体。以一切众生的布施等圆满诸波罗蜜多。无难殊胜是仅以随喜他人布施等而圆满布施等波罗蜜多。

།དབང་འབྱོར་པ་དམ་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དམ་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྩོམ་པ་དམ་པ་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་བཟོད་པ་ཆེར་གྱུར་པའོ། །མཐོང་ བ་དམ་པ་ནི་ས་དང་པོ་ལའོ།།རྒྱུ་མཐུན་པ་དམ་པ་ནི་དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་བརྒྱད་པོ་དག་ལའོ། །འགྲུབ་པ་དམ་པ་ནི་ས་བཅུ་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འགྲུབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་དང་། བགྲོད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་སྟེ།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱད་པ་དང་། བགྲོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ཤེས་བྱའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་གཞན་དག་བདག་མཆོག་ཏུ་གནོད་པ་ལས་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་རྣམས་ཏེ།གཞན་དང་བདག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ལས་བཟླ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་ཐུན་མོང་ངེས་པའི་ཚིག་གོ། །སོ་སོའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་སྦྱིན་བདག་གི་དབུལ་བ་སེལ་བ་དང་། ལེན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་གདུང་བ་སེལ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའོ། །དབང་པོ་ཞི་ བ་ཐོབ་པ་དང་།འགྲོ་བ་བཟང་པོ་ཐོབ་པ་དང་། བསིལ་བའི་གནས་ཡིན་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དབང་པོ་རྣམས་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་བར་གྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྲོ་ བའི་ཚ་བ་སེལ་བ་དང་རྨ་འབྱིན་པའི་སེམས་འོངས་པ་སེལ་བ་དང་།ཞི་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པའོ། །རྨ་འབྱིན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་གནོད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ལན་དུ་གནོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་འོངས་པ་འདིས་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ནི་སེལ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྨ་འབྱིན་པ་འདི་དག་ལ་ཤར་ གཉེར་བ་ཡོངས་སུ་རྨ་འབྱིན་པ་ཅན་ཏེ་དེ་དག་ལ་མི་འཇིགས་པ་སྒྲོགས་པ་ནི་བདེ་བ་བརྗོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སེལ་བ་དང་འཕེལ་བར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་གཉིས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའོ། །འཕེལ་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤང་བ་གཉིས་ཀྱིས་དགེ་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའོ།།འཛིན་པ་དང་། སྡོམ་པ་དང་། འདུལ་བ་དང་། ཐོབ་པར་བྱེད་པས་བསམ་གཏན་སྟེ། དེ་ལ་འཛིན་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཛིན་པའོ། །སྡོམ་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལས་སེམས་ཡང་དག་པར་སྡོམ་པའོ། །འདུལ་ བ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གནོན་པའོ།།ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་དབང་འབྱོར་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་གྱིས་སྨྲ་བ་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་རང་གིས་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་མཆོག་ཏུ་འབྱིན་པ་ཤེས་པས་ཤེས་ རབ་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པ་ཤེས་པ་ནི། གཞན་གྱི་སྒྲའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །སོ་སོ་རང་གིས་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའོ། །ཞི་བ་ ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའོ།།ཡོན་ཏན་མཆོག་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ན་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། །བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་གནས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གནས་པ་ དང་།བསམ་པ་ལ་གནས་པ་དང་། ཐབས་ལ་གནས་པ་དང་། དབང་འབྱོར་བ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་ལ་གནས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་རྒྱུ་ལ་གནས་པ་ནི་གང་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་གནས་པ་ནི་གང་ལུས་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ།།སྨོན་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་གང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ།

殊胜的自在者，是以虚空藏等三昧圆满布施等故。殊胜的摄持，是以无分别智所摄持故。殊胜的加行，是在胜解行地获得广大忍。殊胜的见，是在初地。殊胜的随顺，是在其余八地。殊胜的成就，是在第十地和如来地菩萨成就与佛陀成就故。
又波罗蜜多是诸殊胜者所行所趣，即是诸佛菩萨所行所趣之义。又波罗蜜多是到达所知彼岸，即是安住佛位之义。又波罗蜜多是救度他人及自己于最极损害，即是救拔他人与自己出离痛苦大海之义。这是共同的词义。
各别词义是：布施是除施主之贫穷及除受者之苦恼故。持戒是获得寂静诸根、获得善趣、成为清凉处，依次是调伏诸根、成为善趣之因、以及从无悔等次第直至涅槃之处故。忍辱是息灭忿怒之热恼、除遣报复心、宣说寂静故。所谓报复心是对加害者以害还害，此忍能令远离彼心，应知是为除遣。对这些报复者宣说无畏，应知是为宣说安乐。
精进具有除遣与增长之行，其中为除遣而行是以两种正断断除不善法。为增长而行是以两种正断成办善法。禅定具有执持、摄持、调伏、获得，其中执持是心住所缘。摄持是正摄心于散乱。调伏是降伏诸烦恼。获得应知是获得自在。
般若应知有知他所说、自己证知、了知、获得寂静之知、及引发殊胜功德之知。其中知他所说是与如理作意相应之慧，源于他人言教。自己证知是出世间。了知是出世间后得。为获得寂静之知是修道中对治烦恼。为引发殊胜功德之知，应知是成就殊胜功德之般若。
修习有五种：住于蕴、住于作意、住于意乐、住于方便、住于自在。其中住于蕴有四种：住于因是由种姓力精勤修习诸波罗蜜多。住于异熟是由身体圆满力。住于愿是由往昔愿力。

།སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ལ་གནས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་མོས་པ་བསྒོམ་པའོ། །རོ་མྱོང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཡོན་མ་མཐོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ། །རྗེས་སུ་ཡི་ རང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའོ།།མངོན་པར་དགའ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ནི་བདག་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁྱད་པར་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །བསམ་པ་གནས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ།མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་དང་། ཡངས་པའི་བསམ་པ་དང་། དགའ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་བསམ་པ་དང་། མ་གོས་པའི་བསམ་པ་དང་། དགེ་བའི་བསམ་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ལ་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་ནི། གང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐད་ཅིག་ལ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཀང་བ་དང་།ལུས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་གཅིག་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་ ཅིང་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཇི་སྙེད་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ལ།རྣམ་གྲངས་འདིས་དེ་ལ་བྱིན་ཡང་མི་ངོམས་པ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་སྟེ། རྣམ་པ་འདི་ ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་མི་ངོམས་པ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་པའི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལྟ་བུར་སྦྱིན་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་ཉམས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་རྒྱུན་མི་གཅོད་དོ། །རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པའོ།།དེ་ལྟར་སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་གྱི། སྦྱིན་པ་དེས་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པས་དེ་ནི་ སྦྱིན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགའ་བའི་བསམ་པའོ།།གང་དག་ལ་དེ་ལྟར་སྦྱིན་པས་ཕན་འདོགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་བདག་ལ་ཤིན་ཏུ་ཕན་འདོགས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐོང་གི་བདག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་ པ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕན་འདོགས་པའི་བསམ་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་སྤངས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱས་ཀྱང་། ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པའམ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕན་འདོགས་པ་མེད་དེ། རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོས་པ་མེད་པའི་བསམ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པའི་ཕུང་པོ་སྤངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་དགའ་བར་བྱེད་ཅིང་བདག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བའོ།།རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསྒོམ་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བསམ་པའོ།

安住于择力，是以智慧力精勤修习诸波罗蜜多。
安住于作意，是修习四种波罗蜜多。
修习胜解作意，是修习波罗蜜多时，修习对具足一切波罗蜜多的经典生起胜解。
修习领受作意，是以未见功德的方式领受已获得波罗蜜多者。
修习随喜作意，是随喜一切世界中的布施等。
修习欢喜作意，是对自己与诸有情所修波罗蜜多的殊胜生起欢喜。
安住于意乐，是修习六种波罗蜜多。
即无厌意乐、广大意乐、欢喜意乐、饶益意乐、无染意乐、善意乐。
其中，菩萨对布施的无厌意乐是：菩萨于一刹那中以七宝遍满恒河沙数世界，以恒河沙数身体布施给一个有情。
如是于每一刹那中经恒河沙数劫布施，如对一个有情一样，对所有有情界令其成熟于无上正等正觉。
以此方式布施而无厌足，即是菩萨布施的无厌意乐。如是意乐即是菩萨对布施的无厌意乐。
菩萨乃至菩提座间，如是布施相续不断，刹那不退失。如是意乐即是菩萨对布施的意乐。
菩萨以布施摄受彼等有情而极为欢喜，而非被布施所摄受的彼等有情如是。如是意乐即是菩萨对布施的欢喜意乐。
菩萨见如是以布施饶益的彼等有情对自己极为饶益，而非自己饶益他们，因为他们显示无上正等正觉故。如是意乐即是菩萨对布施的饶益意乐。
菩萨虽舍弃有情如是布施所生的福德，然无回报饶益或异熟饶益。如是唯一意乐即是菩萨修习布施波罗蜜多的无染意乐。
菩萨欢喜如是布施蕴的异熟属于诸有情而非自己，与一切有情共同回向无上正等正觉。如是意乐即是菩萨修习布施波罗蜜多的善意乐。

།དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསྒོམ་པའི་བར་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་ནི།གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་གྱུར་ཅིང་། ཚེའི་ཚད་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་གྱུར་ལ། རྒྱུན་དུ་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕོངས་པར་གྱུར་ཅིང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེས་རབ་ཏུ་གང་བ་ན།སྤྱོད་ལམ་བཞི་བྱེད་ཀྱང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས། སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་ཞིང་། རྣམ་གྲངས་འདིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་སྙེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་ སྙེད་པ་གང་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་བསྒོམ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་ངོམས་པ་ཉིད་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་ཡིན་པ་ནས། ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་བར་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྒོམ་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཉམས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་གང ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡངས་པའི་བསམ་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་དེས་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་གྱི།རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགའ་བའི་བསམ་པའོ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པས་གང་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་ནི་བདག་ལ་ཤིན་ཏུ་ཕན་འདོགས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མཐོང་གི་བདག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕན་འདོགས་པའི་བསམ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ནི་དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཡངས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱས་ཀྱང་།དེ་ལ་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པའམ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདོད་པ་མེད་དེ། རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོས་པ་མེད་པའི་བསམ་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་ཀྱི་བདག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོའོ།

关于从修持持戒波罗蜜多乃至修持智慧波罗蜜多之间的菩萨不知足之心是：假如菩萨的身体数量如恒河沙数那么多，寿命长度如恒河沙数那么多劫，经常缺乏一切资具，三千大千世界充满烈火，虽然行持四威仪，在一刹那间从修持持戒波罗蜜多乃至一刹那间修持智慧波罗蜜多，以此方式，所有戒蕴和智慧蕴，以及以无上正等正觉所摄的戒蕴和智慧蕴虽然修持，菩萨的不知足性即是从持戒波罗蜜多不知足之心乃至智慧波罗蜜多修持的不知足之心，菩萨如是种种心行，这就是从修持持戒波罗蜜多不知足之心乃至修持智慧波罗蜜多的不知足之心。
菩萨直至坐于菩提座之间，从一个接一个修持持戒波罗蜜多乃至一个接一个修持智慧波罗蜜多，不令退失且不间断的如是种种心行，这就是从修持持戒波罗蜜多乃至修持智慧波罗蜜多的菩萨广大之心。
从修持持戒波罗蜜多乃至修持智慧波罗蜜多，摄受众生的菩萨对此极为欢喜，而所摄受的众生则不然，如是种种心行即是从修持持戒波罗蜜多乃至修持智慧波罗蜜多的菩萨欢喜之心。
从修持持戒波罗蜜多乃至修持智慧波罗蜜多，菩萨见到对自己有恩惠的众生是对自己极有恩惠的，而非自己对他们有恩。因为他们显示无上正等正觉的缘故。如是种种心行即是从修持持戒波罗蜜多乃至修持智慧波罗蜜多的菩萨报恩之心。
菩萨如是从持戒波罗蜜多所生乃至智慧波罗蜜多所生的广大福德虽然积集，但对此不求报恩或异熟果报，如是种种心行即是从修持持戒波罗蜜多乃至修持智慧波罗蜜多的菩萨无染之心。
其中，菩萨从修持持戒波罗蜜多所生乃至修持智慧波罗蜜多所生的如是福德蕴异熟，欢喜归于众生所有，而非自己所有。与一切众生共同回向无上正等正觉。

།རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསྒོམ་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བསམ་པའོ། །ཐབས་ལ་གནས་པའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། ཐབས་དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས ཅད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དབང་འབྱོར་བ་ལ་གནས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་ལ་དབང་འབྱོར་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བ་དང་། བཤད་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བའོ། ལུས་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ནི། སྤྲུལ་པའི་སྐུར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱོར་བ་དང་། མཐུན་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །བཤད་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ བཤད་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྟོན་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་བལྟའོ། །རྟོན་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི། ལུས་རྟོན་པ་དང་། སེམས་རྟོན་པ་དང་། དགེ་བ་རྟོན་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་ལ་རྟོན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་རྟོན་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་རྟོན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ མི་གཏོང་བ་རྟོན་པ་དང་།དམན་པའི་སེམས་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་རྟོན་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྟོན་པ་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བ་རྟོན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་རྟོན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་ཟད་པ་རྟོན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་རྟོན་པ་དང་། བསམ་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་འབྱོར་བ་རྟོན་པ་དང་། ཚོགས་སྡུད་པ་རྟོན་པ་དང་། ས་ལ་འཇུག་པ་རྟོན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་རྟོན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་བསྒྲུབ་པ་རྟོན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་ཐ་དད་པས་གསུམ་གསུམ་གྱིས་གོ་རིམས བཞིན་དུ་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྦྱིན་པ་གསུམ་ནི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །བཟོད་པ་ རྣམ་པ་གསུམ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། ། བསམ་གཏན་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་ནོ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དོན་དམ་པ་ལ་དམིགས པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི། ལུས་རྟོན་པ་སྟེ། བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ནི་ལན་པའི་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་སེམས་རྟོན་པ་སྟེ། ཡིད་མི་བདེ་བའི་བྱེ་བྲག་དང་ བྲལ་བར་བྱ་བར་སེམས་ཀྱི་དབུགས་འབྱིན་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དམན་པའི་སེམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་ཏེ་དེ་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་རྟོན་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་ཟད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་ལྷག་པར་བྱེད་པས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་སྟེ། དེ་རྟོན་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།

像这样的意乐，从修持持戒波罗蜜多乃至修持智慧波罗蜜多，是菩萨的善意乐。
什么是安住方便的波罗蜜多？有三种：以各别观察故，以无分别智清净三轮，此方便是为成就一切作意故。
安住自在而修持波罗蜜多有三种：身自在、行自在、说自在。
身自在是应当观见如来二身：自性身和圆满受用身。
其中行自在是应当观见化身。以此随顺一切众生的根机而普遍示现一切种类的法。
说自在是对六波罗蜜多一切种类的宣说无碍。
差别分类是应当观见十八依止的六波罗蜜多差别。
十八依止是：依止身、依止心、依止善、依止善趣、依止菩提、依止悲心、依止不舍众生、依止舍离下劣心、依止无生法忍、依止修习善分、依止成就善根、依止善根无尽、依止善根无厌、依止成就一切意愿、依止积聚资粮、依止入地、依止成就佛法、依止成就佛业。
应当了知布施等三种三种差别依次配属。
其中三种布施是：财物布施、无畏布施和法布施。
三种持戒是：律仪戒、摄善法戒和饶益有情戒。
三种忍辱是：耐怨害忍、安受苦忍和谛察法忍。
三种精进是：披甲精进、加行精进和利益众生精进。
三种禅定是：现法乐住禅定、引发神通禅定和利益众生禅定。
三种智慧是：缘世俗、缘胜义和缘众生利益。
其中财物布施是依止身，因为以饮食等资具利益有身者故。
无畏布施是依止心，因为成办远离种种不悦意而给予心的安慰故。
其他也应当如是配属。
下劣心是菩萨因厌离轮回苦而生起的声闻缘觉之心，依止舍离此心，应当了知为安受苦忍。
善根无尽是为利益一切众生而增上修行，尽未来际不舍轮回，乃至无余涅槃界亦不舍离，应当了知此依止是利益众生精进。

། ཚོགས་སྡུད་པ་ནི་ཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་དང་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་སྟེ། དེ་རྟོན་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །ས་ལ འཇུག་པ་ནི་ཆོས་ལ་མོས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་བཤད་པ་གང་གིས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས།ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་རྟོན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་དམིགས་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་སྦྱར་བ་མ་བྱས་སོ། །ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་ བདུན་ཏེ།རྩ་བའི་སྦྱིན་པ་ནི། རིགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། རིགས་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླངས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་པ་སྟེ། སྨོན་ལམ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་ནས་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་སྦྱིན་པ་ ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་སོ།།འཛིན་པ་ངན་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་ནི། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་གནས་སྐབས་ཏེ། སྦྱིན་བདག་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་འཛིན་པ་ངན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་མཐུའི་གནས་ སྐབས་པའི་སྟེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡོ་བྱད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་ཡང་ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་ལ་ལག་པ་བརྐྱང་ནས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ཆར་འབེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་རིག་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གནས་སྐབས་པའི་སྟེ། འདུལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐུན་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་པའི་སྟེ་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བསྡུས་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིགས་བསྡུས་པ་འདི་ནི་དཔེ་ཙམ་མོ།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ཀྱིས་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པས་བསྡུས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །དེ་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི། ཀྱེ་མའོ། །བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་ཤོག་ཤིག་སྙམ་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུའོ། །ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སེམས བསྐྱེད་པ་འདིས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བསྡུས་པ་ལ། གང་སྦྱིན་པས་ཕྱུག་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་འདི་ནི་བདག་གི་དོན་ཏེ། གང་གཞན་ལ་ཡོ་བྱད་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པས་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་འདི་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ། །ལྷག་མ་ རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དོན་དམ་པ་བསྡུས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་བརྩམས་པ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་བརྩམས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྣོད་དུ་གྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པ་ལས་བརྩམས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ལས་བརྩམས་པ་ནི་ལྔ་པོ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་བརྩམས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དཔེ་བརྗོད་པ་འདིས་བསྡུས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་བརྟག་པར་བྱའོ།

集聚者，是依靠所获得的，为了使所化众生从心不得定转为心得定，以及为了使已得定者获得解脱而给予教诫和教导。依止于此即是利益众生的禅定。
入地者，是以对法生起信解为先导，通过宣说圆满资粮后，进入欢喜地。依止于此即是世俗谛的所缘。其余为善巧安立故未作安立。
复次分类，布施有七种：根本布施是种姓位菩萨的布施波罗蜜多，因为依靠种姓而行布施。受持布施是发心位的布施，因为依靠清净发愿而行布施。摄受布施是成办自他二利位的布施。无恶执布施是遍观真实义位的布施，因为无有对施主等分别的执著。无摄受布施是神通位的布施，因为不执著外在资具，而是以虚空藏等三昧，伸手于虚空中，随意降下珍宝等雨。了知布施是成熟位的布施，因为随顺所化而行布施。大布施是无上菩提位的布施，因为是无上的缘故。
如是乃至般若波罗蜜多，皆应如理配合。
摄略者，是摄略布施等菩萨行，其中以波罗蜜多摄略种姓，此仅为举例。应知布施波罗蜜多等是以种姓相摄略。以发心摄略者，应知是以殊胜发心摄略。
发心有二种：非殊胜和殊胜。其中非殊胜者，即'愿我证得无上正等正觉'乃至般若波罗蜜多。应知此殊胜发心摄诸波罗蜜多，因为是彼等之因。
关于自他二利摄略，以布施获得富裕受用是自利，以资具摄受他人是利他。其余诸法的摄略亦应如是了知。
胜义摄略中，就法界而言，是因为真如是布施等的共相。就智慧资粮而言，是因为成为一切智智之器。就摄持智慧而言，是因为成办一切智智。就随顺智慧而言，是因为五者随顺般若波罗蜜多。就智慧相而言，是因为般若波罗蜜多即是真实智慧的本性。如是应知真如和真实智慧的本性即是布施等的胜义。以此为例，其余摄略亦应观察。

།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་སེར་སྣ་དང་། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་སྟེ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི ཕྱོགས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཕན་ཡོན་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ལྔའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདི་དག་གི་རང་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདག་དང་གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་ གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མཆོག་དམ་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དབང་གི་འབྲས་བུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་། འཁོན་མེད་པ་དང་། དབྱེ་བ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་མང་བ་དང་། སེམས་ལ་དབང་བ་དང་། ལུས་ ལ་གནོད་པ་མེད་པ་དང་།དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུར་རིག་པར་བྱའོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྦྱོར་བ་ལས་གྱུར་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་བསྟན་པ་ལས་གྱུར་པའོ། ། དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བས་ཐམས་ཅད་འདུས་པར་དམིགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་གང་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་དེ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་གང་གཞན་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས དང་།གནོད་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་སྡོམ་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་གང་ཉེ་བར་བསྐོར་བ་དང་། འཕོངས་པ་དང་། སྐྱོ་བ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་སྟེ། དེ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་གང་ཕྱིར་ཞིང་ཕྱིར་སེམས་སྤྲོ་བ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ ཉིད་ལ་གང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ།དགེ་བ་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མི་འཕྲོ་བ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་གཟུང་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བ་སྟེ། མི་འཇིགས་ པའི་སྦྱིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སྦྱིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྗེས་སུ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྗེས་སུ་སྦྱོར་བས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྐྱེད་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི། རྣམ་པར་གཏོང་བ་དང་། སྡོམ་པ་དང་། ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་། བསོད་པར་སྤྲོ་བ་དང་། སེམས་གནས་པ་དང་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ནི་འཛིན་དུ་བཅུག་པ་དང་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འཇོག་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པའོ། །དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ལྔ་ནི་མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པའོ། །ཐམས་ཅད ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་སྟེ།གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

相违品即是悭吝、破戒、嗔恚、懈怠、散乱、恶慧，这些分别与布施等相对应。又诸波罗蜜多所摄一切善法，其相违品以及所知障，也应当了知为它们的相违品。
功德利益应当了知随顺五种果而无量。即是：断除自身相违品的离系果；现法中摄受自他的士用果；后世中渐次增胜殊胜生起的等流果；大菩提的增上果；大受用、善趣、无怨、无诤、多乐多喜、心得自在、身无损害、威势广大等，应当了知为布施等的异熟果。
互相决定有三种：由加行所成、由分别所成、由分别宣说所成。其中由加行所成，即以布施加行摄一切，如内外诸物布施加行。其中所布施即是布施波罗蜜多。
其中以慈心相应，对他人断除恼害损恼，即是持戒波罗蜜多。于此若遭轻蔑、贫乏、疲倦而心无所动，即是忍辱波罗蜜多。于此若能再三发起勇猛心，即是精进波罗蜜多。
于此若能一心专注，不散于善法之外，即是禅定波罗蜜多。于此如实善取因果，无有执著见取，即是智慧波罗蜜多。无畏布施于一切处皆是布施故，应当如理配合。
其中由分别所成即：自性分别、随作分别、随行分别、生起分别。其中布施等自性即是：舍施、防护、无动、勇悦、心住、善择，如是次第。
其中布施等随作，即布施等加行随入其余诸波罗蜜多，如前所说。其中布施等随行即是令受持、称赞、欢喜。其中布施等生起即是安立于他相续中。
其中布施波罗蜜多是财物布施，其余五种是无畏布施。一切皆是法布施，因为能生起于他相续中。

།དེ་ལ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་བསྟན་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་གཅིག་ནས་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ནམ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའང་དེ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱར་བ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའང་དེའོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་མ་ ཟིན་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་མ་ཟིན་བར་དུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཞེས་པ་ལྟར་ཚིག་འོག་མ་རྣམ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནམ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ སྦྱིན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།མུ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྦྱིན་པ་ཡིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་མ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པའོ། །སྦྱིན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པའོ། །སྦྱིན་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་བཤད་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་ལས་བརྩམས་ཏེ། རེ་རེ་ལ་ཡང་མུ་གསུམ་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་ལས་ བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་དམ་ཞེ་ན།མུ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། མུ་དང་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་མ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པ་སྦྱོར་བའོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་བཅུག་ནས་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་ཡིད་རབ་ཏུ་དགའ་བས་སོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་ སུ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པས་སོ།།མུ་བཞི་པ་ནི་འདི་དག་མ་གཏོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཟབ་པར་ཡང་བསྟན་ཅེ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཟབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་དུ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ ཟབ་པར་ཡང་བསྟན་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མཆོག་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཟབ་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ། སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཟབ་པ་ལ་མི་མོས་ཤིང་སྐྲག་པར་འགྱུར། ཆོས་ཉིད་དང་བྲལ་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་ བསྐྱེད་པ་དང་།སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ནི་རིགས་སུ་བརྗོད་དེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་དམན་པའི་ཕྱིར། ཟབ་མོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ལ་མི་མོས་ཤིང་མི་དགེ་ བར་གྱུར་ཏོ།།དེའི་རིགས་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་བརྩམས་ནས་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་པོ་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་མི་མོས་ཤིང་ངེས་པར་མི་འགྱུར་བར་བཤད་ པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་མོས་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་གནས་པ་དང་། དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་མ་བརྩལ་ཏེ། བདག་ཉིད་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་ གནས་པའི་ཕྱིར།དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ།

对此详细分析而说的是从一开始的理解等，也就是说：布施波罗蜜多是否就是持戒波罗蜜多？持戒波罗蜜多是否就是布施波罗蜜多？
与下文相连，持戒波罗蜜多就是布施波罗蜜多。有些是布施波罗蜜多而非持戒波罗蜜多，即未被持戒波罗蜜多摄持的布施波罗蜜多。
同样，直到'未被智慧波罗蜜多摄持的布施波罗蜜多'等，都应与下文相连。
所有布施是否都是布施波罗蜜多？所有波罗蜜多是否都是布施？
有三种情况：是布施但非波罗蜜多的是未回向大菩提的布施；既是布施又是波罗蜜多的是回向大菩提的布施；既非布施又非波罗蜜多的是除上述以外的诸法。
同样，乃至智慧波罗蜜多，每一项都应配合这三种情况。
所有行布施是否都能生起布施波罗蜜多因所生的福德？
有四种情况：第一种是未回向大菩提的布施加行；第二种是对布施波罗蜜多生起正确理解后赞叹并心生欢喜；第三种是回向大菩提的布施；第四种是除此之外的其他。
同样直至智慧波罗蜜多。
为何在广大中也说广大和甚深？因为一切种智是广大和甚深的缘故。特别在广大中说广大和甚深，是因为其果一切种智极为广大和甚深，应视为与果相应的因。
为何对于广大，有些众生不喜欢广大和甚深而生恐惧？因为远离法性、未生善根、被恶友所摄受。
其中法性即是种性，因为是自性的缘故。因此，由于无菩萨种性，以及本性心量狭小的缘故，对甚深等教法不生信解而成不善。
即使有其种性，因为未对大菩提发起愿等最初善根的缘故。即使生起善根，也因为被舍弃大乘的心所摄受的缘故。有些说是不喜欢且不能决定。
为何对于广大，有些众生虽然喜欢却不能出离？因为安住于执著自见为最胜，以及对义理如文字般执著的缘故。
未寻求了义经典，因为安住于执著自见为最胜的缘故，对义理如文字般执著，比如：从'一切法无自性'这句话，诽谤一切相的一切事物。

།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ཐེག་པ་ ཆེན་པོ་ཡང་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་དགོངས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་མེ་ལོང་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་གསུང་བ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཆོས་ རྣམས་འབྱེད་པ་ལ་ལྟ་བ་ངན་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་འབྱུང་སྟེ།ལྟ་བ་ངན་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པོ་དག་གང་། མཚན་མར་ལྟ་བ་དང་། བརྟགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ དང་།བསྒྱུར་བའི་ལྟ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་ལྟ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་བ་དང་། བརྙས་པའི་ལྟ་བ་དང་། རབ་ཏུ་འཁྲུག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། འཕེལ་བའི་ལྟ་བ་དང་། ཁས་མི་ལེན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ངན་གཡོའི་ལྟ་བ་དང་། བཀུར་སྟིའི་ལྟ་བ་དང་ རྨོངས་པའི་ལྟ་བ་དང་།རྩ་བའི་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་ལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་དང་། སྦྱོར་བ་སེལ་བའི་ལྟ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་འཕེལ་བའི་ལྟ་བ་དང་། འབྲས་བུ་མེད་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཆད་པས་བཅད་པའི་ལྟ་བ་ དང་།སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དང་། བསྙད་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་ཆེན་པོ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ལྟ་བའོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དམིགས་ནས་དགོངས་པ་དེ་ལ་མི་མཁས་པ་དག་འདིའི་དོན་ ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མོས་ནས་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་དེ་དག་གི་མཚན་མར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཉིད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད་དང་།གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པའོ། །དེ་ལ་འདི་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། གང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་པས་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ན། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལུས་མེད་པའི་དོན་གང་ ལ་བྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ།།དེ་ལ་འདི་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། གང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཙམ་དེ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དང་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།བཏགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བའོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ན། སྐུར་པ་འདེབས་ པའི་ལྟ་བ་སྟེ་གཞན་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་འགའ་ཞིག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་།ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་གང་དག་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་སྟོན་པ་དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དེ་དག་གི་ལྟ་བ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་། བསྒྱུར་བའི་ལྟ་བའོ། །དེ་ དག་ཀྱང་ལྟ་བ་འདི་འདྲ་བར་འགྱུར་ཏེ་ལྟ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས།དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་ཡང་སྤྱད་ན། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱོན་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ཐམས་ཅད་དགེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྔོན་བསགས་པའི་སྒྲུབ་པ་ལས་དེ་འབྱུང་བར་འཛིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་གི་ལྟ་བ་གཉིས་ཏེ། ཁ་ན་མ་ ཐོ་བ་མེད་པར་ལྟ་བ་དང་།ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་བའོ།

同样地，应当了知对其他的义理也如此执著文字表面，大乘也必定不会生起，因为大乘是以种种密意宣说的。关于这一点，世尊在《大法镜》法门中说道：'菩萨如果按照字面不如理地分别诸法，就会产生二十八种恶见。什么是二十八种恶见呢？即是：执相见、诽谤遍计见、诽谤分别见、诽谤真实见、执取见、曲解见、无过失见、决定出离见、轻蔑见、极愤怒见、颠倒见、增长见、不承认见、欺诳见、恭敬见、愚痴见、根本见、非见而见见、断除加行见、非出离见、增长遮蔽见、增长非福见、无果见、断灭见、诽谤见、非言说见、大见、增上慢见。'
其中，对于大乘所说一切法无自性、无生无灭等词语，不善解其密意的人们，如实执著其义，认为'这是世尊所说'，而执著一切法无生等相，这就是他们的执相见。他们执著无自性等相后，诽谤遍计自性、依他起自性和圆成实自性三性，这就是诽谤见。
其中，遍计所执自性是指从'色'乃至'涅槃'等词语所表述的仅仅是假立而已，对于非真实无体的对境，愚者们增益色等为实有相而遍计。其中，依他起自性是指唯是非真实的分别。其中，圆成实自性是指一切法的真如实性。对此的诽谤见有三种：诽谤遍计见、诽谤分别见、诽谤真实见。
如是当他们从一切方面诽谤一切法时，为了支持某些道理而执取，对于那些宣说不可言说法性的了义经典，也随顺自己的见解而曲解，这就产生了两种见：执取见和曲解见。
他们又产生这样的见解：依靠这样的见解，即使造作善业或不善业，也都无过失、无罪过，一切都会变成善业，并且执著这是从往昔所积累的修行中产生的，这就是他们的两种见：无过失见和决定出离见。

།དེ་དག་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ལྟ་བ་དེ་ལས་ཟློག་པ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་འཇོག་པ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ཁྱད་དུ་གསོད་པ་དང་། གང་དག་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ལྟ་བ་དེ་དག་ལ་མི་མོས་པ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ ཐེག་པ་བདེ་དག་ལ་རབ་ཏུ་སྡང་བའི་ལྟ་བ་འདི་གཉིས་ཏེ།བརྙས་པའི་ལྟ་བ་དང་། རབ་ཏུ་འཁྲུག་པའི་ལྟ་བའོ། །རང་གི་ལྟ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས། དེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ་དེའི་ མཚན་ཉིད་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ནི་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་ཅིང་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།གང་དག་ཆོས་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་ལ་འཇུག་པ་དང་། འཇུད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ལྟ་བ་གཉིས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། འཕེལ་བའི་ལྟ་ བའོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་དག་ལྟ་བ་དེ་ལས་བརྩམས་ཏེ། གཞན་དག་གིས་དྲིས་པ་དེའི་ཚེ་བདག་ནི་ཅི་ཡང་ཁས་ལེན་པར་མི་འདོད་ཀྱི། ཚིག་དོར་དང་ལྟག་ཆོད་ཀྱིས་གཞན་ལ་འདྲི་བའི་ལྟ་བ་གཉིས་ཏེ། ཁས་མི་ལེན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ངན་གཡོའི་ལྟ་བའོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་ལྟ་བ་འདི་ལྟ་བུའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་ འགྱུར་ཏེ།གང་དག་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་དག་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་། རིམ་གྲོར་བྱེད་པར་འཛིན་པ་དེ་དག་གི་ལྟ་བ་ནི་བཀུར་སྟིའི་ལྟ་བའོ། །ལྟ་བ་མ་ལོག་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་མཁས་པ་དེ་དག་གིས་ལྟ་བ་དེ་འབྱེད་པ་ན། ཤིན་ཏུ་ འཐད་པ་དང་།རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་རིགས་པས་ཡིད་ལེགས་པར་བྱེད་པ་ན་ཡང་ལྟ་བ་ཇི་ལྟར་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་ཏེ། དེ་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་ལོག་པའོ་སྙམ་པ་དེ་དག་ནི་རྨོངས་པ་བསྟན་པའི་ལྟ་བའོ། །ཇི་ལྟ་བ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་དེ་དག་གི་བག་ཆགས་གནས་ངན་ལེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྩ་བའི་ལྟ་བའོ། ། ལྟ་བ་བཅུ་བདུན་པོ་དེ་དག་ཉིད་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་བཤད་པར་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་མར་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་ལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བརྗོད་དེ། མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཀྱང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།བརྟགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་སེལ་བའི་ལྟ་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་འབད་པ་མཐུ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ཡོངས་ སུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་།བསྒྱུར་བའི་ལྟ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་མི་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་ལྟ་བ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ ཟད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བརྙས་པའི་ལྟ་བ་དང་། རབ་ཏུ་འཁྲུག་པའི་ལྟ་བ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་འཕེལ་བའི་ལྟ་བ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་སྨྲས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། འཕེལ་བའི་ལྟ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་ པའི་ལྟ་བ་སྟེ།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་པ་འཛིན་པ་དང་། འཛིན་དུ་བཅུག་པས་ཁྱད་པར་མི་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁས་མི་ལེན་པའི་ལྟ་བ་དང་། ངན་གཡོའི་ལྟ་བ་ནི་ཆད་པས་བཅད་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་རྒོལ་ན་རྒྱལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཀུར་སྟིའི་ལྟ་བ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་ པའི་ལྟ་བ་སྟེ།དེ་མི་གསུང་པ་ལ་དེའི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨོངས་པ་བརྟན་པའི་ལྟ་བ་ནི་བསྙད་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་སྟེ་ལོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་གཏམ་བྱ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩ་བའི་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེས་ཕྱི་མ་ལ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ ཤིན་ཏུ་བརྟས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

对于那些执著于如是见解的人们为了遮遣其见解，安立蕴等诸法，轻视声闻藏，以及对那些诽谤见解者不生信解，对声闻乘生起极大嗔恨见解，这两种见解即是轻蔑见和极为愤怒见。随顺自己的见解后，认为空性、无相、无愿如实清净，将非其相执为其相，这是颠倒安立其相，并且这样想：'凡是趣入如是法性及引导者，皆能生起无量福德蕴'，如是二见即是颠倒见和增长见。
当他们基于此见解被他人询问时，认为'我不欲承认任何事物'，以诡辩和诡辩反问他人的二种见解，即是不承认见和恶狡见。他们又生起如是见解的我慢：认为如是修行者即是供养、承事诸如来应供正等觉者，执持此见即是恭敬见。当通达无误法性的智者分析此见时，即便以极为应理和极为著名的正理善加思维，也完全不舍弃任何见解，认为'唯此为真实，其余皆错误'，此即是愚痴坚固见。如前所说彼等习气所依即是根本见。
复次从过失角度宣说此十七种见：即是，相见被称为非见中见，因为虽然执著无等诸相，却认为于一切相无所执著。诽谤所观察见、诽谤遍计见、诽谤真如见是断除加行见，因为诽谧一切即成为无功用想。执取见和转变见是非出离见，因为行持非方便即不能获得果。无过失见和出离见是障碍等见，因为邪行故不可能尽障。
轻蔑见和极为愤怒见是增长非福德见，因为以邪行方式谈论正法和清净同行者而获大诽谤。颠倒见和增长见是无果见，因为安立非真实法性，令执持和令他执持而不能获得殊胜。不承认见和恶狡见是断见，因为以非理争论必不能胜。恭敬见是诽谤见，因为于不说者增益彼说。愚痴坚固见是非理见，因为执著错误且遮止真实言说故无义。根本见是大见，因为由此于后世一切见解极为增长广大。

།ལྟ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ལྟ་བ་སྟེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་བསླད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་དེ་ཉིད་ལས་དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་ནི་བཅུ་བདུན་ཡིན་ཡང་བཅུར་འགྱུར་རོ། །བཅུ་ཡིན་ཡང་བཅུ་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཉི་ ཤུ་རྩ་བདུན་ཡིན་ཡང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།གཅིག་ཡིན་ཡང་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་དགོངས་པ་གང་། བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་འབྱུང་བ་དང་། རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མི་གནས་ པ་དང་།བྱིས་པས་བཟུང་བ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། རྐྱེན་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་འབྱུང་བ་བཀག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་གང་དུ་དེ་དག་སྔར་བྱུང་བ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ དེར་ཡང་དེ་དག་བསྐྱེད་མི་ནུས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ།།བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བརྗོད་པ་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་བཟུང་བ་བཞིན་དུ་བྱིས་པས་བཟུང་བ་དང་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །ཡང་ཀུན་ དུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་།གཞན་གྱི་དབང་ལ་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བ་མེད་པ་སྟེ།འདིས་ནི་རང་གི་བྱུང་བ་མེད་པས་ན་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་རང་གི་ངོ་བོ་ ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་རང་བཞིན་མེད་པའོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་བལྟ་བར་བྱའི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་རང་ བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་པའི་དགོངས་པ་གང་།ཇི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་དེ་ལྟར་མ་སྐྱེས་སོ། །ཇི་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟར་མ་འགགས་སོ། །ཇི་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དེ་ལྟར་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བའོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཡང་གང་ དག་གིས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་དགོངས་པ་བཞི་སྟེ། མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ་དང་། དུས་གཞན་ལ་དགོངས་པ་དང་། དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་དང་། གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་བཞིར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ་ནི། གང་གི་ཚེ་ང་ཉིད་ནི་དེའི་ཚེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་གཟིགས་སུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ནི། གང་དག་བདེ་བ་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དེ་དག་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲི་མེད་ཟླ་འོད་ཀྱི་མཚན་བཟུང་བ་ཙམ་གྱིས་ངེས་པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ ཐོབ་བོ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ།།དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གསུངས་པ་སྟེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པ་ནི་གང་ལ་ལ་བསྔགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་དུ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ལ་ལ་ལ་སྨད་དོ།

所有二十七种见解都是增上慢的见解，因为被不正确的增上慢所染污。因此，在那部经中接着说：'虽然是十七，但会变成十；虽然是十，但会变成十七；虽然是二十七，但会变成一；虽然是一，但会变成二十七。'
对于在《广大经》中所说'一切法无自性'有何密意？因为不从自身生起，无有自体性，不住于自性，以及不如凡夫所执著的那样有相。
其中'无自性'是指无有自体性，即无有自性，但并非否定依缘而生。'无自体'是指，诸法不能以其先前所生起的自性再次产生，因此离开自性故无自性。
因为离开了未见真谛者以戏论习气门中所执著的法性相，即如凡夫所执著的自性相，故无自性。
又于遍计所执性中无相自性，于依他起性中无生自性，于圆成实性中无胜义自性。遍计所执性以自相无所有故无自性。依他起性因依缘起故无自生，此说明无自生故无生自性，因此无自性。圆成实性因是清净所缘，故无依他起性和遍计所执相的自性，因此胜义中以无自性本质而区分，即胜义中无自性故无自性。
如是应当观察一切法无自性，而非就一切方面而言皆无相。
关于'未生、未灭、本来寂静、自性涅槃'有何密意？如何无自性，即如是未生。如何未生，即如是未灭。如何未生未灭，即如是本来寂静。如是自性般涅槃。
又于《广大经》中，如来的密意应当通过四种密意来理解：平等性密意、别时密意、别义密意、补特伽罗意乐密意。
又在大乘中，如来一切密意略摄为四：即平等性密意，如说'我于往昔为毗婆尸佛时'，因为法身无差别故。别时密意，如说'若有发愿往生极乐世界者，彼当得生'，以及'持无垢月光如来名号者，必定证得无上正等菩提'等。别义密意，如说'一切法无自性'、'无生'等，因为不应按字面义理解。补特伽罗意乐密意，即对某些人赞叹微小善根，而对某些人则呵斥知足少善。

།དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་བསྔགས་སོ། །ང་རྒྱལ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཁ་ཅིག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྷག་པར་བསྔགས་པའོ། །འགྱོད་པས་སྒྲིབ་པ་ནི། གང་དག་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཐོ་རིས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།མ་ངེས་པའི་རིགས་ལ་ནི་ཉན་ཐོས་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་འདོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ལུང་སྟོན་ཅིང་ཐེག་པ་གཅིག་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །གང་དག་གིས་ ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྡེ་མ་པོར་དགོངས་པ་བཞི་སྟེ།གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། བསྒྱུར་བ་ལ་ལྡེམ་པར་དགོངས་པའི། །ཐེག་པ་ ཆེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ཐམས་ཅད་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་སུ་འགྱུར་སྟེ།མདོར་བསྡུས་ན་གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པའི་དོན་དུ་མི་སྐྲག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་ཉིད་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི། ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་ཉེས་པ་རྣམས་ འདུལ་བར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་སྒྲིབ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ཡང་དག་པར་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །སྒྲིབ་པ་བརྒྱད་ནི། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་བརྙས་པ་དང་། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་ཅི་རིགས་སུ་དགོངས་པ་བཞིན་བསྟན་པར་བལྟའོ། །བསྒྱུར་བ་ལ་ལྡེམ་ པོར་དགོངས་པ་ནི།བརྗོད་པ་ཟབ་པ་ལ་བལྟ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། སྙིང་པོ་མེད་ལ་སྙིང་པོར་ཤེས། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས། །ཉོན་མོངས་ཀུན་ལ་རབ་ཉོན་མོངས། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་ལ་གང་ དག་སྙིང་པོར་བློ་འབྱུང་བ་དང་།མཆོག་ཏུ་བློ་འབྱུང་བའོ། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་འཕྱོ་བའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བ་དང་། བདག་ལས་བཟློག་སྟེ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་ཀུན་ནས་རབ་ཉོན་མོངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོར་དཀའ་བ་བྱེད་པའི་རྩོལ་བས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་མཁས་པར་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གནས་ ངན་ལེན་གྱི་གནས་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དང་།སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་ལ་དགའ་བ་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཚད་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆི་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མཚན་མ་རྣམས་ཀུན་དུ་ འབྱུང་བ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གོང་མ་བས་ཀྱང་ཆེས་གོང་མའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕན་ཡོན་དང་། དེ་གཉི་གའི་ཕན་ཡོན་གྱི་དབང་ དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

同样地，对于贪欲行者赞叹清净佛土。对于我慢行者则特别赞叹某些佛陀的殊胜圆满。对于悔恨遮障，说到凡是对佛和菩萨造作损害的那些人，他们全都将往生善趣。
对于不定种性者，是为了让他们舍弃声闻的发心。对大声闻授记成佛，并开示唯一乘，说无二乘。
为了让某些人通达广大乘中如来的密意，有四种密意：引入密意、特征密意、对治密意、转变密意。大乘中一切密意都归入这四种。简而言之，就是引入密意等。
其中引入密意，是指声闻乘，为了让他们入于教法而不生怖畏，故说色等是实有。特征密意，是指遍计等三自性，因为说一切法无自性、无生等。对治密意，是指调伏过失，例如为对治八种遮障而宣说殊胜大乘。八种遮障即'轻蔑佛法'等，如广说。其譬喻应当随理解密意而说。
转变密意，是指甚深语，如说：'知无实为实，极住颠倒中，遍染诸烦恼，当得胜菩提。'此中密意是：于不散乱者生起实性想和殊胜想。散乱即心散动。'极住颠倒中'是指从常乐净我颠倒，住于无常等，因为不失坏。'遍染诸烦恼'是指长期精进苦行而极为烦恼。
在广大乘中，菩萨如何通达善巧法三昧？有五种：每一刹那都能摧毁一切随眠处；远离种种想而获得法喜乐；通达一切无量法光明相续不断；于此生起与清净相应的无分别相；为圆满成就法身而摄受比前更殊胜的因。
这五种功德利益应当了知是就止的利益、观的利益以及止观双运的利益而言。

།དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ལུས་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྟན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཁྱད་པར་མེད་པར་རོ་གཅིག་པར་མོས་པ་དེ་མཉམ་པར་འཇོག་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་ལ་ཆོས་ལ་དགའ་བ་ཐོབ་པའོ།།ལྷག་མཐོང་གི་ཕན་ཡོན་ཡང་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཆོས་རྒྱུན་མི་འཆད་ པར་མི་བརྗོད་པས།སོ་སོར་དྲན་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། གནས་གྱུར་པའི་སྔ་རྟགས་སུ་གྱུར་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་མངོན་པར་འདུ་མ་བྱས་པའི་མཚན་མ་རྣམས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་གཉི་གའི་ཕན་ཡོན་ནི་ཆོས་ཀྱི་ སྐུ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་གནས་གྱུར་པས་བསྡུས་པ།ས་བཅུ་པ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གོང་མ་བས་ཀྱང་གོང་མའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བག་ཆགས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་དང་དེ་དག་གང་གིས་ རྣམ་པར་བསྒོམས་པ་ན་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ལྔ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཏོ།།བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་མཚན་མ་བསྒོམ་པ་དང་། ཐ་མི་དད་པ་བསྒོམ་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་དང་། སྤྱོད་པ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ བསྒོམ་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་འདྲ་བ་ལ། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལ་བདུག་པ་དང་ཕྱེ་མ་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པར་འོས་ཀྱི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཆོས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ཆེ་བས་ བསོད་ནམས་བླ་ན་མེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཀུན་ནས་བཏུས་པ་གསུམ་པའོ།། །།ཐོབ་པ་རྣམ་ངེས་གང་། དེ་གང་ཟག་རྣམས་གཞག་དང་། མངོན་རྟོགས་རྣམ་གཞག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཐོབ་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི། ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་རྣམ་ པར་གཞག་པ་དང་།མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རེ་ཞིག་གང་ཟག་གི་འགྲོ་བའི་དབྱེ་བ་ནི། གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞིས་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། སླ་བར་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་མི་ སྐྲག་པའི་ཕྱིར་དང་།བདག་གོ་སླ་བར་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་མང་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་མིང་བདག་ཉིད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཞེས་བརྟགས་ནས་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚེགས་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཇི་ལྟ་ བུ་ཞེ་ན།འཇིག་རྟེན་ན་ཆོས་ཙམ་གྱི་མིང་རྣམས་ཀྱིས་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ལ་མ་གྲགས་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་སེམས་ཅན་གྱི་མིང་གིས་སོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པས་ཐ་སྙད་ཕལ་ཆེར་གདོན་མི་ཟ་བར་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་མི་སྐྲག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ མི་མཁས་པ་གློ་བུར་དུ་ཐོག་མར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་མེད་པར་ཐོས་ན་སྐྲག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གཞན་དག་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ནི་གལ་ཏེ་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའི། །གཞན་དུ་ན་སེམས་ཅན་གདགས་པ་མེད་པར་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཙམ་བསྟན་ན།ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཉེས་པ་འདི་རྣམས་སྤངས་སོ། །ཡོན་ཏན་འདི་རྣམས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于止的利益有两种：由于刹那刹那殊胜进步的极其轻安不断遍满身体，故每一刹那都能摧毁一切随眠处；
由于对一切所诠法无有差别而安住于一味，远离蕴等义的种种差别想，而于经等法的欢喜中获得法喜。
胜观的利益也有两种：即如是不断地分别诸法而不言说，仅仅以各别忆念的方式，于经等诸法中智慧光明圆满无量；
以及作为转依前相的无分别无为相普遍生起。
二者的共同利益是：法身断除所知障的转依所摄，于第十地圆满成就，为了在如来地圆满成就，以较前更胜的等流习气熏习方式摄持因。
如是修习彼等时，将成就五种果报，如是善说。
何为五种修习？即修习极轻安相、修习无差别、修习无相、修习无行、修习涅槃。
问：为何同为法身等流，大乘法应当以香、粉等供养，而声闻法则不然？
答：因为大乘法是一切众生利乐之基。由于义大，故成为无上福德之处。
此为《法决定》，即第三品摄。
何为得决定？应当了知彼为补特伽罗安立及现观安立。
得决定即应观察能得补特伽罗安立及现观安立。
首先，关于补特伽罗行境的分类：虽然补特伽罗无实，但以四种方式安立补特伽罗：为了容易假立言说、为了随顺世间、为了世间不惊怖、为了我。
何为容易假立言说？即将色等诸多相及名摄为一体，假立为众生后，无劳即可安立'去'等言说。
何为随顺世间？世间中并非以诸法之名遍及一切言说，而多以众生之名。如是必定应当多随顺世间而作言说。
何为世间不惊怖？因为不善缘起法性者，若骤然初次听闻一切种无众生，将生惊怖。
何为我？为了宣说他人具过失及具功德，故应安立补特伽罗。否则，若无众生假立而仅说染净之相，则不能了知某某补特伽罗相续中断除了这些过失、生起了这些功德。

།གང་ཟག་རྣམ་གཞག་གང་། སྤྱོད་པས་རབ་དབྱེ་དང་། ངེས་འབྱུང་གི་རབ་དབྱེ་དང་། ཉེར་ བརྟེན་གྱི་རབ་དབྱེ་དང་།སྦྱོར་བས་རབ་དབྱེ་དང་། འབྲས་བུས་རབ་དབྱེ་དང་། རྟོགས་པས་རབ་དབྱེས་ཀྱང་གང་ཟག་རྣམ་གཞག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྤྱོད་པའི་རབ་དབྱེ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །སྤྱོད་པས་རབ་དབྱེ་གང་། འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤྱོད་ པ་དང་།གཏི་མུག་སྤྱོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་སྤྱོད་པ་དང་། ཆ་མཉམ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་ཞེན་པའི་གང་ཟག་གོ། །ངེས་འབྱུང་གི་རབ་དབྱེ་གང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་དང་། རྐྱེན་གཅིག་གིས་རྟོགས་པའི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གང་ཟག་གོ། །ཉེར་བརྟན་གྱི་རབ་དབྱེ་ གང་།ཚོགས་མ་བསགས་པ་དང་། ཚོགས་བསགས་པའང་ཡིན་ལ་མ་བསགས་པ་དང་། ཚོགས་བསགས་པའི་གང་ཟག་གོ། །སྦྱོར་བས་རབ་དབྱེ་གང་། དད་པས་རྗེས་འབྲང་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་གི་གང་ཟག་གོ། །འབྲས་བུས་རབ་དབྱེ་གང་། དད་པས་མོས་པ་དང་། མཐོང་ བས་ཐོབ་པ་དང་།ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལ་རྣམ་གྲོལ་དང་། གཉི་གའི་ཆ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། རྒྱུན་ཞུགས་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་།ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་བདུན་པ་དང་། རིགས་ནས་རིགས་སུ་དང་། བར་ ཆད་གཅིག་པ་དང་།བར་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་ཞུགས་པ་དང་། དགྲ་ བཅོམ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་།བདག་གསོད་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་ལས་མི་གཡོ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་རྟོགས་པའི་སྐལ་བར་གྱུར་པ་དང་། མི་འཁྲུགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་གང་ཟག་གོ། །ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་བར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྐྱེན་གཅིག་གིས་རྟོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གང་ཟག་གོ།།རྟོགས་པས་རབ་དབྱེ་གང་། མོས་པས་སྤྱོད་པ་ཅན་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པས་སྤྱོད་པ་ཅན་དང་། མཚན་མ་དང་བཅས་པས་སྤྱོད་པ་ཅན་དང་། མཚན་མ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཅན་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་གང་ཟག་གོ།།འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་གང་། གང་ཆགས་པ་རྒྱས་པའོ། །རྣམ་རྟོག་ལ་སྤྱོད་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། རྣམ་རྟོག་རྒྱས་པའོ། །ཆགས་པར་གྱུར་པས་དངོས་པོ་ངན་པ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཆེར་འབྱུང་བ་དང་། བྱུང་ནས་ཀྱང་རིང་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། རང་གི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཆ་མཉམ་སྤྱོད་པ་གང་། ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་གནས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆུང་བ་རྣམ་པར་སྤངས་ནས་མཉམ་པའི་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་ དང་མཐུན་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་ཞེན་པ་གང་། གང་ཉོན་མོངས་པ་ཤིན་ཏུ་སྲབ་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དག་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེས་སྲབ་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ བས་ཀྱང་སྲབ་པ་སྟེ།སྔོན་གཉེན་པོ་གོམས་པར་བྱས་པའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

什么是补特伽罗的建立？通过行为差别、出离差别、所依差别、加行差别、果位差别、证悟差别来了知补特伽罗的建立。这些行为差别等分为七种建立。
什么是行为差别？贪行者、嗔行者、痴行者、慢行者、等分行者、烦恼薄行者等补特伽罗。
什么是出离差别？声闻乘者、缘觉乘者、大乘补特伽罗。
什么是所依差别？未积资粮者、亦积资粮亦未积资粮者、已积资粮补特伽罗。
什么是加行差别？随信行者、随法行补特伽罗。
什么是果位差别？信解者、见至者、身证者、慧解脱者、俱解脱者、预流向者、预流果者、一来向者、一来果者、不还向者、不还果者、阿罗汉向者、阿罗汉果者、极七返者、家家者、一间者、中般涅槃者、生般涅槃者、无行般涅槃者、有行般涅槃者、上流者、退法阿罗汉、寻死阿罗汉、护法阿罗汉、住不动阿罗汉、必胜解阿罗汉、不动法补特伽罗。
什么是界的差别？欲界凡夫、有学、无学。如欲界一般，色界、无色界亦复如是。欲界、色界菩萨，欲界缘觉，如来不可思议补特伽罗。
什么是证悟差别？随信解行者、增上意乐行者、有相行者、无相行者、无功用行菩萨补特伽罗。
什么是贪行？即贪增盛者。乃至寻思行亦复如是，即寻思增盛。由贪性故，于劣境亦生大贪，生已久随逐故。乃至寻思行亦复如是，应如自相配合。
什么是等分行？即安住烦恼自性。舍弃微细烦恼后称为平等位，此为其义。随顺诸境而生烦恼故。
什么是烦恼薄行？即安住极其微薄烦恼自性。较诸安住烦恼自性相中，有更为微薄烦恼，即较烦恼自性住者更为微薄。由先修对治力故，即使于强大境界亦自然生起微小烦恼故。

།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་གང་ཟག་གང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ངེས་པའམ་མ་ངེས་པ་ལ་གནས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྟུལ་བ་ དང་།བདག་རྣམ་པར་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་པ་དང་། ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཅན་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལ་དམིགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ ནི་རིགས་དང་།དབང་པོ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། བསམ་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། འབྲས་བུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདིའི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཉིད་ནི་རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་པོ་ལ་ལྟོས་པའོ། །གཞན་དུ་ན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ འབྲང་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།རྐྱེན་གཅིག་གིས་རྟོགས་པའི་གང་ཟག་གང་། རྐྱེན་གཅིག་གིས་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ངེས་པའམ། མ་ངེས་པ་ལ་གནས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་འབྲིང་དང་། བདག་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ པ་དང་།ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསམ་པ་ཅན་དང་། བདག་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཅན་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལ་དམིགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ སྔོན་མ་བསྐྱེད་པའམ།སྔོན་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པའམ། སྔོན་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའམ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ན་བསེ་རུའི་རྟོག་པ་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་པུར་གནས་པའམ། རྐྱེན་གཅིག་གིས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མཐོང་བར་ སྤྱོད་པ་གང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པའོ།།དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྔོན་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྔོན་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པ་ནི་བསེ་རུ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ། གཅིག་པུ་གནས་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་རང་རྒྱལ་བ་ནི་ཚོགས་དང་སྤྱོད་པར་བལྟའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའི་གང་ཟག་གང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ངེས་པའམ་མ་ངེས་པ་ལ་གནས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་པ་དང་། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པ་ཅན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་དམིགས་ནས་ཆོས་ཀྱི རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་ཅིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ལ་ལུང་བསྟན་པ་ཡང་ཐོབ་ཅིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །ལུང་བསྟན་ཡང་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ས་བརྒྱད་པ་ལ་ མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཚོགས་མ་བསགས་པ་གང་། གང་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་མོས་པ་དང་། དད་པ་ཆུང་བའི་གང་ཟག་སྟེ། དེར་ཡང་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཆུང་ཞིང་ཚེ་རབས་ཀྱི་དུས་ངེས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །ཚོགས་ བསགས་པ་དང་།མ་བསགས་པ་ཡིན་པ་གང་། གང་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་མོས་པ་དང་། དད་པ་བར་མའི་གང་ཟག་སྟེ། དེ་ཡང་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འབྲིང་གི་ཚེ་རབས་ངེས་པའི་དུས་དང་ལྡན་པའོ། །ཚོགས་བསགས་པའི་གང་ཟག་གང་། གང་བདེན་ པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་མོས་པ་དང་།དད་པ་ཆེན་པོའི་གང་ཟག་སྟེ། དེ་ཡང་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཆེན་པོ་ཚེ་རབས་དེ་ཉིད་དུས་ཅན་དང་ལྡན་པའོ། །ཡང་ཚོགས་མ་བསགས་པ་ནི་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས། བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ངེས་པར་སེམས་ པའི་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ཆུང་ངུ་ཚེ་རབས་ཀྱི་དུས་ངེས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །ཚོགས་བསགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མ་བསགས་པའི་ཡིན་པ་གང་། གང་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས། བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་ བཟོད་པ་འབྲིང་དང་ལྡན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་འབྲིང་པོ་ཚེ་རབས་ཀྱི་དུས་ངེས་པ་དང་ལྡན་པའོ།

声闻乘补特伽罗是指：安住于声闻法性决定或不决定者，本性钝根者，为解脱自身而发愿者，厌离者，离贪者，具有解脱意乐者，缘于声闻藏而修习随顺法并获得苦边际者。如是声闻乘应当了知是以种性、根器、愿力、意乐、所缘、修行及果位差别而宣说。此中所说钝根是相对于缘觉菩萨根器而言，否则将与'随法行者等是利根'之说相违。
缘觉补特伽罗是指：安住于缘觉法性决定或不决定者，本性中根者，为清净自身而发愿者，厌离者，离贪者，具有为解脱而修行意乐者，具有证悟自身圆满之意乐者，缘于声闻藏而修习随顺法者，未曾生起顺决择分或未曾获得果位或已获得果位者，或于无佛出世时自身现证道果如独角兽般独处或以一缘而得胜解，现见行者获得苦边际者。其中未曾生起顺决择分及未曾获得果位者如独角兽般独处。其余缘觉则应视为部行。
大乘补特伽罗是指：安住于菩萨法性决定或不决定者，本性利根者，为解脱一切众生而发愿者，具有不住涅槃意乐者，缘于菩萨藏而修习随顺法并令一切众生成熟，清净佛土并获得授记，现证无上正等正觉者。所谓'获得授记'是指：于第八地获得无生法忍之意。
未积资粮者是指：缘于诸谛所摄诸法而具有小信解及信心的补特伽罗，彼亦具有小解脱分且无定期生世者。亦积资粮亦未积资粮者是指：缘于诸谛所摄诸法而具有中等信解及信心的补特伽罗，彼亦具有中等解脱分且有定期生世者。
已积资粮补特伽罗是指：缘于诸谛所摄诸法而具有大信解及信心的补特伽罗，彼亦具有大解脱分且于此生即得解脱者。又未积资粮者是缘于诸谛所摄诸法，于诸谛具有小法思忍者，彼亦具有小顺决择分且无定期生世者。亦积资粮亦未积资粮者是指：缘于诸谛所摄诸法，于诸谛具有中等法思忍者，彼亦具有中等顺决择分且有定期生世者。

།ཚོགས་བསགས་པ་ནི་གང་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས། བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཚོགས་མ་བསགས་པ་ལ་ སོགས་པ་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་དང་།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱོགས་གང་བསྐྱེད་པའོ། །བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ངེས་པ་དང་། ངེས་པ་དང་། ཚེ་རབས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ནི་མོས་པ་དང་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱེད་པ་དང་། མཐུན་པ་རྣམས་ནི་དད་པ་མཆོག་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་མ་གཏོགས་པར་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ཆེན་པོ་ཚེ་རབས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཅན་དང་ལྡན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ་ཚེ་རབས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཅན་ཁོ་ནའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུན་མ་ཡིན་ཞེས་པའི་ དོན་ཏེ།ཚེ་རབས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཐར་པ་ཆ་མཐུན་དང་། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ཟད་ཀྱི། བག་ཆགས་སུ་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྔར་མ་བསྐྱེད་པ་ཡང་བསྐྱེད་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཆུང་ངུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཡང་དག་ལྟ། །ཆེན་པོ་སུ་ལ་ཡོད་གྱུར་པ། །དེ་ནི་ཚེ་རབས་སྟོང་དུ་ཡང་། ངན་འགྲོར་ འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཞེའོ། །ཡང་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞི་སྟེ། སྐབས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། མོས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ལྷག་པར་འདོད་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཐོབ་པ་ལས་གྱུར་པའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། ཐར་པའི་དོན་དུ་བྱ་ བ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ནི་སྐབས་སུ་གཏོགས་པའོ།།དེ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་བསྟན་པ་ལ་མོས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མོས་པ་ལས་གྱུར་པའོ། །དགའ་བ་དང་། དད་པ་དང་ལྡན་པར་ཐར་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པར་འདོད་པ་ལས་གྱུར་པའོ། །དེ་ཉིད་ལས་ངེས་པར་ འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བསྐྱེད་པར་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོབ་པ་ལས་གྱུར་པའོ།།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ཁྱད་པར་བ་དང་། རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་གཅིག་པ་དང་། སྟན་གཅིག་པའོ། །དེ་ ལ་གང་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་པོ་ཉིད་ཆུང་ངུ་འབྱུང་བ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ།།གང་འབྲིང་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཁྱད་པར་བ་སྟེ། དེ་བས་ཆེས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །གང་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ཤས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དེ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ཡང་གང་མ་ངེས་པའི་རིགས་ ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་།གང་ཡང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཚེ་གཞན་ལ་སློབ་དཔོན་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དེ་ནི་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའོ། །གང་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཚེ་གཅིག་པའོ། །གང་སྟན་ དེ་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྟན་གཅིག་པའོ།།དད་པས་རྗེས་འབྲང་གི་གང་ཟག་གང་། གང་ཚོགས་བསགས་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཕ་རོལ་གྱིས་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའོ། །ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་གང་། གང་ཚོགས་བསགས་ པ་དབང་པོ་རྣོན་པོ།བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའོ། །དད་པས་མོས་པ་གང་། དད་པའི་རྗེས་འབྲང་གི་གང་ཟག་གང་འབྲས་བུའི་དུས་ནའོ།

积集资粮是对以谛为所缘的法，对诸谛具有决定思维法的大忍，未积集资粮等那些相应者是解脱分和顺决择分小中大决择分所生。
现证谛也有不定、决定、即生具足，应当依次了知。
其中以谛为所缘的法是具有胜解和信解相的解脱分，对此决定思维法忍相的顺决择分是最胜信和最胜慧的缘故，依次配对。
此中除世第一法外，大顺决择分是即生时分相应。世第一法是自性刹那，唯是即生时分。所谓自性刹那是非相续之义，唯是即生时分。
从解脱分、小顺决择分、中顺决择分退失者，仅是现行退失，并非习气退失，这是因为不需要重新生起未曾生起的涅槃善根。
依小解脱分，世尊说道：'若谁具有世间正见，彼于千生中，不堕恶趣中。'
又解脱分有四：所属、胜解所生、增上欲所生、获得所生。
从欲求善法乃至为解脱所作一切，是所属。
于此相应教法具足胜解者，是胜解所生。
具足欢喜和信心，多作缘解脱作意者，是增上欲所生。
从此必定生起顺决择分者，是获得所生。
顺决择分有六种：随顺、殊胜、善巧、转变、一生、一座。
其中初次生起小善根缘谛者是随顺。
成为中等者是殊胜，即较前更殊胜。
于即生中对谛具大分了悟者是善巧。
又不定种性者转变为菩萨，以及独觉于他生无师而现证菩提者，是转变。
于即生证悟者是一生。
于此座证悟者是一座。
随信行补特伽罗是已积资粮、钝根、随他教示而为现证谛而修行。
随法行是已积资粮、利根、自己随顺以谛为所缘之法而为现证谛而修行。
信胜解是随信行补特伽罗在果位时。

།མཐོང་བས་ཐོབ་པ་གང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་ གི་གང་ཟག་གང་འབྲས་བུའི་དུས་ནའོ།།ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་གང་། གང་སློབ་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་བསམ་གཏན་པའི་གང་ཟག་གོ། །ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བར་བརྗོད་དེ། རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་པའི་ ཕྱིར་རོ།རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ནི་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཕྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གང་། གང་ཟག་པ་ཟད་པ་དེ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་བསམ་གཏན་པ་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་ པ་ཅན་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གང་། གང་ཟག་པ་ཟད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལའང་བསམ་གཏན་པའི་གང་ཟག་གོ། །གཉི་གའི་ཆ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་གང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །རྒྱུན་ དུ་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་།།གང་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་རྣམས་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་རྣམས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྟན་གཅིག་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དང་པོའི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུའོ། །རྒྱུན་ཞུགས་གང་། གང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ ཅིག་བཅུ་དྲུག་རྣམས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གོ་།མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཐ་མ་ལ་དང་པོའི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པ་སུ་ཞེ་ན། འདོད་པ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་གང་ཟག་ནི ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཞུགས་ནས་རྒྱུན་ཞུགས་སུ་འགྱུར་རོ།།གང་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ཞིང་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གྱུར་པ་ལ་འཇུག་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕལ་ཆེར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ཡང་ དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གྱུར་པ་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་དུ་འགྱུར་རོ།།གང་སྔར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པའི་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་སྤངས་ནས། ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཏེ། ཕྱིས་ཡང་དག་པ་ཉིད་ལ་ངེས་པར་འཇུག་པ་ དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།།འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཞུགས་ནས་ཕྱིར་མི་འོང་དུ་འགྱུར་རོ། །གང་རྣམ་པ་དགུ་ཆར་སྤངས་ནས་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ངེས་པར་གྱུར་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།གང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པར་འགྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་སྤངས་ནས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན། གཙོ་བོར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐར་པ་ ཐོབ་པའི་གགས་སུ་གྱུར་བ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཞེ་ན། མི་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ཕྱིན་ཀྱང་ལོག་པར་ངེས་འབྱུང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པས་ངེས་འབྱུང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་བདག་དང་ བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་ནས།གནས་ལ་དགའ་བས་སྡུག་བསྔལ་ལས་མི་འཕག་གོ། །ཇི་སྟེ་འཕགས་ཀྱང་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ལམ་ངན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ལམ་བཟང་པོ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་ལོག་པར་མི་འབྱུང་གི། ཡང་དག་པར་ངེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཤེས་བྱ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བས་ཤེས་བྱ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཙམ་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་ལྟ་བ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་ཏེ་དེ་དག་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ཕྱིར་རོ།

什么是见得？法随行补特伽罗在获得果位时。什么是身证？是修习八解脱的禅修补特伽罗。身证是指不还果，因为已获得解脱并以身亲证而安住。
八解脱即有色观色等，后当详述。什么是慧解脱？是已断尽诸漏而不修习八解脱的补特伽罗。因为以智慧完全断除了烦恼障的对治分。
什么是俱解脱？是已断尽诸漏且修习八解脱的补特伽罗。俱解脱是指从一切烦恼障和定障中解脱者。
什么是预流果？是住于顺决择分和见道十五心刹那的补特伽罗。从顺决择分一座直至未得初果之间。
什么是预流？是住于见道第十六心刹那的补特伽罗。见道即是入于正性决定，也就是现观法。
谁是在见道最后阶段尚未得初果者？未离欲界贪的补特伽罗入正性决定后成为预流。次第从部分离贪者，虽未离欲界贪而入正性决定者亦如是说。
多分离贪者入正性决定后成为一来。先前以世间道断除欲界修所断六品烦恼而成多分离贪，后入正性决定者，于十六心刹那成一来果。
已离欲界贪者入正性决定后成为不还。断除九品烦恼而离欲界贪后入决定者即成不还果。
若断尽一切见所断烦恼而成预流，为何说断三结成预流？因为是就主要而言。因为是获得解脱的主要障碍。
为何是主要？因为是不趣向的因、虽趣向亦邪出离的因、非正出离的因。其中，由萨迦耶见执著五取蕴为我及我所，由乐著住处而不能超离苦。
即使超离，由执著戒禁取见的恶道及疑惑善道故，不能正确出离而无法决定。又因是颠倒了知所知的因，以萨迦耶见颠倒了知所知，于纯苦上增益我及我所相故。
是颠倒了知见解的因，以戒禁取颠倒了知见解，因为执著彼等为清净故。

།གཉེན་པོ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ནི་གཉེན་པོ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་ཏེ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ངེས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེན ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་གང་།གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་པའི་ལམ་གྱི་གང་ཟག་གོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ས་གང་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་འབྲིང་པོའི་བར་དུ་སྤངས་པའི་ལམ་ལ་རྣམ་པར་ གནས་པའོ།།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་གི་གང་ཟག་གང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྤོང་བའི་ལམ་གྱི་གང་ཟག་གོ། །ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུ་སྤོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་ གང་།གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བདུན་པ་དང་། བརྒྱད་པ་སྤོང་བའི་ལམ་གྱི་གང་ཟག་གོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་གོང་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་པོ་སྤོང་བའི་ལམ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའོ། ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་གང་ཟག་གང་། གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤོང་བའི་ལམ་གྱི་གང་ཟག་གོ། །དགུ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྤོང་བའི་ལམ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའོ། །གང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སླང བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བར་འགྱུར་ན།ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་གྱི་ཀུན་སྦྱོར་ལྔ་སྤངས་བས་ཕྱིར་མི་འོང་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན། གཙོ་བོས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་དང་། ཁམས་ཐ་མའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་དང་ཁམས་ཐ་མའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་ བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འགྲོ་བ་ཐ་མ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་རྣམས་སོ། །ཁམས་ཐ་མ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འགྲོ་བ་ཐ་མ་ལས་མི་འདའ་ བས་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ།།འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཐ་མས་ཐ་མ་ལས་མི་འདའ་བས་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པའི་གང་ཟག་གང་། གང་སྲིད་པའི་རྩེའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་སྤོང་བའི་ལམ་གྱི་གང་ཟག་གོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ ཉིད་ཀྱི་གང་ཟག་གང་།གང་སྲིད་རྩེའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤོང་བའི་ལམ་གྱི་གང་ཟག་གོ། །གང་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་དགྲ་བཅོམ་པར་འགྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གོང་མའི་ཆ་མཐུན་གྱི་ཀུན་སྦྱོར་ལྔ་སྤངས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན། གཙོ་ བོས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཞེ་ན། གོང་མ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་དང་། གོང་མ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོང་མ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་བོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ ཆགས་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་གོང་མ་ཉེ་བར་ལེན་ཏེ།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒོད་པ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གོང་མ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་སྟེ། སྲེད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་དེ་ཉིད་དུ་དེར་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་བདུན་པ་གང་། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་གང་ཟག་ཉིད་ལྷ་དང་མིའི་རྣམས་སུ་ལན་བདུན་འདྲེས་པར་སྲིད་པ་འཁོར་བར་བྱས་ནས་གང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་མ་ཐོབ་པའོ། །རིགས་ནས་རིགས་སུ་གང་། ལྷའམ་མི་རྣམས་སུ་རིགས་ནས་རིགས་སུ་ སོང་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་མ་ཐོབ་པའོ།།དེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་དོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་ལྷའམ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ངེས་པར་སྲིད་པ་གཉིས་འཁོར་བར་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།

因为是对治的颠倒认知之因。由于怀疑而对治颠倒认知，因为对三宝不生决定。
什么是一来果向补特伽罗？是在修道中断除欲界烦恼五品之道的补特伽罗。在见道位中断除欲界烦恼中品之道中安住。
什么是一来补特伽罗？是在修道中断除欲界烦恼六品之道的补特伽罗。在断除烦恼中品之小品道圆满中安住。
什么是不还果向补特伽罗？是在修道中断除欲界烦恼第七品和第八品之道的补特伽罗。在一来果之上断除欲界烦恼小品之大品和中品之道中安住。
什么是不还补特伽罗？是在修道中断除欲界烦恼第九品之道的补特伽罗。第九品是在断除烦恼小品之小品道圆满中安住。
若已断除一切欲界修所断而成为不还，为何说断除五种顺下分结而成为不还呢？因为是由主要的摄持。为何是主要的？因为是趣处和界的最下等之因。
由趣处和界的最下等之因而成为主要，即最下等趣处是地狱、畜生、饿鬼诸趣。最下等界是欲界。其中由萨迦耶见、戒禁取见和疑而不超越最下等趣处，故是其因。由贪欲和嗔恚二者而不超越最下等界，故是其因。
什么是阿罗汉果向补特伽罗？是断除有顶烦恼八品之道的补特伽罗。
什么是阿罗汉补特伽罗？是断除有顶烦恼第九品之道的补特伽罗。
若已断除三界一切烦恼而成为阿罗汉，为何说断除五种顺上分结而成为阿罗汉呢？因为是由主要的摄持。为何是主要的？因为是取上界和不舍上界之因。
由取上界和不舍上界之因而成为主要的意思。其中由色贪和无色贪二者而从欲界取上界，即是说生于色界和无色界。由掉举、慢和无明而不舍上界，因为由贪、慢、疑增盛的禅定即于彼处生烦恼。
什么是最多七有？即预流补特伽罗于天人中往来七次轮回后得到苦边际。
什么是家家？于天或人中从家至家后得到苦边际。此即是预流。
一来果向于天或人中必定轮回二次后般涅槃。

།བར་ཆད་གཅིག་པ་གང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལྷ་རྣམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ གྱི་མཐའ་མ་ཐོབ་པའོ།།དེ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཉིད་དོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་ལྷ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་སྲིད་པ་གཅིག་འཁོར་བར་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །བར་ཆད་གཅིག་པ་ནི་བར་སྐབས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྐབས་ཡོད་པ་དེའི་དེ་ནི་བར་ཆད་གཅིག་པའོ། །བར་མ་དོར་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་།དེ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་ནི་སྤངས་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཀུན་སྦྱོར་མ་སྤངས་པ་སྟེ། བར་དོའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ན་གང་ལ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་མ་ཐོབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་གང་གིས་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དུ་ སོང་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་ཏེ།དེ་ཟད་ནས་བག་ལ་ཉལ་ཙམ་གྱིས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ཕུང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེའི་ལྷག་མ་ལུས་པས་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ། མངོན་པར་གོམས་པར་བྱས་པའི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་ནས། བག་ལ་ཉལ་ལྷག་མ་སྤངས་ཏེ། དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་འདའ་བ་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་གང་གསུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ན་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་འགྲོ་བར་མི་སེམས་པ་ཉིད་ནི་ལམ་གང་མངོན་དུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་མ་ཐོབ་པའོ། །མངོན་པར་བསམས་ནས་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལ་ མངོན་པར་གནས་པ་སྟེ།སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ན། གང་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་མ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ཡང་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་ལ་མི་འཕགས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཙམ་དང་། རིང་དུ་སོང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་འགྲོ་བའི་མདོའི་ ཚུལ་གྱིས་སོ།།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་ཀུན་སྦྱོར་མ་སྤངས་པ་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་གང་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་མ་ཐོབ་པའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་། གང་སྐྱེས་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་མེད་ པར་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་མ་ཐོབ་པའོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ནི། སྔོན་ཤིན་ཏུ་གོམས་པར་བྱས་ནས་འཛུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསྒྲིམ་མི་དགོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་།གང་སྐྱེས་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་མ་ཐོབ་པའོ། །གོང་དུ་ཞུགས་པ་གང་། གང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ས་དང་སར་སྐྱེ་ཞིང་འོག་མིན་གྱི་བར་ཞུགས་ནས། དེར་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ མ་ཐོབ་པའོ།།དེ་ལ་ཡང་འོག་མིན་གྱི་ནང་དུ་འགྲོ་བ་ནི་རོ་མྱོང་བ་མང་བས་བསམ་གཏན་གྱི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་ཤིང་རོ་མྱང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚངས་རིས་ནས་བཟུང་སྟེ། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གནས་གཞན་ཐམས་ཅད་དུ་ལེན་རེ་རེ་སྐྱེས་ནས་འོག་མིན་གྱི་བར་དུ་ཞུགས་ཏེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །གཞན་ ནི་ཡང་སྲིད་རྩེའི་བར་དུ་སོང་ནས་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་མ་ཐོབ་པའོ། །འདིར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་འགྲོ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྤེལ་མར་མ་བསྒོམས་པས་གནས་གཙང་མ་འབའ་ཞིག་བཀོལ་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་སོང་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །སྤེལ་མར་ བསྒོམ་པ་ནི།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཆུང་ངུར་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་དང་། འབྲིང་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་དང་། ཆེར་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེར་བསྒོམས་པས་གནས་གཙང་མ་རྣམས་སུ་སྐྱེའོ། །ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྒོམས་པས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ གནས་གཙང་མ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གང་། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་མྱོས་ཀྱང་རུང་། མ་མྱོས་ཀྱང་རུང་། གསོད་ཀྱང་རུང་། མི་གསོད་ཀྱང་རུང་སྟེ། གང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ།

什么是一间隔？一来天众中未得苦边际者。此即是一来性。入不还果者，即在天界中轮回一生后般涅槃。一间隔即是中间阶段，有生的阶段，其即是一间隔。
什么是中有般涅槃？其有三种：已断生的结缚而未断现行的结缚，当中有身现起时，以何现前而未得苦边际；以烦恼何种行相往生处结生，
彼尽后仅剩随眠而死后，以余蕴现起中有身，现前修习之道后，断除余随眠，即于彼处般涅槃，及其后般涅槃，应当了知所说。当中有身现起时不思往生有者，即以何道现前而未得苦边际。
思已住于生有者，未得生有时，以何道现前而未得苦边际。此亦应知依未圣、仅圣、远行三种阶段分为三种，如圣者行经之理。
生已般涅槃者，未断二种结缚而生色界者，以何道现前而未得苦边际。什么是无行般涅槃？生已无行而现前道，未得苦边际者。
无行即是先前极为熟习而入故，意为不需勤勉。与此相反即是有行般涅槃。什么是有行般涅槃？生已以行现前道而未得苦边际者。
什么是上行？于色界地地中生，乃至色究竟处，于彼现前道而未得苦边际者。其中往色究竟者，因耽著多故，生起小等禅相而耽著故，从梵众天起，相续不断于一切处各生一次直至色究竟而般涅槃。
其他则至有顶后现前道而未得苦边际。此中往有顶者因未修习第四禅交替，唯依净居天，如是至有顶而般涅槃。
交替修习即是：小量圆满修习第四禅、中量圆满修习、大量圆满修习、极大量修习而生净居天。应知以修习五种小等次第生于净居天。
什么是具退失法阿罗汉？钝根者，或醉或不醉，或杀或不杀，凡是于现法乐住有退失可能者。

།དེ་ལ་ གསོད་ཀྱང་རུང་།མི་གསོད་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་བདག་གི་སྲོག་གཅོད་པའམ། སྲོག་མི་གཅོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཞེས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་རྣམས་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདག་གསོད་པའི་ཆོས་ཅན་ གང་།དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཉིད་མྱོས་ཀྱང་རུང་། མ་མྱོས་ཀྱང་རུང་མི་གསོད་ན་གང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ལ་བསད་ན་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་གང་། གང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཉིད་མྱོས་ན་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་དབང་ བར་གནས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ལ།མ་མྱོས་ན་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །གནས་ལས་མི་གཡོ་བ་གང་། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་མྱོས་ཀྱང་རུང་། མ་མྱོས་ཀྱང་རུང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ལ། དབང་པོ་ རྣམས་སྐྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་གོ།།དབང་པོ་རྣམས་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་རྣོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་འཁྲུགས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་དབང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱོང་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཞེས་མ་བཤད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ ཏུ་རྟོགས་པའི་སྐལ་བར་གྱུར་པ་གང་།གང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་མྱོས་ཀྱང་རུང་། མ་མྱོས་ཀྱང་རུང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་ལ། དབང་པོ་རྣམ་པར་བསྐྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་གོ། །མི་འཁྲུགས་པའི་ཆོས་ཅན་གང་། རང་བཞིན་ གྱི་དབང་པོ་རྣོ་བ་སྟེ།མྱོས་ཀྱང་རུང་། མ་མྱོས་ཀྱང་རུང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་གྱུར་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གང་། གང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ལ། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་གང་ ཟག་གོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སློབ་པ་གང་། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ཏེ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པ། གང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་གང་ཟག་གོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མི་སློབ་པ་གང་། གང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ཏེ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་ལ། གང་ ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་མེད་པའི་གང་ཟག་གོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གསུམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་། གང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་རྣམ་པར་ སྤངས་པའི་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པ།བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བས་གནས་ཤིང་། འདོད་པའི་ཁམས་སམ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་གང་ཟག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་སྤྱོད་པ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མེད་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་མཐུའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་རྣམས་དེར་མི་ སྐྱེའོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཟུགས་མེད་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བའི་གནས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་ཉིད་དེ། བསམ་གཏན་རྣམས་ལས་དེ་ཉིད་བསམ་གཏན་རྣམ་པར་བསྒྱུར་བ་ལ་མཁས་པས་སེམས་ ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྐྱེན་གཅིག་གིས་རྟོགས་པ་གང་། གང་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་པར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ཏེ། རྐྱེན་གཅིག་གིས་རྟོགས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ གོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསམ་གྱི་མི་ཁྱབ་པ་གང་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་གནས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྟོན་པའི་གང་ཟག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་གནས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་བདུད་ལས་རྒྱལ་བའི་བར་དུའོ།

关于'杀或不杀'的含义是指自杀或不自杀的意思。'从现世安乐住中退失'是指从世间禅定中退失的意思。
具有自杀性质者是谁？钝根者无论醉或不醉，若不自杀则有从现世安乐住中退失的可能，若自杀则无此可能。
具有防护性质者是谁？钝根者若醉则有从现世安乐住中退失的可能，若不醉则无此可能。
不动摇者是谁？钝根者无论醉或不醉，虽有从现世安乐住中退失的可能，但无增长诸根的可能之人。
'修习诸根'是指获得大乘，即使其锐利之意。因此不说不动性者有圆满诸根的可能，因为其本性诸根锐利的缘故。
具有证悟可能者是谁？钝根者无论醉或不醉，虽无从现世安乐住中退失的可能，但有增长诸根可能之人。
不动性者是谁？本性诸根锐利者，无论醉或不醉，无从现世安乐住中退失可能者。
欲界凡夫是谁？生于欲界而未获得圣法之人。
欲界有学是谁？生于欲界而获得圣法，具有余结之人。
欲界无学是谁？生于欲界而获得圣法，无余结之人。
如欲界三种补特伽罗，色界、无色界三种补特伽罗亦当如是观察。
欲界及色界菩萨是谁？远离无色界而具有禅定，安住于禅定之乐，生于欲界或色界之人。
为何无色界中无菩萨？因为获得成熟众生殊胜力者不生彼处。
'远离无色界禅定'是指不生无色界三摩地之意。
安住禅定之乐即是不退失，由于善巧转变诸禅定，为成熟众生故生于欲界之菩萨应当如是了知。
欲界独觉是谁？于无佛出世时生于欲界，以一因缘而现证之人。
不可思议如来是谁？从住兜率天处直至涅槃之间，于欲界示现一切菩萨行及佛行之人。
'一切菩萨行'是指从住兜率天处直至降伏魔军之间。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནས་གཟུང་སྟེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་བར་དུའོ། །མོས་པས་རྟོགས་པ་ཅན་གང་། མོས་ པ་རྟོགས་པའི་ས་རྣམས་སུ་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་།འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གང་ཡིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །དེ་ཉིད་རིགས་ལ་གནས་པ་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ནས་བཟུང་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ལ་མ་ཞུགས་ཀྱི་བར་དུ་སྟེ། སོ་སོ་རང་གི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མོས་པའི་རྟོགས་པ་ཅན་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ལྷག་པའི་བསམ་པས་རྟོགས་པ་ཅན་གང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གོ། །ས་བཅུ་རྣམས་སུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་བསམ་པ་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་དང་བཅས་པས་རྟོགས་པ་ཅན་གང་། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་།དྲི་མ་མེད་པ་དང་། འོད་བྱེད་པ་དང་། འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་དཀའ་བ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སའི་གང་ཟག་གོ། །ས་དྲུག་པོ་དག་ལ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་མཚན་མ་དང་འདྲེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་གང་། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ས་རིང་དུ་སོང་བའི་སའི་གང་ཟག་གོ།།ས་བདུན་པ་ལ་བསྒྲིབས་ན་ཇི་སྲིད་འདོད་པར་མཚན་མ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཅན་གང་། གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་མི་གཡོ་བ་དང་། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་སའི་གང་ཟག་གོ། །ས་ ལྷག་མ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་གང་ཟག་ཅེས་གང་གསུངས་པ་ལ་རྒྱུན་ཞུགས་ནི། སྔར་བཞིན་པ་དང་། ལན་ཅིག་ལ་ངེས་པར་འབྱིན་པའོ། །སྔར་བཞིན་པ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའོ། །ལན་ཅིག་ལ་ངེས་པར་འབྱིན་ པ་ནི།གང་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལན་ཅིག་ལ་སྤོང་བ་སྟེ། དེ་ནི་འབྲས་བུ་གཉིས་ལ་གནས་ཏེ་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་ འབྲས་བུའོ།།རྣམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཅིག་ཅར་སྤོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རབ་ཆུང་ངུའི་བར་དུ་སྟེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་བཞིན་དུ་སའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་སོ་བའི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་ཁུངས་ནི་སོར་མོའི་རྩེ་མོའི་མདོ་ལས་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ནས་རྒྱང་རིང་པོ་དང་། ཐག་ཉེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དེ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས ཏེ་ཆ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དོ།།གཅིག་ཏུ་བཟླུམ་མོ། །གཅིག་ཏུ་བསྡམ་མོ། །ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དོ། །ཆ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་ཅིང་ཕུང་པོ་གཅིག་གི་བར་དུ་བྱས་ནས། འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་སློབ་ཏེ། འདི་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ། འདི་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་འབྲས་བུ་ དང་པོ་དང་།ཐ་མ་གཉིས་ཁོ་ན་ལ་བཏགས་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རིམ་བཞིན་ནོ། །བར་མ་དག་ལ་ནི་མི་གདགས་ཏེ། དེ་དག་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་ སྤྱོད་པ་ཉིད་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ལྷག་མ་མེད་པ་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིག་ཅར་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་ལས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འོག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ཕལ་ཆེར་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་སམ་འཆི་བ་ན་ཀུན་ ཤེས་པ་རྟོགས་སོ།

所谓佛陀的行为，是指从现前圆满成佛直至大般涅槃之间。什么是信解行者？是指在信解地中具有小、中、大忍的菩萨补特伽罗。此人住于种姓，从最初发大菩提愿直至未入欢喜地之间，因为没有出世间的各别证悟，所以称为信解行者。什么是增上意乐行者？是指住于菩萨十地的补特伽罗。因为在十地中获得出世间证悟，意乐清净的缘故。什么是有相行者？是指住于菩萨地中欢喜地、离垢地、发光地、焰慧地、极难胜地、现前地的补特伽罗。因为在这六地中不由自主地与相混杂的缘故。什么是无相行者补特伽罗？是指住于菩萨远行地的补特伽罗。因为在第七地中若有障碍，则随欲不生一切相的缘故。什么是无功用行者？是指住于菩萨不动地、善慧地、法云地的补特伽罗。因为在其余诸地中获得异熟所生的无分别智慧的缘故。
关于所说的预流补特伽罗，预流有如前所述和一来定出二种。如前所述即如前面所说。一来定出是指现前证悟诸谛后，依靠无所作功用禅定，一次性断除三界所行的烦恼的出世间道，此人安住于二果，即预流果和阿罗汉果。所谓'以相'是指对于修所断，同时断除欲界、色界、无色界所行的大品上上乃至下品，如同见所断一样。不像世间道那样以地的差别而各别。此是语义。
此处依据《指端经》云：'任何色乃至识，过去、未来、现在'等广说乃至'远处、近处'等，将这一切集合为一，合为一分，归为一类，合为一处，集为一聚，汇为一分，乃至集为一聚后如是修学：'这一切是无常，这一切是苦'等广说。此唯安立于初果和最后果二者，因为这二者分别是以断除三界见断和修断一切无余而区分的缘故。不安立于中间诸果，因为它们是以见谛后断除欲界所行的修断有余和无余而区分的缘故。依据顿出之力，应知《分别经》中在预流之后安立阿罗汉。大多数人或于现法中或临终时证悟遍知。

།ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པས། དེ་གལ་ཏེ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཀུན་དུ་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་ན། གལ་ཏེ་མི་རྟོགས་ན་ཡང་དེ་སྨོན་པའི་སྟོབས་ཅན་ཡིན་ཏེ། སྨོན་པའི་དབང་གིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཉིད་དུ་སྐྱེ་སྟེ་མྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་པ་ན་རྐྱེན་གཅིག་གིས་རྟོགས་པའི་རྒྱལ་བར་འགྱུར་རོ། །མངོན་རྟོགས་རྣམ་གཞག་གང་། མངོན་རྟོགས་རྣམས་ནི་བཅུ་སྟེ། ཆོས་མངོན་རྟོགས་དང་། དོན་མངོན་རྟོགས་དང་། དེ་ཁོ་ན་མངོན་རྟོགས་དང་། རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་དང་། དཀོན་མཆོག་མངོན་རྟོགས་དང་། ཀུན་མི་འབྱུང་བ་སྤྱོད་པའི་མངོན་རྟོགས དང་།མཐར་ཐུག་མངོན་རྟོགས་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་དང་། རྐྱེན་གཅིག་གིས་རྟོགས་པའི་མངོན་རྟོགས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་རྟོགས་སོ། །ཆོས་མངོན་རྟོགས་གང་། བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མོས་པ་དང་། དད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའོ། །དད་ པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡང་དེ་ཉིད་དོ།།ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སྒྲའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། གང་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་ན། དད་པ་དང་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐ་མས་བསྡུས་པས་མོས་པ་དང་། དད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་དེ་མོས་པ་དང་དད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་བདེན་པ་དེ་དག་ལ་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དོན་མངོན་རྟོགས་གང་། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་པའི་གནས་སྐབས་ན་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་ལ། བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་ ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་སྟེ།བཟོད་པ་དེ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོའི་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོར་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གྱི་གནས་སྐབས་དེར་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྡུག་ བསྔལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐ་མས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་རྙེད་ཅེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཟོད་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཕྱེ་བ་སྟེ། ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོའི་ འབྲིང་དང་།ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་སོ། །དེ་ལ་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུས་ནི་ཚེ་དེའི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། །ཆེན་པོའི་འབྲིང་པོས་ནི་རྩེ་མོ་དང་བཟོད་པ་རྣམས་སོ། །ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་སུའོ། །དེ་ཁོ་ན་མངོན་རྟོགས་གང་། གང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ བཅུ་དྲུག་པོ་དག་ཐོབ་པའོ།།མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ཡང་བདེན་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་ཐོབ་པ་སྟེ་དེས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་ཁོ་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་སྟེ། དེ་ནི་བདེན་པ་རྣམ་ པར་འཇོག་པ་མཐོང་བར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་ཐོབ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་དེའི་ས་བོན་གསོས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པོ་དག་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ ཀྱི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་གང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གོང་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །དཀོན་མཆོག་མངོན་རྟོགས་དང་། སངས་ རྒྱས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ཤེས་ནས་དད་པའོ། །ཀྱེ་མའོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ། །དེའི་ཆོས་འདུལ་བ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའོ།

由于并非一切都已离贪，如果他在现法中不能完全获得，即使不能证悟，也是具有愿力者，以愿力故生于欲界中，为了迅速涅槃。在无佛出世时，将成为独觉。
何为现证安立？现证有十种：法现证、义现证、真实现证、后得现证、三宝现证、无生行现证、究竟现证、声闻现证、独觉现证和菩萨现证。
何为法现证？对诸谛所摄诸法获得胜解与大信。随信行者亦是如此。
何等为法现证？依他音声，于诸谛所摄经等诸法行持时，以最下品解脱分所摄信心，获得胜解与大信。
如是由获得胜解与大信，于彼等谛成就法现证。
何为义现证？在顺决择分位时，唯于诸谛所摄诸法，于诸谛获得大法决择忍。彼忍有三种修习：上品之下、上品之中、上品之上。
于顺决择分位中'于诸法'者，即依如是所说如理作意，于苦等获得最下品顺决择分所摄法决择忍之义。
彼忍复由三种如理作意法决择分别：上品之下、上品之中、上品之上。其中上品之下为现世暖位者，上品之中为顶位与忍位者，上品之上为世第一法位者。
何为真实现证？即获得见道十六心刹那。
见道即从诸谛安立现证究竟所生世俗智获得，然非现前。彼等于修道中现前。
真实现证即见道，从诸谛安立见证究竟所生世俗智获得，因出世间智慧滋养其种子故，然非现前。因见道十六心刹那相续不断，无世间心刹那之机会故。彼等世俗智于修道中现前。
何为后得现证？即一切修道。见道之后世间与出世间一切。
三宝现证者，即具足对佛陀之证信、对法之证信与对僧伽之证信。怎奇哉！世尊是正等觉佛陀，其教法善说。

།ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཤེས་ཏེ་ངེས་ནས་སངས་རྒྱས་ལ་ སོགས་པ་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དད་པའོ།།ཀུན་མི་འབྱུང་བ་སྤྱོད་པའི་མངོན་རྟོགས་དང་། གང་གིས་བྱ་བའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་འཕགས་པ་སློབ་པའི་བསྡུས་པའི་སློབ་པ་བདག་གི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཟད་དོ། །དུད་འགྲོ་ཟད་དོ། །ཡི་དགས་ཟད་དོ། །ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་ཟད་དོ། །བདག་ ཀྱང་ངན་སོང་བའི་ལས་བྱས་ནས་ངན་སོང་རྣམས་སུ་རྣམ་སྨིན་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་མོ།།མི་བྱ་བའི་སྡོམ་པ་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་ཐོབ་པས། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་སྟེ། བདག་གི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཟད་དོ་ཞེས་ པ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ལྟར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཀུན་མི་འབྱུང་བ་སྤྱོད་པའི་མངོན་རྟོགས་སོ།།མཐར་ཐུག་མངོན་རྟོགས་གང་། ཇི་ལྟར་ལམ་བདེན་ལས་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་ལྟར་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་བཅད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོའོ། ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་གང་། མངོན་རྟོགས་བདུན་པོ་དག་ཉིད་མདོར་བསྡུས་ཏེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་སུ་བརྗོད་དོ། །ཕ་རོལ་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་གཅིག་གིས་རྟོགས་པའི་མངོན་རྟོགས་གང་། མངོན་རྟོགས་བདུན་པོ་དེ་དག་ཉིད་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་མ་བརྟེན པར་ཐོབ་པས་རྐྱེན་གཅིག་གིས་རྟོགས་པའི་མངོན་རྟོགས་སུ་བརྗོད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་རྟོགས་གང་། མངོན་རྟོགས་བདུན་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའི་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་སྟེ། མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་འདུལ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ལ་ལྟོས་པས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་ཞུགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་རྟོགས་སུ་བཤད་དོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་ལས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་མངོན་རྟོགས་ཁྱད་ཅི།དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཉེར་རྟོན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཁས་ལེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། ངེས་འབྱུང་གི་ཁྱད་པར་དང་། ཡོངས་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། གནས་དང་གཡོག་འཁོར་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། མངོན་ པར་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དང་།སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དང་། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་རྟོན་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་སྦྱོར་བའི་འཕེན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་གཉི་གར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁས་ལེན་པའི་ཁྱད་པར་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མཉམ་ པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ས་བཅུ་དག་གི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་དང་འཁོར་གཡོག་གི་ཁྱད་པར་ ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ཉེ་བར་སྡུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཕ་བཞིན་དུ་རང་གི་རིགས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་གཙོ་བོའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་ འཁོར་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

知道声闻僧众是善入者，如是了知确定后，对佛等圣声闻生起信心。对于不生起行为的现证和获得应做之律仪的圣学处所摄之学处，我的地狱已尽，旁生已尽，饿鬼已尽，恶趣恶道邪堕已尽。我虽造作恶趣业，但非于诸恶趣中现前成熟异熟之机缘者。
获得不应做之律仪圣者欢喜之戒律所摄，由此其违品地狱等一切不生起，我的地狱已尽等，如是一一决定出离，此即不生起行为之现证。
究竟现证为何？如同从道谛中显示究竟道一样。如同断除一切随眠相续而获得离系得等经文。
声闻现证为何？即是将七种现证略摄而说为声闻现证。因依止他音而由声闻获得故。
独觉现证为何？即是彼七种现证不依他音而获得，故说为独觉现证。
菩萨现证为何？即是于彼七种现证，菩萨虽有正生起之忍，但非现前。因为为善巧调伏声闻缘觉之方便，观待有情故，以小乘不决定出离故。又于极喜地中菩萨无过入住，说为菩萨现证。
声闻现证与菩萨现证有何差别？所缘差别、依止差别、证悟差别、承许差别、出离差别、摄持差别、处所眷属差别、现生差别、出生差别、果差别。
其中所缘差别者，因缘极广大故。依止差别如何？因于无数大劫圆满福德智慧二资粮故。
证悟差别如何？因以出世间智慧于补特伽罗无我及法无我所摄诸法修习之愿力而证悟彼二故。承许差别如何？因承许自他一切众生平等故。
出离差别如何？因十地中出离故。摄持差别如何？因摄持无住涅槃界故。处所眷属差别如何？因清净佛土及摄受所化众生故。
现生差别如何？因如父般具有摄持自种姓之主要相故。出生差别如何？因生于眷属坛城中故。

།འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ནི་གནས་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་དང་། ཡོན་ཏན་མང་པོའི་ཁྱད་པར་དང་། རྣམ་པ་ལྔའི་ཁྱད་པར་དང་། སྐུ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། འདྲེས་ཤིང་ཉེར་འདྲེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སྒྲིབ་པ་ རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་།འདྲེས་པ་དང་ཉེར་འདྲེས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྟོན་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གནས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར།ཡོན་ཏན་བླ་ན་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་ པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་ལྔའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་ནི། བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཁྱད་པར་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ཁྱད་ པར་ནི།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། རྟག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སུ་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། ཅི་རིགས་པར་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐུ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རང་བཞིན་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་ པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་ཀུན་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདྲེས་ཤིང་ཉེར་འདྲེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཤེས་པ་ ཉིད་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སེམས་སོ་སོར་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲེས་ཤིང་ཉེར་འདྲེས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རེ་རེ་འདུལ་བའི་ ཕྱིར་ཡང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་གིས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སྟོན་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་རིགས་པར་ཕྱི་མའི་མཐའི་བར་དུ་ཡང་དང་ཡང་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ པས།འདུལ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཉེ་བར་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ནི། གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཐོབ་པས་ལྟ་བ་ངན་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངན་སོང་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་བསྐྱེད་པས་ངན་འགྲོ་ལས་ཤིན་ ཏུ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་ཚོགས་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པས་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་འདུན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ།

果位差别是由转依差别、众多功德差别、五种差别、三身差别、涅槃差别、和合及近和合智慧力获得差别、障碍清净差别、和合及近和合作业差别、现前圆满成佛及示现涅槃方便差别、五种救护差别而了知。
其中转依差别如何？由于断除一切烦恼性的习气，成为无上一切功德之所依，故为转依。
圆满功德差别如何？由于成就力、无畏、佛不共法等无量功德。
五种差别如何？即清净等差别。其中清净差别，是由于断除俱生烦恼。遍清净差别，是由于清净佛土。身差别，是由于圆满法身。受用差别，是由于恒常与诸菩萨眷属众中受用种种法。业差别，是由于随类化身于无边无际世界中成办佛事。
三身差别如何？由于获得自性身、圆满受用身、化身之圆满成就。
涅槃差别如何？由于在无余涅槃界中不断利益一切众生。
和合及近和合智慧力获得差别如何？由于极清净法界一味性，以及依此所生一切种智，诸佛各自具有威力。
障碍清净差别如何？由于断除一切烦恼障和所知障。
和合及近和合作业差别如何？由于调伏每一众生皆由诸佛威力所作。
现前圆满成佛及示现涅槃方便差别如何？由于在十方一切世界中随类直至后际，反复示现佛陀出世等，令一切所化众生成熟解脱。
五种救护差别如何？由于救护损害等。其中救护损害，是由于入城等获得眼等。救护非方便，是由于获得世间正见而远离一切邪见。救护恶趣，是由于生起见道而永离恶趣。救护身见，是由于现证阿罗汉果而解脱三界。救护乘，是由于令诸菩萨远离小乘意乐。

།ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་ པ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་འདི་རྣམས་མངོན་རྟོགས་གང་གིས་བསྡུས་ཤེ་ན།རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་གང་། མཐར་ཐུག་མངོན་རྟོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ནི། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་སྟེ། དེའི་ ཕྱིར་འདི་དག་རྗེས་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་།མཐར་ཐུག་མངོན་པར་རྟོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་གང་། ཚད་མེད་རྣམས་དང་། རྣམ་ཐར་རྣམས་དང་། ཟིལ་གྱིས་ནོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། མ་ལུས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ ཤེས་པ་དང་།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་དང་། མངོན་ཤེས་རྣམས་དང་། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་དང་། སྟོབས་རྣམས་དང་། མི་འཇིགས་པ་རྣམས་དང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་དང་། བསྲུང་མེད་རྣམས་དང་། བསྙེལ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བག་ ཆགས་ལེགས་པར་བཅོམ་པ་དང་།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ། མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་ ཆེན་པོར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་ལྔས་ཅི་རིགས་སུ་མཚན་ཉིད་བཤད་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་། གྲོགས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་དེ་རྣམས་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །བྱམས་པ་ གང་།བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་། ཕྲད་པའི་བསམ་པའི་གནས་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་བྱམས་པའི་གནས་ནི་བསམ་གཏན་ནོ། །དམིགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ནོ། །རྣམ་པ་ ནི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའོ།།རང་བཞིན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོགས་ནི། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་བར་ བྱའོ།།སྙིང་རྗེ་གང་། སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་བསམ་པའི་གནས་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བྱམས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཞེས་པའི་ཡོན་ཏན་ཀུན་རིག་ པར་བྱའོ།།དགའ་བ་གང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བའི་གནས་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་གང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པའི་གནས་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ ནོ།།ཕན་པའི་གནས་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བ་ཞེས་པ་ནི། སེམས་ཅན་བདེ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་ཅིང་། ཀྱེ་མ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙོམ་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕན་པའི་ བསམ་པའི་གནས་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཇི་ལྟ་བུ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྲུལ་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ཏེ། ལྟ་བ་པོ་བདག་ལ་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་མ་བྲལ་བའམ། བཞག་པས་ཀྱང་རུང་སྟེ། སྣང་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་ བའི་གནས་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།ཤེས་རབ་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཇི་སྲིད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ནི། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ ལ་ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས།བདག་ལ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རམ། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果问这些无量等殊胜功德是由哪些现证所摄，应当了知是由后得现证和究竟现证所摄。殊胜功德是由圣声闻修道和无学道现前成就，因此应当了知这些是后得现证和究竟现证。
这些功德是什么呢？即四无量、八解脱、八胜处、十遍处、无诤、愿智、四无碍解、六神通、三十二相八十随好、四清净、十力、四无畏、四念住、三不护、不忘失法、永断习气、大悲、十八不共法以及一切相智，如经中所说。
慈等功德如其他经典中所说，应当了知在声闻乘和大乘中也是如此。这些总的来说，应当了知以五种相来解说其性相：所依、所缘、行相、自性和助伴。
其中，慈等的性相是什么？慈是什么？依止禅定，对众生利益和会遇的意乐圆满成就的三摩地和智慧，以及与之相应的心心所法。其中，慈的所依是禅定，所缘是众生，行相是愿其具足安乐的想法，自性是三摩地和智慧，因为摄于止观。一切功德的助伴是心心所。
悲等也应当如理类推。悲是什么？众生离苦意乐圆满成就的，如前所说。如同慈一样，应当了知三摩地、智慧以及与之相应的心心所法等功德。
喜是什么？对众生不离安乐的圆满成就的三摩地，如前所说。舍是什么？依止禅定，对众生利益意乐圆满成就的，如前所说。利益意乐圆满成就是指，对众生安乐等不起贪著等而保持平等，想着'唉，愿解脱烦恼'，应当了知这是舍的行相，这也称为利益意乐圆满。
有色见色是什么样的？即为了解脱变化障碍，依止禅定，对于见者自身未离或安住色想，观察显现诸色的圆满成就的三摩地、智慧以及与之相应的心心所法。乃至涅槃障碍的八解脱中，有色见色是第一解脱，如经广说。
其中，为何称为有色？因为依止无色定，对自身的色想不坏或安立色想。

།ལྟ་བ་པོ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མངོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་ རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན།ཁ་དོག་མཛེས་པ་དང་། ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་རྣམས་སུ་མོས་ནས་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། འདིས་སྤྲུལ་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བུ། ལྟ་བ་པོ་བདག་ལ་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཞག་པས་ཀྱང་རུང་སྟེ། སྣང་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བལྟ་བའི་གནས་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན ནས་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རམ།གཟུགས་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྟ་བ་པོ་ལ་མིང་དུ་འདུ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་པའི་རྣམ་ཐར་ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་པ་ཇི་ལྟ་བུ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་སྲིད་སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཕན་ཚུན་རོ་གཅིག་པའི་འདུ་ཤེས་ཐོབ་ནས། དེའི་གནས ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཇི་སྲིད་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པར་སྤྲུལ་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་པ་རྒྱ་ཆེར་གང་གསུངས་པ་ནི། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཕན་ ཚུན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་འདུ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས།ཕན་ཚུན་རོ་གཅིག་པའི་འདུ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་སྡུག་པའི་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་ལྟོས་ནས། དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལ་མི་སྡུག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །མི་སྡུག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྡུག་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་གྱི། མ་ལྟོས་པར་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།རིགས་གཅིག་པ་རྣམས་ཉིད་མཐོང་ན་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ཀྱི་བློ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་སྡུག་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཏེ་མི་སྡུག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྡུག་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཏོ། །སྡུག་པར་གྲགས་པ་ལ་ཡང་དཔགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། སྐྲ་ལ་སོགས་པ་མི་ གཙང་བའི་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་བསྲེས་ཏེ། སྡུག་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་རྣམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མོས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་མོས་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཐོབ་པ་དེ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པར་སྤྲུལ་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་ སྟེ།དེར་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་ངོ་། །སྤྲུལ་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་པའི་གཟུགས་སྤྲུལ་པ་ལ་ནི་ཆགས་པའོ། །མི་སྡུག་པའི་གཟུགས་སྤྲུལ་པ་ལ་ནི་མི་མཐུན་པའོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་གང་། ཐར་པའི་རྗེས་མཐུན་ ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་གནས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་གྱི་ལྟ་བར་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ཀྱང་དེ་བཞིན་ དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཇི་སྲིད་ཞི་བའི་རྣམ་ཐར་ལ་གནས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་ཐར་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ཐོབ་སྟེ།དེའི་རོ་མྱོང་བ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི། གཟུགས་རྣམས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ནས་གཟུགས་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དག་སྟེ་དེ་དག་ལ་མི་ཆགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།

对于观者产生色相的认知，这是其含义。如何说是观察诸色呢？是因为对美丽的颜色和丑陋的颜色等诸色生起信解而观察。如何说是解脱呢？是因为由此从所变化的障碍中获得解脱。内无色想而观外色是如何呢？观者自身远离色想，以及安立无色想，而能如实成就观察显现诸色的境界，如前所述。所谓内无色想，是依靠无色定而破除色想，或是安立无色想，即对观者产生名称认知的含义。其余如前所述。
身证圆满安住悦意解脱是如何呢？即为了从悦意与不悦意生起烦恼的障碍中获得解脱，对自身悦意与不悦意的诸色获得相互观待的想法、相互关联的想法、相互一味的想法后，如实成就其境界，如前所述。为了从悦意与不悦意所变现的烦恼障碍中获得解脱。其中所说广大的相互观待想是：依靠对悦意与不悦意诸色的相互观待想和相互关联想，获得相互一味想。
如此，依靠悦意色想而观待，则其他诸色成为不悦意。依靠不悦意而成为悦意，若不观待则不然。因为若只见到同类之物，则不会生起悦意与不悦意的心。同样，悦意诸色也伴随不悦意，不悦意诸色也伴随悦意。所谓悦意也仅仅是假立而已，因为头发等都包含在三十六种不净物质之中。
如此将一切色相互融合，以悦意一味相的想法而修习。如此获得如意自在于色的修习力，即断除悦意与不悦意变现的障碍，于此断除生起烦恼的障碍。对于变现的烦恼是什么呢？对悦意色的变现是贪著，对不悦意色的变现是违逆。
空无边处解脱是什么？如实成就安住于随顺解脱的空无边处，如前所述。对于空无边处解脱的观察，识无边处、无所有处、非想非非想处的解脱也应如是观察。即为了从安住寂静解脱的障碍中获得解脱。
这四种空无边处等是声闻圣者无漏随顺的清净，称为解脱，因为从其味著中获得解脱。寂静解脱是完全超越诸色而成为无色，于其中远离贪著而清净。

།དེའི་སྒྲིབ་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་རོ་མྱོང་བའོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ འགོག་པའི་རྣམ་ཐར་གང་།འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞི་བའི་རྣམ་ཐར་ལ་གནས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཐར་པ་དང་མཐུན་པར་གནས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ གང་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་འགོག་པའོ།།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་གནས་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་གྲོགས་ནི་མེད་དོ། །དེའི་རང་བཞིན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ འགོག་པའོ།།དེ་ཡང་ཐར་པ་དང་མཐུན་པའི་གནས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་གནས་གྱུར་པའི་གནས་ཐོབ་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ན་མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱང་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ ནི་འདི་དག་གིས་གནས་པའི་ཕྱིར།འདི་དག་ནི་འཕགས་པ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པ་དག་ནི་གནས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལན་མང་དུ་གནས་ཏེ། གསུམ་པ་དང་བརྒྱད་པས་དེ་མཆོག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དེ་རྫོགས་པར་ བྱས་ནས་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་གཞན་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་གནས་གྱུར་པ་རྫོགས་པར་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ ནི།རྣམ་ཐར་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །བཞི་ནི་གཅིག་གིས་རིག་པར་བྱའོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དེ་དག་ལ་ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཁ་དོག་མཛེས་པ་དང་། ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་རྣམས་ལ་བལྟ་ཞིང་གཟུགས་དེ་ དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོའོ། །ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་མཛེས་པ་དང་། ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་རྣམས་ལ་བལྟ་ཞིང་། གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་འདི་གཉིས་ནི་གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དེ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ནང་གི་གཟུགས་མེད པར་འདུ་ཤེས་པས།ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཁ་དོག་མཛེས་པ་དང་། ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་རྣམས་ལ་བལྟ་ཞིང་གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ གསུམ་པའོ།།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་མཛེས་པ་དང་། ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་རྣམས་ལ་བལྟ་ཞིང་གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ པའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་འདི་གཉིས་ནི།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དེ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ།

其障碍是无色界的味着。什么是灭尽想受解脱？即为了从灭尽想受的障碍中获得解脱，依止于非想非非想处解脱，超越寂静解脱住，而住于与解脱相顺的圆满境界中，灭尽心与心所诸法。
灭尽想受的所依是非想非非想处。由于心与心所皆无，故无所缘、行相及助伴。其自性是灭尽心与心所诸法。
此亦是与解脱相顺之处，是出世间道的转依处，在心与心所不生起的阶段中最为寂静，烦恼意亦不生起故。
对于圣者而言，由于安住于此等，故此等称为八圣解脱。其中圣者以二种安住而多次安住：以第三和第八为最胜安住故。因此说'以身证得圆满而安住'，其他则不然。
由于完全断除有色无色解脱的障碍故次第如是。另一种说法是由于圆满现证此二转依故。
胜处四种应以二解脱了知。四种以一了知。八胜处者：以内有色想，观外色少、妙色及不妙色、劣色及胜色，于彼等色胜知胜见而起如是想，此为第一胜处。
以内有色想，观外色大、妙色及不妙色、劣色及胜色，于彼等色胜知胜见而起如是想，此为第二胜处。此二胜处称为有色观色，从彼解脱而生。
以内无色想，观外色少、妙色及不妙色、劣色及胜色，于彼等色胜知胜见而起如是想，此为第三胜处。
以内无色想，观外色大、妙色及不妙色、劣色及胜色，于彼等色胜知胜见而起如是想，此为第四胜处。此二胜处称为内无色想观外色之解脱而生。如是四胜处应以二解脱了知。

།ནང་ གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྔོན་པོ།ཁ་དོག་སྔོན་པོ། སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་བལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་གམ། ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྔོན་པོ། ཁ་དོག་སྔོན་པོ། སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་ སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྔོན་པོ། ཁ་དོག་སྔོན་པོ། སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་བལྟ་ཞིང་གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་ བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་པའོ།།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སེར་པོ། ཁ་དོག་སེར་པོ། སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སེར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་བལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དོང་ཀའི་མེ་ཏོག་གམ། ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ སར་པོ།ཁ་དོག་སེར་པོ། །སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སེར་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སེར་པོ། ཁ་དོག་སེར་པོ། སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སེར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་བལྟ་ཞིང་། གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ ནས་ཤེས།ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དམར་པོ། ཁ་དོག་དམར་པོ། དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དམར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་བལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་བནྡུ་ ཛི་བ་ཀའི་མེ་ཏོག་གམ།ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དམར་པོ། ཁ་དོག་དམར་པོ། དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དམར་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དམར་པོ། ཁ་དོག་དམར་པོ། དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དམར་པོ་འབྱུང་བ་ རྣམས་ལ་བལྟ་ཞིང་།གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བདུན་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དཀར་པོ། ཁ་དོག་དཀར་པོ། དཀར་པོ་ ལྟ་བུར་སྟོན་པ།འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་བལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐར་མ་པ་བ་སངས་ཀྱི་མདོག་གམ། ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དཀར་པོ། ཁ་དོག་དཀར་པོ། དཀར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས། ཕྱི་ རོལ་གྱི་གཟུགས་དཀར་པོ།ཁ་དོག་དཀར་པོ། དཀར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་བལྟ་ཞིང་། གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ནི།བཞི་ནི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དེ་ལས་བྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དམིགས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ལ་མོས་པར་བྱེད་དོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ ཏེ།དེའི་ནང་དུ་འདུས་པར་བྱེད་པ་དང་། དི་ལྟར་འདོད་བཞིན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཆུང་ངུ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་དུ་གཏོགས་པ་སྟེ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་མ་ ཡིན་པར་གཏོགས་ཏེ་ཁང་པ་དང་གཞལ་མེད་ཁང་དང་།རི་ལ་སོགས་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དང་ལྷའི་རྣམས་ནི་ངན་པ་དང་བཟང་པོ་རྣམས་སོ། །ཁ་དོག་མཛེས་པ་དང་། ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་ནི། ཁ་དོག་སྡུག་པ་དང་། ཁ་དོག་མི་སྡུག་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་སོ། །མི་དང་ལྷ་རྣམས་ནི་ངན་པ་དང་ བཟང་པོ་རྣམས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བསྒྱུར་ནས་སོ། །ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་སོ།

内无色想而观外色青色、显现青色、如青色般显现、放射青光，譬如乌麻花，或如波罗奈城殊胜青色布料、青色、显现青色、放射青光一般，内无色想而观外色青色、显现青色、如青色般显现、放射青光，降伏彼等色而知、降伏而见，如是生起想，此为第五胜处。
内无色想而观外色黄色、显现黄色、如黄色般显现、放射黄光，譬如东迦花，或如波罗奈城殊胜黄色布料、黄色、显现黄色、放射黄光一般，内无色想而观外色黄色、显现黄色、如黄色般显现、放射黄光，降伏彼等色而知、降伏而见，如是生起想，此为第六胜处。
内无色想而观外色红色、显现红色、如红色般显现、放射红光，譬如槃豆时婆迦花，或如波罗奈城殊胜红色布料、红色、显现红色、放射红光一般，内无色想而观外色红色、显现红色、如红色般显现、放射红光，降伏彼等色而知、降伏而见，如是生起想，此为第七胜处。
内无色想而观外色白色、显现白色、如白色般显现、放射白光，譬如启明星色，或如波罗奈城殊胜白色布料、白色、显现白色、放射白光一般，内无色想而观外色白色、显现白色、如白色般显现、放射白光，降伏彼等色而知、降伏而见，如是生起想，此为第八胜处。
此四者即是身证净解脱而圆满安住所说之解脱。其中诸解脱是缘小等而作胜解。诸胜处为得自在故而降伏，摄入其中，及随欲而作故。
有情及非有情所摄之色为小及大。其中小色是有情所摄，因为小故。大者是非有情所摄，如房舍、宫殿、山等大故。人与天者为劣与胜。妙色与丑色是色美与色丑所摄。人与天者为劣与胜，如是次第。
'降伏彼等色而知'即是转变自在。'知'即是由止道。

།མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱིས་སོ། །དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏམ། ཟིལ་གྱིས་ མ་མནན་ཀྱང་རུང་སྟེ།དེ་ལས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྔོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱར་བ་ལས་གྱུར་པའི་སྔོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་ བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ལས་འོད་འབྱུང་བས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།སྔོན་པོ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་རིག་པར་བྱའོ། །དཔེ་གཉིས་པོ་དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། སྦྱར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཁ་དོག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ཏོག་དང་རས་གཉི་ག་ལ་མཚུངས་པར་བསྟན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ཏོག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྔོན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རས་ཀྱི་དབང་ དུ་བྱ་པ་སྟེ།དེ་ལ་སྦྱར་བ་ལས་གྱུར་པའི་སྔོ་བ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མེ་ཏོག་དང་རས་གཉི་གའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། དེ་ལྟར་བྱས་པ་དཔེར་ན་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་དང་། ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ སྔོན་པོ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་དཔེ་ཡང་འཐད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་རྣམ་ཐར་ལས་འབྱུང་བ་ཇི་བཞིན་ནོ། །ལྷག་མ་གང་ཞེ་ན། ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྟེ་དེ་ནི་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་བལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མ་ལུས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་མཐའ་ཡས་པར་བྱེད་པའི་གནས་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ གང་དང་།དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་ནི་མ་ལུས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བཤད་དོ། །མ་ལུས་པ་ནི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མ་ལུས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ནི་བཅུ་ཡིན་ཏེ། ཟད་པར་ས་དང་། ཟད་པར་ཆུ་དང་། ཟད་པར་མེ་ དང་།ཟད་པར་རླུང་དང་། ཟད་པར་སྔོན་པོ་དང་། ཟད་པར་སེར་པོ་དང་། ཟད་པར་དམར་པོ་དང་། ཟད་པར་དཀར་པོ་དང་། ཟད་པར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མ་ལུས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ས་ལ་སོགས་པ་མ་ལུས་པར་ གདགས་ཤེ་ན།གནས་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་འབྱོར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་ལུས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་སོགས་པ་མ་བཞག་ན་ནི། དེས་ན་གནས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་མེད་པར་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དེས་ཁྱབ་པར་བྱེད་མི་ནུས་ཏེ། དེས་ན་ གནས་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ལ་ཁྱབ་པར་འབྱོར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།དེ་དག་ནི་མ་ལུས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་རྣམ་ཐར་བཞིན་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མ་ལུས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མ་ལུས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་ཐར་རྣམས་འགྲུབ་ པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་རྩོམ་མོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་རོ། །མ་ལུས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་མེད་པ་གང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཞན་གྱི་ ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་གནས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་གང་དང་།དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་སོ།

'见'是指通过胜观之道。'如是想'是指无论是否被胜伏，因为是无有胜慢的想者。'青'是能诠之语。'青色'是因为是俱生的青性。'现为青'是因为是由和合而成的青性。'放青光'是因为从这两者放光而明亮。
如同青色一样，对于黄色、红色、白色等也应当广泛了知。对于这两个比喻中的每一个，都是为了说明俱生和和合所生的颜色。即：'青'是对花和布两者共同的能诠之语。'青色'是就花而言，因为它是俱生的青色。'现为青'是就布而言，因为它具有由和合而成的青性。'放青光'是就花和布两者而言，因为两者都具有明亮性。
如是，例如豌豆花和波罗奈城的殊胜青布等'青色'等的比喻也是合理的。同样也应当应用于黄色等。其余如解脱所说。其余是什么？'以内有色想见外色'等，这应当随顺如前所说的'有色见诸色'而观察。
如是，胜处的所缘胜伏后，遍一切处以无量方式成就的等持和智慧，以及与彼相应的心心所法，称为遍一切处。遍一切处是因为遍满，意为普遍无量广大。
遍一切处有十种：遍地、遍水、遍火、遍风、遍青、遍黄、遍红、遍白、遍空无边处、遍识无边处。
为何在遍一切处中建立地等一切？因为能成就遍满有依处之色。若不建立遍一切处等，则无法以青等色遍满无大种所造的处所，因此为了成就遍满有依处之色，应当了知这些是遍立的。
其余如解脱相应而配。空无边处遍一切处等。遍一切处能成就诸解脱。其中，诸解脱开始，诸胜处修习，诸遍一切处应当了知是圆满诸解脱。
无烦恼是什么？依止禅定，为护他人烦恼生起的安住成就等持和智慧，以及与彼相应的心心所法。

།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གནས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གང་དག་གི་མིག་ལམ་དུ་སྣང་བར་འདོད་པ་དེ་དག་བདག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་མི་ འབྱུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བྱས་ནས་འདུག་བཞིན་དུ་བསམས་ནས་ཤེས་པའི་དབང་གིས་མ་འོངས་པ་ནི་འབྱུང་བར་བལྟ་སྟེ།དེ་ལྟར་དེའི་དྲུང་དུ་འགྲོ་ཡང་རུང་ཅི་ནས་དེར་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། སོར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འཐབ་ རྩོད་མི་སྐྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས། གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བས་གནས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པ་གང་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ཏེ་འདི་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསམས་ནས་ཡང་ དག་པར་འབྱོར་པ་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།བསམས་ནས་ཤེས་པ་ནི་དེ་ཐོབ་པ་གལ་ཏེ་དུས་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདོད་པར་གྱུར་ན། དེ་དང་དེར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསམས་ནས་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་། དེ་ལས་ལངས་ནས་དེའི་སྨོན་པ་ འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ཤེས་བྱ་དེ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་སྟེ། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ངེས་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་སོ། །ཆོས་སོ་སོ་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་གང་།བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྩམས་ནས་མི་ཤེས་པ་དང་མི་མཐོང་བ་དང་། མངོན་པར་མི་རྟོགས་པར་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ།།དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་། མཚན་ཉིད་དང་དགོངས་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ ཉིད་དང་།དེ་ན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །དེས་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་། མིའི་སྐད་དང་ཆོས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཡུལ་མིའི་སྐད་ ཅེས་པ་ནི།ཡུལ་སོ་སོ་བས་ཇི་ལྟར་ཕན་ཚུན་རང་དང་སྤྱི་ལ་མིང་གཞན་གྱི་ཐ་སྙད་འདོགས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་པ་དང་རབ་ཏུ་འཇིག་པས་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་སུ་རུང་བས་གཟུགས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་གང་།ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པས་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པའོ། །འདི་ནི་བརྟགས་པའི་ཡོད་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་དོ། །དོན་དམ་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའོ། །མངོན་ཤེས་རྣམས་ནི་དྲུག་ སྟེ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་ཤེས་དང་། ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མངོན་ཤེས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་ཤེས་དང་། འཆི་བ་དང་སྐྱེ་བའི་མངོན་ཤེས་དང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་ཤེས་སོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་ཤེས་གང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།ཤེས་རབ་གང་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཆས་རྣམས་སོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མང་པོར་ འགྱུར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་གང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་ཉན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྒྲ་སྣ་ཚོགས་ཉན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའོ།

无烦恼而住，即是对于那些希望在眼前显现的众生，我当不生起一切烦恼，如是思维而住，以知解之力观察未来将生起。如是前往其处亦可，只要于彼等不生起贪著、嗔恨、嫉妒等烦恼及随烦恼之争斗。
因此，无烦恼即是依止禅定，护持他人不生烦恼而住，称为正成就，如是广说。愿知解者，依止禅定而思维当知此，称为正成就如前。
思已知解，即是若欲了知三世等所知之相，思维当于彼彼了知而入禅定，从彼起定后，其愿得成就，了知所知，此为语义。
四种无碍解，即：法无碍解、义无碍解、词无碍解、辩无碍解。
何为法无碍解？依止禅定，于诸异门无碍正成就，如前所说。即如无明等为始，不知、不见、不现证等异门无碍正成就三昧，如是广说。
何为义无碍解？于相及密意无碍正成就，如前所说。于诸法自相共相及于他密意等无碍正成就，如是广说。
何为词无碍解？于人语及法之词义无碍正成就，如前所说。人语即各地方相互间对自共施设异名言说。法之词义即如：以坏灭及遍坏灭故名为世间，以色可得故名为色等。
何为辩无碍解？于法之分别无碍正成就，如前所说。此是实有，此是假有，世俗有，胜义有等分别诸法。
六神通即：神足通、天耳通、心差别通、宿住随念通、死生通、漏尽通。
何为神足通？依止禅定，种种神变正成就三昧、智慧及与彼等相应之心心所法。种种神变正成就三昧即如：一成多等。
何为天耳通？依止禅定，种种声闻正成就，如前所说。种种声闻正成就即天、人等。

།སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མངོན་ཤེས་གང་། བསམ་གཏན་ ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་དག་གི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་ ཤེས་གང་།བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སྔོན་གྱི་མཐའི་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདས་པའི་ཚེ་རབས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། མིང་དང་རིགས་དང་། རུས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཆི་བ་དང་ སྐྱེ་བའི་མངོན་ཤེས་གང་།བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆི་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མཐོང་བ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལྷའི་མིག་གིས་སེམས་ཅན་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ། ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ངན་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྩམས་ཏེ། འཆི་འཕོ་ དང་སྐྱེ་བ་མཐོང་བ་དག་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།།ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་ཤེས་གང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་གང་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཐབས་ གང་གིས་གང་ཟག་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་པ་འགྲུབ་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་གང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོས་བརྒྱན་པའི་སྐུ་ཀུན་དུ་སྟོན་པར་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་གང་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་ ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་དང་།དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམ་སྨིན་རྣམས་སོ། །གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་།[་(]དཔ་བྱེད་[,]དཔེ་བྱད་[)]བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་རྣམ་པར་མཛེས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་གདུལ་བྱ་ རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་སྟོན་ཅིང་།དེ་དག་གིས་དེ་དག་ནི་དེའི་རང་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་སྟོན་ནུས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་པོ་གང་། གནས་ཡོངས་དག་དང་། དམིགས་པ་ཡོངས་དག་དང་། ཐུགས་ཡོངས་དག་དང་། མཁྱེན་པ་ཡོངས་དག་གོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་གནས་ཡོངས་དག་གང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་བཞེད་བཞིན་དུ་གནས་ལེན་པ་དང་། བཞུགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན དང་།ཤེས་རབ་གང་དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་སོ། །གང་དུ་བཞེད་པ་དེར་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་དང་། དེར་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་ཇི་སྲིད་བཞེད་པར་བཞུགས་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་བཞེད་པ་དེའི་དུས་ན་ཚེའི་འདུ་བྱེད་འདོར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དམིགས་ པ་ཡོངས་དག་གང་།ཇི་ལྟར་བཞེད་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་སྤྲུལ་པ་དང་། བསྒྱུར་བ་མཁྱེན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྔོན་མ་བྱུང་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྤྲུལ་པ་དང་། སྔོན་བྱུང་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་གསེར་ལ་སོགས་པར་བསྒྱུར་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།ཐུགས་ཡོངས་དག་གང་། ཇི་ལྟར་བཞེད་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཇི་ལྟར་བཞེད་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

什么是他心通？依靠禅定而如实成就了解其他众生心行，如前所述。如实了知具有贪欲等心的活动，称为成就心，这是其含义。
什么是宿命通？依靠禅定而如实成就忆念过去世的行为，如前所述。从过去生生世世相续开始，了知名字、种姓、家族等历史，这是其含义。
什么是死生通？依靠禅定而如实成就见到众生的死亡和出生，如前所述。以天眼见到众生死亡和出生，见到善恶色相、善趣恶趣，以及关于后际的死亡和出生等如实成就的禅定等。
什么是漏尽通？依靠禅定而如实成就了知漏尽的禅定和智慧，以及与之相应的心心所法。了知以何方便使诸漏完全灭尽，这是其含义。
什么是相好？依靠禅定而如实成就以相好庄严身相普遍显现的禅定和智慧，以及与之相应的心心所法，还有由此所生的异熟法。由于禅定和智慧的力量，诸佛世尊以三十二大丈夫相和八十种好庄严的色身，向所化众生普遍显现。应当了知这些是其自性。诸佛世尊是以法身而区分的。能如是显现的菩萨也是禅定和智慧的自性。其他生于眷属圆满中的应当了知是从此所生的异熟自性。
什么是四种清净？处所清净、所缘清净、心清净和智清净。诸佛世尊和获得大神通的菩萨的一切种类清净有四种：其中什么是处所清净？依靠禅定而如实成就随意受生处、安住、舍弃和显现的禅定和智慧，以及与之相应的心心所法。随欲受生于何处即取生于彼处，生已加持寿行而随意安住，何时欲舍即舍寿行，依次如是。
什么是所缘清净？如实成就随意变化所缘、了知转变，如前所述。变化未曾有的色等，将已有的色等转变为金等，完全通达一切种类，依次如是。
什么是心清净？如实成就随意自在禅定门，如前所述。于每一刹那随意入于无量其他禅定。

།མཁྱེན་པ་ཡོངས་ དག་གང་།བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་བཞེད་བཞིན་དུ་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཡི་གེ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས་ལས་ཡི་གེ་གང་ཡང་རུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་ནུས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།སྟོབས་བཅུ་ནི། གནས་དང་གནས་མིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ལས་དག་གི་ཅན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་ཐར་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་འཇུག་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མིན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། མོས་པ་སྣ་ ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་།ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། འཆི་བ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །དེ་ལ་གནས་དང་གནས་ མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་གང་།བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་དང་གནས་མིན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་གང་དང་དེ་དག་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་སོ། །རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཆགས་པ་མེད་པ་ཐོགས་ པ་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།།ལས་བདག་གི་ཅན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་གང་། ལས་བདག་གི་ཅན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལས་བདག་གི་ཅན་མཁྱེན་པ་ལ་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པ་མངོན་དུ་ གྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་འཇུག་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་གང་། བསམ་གཏན་དང་རྣམ་ཐར་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་འཇུག་གི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡང་དག་ པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མིན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་གང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མིན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་གང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་གང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་གང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་གང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འཆི་བ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་གང་། འཆི་བ་ དང་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཟག་པ་ཟད་པའི་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་གང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་ནི། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་སྟོན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་གང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་དོན་ལ་བརྩམས་ཏེ་ཤེས་བྱ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ཤིང་གནས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།ཤེས་རབ་གང་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་སོ།

完全的智慧是什么？依靠禅定，如所愿地完全获得一切总持门，如前所述。由四十二字母中任意一字的作意，首先即能获得宣说一切法门的能力，这是其含义。
十力是：知晓处非处智力、业异熟智力、禅定解脱三摩地等持智力、根上下智力、种种胜解智力、种种界智力、遍趣行智力、宿住随念智力、死生智力和漏尽智力。
其中，知晓处非处智力是什么？依靠禅定，完全通达一切处非处的三摩地、智慧以及与之相应的心心所法。完全了知一切因与非因的无著无碍现前三摩地等。
业异熟智力是什么？完全通达一切业异熟，如前所述。于一切业异熟的了知无著无碍现前三摩地等。
其他也应如是类推。禅定、解脱、三摩地、等持智力是什么？完全通达一切禅定、解脱、三摩地、等持，如前所述。
根上下智力是什么？完全通达一切根上下，如前所述。
种种胜解智力是什么？完全通达一切种种胜解，如前所述。
种种界智力是什么？完全通达一切种种界，如前所述。
遍趣行智力是什么？完全通达一切遍趣行，如前所述。
宿住随念智力是什么？完全通达一切宿住随念，如前所述。
死生智力是什么？完全通达一切死生，如前所述。
漏尽智力是什么？完全通达一切漏尽，如前所述。
四无畏是：正等觉无畏、漏尽智无畏、说障法无畏和说出离道无畏。
其中，正等觉无畏是什么？依靠禅定，就自利而言，宣说现证一切所知并安住的完全通达的三摩地、智慧以及与之相应的心心所法。

།ང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་འདི་ལ་ཆོས་འདི་དག་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་ མ་རྒྱས་སོ་ཞེས་དགེ་སྦྱོང་དང་།བྲམ་ཟེའམ། ལྷའམ། བདུད་དམ། ཚངས་པའམ། སུས་ཀྱང་ཆོས་དང་མཐུན་པར་ང་ལ་རྒོལ་བའམ་དྲན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་མི་མཐོང་སྟེ། མཚན་མ་དེ་དག་མི་མཐོང་བས་བདེ་བ་ཐོབ། མི་འཇིགས་པ་ཐོབ། བག་ཚ་བ་མེད་པ་ཐོབ་ནས་གནས་སོ། །ཁྱུ་མཆོག་ གི་གནས་རྒྱ་ཆེན་པོར་ཞལ་གྱིས་འཆེའོ།།ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་རོ། །འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཡང་དག་པར་སྒྲོག་གོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་གང་། རང་གི་དོན་ལ་བརྩམས་ཏེ། ཟག་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་ཞལ་གྱིས་འཆེས་ཤིང་གནས་པ་ཡང་དག་པར་ འབྱོར་པའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ང་ཟག་པ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་འདི་དག་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་སྔར་བཞིན་ནོ། །བར་དུ་གཅོད་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་གང་། གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྩམས་ཏེ། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པར་ཞལ་གྱིས་འཆེས་ཤིང་གནས་པ་ཡང་དག་ པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་གང་དག་བསྙད་པ་དེ་དག་བསྟན་ཀྱང་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་རོ། །ངས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་ལ་མཁས་པ་གང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་གྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་ གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པར་ཞལ་གྱིས་འཆེ་ཞིང་གནས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་གང་བཤད་པ་དེ་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའམ། དེ་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ དག་པར་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་མ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདི་ལ་དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེ་སུས་ཀྱང་ང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེང་གེའི་སྒྲ་ཡང་དག་པར་སྒྲོགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་རེ་རེ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་ དོན་ལས་བརྩམས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རང་གི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དོན་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་། གཉེན་པོའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་ འཇིགས་པ་ནི།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རང་གི་དོན་ལ་བརྩམས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ངས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཐའ་དང་བཅས་པར་ཤེས་བྱ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་ཞལ་གྱིས་འཆེས་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་རྒོལ་བ་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ་འཇོག་པ་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་ རབ་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།མི་འཇིགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཟག་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནས་བཟུང་སྟེ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་གྱི་བར་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་གསུམ་གང་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྡུད་དེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་རྟོགས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་ནི། འདི་ལ་སྟོན་པ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཅན་ཐུགས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དོན་བཞེད་པ། ཕན་པ་བཞེད་པ། ཐུགས་བརྩེ་བ་ཅན་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ དགེ་སྦྱོང་དག་འདི་ནི་ཕན་པར་འགྱུར་བའོ།།འདི་ནི་བདེ་བར་འགྱུར་བའོ།

对于'我已现前圆满成佛'这句话，没有任何沙门、婆罗门、天人、魔王、梵天或任何其他众生能如法对我提出质疑或思维的迹象，因为看不到这些迹象，所以获得安乐，获得无畏，获得无怯懦而安住。
在广大的牛王之处宣说，转动梵轮，在众中发出真实的狮子吼。
关于漏尽智无畏，就自利而言，宣说一切漏尽而安住，如前所述。对于'我漏已尽'这句话，'这些漏未尽'等一切如前所述。
关于障碍无畏，就利他而言，宣说一切障碍法而安住，如前所述。我为声闻宣说的任何障碍法，即使修习也不会成为障碍，广说如是。
关于出离道善巧无畏，依止禅定，就利他而言，宣说一切出离道相而安住，如前所述。我为声闻宣说的为了出离的圣出离道，不能说'这不是真实出离'，或'修习此道不能真实灭尽苦，不能到达苦的尽头'，对此任何沙门或婆罗门都不能对我，乃至'真实发出狮子吼'等，应当广说每一项。
应当了知这四无畏是就自利和利他而言。其中自利有二种：殊胜智慧和殊胜断除。利他也有二种：断除违品法和依止对治法。
其中，关于现前圆满菩提无畏，就智慧本性自利而言，我在一切方面都宣说已经现前圆满证悟了包括究竟分别在内的所知，对此在一切世间中无有正确反驳，安立于真实三摩地、智慧以及与彼相应，如前所述。
其余无畏也应当如是配合。
'一切漏相'应当视为包括习气的烦恼。
'一切障碍法'应当视为一切违品法和烦恼。
'一切出离道相'应当视为从加行道直至究竟道。
三念住摄集众会，通达一切烦恼相不生起，成就如前所述。
不共三念住是：此中，具大悲心的导师、具大心者、欲求义利者、欲求利益者、具悲心者对声闻们说：'诸沙门，此是有益的，此是安乐的。'

།འདི་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་ཆོས་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཉན་ཐོས་དེ་དག་གུས་པར་ཉན་པ་དང་། རྣ་བ་གཏོད་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྱེས་ པར་མི་འགྱུར།ཡིད་བདེ་བར་མི་འགྱུར། ཐུགས་དགའ་བར་ཡ་ཡ་བོར་མི་འགྱུར་གྱི་བཏང་སྙོམས་ཅན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ལ་གནས་ཏེ་དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་མ་འདྲེས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་པོ་སྟེ། གང་འཕགས་པ་སྟེན་པ་བསྟེན་ནས་ཀྱང་འཁོར་ལ་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་འོས་ པའོ།།གཞན་ཡང་སྟོན་པ་འདི་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཉན་ཐོས་དེ་དག་གུས་པར་མི་ཉན་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་མི་སྒྲུབ་པའི་བར་དེ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སུ་མི་འགྱུར། མི་བཟོད་པར་མི་འགྱུར། ཐུགས་མི་ཆེས་པར་མི་འགྱུར། ཐུགས་མི་མཉེས་པར་མི་འགྱུར་གྱི་བཏང་སྙོམས་ཅན་དུ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་ཏེ་འདི་ནི་གཉིས་པའོ། །གསུམ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཁ་ཅིག་གུས་པར་ཉན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་བར་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ཅིག་གུས་པར་མི་ཉན་པ་ནས། ཆོས་ཀྱི་རྗེས སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་མི་སྒྲུབ་པའི་བར་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྱེས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནས།ཐུགས་མི་མཉེས་པར་མི་འགྱུར་བའི་བར་དུའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི། སྟོན་པ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། དེ་གཉི་གའི་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།བག་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་དང་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །བསྲུང་མེད་གསུམ་གང་། ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྲུང་བ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་གདམས་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པར་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་ པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་ནི། མདོ་གཞན་ལས་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་མེད་པ་སྟེ། བདག་ལ་གཞན་གྱི་ཤེས་སུ་འོང་ངོ་ཞེས་དཔྱས་པར་དགོངས་པ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ དུ་གསུངས་དང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དག་གི་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་མེད་པས། དོགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར། སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་བསྡུ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚར་བཅད་དེ་སྤ་བཀོང་ནས་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་ པར་འབྱོར་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།བསྙེལ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་གང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཛད་པ་དང་། གསུངས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདུལ་བའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་བརྩམས་ཏེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཛད་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་།དེ་སྐད་གསུངས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །བག་ཆགས་ལེགས་པར་བཅོམ་པ་གང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པའི་གཡོ་བ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་ པའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་གྱུར་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ལྷག་མ་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་སྐུ་དང་། གསུང་གི་གཡོ་བ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་གང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ དམིགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ལ་གནས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ལ་གནས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།

当说法'这是有益且安乐的'时，那些听众恭敬聆听、专注倾听、以求知之心专注，并如法修行时，如来不会因此欢喜、愉悦、欣慰，而是以平等心安住其中并具足正念与正知，这是第一不共念住，是圣者所依止并应对眷属宣说的。
复次，当说法'这是有益且安乐的'时，那些听众不恭敬聆听乃至不如法修行时，如来不会因此生嗔、不悦、不信任、不欢喜，而是以平等心安住其中，这是第二念住。
第三念住的特点是：当某些听众恭敬聆听乃至如法修行，某些听众不恭敬聆听乃至不如法修行时，如来既不会欢喜也不会不悦。
这三种念住是指导师在摄受眷属时，依次断除贪欲、嗔恨以及二者的烦恼与习气的一切形相，具足圆满的三昧等。
三无护是什么？如前所说，在摄受眷属时，如其所愿地给予教诫与教导，具足圆满。
三无护如其他经中所说：如来身业清净，如来无不清净的身业，无需顾虑他人会知晓而防护。同样适用于语业和意业。
由于无需安立这些名言，因为无有疑虑，故知导师本身从摄受所化众生开始，如其所愿地调伏、降服后给予教诫与教导，具足圆满三种无护。
何为无忘失法性？如实地行持与宣说一切相，具足圆满，如前所说。关于一切调伏事业，如实地行持等以及如是宣说的一切相，具足圆满宣说的三昧等。
何为永断习气？成就一切智后，不生起非一切智的动摇，具足圆满，如前所说。成就一切智后，不显现有烦恼障和所知障残余的身语动摇，具足圆满三昧等。
何为大悲？安住于相续不断缘苦的大悲，具足圆满，如前所说。缘念三界一切众生的一切苦相而安住大悲，具足圆满三昧等。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐུན་མོང་མ་ ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་གང་།སྐུ་དང་། གསུང་དང་། ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབང་པོ་གནས་དང་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ ཡིན་པའི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བ་དང་།ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ དང་།ཅ་ཅོ་མེད་པ་དང་། བསྙེལ་བ་མེད་པ་དང་། སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མེད་པ་དང་། ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མེད་པ་དང་། འདུན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་།ཤེས་རབ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ངག་གི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་དག་གི་རྣམ་པར་བཞག་པ ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་གྲོང་དུ་རྒྱུ་བ་ན། རེས་འགའ་གླང་པོ་ཆེ་གཏུམ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོ་བ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་གཏུམ་པོ་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། རྟ་གཏུམ་པོ་དང་། བརྡུངས་ཞུས་པ་དང་། ཁྱི་ཟ་བ་དང་། ཚང་ཚིང་ཚེར་མས་འཛིངས་པ་དང་། སྤྲུལ་རྐང་པ་གཉི་གས་བརྫིས་པ་དང་། གང་དུ་བུད་མེད་མི་རིགས་མས་བསྐྱེད་པས་བོས་པའི་ཁྱིམ་དེ་ལྟ་བུར་འཇུག་པ་དང་། དགོན་པར་ལམ་ནོར་ནས་ལམ་ལོག་པར་འགྲོ་བ་དང་། ཆོམ་རྐུན་རྣམས་དང་། རྐུན་པོ་དང་། སེང་གེ་དང་། སྟག་དང་། སྤྱང་ཀི་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འཁྲུལ་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མངའོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་རེས་འགའ་དགོན་པ་ནགས་ཁྲོད་ཆེན་པོར་རྒྱུ་བ་ན་ལམ་ནོར་ཏེ། གྲོང་སྟོང་དུ་ཕྱིན་ནས་སྒྲ་འབྱིན་པ་དང་། སྒྲ་སྒྲོགས་པ་དང་། ཀུ་ཅོ་ཆེར་འདོན་པ་དང་། བག་ཆགས་ ཀྱི་ཉེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གད་མོ་རྟ་གད་སོ་སྣང་བར་རྒོད་པ་དང་། འཕྱ་བ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཅ་ཅོ་དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མངའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསྙེལ་བ་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་ པར་ཡུན་རིང་པོ་ནས་མཛད་པ་དང་།གསུངས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་ན་མཉམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་གྱི། ལངས་ནས་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ མེད་དོ།།གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་ཞིང་། ཕུང་པོ་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བའི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་ཕུང་པོ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མི་མངའོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་སོ་སོར་ མ་བརྟགས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡལ་བར་འདོར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མི་མངའོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་འདུན་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཐོབ་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ། ། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་འདི་དྲུག་མེད་དོ།

佛陀的不共法有哪些？身语意的不共事业完全清净圆满，如来诸根及处与果无有退失圆满，不共事业圆满，安住不共智慧圆满的三摩地与智慧是什么？如前所说。
依随经典所说，如来无有错乱，无有喧哗，无有忘失，无有不入定之心，无有差别想，无有不观察的舍，无有意乐退失，无有精进退失，无有正念退失，无有三摩地退失，无有智慧退失，无有解脱退失，如来一切身业智慧为先并随智慧而行，一切语业智慧为先并随智慧而行，一切意业智慧为先并随智慧而行，于过去时无碍无著之智慧，于未来时无碍无著之智慧，于现在时无碍无著之智慧。
其安立如是：阿罗汉比丘诸漏已尽，为乞食入村时，有时与凶恶大象同行，如同凶恶大象一般，与凶恶之马、发狂之牛、恶犬、荆棘丛林、毒蛇践踏双足、不当女子召唤之家等处入内，于旷野迷失而入歧途，与盗贼、强盗、狮子、虎、豺狼同行，如是等类是阿罗汉之错乱，如来则一切皆无。
复次，阿罗汉有时于大旷野林中行走时迷失道路，至空村发出声音、大声呼喊、高声叫喊，依随习气过失，发出烦恼性的笑声、马笑、露齿大笑、讥讽示现，如是等类阿罗汉之喧哗，如来则一切皆无。
如来无有忘失，因为无烦恼而能忆念长久以来所作所说。
复次，阿罗汉入定则心等持，出定则不等持。如来则一切时中无有不等持之心。
复次，阿罗汉于蕴起极不调顺想，于无蕴涅槃起寂静想。如来则无有蕴与涅槃差别之想。
复次，阿罗汉不观察而舍弃有情利益。如来则无有如是不观察之舍。
复次，阿罗汉因所知障未清净故，意乐亦有未得退失而退失。精进、正念、三摩地、智慧、解脱亦有退失。如来则无此六种退失。

།གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་རེས་འགའ་ལུས་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་ལ་འཇུག་།རེས་འགའ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་གོ། ། ལུས་ཀྱི་ལས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངག་གི་ལས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་གསུམ་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལས་མེད་དོ། །དེ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ།།ཡེ་ཤེས་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །གཞན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་རྩོལ་བ་ཙམ་གྱིས་དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དེའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་ ན་དེའི་ཡ་ཤེས་མཐོང་བ་ཐོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྩོལ་བ་ཙམ་གྱིས་དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་འདི་དག་ལས་དང་པོ་དྲུག་ནི། སྐུ་དང་གསུང་དང་ ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལས་བརྩམས་པའོ། །ཅ་ཅོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལས་བརྩམས་པའོ། །བསྙེལ་ བ་མེད་པ་དང་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་།སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མེད་པ་དང་། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་བཞི་ནི་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུན་པ་ཉམས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་པ་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དྲུག་ནི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབང་པོ་གནས་དང་བཅས་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་གནས་ནི་འདུན་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དབང་པོ་ནི་ བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་འདི་གསུམ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུམ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གང་། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་གང་།དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་མཁྱེན་པར་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡོན་ཏན་འདི་རྣམས་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ སྒྲུབ།ཕྱི་རོལ་པའམ། ཉན་ཐོས་སམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འང་རུང་སྟེ། དག་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་མངོན་པར་གྲུབ་བོ། །ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔའམ་དེ་བཞིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་སམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའའམ་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའང་རུང་སྟེ།རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ནས། མངོན་པར་གྲུབ་པའོ། །དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཞིན་དུ་ལན་མང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་གནས་དང་། མངོན་པར་གྲུབ་པ་པོ་ གང་ཟག་དང་།མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བཞག་པ་བཞིན་དུ་ལན་མང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པས་ཡང་དང་ཡང་དུ་དེ་ལ་འཇོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

此外，阿罗汉有时从事身体的善业，有时从事无记业。如同身业一样，语业和意业也是如此。如来的三业，由于智慧先行及随智慧而行的缘故，没有无记业。由于是智慧所发起，故为智慧先行。由于与智慧同时运行及随智慧而行，故为随智慧而行。
此外，阿罗汉仅凭努力不能了知三世所知之事，因此其智慧会有所执著。也不能了知一切，因此其智慧会有所障碍。如来仅凭努力即能了知三世一切所知之事，因此这些称为十八不共佛法。
其中前六种是身语意业不共清净圆满的三摩地等。其中'无误'是就身业清净而言。'无杂音'是就语业清净而言。'无忘失'、'无异想'、'无不定心'、'无不择舍'这四种是就意业清净而言。
'无退失欲'乃至'无退失解脱'这六种，是如来诸根及其所依、果位不退失圆满的三摩地等。其中所依是欲，果位是解脱，诸根是精进等。
一切身业、语业、意业皆智慧先行及随智慧而行这三种，是不共业用圆满的三摩地等。
'于过去世无著无碍智'乃至'于现在世'这三种，是安住不共智慧圆满的三摩地等。
一切种智即是于蕴界处一切种智圆满的三摩地、智慧，以及与之相应的心心所法。了知蕴等自性及差别相的究竟分别，是其含义。
如何成就这些功德？外道、声闻或菩萨，依止清净四禅而成就四无量。如同四无量一样，五神通也是如此。其余功德，无论是声闻、菩萨还是如来，都是依止究竟第四禅而成就。
为何要依止禅定？因为要如所安立般多次作意。这些是通过成就处、成就者补特伽罗及成就方便而宣说。成就方便即是如所安立般多次作意，意思是以等持心反复安住于所说之境。

།འདི་ལྟ་སྟེ། ཚད་མེད་པ་མངོན་ པར་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཁོ་ན་མེད་པ་དང་།འདྲེན་ཟླ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མང་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མང་པོར་གྱུར་ ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མང་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཡོན་ཏན་འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་བྱ་བ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། གནས་པ་ལས་གྱུར་པའོ། །རང་གི་བྱ་བ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་གང་། དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཡང་གནས་པ་ལས་གྱུར་པ་གང་། དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །རང་གི་བྱ་བ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི། གང་དག་གི་འཕགས་པ་ཅི་རིགས་སུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ བྱེད་དོ།།གནས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའོ། །ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཅི་མཛད། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་ངོ་། །ཐུགས་བརྩེ་བར་གནས་ པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་དོ།།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ལས་མི་སྐྱོའོ། །དེ་ལ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། མི་དགའ་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ ཁྲོ་བ་དང་།གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཚད་མེད་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་དག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་གནས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བར་གནས་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་དོ། །དེ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ལ་མི་སྐྱོ་སྟེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་བདག་ལ་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་ཐར་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཅི་མཛད། སྤྲུལ་པའི་ལས་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ། །སྡུག་པར་སྤྲུལ་བ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞི་བའི་རྣམ་ཐར་ རྣམས་ལ་མི་ཆགས་སོ།།མོས་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་གནས་པ་མཆོག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་གནས་པས་གནས་སོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ལས་གཉིས་ནི་སྤྲུལ་པའི་ལས་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ། །གསུམ་པས་ནི། དགེ་བ་སྤྲུལ་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ བཞིས་ནི་ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ལ་མི་ཆགས་སོ།།ཐབས་ནི་འཕགས་པའི་གནས་པ་མཆོག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་གནས་ཏེ་དེ་དེ་ལྟར་མོས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཅི་མཛད་དམིགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ཐར་གསུམ་པོ་དག་ དམིགས་པ་ལས་དབང་བསྒྱུར་བར་མཛད་དོ།།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཚུལ་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མ་ལུས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཅི་མཛད། མཐའ་ཡས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ཐར་གྱི་དམིགས་པས་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ། ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ལས་ཅི་མཛད། བཟུང་བའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་གཅེས་སུ་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་མཐུན་པ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པས་ལས་ཅི་མཛད། བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ལུང་སྟོན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མང་པོས་བཀུར་བར འགྱུར་རོ།།ཐམས་ཅད་ཤེས་སོ་ཞེས་གུས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་མང་པོས་བཀུར་བར་འགྱུར་རོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཅི་མཛད། བཤད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཚིམ་པར་མཛད་དོ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོས་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཅི་མཛད།ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལ་འདུན་པར་མཛད་དོ། །ངག་གི་ལས་ཀྱིས་འདུན་པར་མཛད་དོ།

比如说，想要成就无量，具有慈心的心，无有伴侣等所说的教法，依靠禅定，以作意思维而多修。同样地，想要成就神通等，'一变多'等所说的安立作意而多修，应当如是配合。
这些功德有两种：住于自业和由住所生。何为住于自业？彼等应当视为出世间后得的世俗智的本性。又何为由住所生？彼等应当视为出世间智慧的本性。
住于自业是指以圣者随应断除违品等事业。由住所生是指以最极寂静无分别智所摄的无缘无量等，于现法乐住。
诸无量做何事业？断除违品。以安住慈悲而圆满福德资粮。于成熟有情不生厌倦。其中诸无量断除违品是指依次断除害心、损恼、不悦、贪著、嗔恨。
此四无量称为悲悯，因为这些随顺趋入利益有情的缘故。因此，安住彼等时，以慈悲安住于一切有情而圆满福德资粮。正因如此，于成熟一切有情不生厌倦，因为慈悯一切有情而不顾自身。
诸解脱做何事业？成办化现事业。于可爱化现不生烦恼。于寂静解脱不执著。以胜解故安住圣者最极寂静住处。
从诸解脱中，二者成办化现事业。第三者于善化现不生烦恼。四无色解脱于寂静解脱不执著。方便即是圣者最极寂静住处，如是应知胜解义即是解脱义。
诸胜处做何事业？为降伏所缘故，于三解脱得自在。胜处等事业亦如前所说方式配合。
诸遍处做何事业？为无边故，以解脱所缘而圆满成办。
无烦恼做何事业？成为所持之语。为随护他心而如应而说。
愿智做何事业？宣说过去、未来、现在，成为世间众所尊敬。因为恭敬'一切皆知'故，成为世间众所尊敬。
诸无碍解做何事业？以说法令诸有情心满意足。因为以种种方式断除疑惑。
诸神通做何事业？以身业令生信解。以语业令生信解。

།སེམས་ཀུན་རྗོད་པས་ཀྱང་འདུན་པར་མཛད་དོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་མཁྱེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཚིག་གསུང་ ངོ་།།རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྷའི་རྣ་བ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་ལས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ལ་འདུན་པར་མཛད། ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ནི་སྒྲའི་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་རྟོགས་ནས་ངག་གི་ལས་ཀྱི་འདུན་པར་མཛད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཅི་མཛད། མཐོང་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་སྐྱེའོ། །གཞན་གྱི་སེམས་མངོན་པར་དང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་དག་པས་ལས་ཅི་མཛད། བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་ སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ།།བཞེད་ན་བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པར་བཞུགས་སོ། །ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་འདོར་རོ། །ཆོས་ལ་དབང་བསྒྱུར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བསྒྱུར་རོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་འཛིན་ཏོ། །གནས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་དུ་གནས་ངན་ལེན་པ་དང་། བཞུགས་ པ་དང་།ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཆོས་ལ་དབང་བསྒྱུར་རོ། །སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བསྒྱུར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཡང་དག་ པར་འཛིན་ཏོ།།སྟོབས་ཀྱིས་ལས་ཅི་མཛད། རྒྱུ་མེད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུར་སྨྲ་བ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། ཕྲད་པར་སྨྲ་བ་བསལ་ནས་ཡང་དག་པར་མངོན་པར་མཐོང་བའི་ལམ་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། བཤད་པའི་སྣོད་དང་། བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། དམིགས་པ་ དང་།ཚོགས་དང་། འོས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། ངེས་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་རྟོགས་ནས་ཇི་ལྟ་བར་འོས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་སྟོན་ཏོ། །བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚར་གཅོད་དོ། །ཐམས་ཅད་དུ་དྲི་བ་དྲིས་པ་ཡང་ལུང་སྟོན་པ། སྟོབས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སྟོབས་གཉིས་ནི་མངོན་ པར་མཐོ་བའི་ལམ་སྟོན་ཏོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་སྟོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པ་ནི་འདི་དག་གོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི། མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་རང་བཞིན་དང་ དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་རྒྱུ་མེད་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་རྒྱུར་སྨྲ་བ་དེ་སྤོང་ངོ་། །ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་བདག་གིས་མ་བྱས་ཀྱང་ལས་འོང་ངོ་ཞེས་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པར་སྨྲ་བ་དེ་སྤོངས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་མ་ནོར་བ་བདེ་འགྲོའི་ལམ་སྟོན་ཏོ། །བསམ་ གཏན་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི། སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་རྣམས་རྟོགས་སོ། །དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་བཤད་པའི་སྣོད་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ།།མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་བསམ་པ་སྟེ། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་ལ་མོས་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ། །ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི། བག་ལ་ཉལ་སེལ་ནུས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི།དམིགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ། །སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི། ཚེ་རབས་སྔ་མ་དག་ལ་ཚོགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་རྗེས་སུ་རྟོགས་ སོ།།འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི། ཕྱི་མ་ལ་འོས་སུ་འགྱུར་བ་རྗེས་སུ་རྟོགས་སོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་རྟོགས་ཏེ། གང་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐར་པའི་ལམ་སྟོན་ཏོ།

也以说一切心而作意乐。了知众生的行为、来去之后，如何对众生说出决定出离的言语。
以神通、天耳、他心智、宿住、死生、漏尽等神通，依次对身业等的教说作意乐。应知以天耳通了知一切声音相后作意语业。
以相好有何作用?见即生起大士信心。令他心清净。以遍净有何作用?随意受生。若欲住劫或过劫亦可安住。舍弃寿行。于法自在。于三昧自在。摄持正法。
应知遍净处是如欲而作住处、安住、舍离之自在，而摄受三种如受生等。遍净所缘是于法自在。以心遍净故于三昧自在。以智遍净故摄持正法。
以力有何作用?遮除无因论、不顺因论、不作而遇论后，开示正见道。了知众生心行、法器、意乐、随眠、所缘、资粮、堪能、决定后，如其所应开示善道。降伏一切魔。对一切问答作授记。
诸力中二力开示增上道。余力开示决定善道。这些是诸佛世尊的事业。
其中世尊以处非处智力，遮除说无因生起增上和自性、自在等因的无因论和不顺因论。以业自作智力，遮除说不作业亦会遇到的不作遇论，如是开示无误趣善道。
以静虑解脱三昧等持智力，了知心行即心的运行。以根上下智力，了知法器即信等根的成熟。以种种胜解智力，了知意乐即对劣、胜的胜解。以种种界智力，了知随眠即能断的烦恼。
以遍趣行智力，了知所缘即声闻乘或大乘所摄之法。以宿住随念智力，了知资粮即前世圆满圣道之因。以死生智力，了知堪能。以漏尽智力，了知一切世间决定出离，如其所应开示解脱道。

།སྟོབས་ཉིད་ནི་འདི་དག་གི་ཕུང་ པོ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལྷའི་བུ་དང་། འཆི་བདག་གི་བདུད་ཚར་གཅོད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་བར་ཆད་མི་བྱེད་པ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ནས་ཟག་པ་ཟད་པའི་བར་ཐམས་ཅད་དུ་དྲི་བ་དྲིས་ན། འདྲི་བ་ལུང་སྟོན་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འཇིགས་ པ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཅི་མཛད།འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བདག་སྟོན་པ་ཡང་དག་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །རྒོལ་བ་བཞིན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཚར་གཅོད་དོ། །འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བདག་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་བདག་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པར་ཞུགས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་ བྱང་ཆུབ་པ་ནས་ལམ་གྱི་བར་རྒོལ་བའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཆོས་དང་མཐུན་པར་ཚར་གཅོད་དོ།།དྲན་པ་ཉེར་གནས་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཅི་མཛད། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྡུད་དོ། །གུས་པར་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྡུད་དོ། །བསྲུང་མེད་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཅི་མཛད། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཚོགས་ལ་ཚོགས་གསུང་ངོ་། །ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་སྟོན་ཏོ། །རང་གི་ཉེས་པ་བརྗོད་དུ་དོགས་ནས་བསྲུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཚོགས་ལ་ཡོངས་སུ་འདོམས་སོ། །བསྙེལ བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ལས་ཅི་མཛད།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མི་འདོར་རོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་བག་མེད་པས་འདུལ་བར་མི་མཛད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མི་འདོར། །བག་ཆགས་ལེགས་པར་བཅོམ་པས་ལས་ཅི་མཛད། ཉོན་མོངས་མེད་པས་ཉོན་ མོངས་པའི་ཚུལ་གྱི་སྦྱོར་བ་མི་སྟོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་འཁྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་པ་མི་སྟོན་ཏོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ལས་ཅི་མཛད། ཉིན་མཚན་ལན་དྲུག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་སོ། །སུ་འཕེལ་བར་གྱུར་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར།ཉིན་མཚན་ལན་དྲུག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཅི་མཛད། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། འཐོབ་པ་དང་། གཤེགས་པ་དང་། བཞུགས་ པས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འབྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད། མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལས་ཅི་མཛད།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་ཡུན་རིང་དུ་འཇོག་གོ། །དེས་སེམས་ཅན་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མེད་པས་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་དོ།།ཐེ་ཚོམ་བཅད་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་དེར་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་རིགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པས། ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་ཡུན་རིང་དུ་འཇོག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་དོ། ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་དོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་འདི་དག་ལས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་ན། ལམ་སྔ་མ་དམན་པ་ནི་འདོར་རོ། །བསྡོམས་ཏེ་སྤོང་བ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་ན། ལམ་དམན་པ་འདོར་བ་ནི་འདི ལྟ་སྟེ།འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་ལམ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་འཇུག་པའི་ལམ་དམན་པ་འདོར་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྡོམས་ཏེ་སྤོང་བ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་ཏེ། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་མ་ལུས་པར་ སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའོ།

力量是为了断除这些蕴、烦恼、天子和死魔的差别。差别是断除所知障后无有障碍,若问及处非处乃至漏尽等一切问题时,于解答询问无有障碍故。
诸无畏作何事?于众会中建立自己为真实导师。如同论敌般降伏诸外道。于众会中建立自己为真实导师,安住于利益自他。从现证菩提乃至道,如法降伏诸论敌外道。
诸念住作何事?摄集无烦恼众。由于恭敬听闻等无有贪著等烦恼故,以无烦恼摄集众会。
诸无护作何事?不间断地对众会宣说。如实开示。由于不怕说自过失而无护故,不间断地教导众会。
不忘失法性作何事?不舍佛陀事业。由于刹那不放逸而住于利益众生,故不舍佛陀事业。
善断习气作何事?以无烦恼故不示现烦恼行相。不如阿罗汉比丘示现迷乱等,以无烦恼故不示现如烦恼般的行为。
大悲作何事?昼夜六时观察世间。以'谁在增长'等诸相各别观察故,昼夜六时观察世间。
诸佛不共法作何事?以身语意事业清净、获得、行走、安住等超胜一切声闻缘觉。身语意不共事业清净圆满等相,如相品所说般配合。
一切种智作何事?断除一切众生疑惑。并且长久安立法理。由此令未成熟众生得以成熟,已成熟众生得以解脱。以一切智无碍故断除一切众生疑惑。为断疑惑故,以各处所说法门正确结集之理而结集,故长久安立法理。依此法理,令未成熟众生得以成熟,令已成熟众生得以解脱。
从这些证悟中获得越来越殊胜的道时,则舍弃前面低劣的道。并且现前总集断除。获得殊胜道时舍弃低劣道,譬如获得果位所摄之道时舍弃低劣入道,因为现前最胜故。现前总集断除者,即获得果位之时,因为完全断除其违品习气故。获得转依差别。

།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཡང་དག་པར་གཅོད་པའི་རྣམ་པར་འདོར་བས་རྣམ་པར་སྤོང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་ རྩ་བ་མི་ཟད་པ་དང་།ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རྒྱུན་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་འདོར་བ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཏན་དུ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པས་རྣམ་པར་འདོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ལམ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བའི་བསམ་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་ཟད་པ་དང་ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་མི་ཟད་པ་བསྟན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི དངོས་པོ་གང་དག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཅིའི་ཕྱིར།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་འདྲི་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་འདྲི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སེམས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲི་བ་དེ་དག་གི་འདྲི་བ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཇི་ ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལས་བརྩམས་ནས་གང་འདྲི་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སེམས་པའི་ནང་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་ནི་ རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པར་མི་འགྱུར།རྒྱུན་ལ་འཇུག་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གནས་པའི་ལམ་ཐོབ་པས་རྒྱུན་ལ་འཇུག་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བར་མི་འགྱུར། བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བར་ མི་འགྱུར།བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཤིང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། ས་བཅུ་རྣམས་སུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་ལམ་བསྒོམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལན་ཅིག་ལ་སྤོང་ངོ་།།ལན་ཅིག་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སྔགས་དང་སྨན་གྱིས་གཟུང་བའི་དུག་ལྟ་བུ་དང་། དཔེར་ན་སྤངས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྟར། ས་ཐམས་ཅད་ དུ་ཉོན་མོངས་པའི་ཉེས་པ་མི་སྐྱེད་དོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་བྱ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་རྟོགས་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོགས་པ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །དུས་དུས་སུ་དབང་པོ་རྣམས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤེས་བྱ་གང་དེ་ ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་སྟེ།འཁྲུལ་པ་དང་། འཁྲུལ་པའི་གནས་དང་། འཁྲུལ་པ་དང་མ་ཁྲུལ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། མ་འཁྲུལ་པ་དང་། འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའོ། །དེ་ལ་འཁྲུལ་པ་ནི་བཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །འཁྲུལ་པའི་གནས་ནི་འཕགས་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བྱེད་ཀྱི།རྒྱུ་ཙམ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་གང་མངོན་པར་ཞེན་པ་འཇུག་པའོ། །མ་འཁྲུལ་པའི་གནས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁྲུལ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ པ་ནི།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འཁྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །མ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི། འཕགས་པའི་ ལམ་གྱི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ།

在无余涅槃界中，声闻道以断绝一切相续的方式舍弃，菩萨则不是这样。因此说菩萨的善根无尽、功德无尽。所谓断绝相续的舍弃，就是指永远不再修行的意思。菩萨不是这样舍弃的，因为他获得道时，是以度化一切众生出离轮回的发心为先导。因此说诸菩萨善根无尽、功德无尽，如此这些是在《无尽慧所说经》中所说的无尽法。
为何安立不可记事？因为是不如理的遍问。为何不如理遍问？因为舍弃思维因果、烦恼和清净。这些问题中如理的问题是什么样的呢？即是依四圣谛而问，因为这些都包含在因果、烦恼和清净的思维之中。
为何入于菩萨决定位的菩萨不成为预流果？因为未圆满入于相续。由获得不住道故未圆满入于相续。为何不成为一来果？因为发心受持无量生死。为何不成为不还果？因为安住禅定而生于欲界。
诸菩萨现证诸谛后，于十地中修道是为对治所知障，而非为对治烦恼障。当证得菩提时，烦恼障和所知障同时断除，同时成为阿罗汉和如来。虽然未断烦恼，但如同被咒语和药物控制的毒药，又如已断烦恼的阿罗汉一样，于一切地中不生烦恼过失。
复次，菩萨应当善巧于所知、善巧于方便、善巧于了知非真实、善巧于不了知。应当时时修习诸根。其所知应当从六个方面来看：错乱、错乱处、非错乱亦非不错乱、不错乱、错乱随顺。
其中错乱是执著所取能取。错乱处是圣智行境，仅是因缘非真实分别的本性，凡夫对此起执著。不错乱处是真如，因为它是无分别智的所依。亦错乱亦不错乱是出世间智相应所生等善法，因为与分别和无分别智相应。不错乱是无分别智。不错乱随顺是圣道后得的诸善法。

།ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། ལམ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལ་མཁས་པའོ། །ཐབས་ལ་ མཁས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་སྟེ། དེ་དག་གིས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་རྣམས་ལ་འཛུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་ལ་མཁས་པ་ནི། ཉིན་མཚན་ལེན་དྲུག་ཏུ་སྡིག་ པ་བཤགས་པ་དང་།བསོད་ནམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྟེ། འཕགས་པ་བྱམས་པས་ཞུས་པ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལམ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལ་མཁས་པ་ནི། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ བྱིན་ཞིང་།རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གཏན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་དུ་འདུལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་། རྩ་བའི་རྣམ་རྟོག་དང་། མཚན་མའི་རྣམ་རྟོག་དང་། མཚན་མར་སྣང་བའི་རྣམ་རྟོག་དང་། མཚན་ མར་འགྱུར་བའི་རྣམ་རྟོག་དང་།མཚན་མར་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་རྟོག་དང་། གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་རྣམ་རྟོག་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་རྟོག་དང་། ཚུལ་བཞིན་གྱི་རྣམ་རྟོག་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་རྟོག་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྣམ་རྟོག་གོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་ རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ།དེ་ལ་རྩ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི། ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ལུས་དང་གནས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་གཟུང་བ་མཚན་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་དབང་ པོ་གཟུགས་ཅན་དང་།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །མཚན་མར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་དང་། ཡིད་དེ། གཟུང་བའི་མཚན་མ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མར་ གྱུར་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་རྣམས་གཞན་དུ་སྐྱེད་པའོ། །མཚན་མར་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་སྣང་བ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའོ། །གཞན་ གྱིས་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི།བསྟན་པས་བསྡུས་པའི་མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་བདག་ཉིད་དང་། ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་དབང་དུ་བྱེད་པའི་ ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།ཚུལ་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ལྟ་བར་སོང་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི། ཚུལ་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།

善巧方便是指善于令众生成熟、善于圆满佛法、善于迅速获得神通、善于不断修持道路。善巧方便有四种：
其中，善于令众生成熟是指四摄法，以此摄受众生，引导他们趣入善法。
善于圆满佛法是指般若波罗蜜多，因为经中说：'欲圆满布施波罗蜜多乃至一切种智的菩萨摩诃萨，应当修学此般若波罗蜜多'。
善于迅速获得神通是指昼夜六时忏悔罪业、随喜功德、祈请诸佛、回向善根，如《弥勒请问经》中所说。
善于不断修持道路是指获得无住涅槃后，不断地在一切世界示现调伏众生，如实显示佛菩萨的一切行为。
非如理分别有十种：根本分别、相分别、显相分别、相变分别、显相变分别、他教分别、非如理分别、如理分别、执著分别、散乱分别。
其中，根本分别是指阿赖耶识，因为它是一切分别的种子。
相分别是指身、处所、受用的了别，因为这些是所取相。这些应当依次理解为有色根、器世间、色等境相。
显相分别是指六识聚和意，因为它们变现前述所取相的缘故。
相变分别是指产生前述身等诸相的其他相。
显相变分别是指前述眼识等显相转变为乐等其他状态。
他教分别是指教法所摄的名、句、文的相。这又分为两种：邪说法门的自性和善说法门的自性。
因此，应当依次了知由此所摄的作意即是非如理分别和如理分别。
执著分别是指从非如理分别所生的六十二见摄的分别。
散乱分别是指从如理分别所生的执著无实等相的分别。

།རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་རྟོག་དང་། དངོས་པོའི་རྣམ་རྟོག་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་རྟོག་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྣམ་རྟོག་དང་། གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་རྟོག་དང་། ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་རྟོག་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་རྟོག་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་རྟོག་དང་། མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་དུ་རྣམ་རྟོག་དང་། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་དུ་རྣམ་པར རྟོག་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་བཅུ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཐོག་མར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དུ་ཡོད་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་མིང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། མི་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟར་མིང་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱིས་སྟོང་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ ལས་གཟུགས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ བ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ནི་མིང་ཙམ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་མི་འགག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་དག་ པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ནས།རྣམ་པར་བྱང་བའི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་བཅོས་མ་ལ་ཆོས་དེ་དག་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་གློ་བུར་གྱི་མིང་གིས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ནི་མིང་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་།།ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པའི་སྒྲ་ནི་དངོས་པོའི་དོན་ཡོད་པའི་ ཕྱིར།དངོས་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ནས། མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་འདི་ ལྟར་མིང་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མིང་དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་ བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཟུགས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

散乱分别念又有：无事物分别、事物分别、增益分别、损减分别、一性分别、异性分别、自性分别、差别分别、如名义分别、如义名分别。
应当了知这十种分别是依据般若波罗蜜多最初所说而建立的。如经中说：'舍利子，于此，菩萨虽然作为菩萨而存在，却不见有真实的菩萨，不见有真实的菩萨名，不见有真实的般若波罗蜜多，不见有真实的菩萨行，不见有真实的行，不见有真实的不行。'
如是，名字以自性空，但不是以空性空。色以自性空，但不是以空性空。乃至识以自性空，但不是以空性空。为什么呢？色之空性不是色，空性之外也无色，色即是空性，空性即是色。乃至识亦复如是。
为什么呢？比如说，所谓菩萨名、所谓菩萨、所谓般若波罗蜜多、所谓菩提、所谓色乃至所谓识，这些都只是名称而已，以自性不生不灭，非染非净。
修行般若波罗蜜多的菩萨不见有真实的生，乃至不见有真实的清净。为什么呢？因为对无为法观察诸法后，以临时的名字随顺安立名言。如何如何随顺安立名言，即如何如何执著。菩萨不见一切名字为真实，不见为真实故无执著。
其中，为对治无事物分别而说'菩萨存在'等，因'有'字表示事物之义存在。为对治事物分别而说从'不见真实菩萨'乃至'不见真实不行'，因否定补特伽罗和法的实有。
为对治增益分别而说'如是名字以自性空'，因否定遍计所执自性。为对治损减分别而说'不是以空性空'，因一切处都有名等离遍计所执自性。
为对治一性分别而说从'色之空性不是色'乃至'识之空性不是识'，因自性不同，色等是遍计所执自性，空性是圆成实性。为对治异性分别而说'空性之外无色'。

།གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས།དེ་ལས་མ་གཏོགས་པར་དེ་མེད་པས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བརྗོད་པ་མ་གཏོགས་པར་བརྗོད་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་ རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་མི་བཅོས་མ་ལ་ཆོས་སོ་སོར་བརྟགས་པས་གློ་བུར་དུ་མིང་གི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ།།དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མིང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཡང་དག་ པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་དུ་མི་མཐོང་ན་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་གང་། ཆོག་པར་མི་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་།ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི། གང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཉིད་འགའ་ཞིག་ལ་བརྩམས་ནས་སེམས་པ་མཐར་ཁྲིད་དེ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་ བྱེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་གིས་ནི་ཆོག་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་འཆད་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོར་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཙམ་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཙམ་དེ་ ཡང་སྤོང་བར་རིག་ནས།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམ་པར་བཤིག་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཏུ་ཞི་བས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བར་རྟོགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ནི་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་མེད་པས་མ་ཡིན།ཡང་དག་པར་འདས་པས་མ་ཡིན། རྣམ་པར་ཞི་བས་མ་ཡིན། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན། དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པས་དེ་སྐད་བྱས་ན། དེས་ན་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་དང་། ར་རོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་ཡང་དག་པར་འདས་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ན་ནི། དེ་བས་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་ འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལུས་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་འགལ་ལོ། །ཇི་སྟེ་རྣམ་པར་ཞི་བས་དེ་སྐད་དུ་བྱ་བ་ནི། དེས་ན་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

色即是空，空即是色，乃至识，是遍计所执性无自性相的缘故。除此之外，彼不存在，故为无。
为对治执著自性分别，如是说：从'色'乃至'识'，此唯是名，除言说外无有言说自性故。
为对治差别分别，说'自性不生'乃至'不见清净'，因为遮遣生等差别相故。
为对治如名执实分别，说'于无为法各别观察而假立名言'等。
为对治如义执名分别，说'菩萨于彼等一切名不见，以不见故无执著'，因为如实不见名则无执著故。
何为无分别？即是知足无分别性、无颠倒无分别性、无戏论无分别性，分别对应凡夫、声闻、菩萨。
其中凡夫，于无常等某些法性专注思维，认定'此即如是'而获得满足，此即称为知足分别性，于此称为无分别，因为一切分别相续断绝故。
声闻对治诸蕴常等颠倒，如实观察色等唯法性，证悟出世间无我智，故彼等之无分别称为无颠倒无分别性。
菩萨了知应断除色等唯法性，摧毁一切法相，以最寂静出世间智慧证悟遍一切处真如，故称彼等为无戏论无分别性。
无戏论无分别性非由无作意，非由超越，非由寂灭，非由自性，非由缘境造作而观。若说由无作意，则睡眠、醉酒等亦应成无分别性，因彼等无有法相作意故。
若说由超越，则第二禅等一切亦应成无分别性，因为超越寻伺分别故。因此与'分别体性是三界心心所'之说相违。
若说由寂灭，则灭受想定亦应成无分别性，因为寂灭心心所分别故。因此将成无知。

།ཇི་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་ན་ནི། དེས་ན་གཟུགས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྟེ་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་དེ་སྐད་བྱ་ན་ནི། དེས་ ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་འདི་ནི། མཚན་མ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་མི་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། །འོན་ཀྱང་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་པ་མེད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གདམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པར་རྣམ་པར་རྟོག་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལ་གོམས་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་སོ་སོ་རང་གི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་སྟེ།དེ་ནི་དེའི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དབང་པོ་རྣམས་སྦྱོར་ཅེ་ན། དབང་པོ་རྣོན་ པོ་ཆུང་ངུ་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣོན་པོའི་འབྲིང་མངོན་པར་བསྒྲུབ་བོ།།དབང་པོ་རྣོན་པོའི་འབྲིང་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣོན་པོའི་ཆེན་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོན་པོའོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ན། དེ་ཇི་ལྟར་དུས་དུས་སུ་དབང་པོ་རྣམས་སྦྱར་བར་བྱ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། རང་ གི་རིགས་ཀྱི་རྟུལ་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པས་དེ་སྦྱང་བར་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་དུ་ན་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་དབང་པོ་རྣམས་དབང་པོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ན་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོར་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་ན། དེ་ཡང་ དམིགས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་གྲུབ་བོ།།ཐོབ་པ་རྣམས་དེས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཀུན་ནས་བཏུས་པ་བཞི་པའོ།། །།ཡང་དག་པའི་གཏམ་གྱི་རྣམ་ངེས་གང་། རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། དོན་རྣམ་ངེས་དང་། རྣམ་བཤད་རྣམ་ངེས་དང་། རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་ཀུན་དུ་བསྟན་པ་རྣམ་ངེས་དང་། ཡང་དག་པར་དྲི་བ་རྣམ་ ངེས་དང་།བསྡུ་བ་རྣམ་ངེས་དང་། སྨྲ་བ་རྣམ་ངེས་དང་། ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་རྣམ་ངེས་དང་། དོན་རྣམ་ངེས་གང་། དོན་དྲུག་ལ་བརྩམས་ནས་གང་རྣམས་ངེས་སོ། །དོན་དྲུག་གང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་། རྒྱུའི་དོན་དང་། འབྲས་བུའི་དོན་དང་། ལས་ཀྱི་དོན་དང་། སྦྱོར་བའི་དོན་དང་། འཇུག་པའི་ དོན་ནོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །རྒྱུའི་དོན་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། འགྲུབ་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྒྱུ་དང་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་རྣམས་སོ། ། དེ་ལས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། འགོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདིས་མཐར་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲུབ་པའི རྒྱུ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དང་།མི་དམིགས་པར་བསྙད་པས་བསྡུས་པ་སྟེ། དེས་བསྒྲུབ་པ་མ་གྲགས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུའི་དོན་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བྲལ་བའི་ འབྲས་བུའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔར་སྐྱེས་པའི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཕྱི་མ་རྣམས་སོ།

如果说是以自性而如此称呼的话，那么色就会成为无分别，因为它是无分别的自性。如果说是以缘于所缘而造作而如此称呼的话，那么有分别就会成为无分别，因为'这是无分别'这样的造作，是相的分别之相。因此不应以这些方式观察无分别性，而应观察为无有缘于所缘的造作。
怎样呢？当菩萨依止随顺彼性的教授，观察一切法的相是自性不成就，由修习此观察的力量，以各自的造作如实安住心于无戏论界一切法如是性中，这称为彼之无戏论无分别性。
菩萨若本性是利根，如何修习诸根呢？依止小利根而成就中等利根，依止中等利根而成就大利根。前说菩萨本性是利根，为何又说应当时时修习诸根呢？应知是通过从低到高成就自类钝根等相而修习。否则，若利根种类的诸根成为一根，则菩萨们的根性差别将不可得，然而是可得的，因此如前所说成立。以获得者而言，这是第四总集。
何为真实语的决定？有七种：义决定、释决定、分别显示决定、正问决定、摄决定、说决定、密意决定。何为义决定？依六义而决定。何为六义？自性义、因义、果义、业义、相应义、趣入义。
自性义有三自性：遍计所执、依他起、圆成实。因义是生因、起因、成因。其中生因是四缘：因缘、等无间缘、所缘缘、增上缘，因为由此成就一切有为法。
起因即如'无明缘行'乃至'集起与灭'，因为由此次第生起杂染清净。成因是现量所缘和比量所说摄，因为由此成立未知义。
果义是异熟果、等流果、增上果、士用果、离系果。其中异熟果即是执受识。等流果即是先生善等诸法之从其因所生后善等诸法。

།བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་སོ།།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལོ་ཐོག་ལ་སོགས་པའོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་བཅོམ་པའོ། །ལས་ཀྱི་དོན་གང་། དམིགས་པའི་ལས་གང་། བྱེད་པའི་ལས་དང་། འབད་པའི་ལས་དང་། བསྒྱུར་བའི་ལས་དང་། ཐོབ་པའི་ལས་སོ། །དེ་ལ་ལས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི། འདི་ལྟར་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་ལྔ་སྟེ་མང་པོ་ལས་གྱུར་བ་དང་། རྗེས་སུ་འཆིང་བ་ལས་གྱུར་བ་དང་། འབྲེལ་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། གནས་སྐབས ལས་གྱུར་པ་དང་།གྱུར་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྦྱོར་བའོ། །མང་པོ་ལས་གྱུར་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁང་པའི་ཤིང་དང་ཕ་གུ་ལ་སོགས་པའོ། །རྗེས་སུ་འཆིང་བ་ལས་གྱུར་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བག་ལ་ཉལ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ཡོད་ན་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་ པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།འབྲེལ་བ་ལས་གྱུར་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རང་གི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་དུ་འབྲེལ་བའོ། །གནས་སྐབས་ལས་གྱུར་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕན་འདོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེའི་འཕྲལ་དུ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་དོ།།གྱུར་པ་ལས་གྱུར་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གློ་བུར་གྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འཇུག་པའི་ དོན་ནི་འཇུག་པ་ལ་ལྔ་སྟེ།མཚན་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཇུག་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་འཇུག་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་འཇུག་པའོ། །འཇུག་པའི་དོན་རྣམ་པ་ལྔ་ནི། དེ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་དོན་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པ་ནི། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་ བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་སྟེ།དེ་དག་གི་རྣམ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ལ་འཇུག་པ་ནི་རྟེན་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་ལ་གནས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ས་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཇུག་པ་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ ཡིན་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཇུག་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་སྟེ། དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་འཇུག་པ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། ནང་དང་ཕྱི་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་བཤད་རྣམ་ངེས་གང་། གང་གིས་མདོའི་སྡེ་རྣམས་རྣམ་བཤད་བྱེད་པ་སྟེ། དོན་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་གང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་། ཡོངས་ སུ་ཤེས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དེ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་དོན་དྲུག་པོ་དག་མདོ་སྡེ་སོ་སོར་རྣམ་པར་བཤད་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་ པའོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དབང་པོའི་སྒོ་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དེ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའོ།

增上果是这样的：由一切有情共同业力所感的器世间法。士用果是这样的：如庄稼等。离系果是以圣道善断随眠。业的含义是什么？所缘业是什么？作业、加行业、转变业和获得业。其中这些业的含义，如前所说应当观察业的烦恼。
结合有五种：从多数所生、从系缚所生、从关联所生、从阶段所生、从转变所生的结合。从多数所生的结合是这样的：如房屋的木材和砖瓦等。从系缚所生的结合是这样的：如随眠等的因，如此虽不现行，仍说具有烦恼等。
从关联所生的结合是这样的：如亲属之间的互相关联。从阶段所生的结合是这样的：如利益等心相续的阶段，如此当下具有乐受乃至不苦不乐受。从转变所生的结合是这样的：如暂时性的近分烦恼等现行，如此有此则说具有贪等和信等。
趣入的含义有五种：相的趣入、依止的趣入、颠倒的趣入、不颠倒的趣入和差别的趣入。趣入的五种含义，说为彼等的趣入义。其中相的趣入是生等有为三相，因为彼等显现的缘故。依止趣入是所依止处的安住，如有情住于地上。
颠倒趣入是染污诸法，因为不如实趣入的缘故。不颠倒趣入是圣道，因为彼不颠倒趣入的缘故。差别趣入是诸法的差别相，如是一切行过去、未来、现在、内外等相趣入的缘故。
何为解释决定？即对诸经典作解释，意为广说义理。其又是什么？所遍知事、所遍知义、遍知因、遍知、遍知果及彼等通达。彼等遍知事等六义于各别经典中解释决定，随其相应。
其中所遍知事是蕴等。所遍知义是无常等。遍知因是戒律和守护根门等。遍知是菩提分法。遍知果是解脱。彼通达是见解脱智。

།ཡང་རྣམ་བཤད་ཀྱི་སྒོ་བཅུ་བཞི་སྟེ། སྒོ་བཅུ་བཞི་ནི་རྣམ་བཤད་བསྡུ་བའི་སྒོ་དང་། དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་སྒོ་དང་། ཡན་ལག་དང་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་གི་སྒོ་དང་། གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་དང་། སྤོང་བའི་སྒོ་དང་། ཡི་གེ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་སྒོ་དང་། ཆུད་ཟ་བ་དང་ ཆུད་མི་ཟ་བའི་སྒོ་དང་།གང་ཟག་རྣམ་གཞག་གི་སྒོ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་བཞག་གི་སྒོ་དང་། ཚུལ་གྱི་སྒོ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་དང་། སྟོབས་དང་སྟོབས་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་དང་། བཟླས་ཏེ་བརྗོད་པའི་སྒོ་དང་། མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒོའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་བཤད་པ་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནི་ མདོ་སྡེ་གང་དུ་འཐད་པ་དང་བཅས་པས་དགོས་པའི་དོན་དང་།ཚིག་གི་དོན་དང་། མཚམས་སྦྱར་བ་དང་དགོངས་པ་དང་། བརྒལ་བ་དང་། ལན་བརྗོད་པའོ། །དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནི་མདོ་སྡེ་གང་དུ་བསླབ་པ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡིག་པ་ཐམས་ ཅད་མི་བྱ་སྟེ།།དགེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྤྱད། །རང་གི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་གདུལ། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡན་ལག་དང་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་གི་སྒོ་ནི། གང་དུ་ཚིག་གཅིག་གིས་བསྟན་པ་ལ་ལྷགས་ རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་དལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་ལས་བདག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཞན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གཉིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཚིག་འོག་མ་ལྔ་ལྔས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་ཉིད་དང་། འཕགས་པའི་ཡུལ་ གྱི་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་།དབང་པོ་རྣམས་མ་ཚང་བ་མེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་སྨིན་པར་མ་གྱུར་བ་དང་། གནས་སུ་གྱུར་བ་ལ་དད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་གནས་པ་དང་། གནས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། གཞན་ གྱི་ཕྱིར་སྙིང་བརྩེ་བའོ།།གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནི། གང་དུ་འོག་མ་གོང་མར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དཔེར་ན་དབང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཏེ། འདི་ལྟར་དད་ན་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ན་དྲན་པ་ཉེ་ བར་གནས་སོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་ན་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ། །སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །སྤོང་བའི་སྒོ་ནི་འདི་ལ་བརྩམས་ནས་འདི་སྤོང་བར་སྟོན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྟེའུ་ལྟ་བུའི་མདོ་ལས་ཟག་པ་ཟད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་འདི་ལས་ཕྱི་ རོལ་པ་དང་།ཆོས་འདི་ལ་ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་ཙམ་གྱིས་ཚོགས་པར་འཛིན་པ་དང་། བསྒོམ་པས་ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པ་དང་། ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་དགེ་སློང་དག་ང་ནི་ཤེས་བཞིན་མཐོང་བཞིན་དུ་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པར་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོའི་ཚིག་གི་དུམ་བུ་དང་པོས་ནི་གང་ཟག་ སྤངས་པའོ།།བསྒོམ་པར་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཉིས་པ་སྤངས་སོ། །སྟེའུའི་དཔེས་ནི་གསུམ་པ་སྤངས་སོ། །གྲུའི་དཔེས་ནི་བཞི་པ་སྤངས་སོ། །ཡི་གེ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་སྒོ་ནི་གང་དུ་དོན་གཞན་ཡང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ སྟེ།དཔེར་ན་མི་གང་མི་དད་བྱས་མི་གཟོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆུད་ཟ་བ་དང་ཆུད་མི་ཟ་བའི་སྒོ་ནི། གང་དུ་རབ་ཏུ་ཆུད་ཟ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཆུད་མི་ཟ་བ་དང་། དེ་གཉི་གའི་ཐབས་དང་། དེ་གཉི་གའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ལེགས་པར་སྐྱེས་པའི་མདོ་ལས་རབ་ཏུ་ཆུད་ཟ་བ་ནི་ཕྱི་ ནང་གི་རྫས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའོ།།དེ་ལ་ཕྱིའི་རྫས་ནི་ཁྱིམ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ནང་གི་རྫས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རབ་ཏུ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ནི་དེ་གཉི་ག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །རབ་ཏུ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཐབས་ནི་དེ་རབ་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ ཀྱང་ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བ་ལ་བག་བྱེད་པའོ།

又有十四种解说门。十四门即：解说摄集门、事物摄集门、支分与近支分门、渐次成就门、断除门、文字转变门、损失与不损失门、补特伽罗安立门、差别安立门、方法门、遍知等门、力与非力门、重复宣说门、成就门。
其中解说摄集门是：在任何经典中以合理的方式阐述所需的义理、词义、衔接、密意、诘问及回答。
事物摄集门是：在任何经典中宣说学处、圣谛、事物等，如'诸恶莫作，众善奉行，自净其意，是诸佛教'这一偈颂是依据三学而说等。
支分与近支分门是：显示在任何处以一句所说的内容由其余诸句解释，例如在宣说十二圆满闲暇时，'自圆满'与'他圆满'这两句话分别由后面各五句依次解释，即：得人身、生于中土、诸根具足、业际未定、信仰住处、诸佛出世、宣说正法、所说法住、随顺住法、悲悯他人。
渐次成就门是：在任何处由于下者是成就上者的所依，故如是宣说彼等法。例如五根：如是有信则发精进，发精进则正念现前，正念现前则心得等持，心得等持则如实了知。
断除门是：依此而说断除彼，例如：如同'橛喻经'中依究竟漏尽而说，以经文第一段断除外道；以'当精进修行'等断除第二种；以橛喻断除第三种；以船喻断除第四种。
文字转变门是：在任何处转变文字而成就其他义理，例如'何人不信作不敬'等偈颂。
损失与不损失门是：在任何处宣说完全损失、完全不损失、彼二者方便及彼二者差别，例如'善生经'中说：完全损失是对内外物过分贪著。其中外物是指具有家庭、妻子等特征。内物是指具有五取蕴特征。完全不损失是远离对彼二者的过分贪著。完全不损失的方便是不出现彼，出家后亦精进于漏尽。

།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀྱེ་མ་རིགས་ཀྱི་བུ་ལེགས་པར་སྐྱེད་པས་འདི་ནི་གཉིས་ཀྱིས་མཛེས་ཏེ། སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་པ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་བར་དང་། གང་ཟག་པ་ཟད་པ་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ འདིས་ཆུད་མི་ཟ་བ་དང་།དེའི་ཐབས་ཉེ་བར་བསྟན་ནས་དེ་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཆུད་ཟ་བ་དང་། དེའི་ཐབས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཆུད་མི་ཟ་བ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ། དགེ་སློང་འདི་ནི་མཛེས་པ་སྟེ། །ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཟག་པ་ཟད། །ཅེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་ བྱུང་བ་དང་།ཟག་པ་ཟད་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་དེ་ཡང་། འདོད་ཆགས་བྲལ་ཞིང་བྲལ་བ་སྟེ། །ཉེར་ལེན་མེད་པས་མྱ་ངན་འདས། །བདུད་ཀྱི་སྡེ་ནི་ཕམ་བྱས་ནས། །ལུས་ཀྱི་ཐ་མ་འཛིན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ཐ་ མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་དང་།གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡང་སྤངས་པ་དང་། ནང་གི་རྫས་སྤངས་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཟད་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་ཀྱང་འདིར་བསྟན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་ལས་བཟློག་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཆུད་ཟ་བའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་བལྟ་བར་ བྱའོ།།གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནི། གང་དུ་གང་ཟག་འདི་སྙེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཆུ་ལས་གྱུར་པ་ལྟ་བུའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། བཞིར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། བདེན་པ་མཐོང་བའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གསུམ་དུ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དཀར་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཅུང་ཟད་དཀར་བ་དང་། ཆེར་དཀར་བའོ། །བདེན་པ་མཐོང་བ་ནི་བཞིར་རབ་ཏུ་དབྱེ་སྟེ། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བཞིའོ། །གསུམ་ནི་སློབ་པའོ། །གཅིག་ནི་མི་སློབ་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནི། གང དུ་མུ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་དྲི་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དེ་བརྗོད་པ་སྟེ།དཔེར་ན་མི་རྟག་པའི་མདོ་ལས། གང་གིས་འདི་ལེགས་པར་མཐོང་བ་དེས་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་ངམ། གང་གིས་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་དེས་འདི་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བར་མུ་བཞིའོ། །མུ་དང་པོ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་བཞི་ ལ་རྟག་པ་དང་།གཙང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་མ་བཏགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟ་བའོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་རྟག་པ་དང་། གཙང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟ་བའོ།།མུ་གསུམ་པ་ནི་གཟུགས་ལ་རྟག་པ་དང་། གཙང་བ་དང་བདེ་བ་དང་། བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་མ་བཏགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟ་བའོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་རྟག་པ་དང་། གཙང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་ ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟ་བའོ། །གཟུགས་ལ་མུ་བཞི་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གང་བྱ་བ་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་ བ་ཡིན་ནམ།གང་འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་བྱས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །སྨྲས་པ། མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་མི་སློབ་པའོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་ གཏོགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།

与此相反的应当视为不虚耗的方便。对此，善男子啊！由善生起而以二者为庄严：从剃除须发直至出家，以及从漏尽直至'已证知'为止。由此显示不虚耗及其方便，与此相反的特征即是虚耗及其方便。
以偈颂旋律宣说不虚耗的分类：'此比丘庄严，寂静诸漏尽。'如是显示出家与漏尽。其漏尽又：'离欲而解脱，无取证涅槃，降伏魔军已，此为最后身。'
此即离世间道贪欲，断除随顺世出世间道最后分的结缚，以及断除随顺上分的结缚，显示断除内在之物。由于是因果俱尽之时，应当视为此处所说。与此相反者，应当视为显示完全虚耗的分类。
补特伽罗安立门，即显示依何等补特伽罗之力而说此，如水喻经中所说：依二、三、四种补特伽罗分类而说，即凡夫与见谛者。凡夫分为三类：非白、少白、极白。见谛者分为四类：住四果者。三是有学，一是无学。
分类安立门，即宣说四句等问答之义，如无常经中：'见此善者是否见一切色？见一切色者是否善见此一切？'为四句分别。第一句，即于受等四蕴不增益常、净、乐、我颠倒，应遍知、应断而正观察。
第二句，即于色增益常、净、乐、我颠倒，非应遍知、非应断而正观察。第三句，即于色不增益常、净、乐、我颠倒，应遍知、应断而正观察。第四句，即于受等四蕴增益常、净、乐、我颠倒，非应遍知、非应断而正观察。
如于色有四句，于受等一切亦当广为观察。'所有作已办者皆是不知后有耶？所有不知后有者皆是作已办耶？'乃至如是等。答曰：有四句，第一句是尽形寿行善行的凡夫。第二句是断见等。第三句是无学。第四句是除彼等类。

།ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནི་གང་དུ་ཚུལ་དྲུག་གིས་དོན་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་། འཐོབ་པའི་ཚུལ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་དང་། མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་ཚུལ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་དང་། དགོངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ཚུལ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ལས་ཚུལ་ གོང་མ་གསུམ་ནི་ཚུལ་འོག་མ་གསུམ་གྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་རོ་མྱང་བའི་མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་གཟུགས་ལ་རོ་མྱང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྒུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་སྤངས་ནས་དེ་ཁ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་སྟོན་ཏོ། །རོ་མྱང་བ་དང་། ཉེས་ དམིགས་དང་།ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྐུར་བ་འདེབས་པའི་མཐའ་སྤངས་སོ། །གཟུགས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདིས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་སྤངས་ཏེ། ཕུང་པོ་ཙམ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བར་ཟད་ཀྱི་བདག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །དགེ་སློང་དག་ ཇི་ཙམ་དུ་ངས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ནང་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི།མཐོང་བའི་ཚུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་མཐོང་བར་སྟོན་པའོ། །མདོ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་ལོ། ། དེ་ཡང་དགོངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དེ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ལ་དགོངས་ནས་མདོ་འདི་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་རོ་མྱང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དེས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་དེ་ལྟར་གསུམ་དུ་བསྒྱུར་བས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ ཤེས་པའོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལས་འགྲོ་བས་ན་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་གྲོལ་ཞེས་པའི་བར་དུའོ། །དེ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་ པར་སངས་རྒྱས་པ་ནང་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནི། གང་དུ་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། བསྒོམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ལ་ སོགས་པ་འདི་དག་གི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་།གནས་དང་གནས་པ་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་ པ་ལ་ཉེས་དམིགས་དང་ཕན་ཡོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དོན་སྟོན་པ་སྟེ།།དཔེར་ན་རོ་མྱང་བའི་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ལ་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རོ་མྱང་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ པའོ།།སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་དང་། གནས་སུ་གྱུར་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ལན་མང་དུ་གནས་པའོ། །རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་ བའི་མཚན་ཉིད་ནི།དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔར་དབྱེ་བ་སྟེ། གཟུགས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་སྟེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་སྟེ། རོ་མྱང་བ་ལ་རོ་མྱང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་ལ་ཉེས་དམིགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བར་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།

方法之门是以六种方式阐述义理，即：真实义之方式、获得之方式、解说之方式、离二边之方式、不可思议之方式和密意之方式。这六种方式中，前三种方式应当依次通过后三种方式来理解。
例如在《尝味经》中说：'诸比丘，色有味'等，这是离开诽谤边和增益边而显示真实义之方式。'有味、过患、出离'这些词是离开诽谤边。'从色到识'这些词是离开增益边，显示仅有蕴而无我，只有烦恼或清净而已。
'诸比丘，我如是内证无上正等正觉'这句话是以不可思议方式显示证见方式，表明是自己亲证所见。这整部经是解说方式。
这又应当以密意方式来理解，即依据所应了知之事、所应了知之义、了知、了知之果及通达这些而说此经。其中，所应了知之事即色等。所应了知之义即味等，以此方式来了知色等诸法。
了知即是对这五取蕴如实通达的智慧，将其分为三类来理解。了知之果即从'包括天人的世间'到'天人'等所说的解脱。通达即是内证现证无上正等正觉。
了知等门是从真实相开始，以了知相、断除相、现证相、修习相，以及这些真实相等的种种差别相，所依能依关系相，障碍了知等法之相，随顺相，未了知等与已了知等的过患与功德相来显示义理。
例如在同一《尝味经》中，真实相即是五取蕴所摄的苦谛。了知相即是如实了知味等。断除相与现证相即是从一切世间解脱，因为断除障碍和现证所依故。修习相即是以离颠倒心多次安住。
差别相即是将真实相分为五种：从色到识；将了知相分为三种：如实通达味之味、过患之过患乃至出离之出离。

།སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དེ་ལ་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུའི་བར་ལས་གྲོལ་བ་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་མདོ་གཞན་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན་གང་འདིར་འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་འདུལ་བ་དང་། འདུན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་སྤོང་བ་དང་། འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལས་ཡང་ དག་པར་འདས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟར་མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་ན། །སྡུག་བསྔལ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྲལ་བ་དང་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བསྒོམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ།མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་སྟོན་ཏོ། །ལན་མང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟོན་ཏོ། །གནས་དང་གནས་པ་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འོག་ མ་གོང་མའི་གནས་ཡིན་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། དེ་ལྟར་གསུམ་དུ་སྦྱར་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པའོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ་ཉེས་དམིགས་ལ་སོགས་པར་རྣམ་ པར་དཔྱོད་པའོ།།ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ལས་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་གྲོལ་བ་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བའི་བར་དུའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྟོབས་དང་སྟོབས་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནི། གང་དུ་ཚིག་གཅིག་མ་བརྗོད་ ན་དོན་འདི་གོ་བར་མི་འགྱུར་བས་ཚིག་སོ་སོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནུས་པ་སྟོན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མདོ་ལས་འདི་ཡོང་བས་འདི་འབྱུང་། །འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེས་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚིག་འདི་དག་གིས་སོ་སོའི་ནུས་ པ་ནི།ཇི་ལྟར་གོང་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བཟླས་ཏེ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནི་གང་དུ་མདོའི་ཚིག་གཅིག་བཟུང་ནས་རྒྱ་ཆེར་དོན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཆོས་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་ཁའི་དབུགས་ཀྱིས་རིའི་རྒྱལ་པོ་གངས་རི་ཡང་འཐོར་ན། མ་རིག་ པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་རྩོད་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།དྲུག་གང་ཞེ་ན་དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པ་ནས་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །མདོ་འདི་ལས་བསྐྱེད་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ལྡང་བར་བྱེད་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། འབྲི་ བ་དང་།ཐབས་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་སེམས་བསྐྱེད་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་འདོད་པ་ལས་དབེན་པ་ནས། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་སེམས་གནས་པ་ལ། མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་ཀུན་དུ་བརྟེན་པའི་རྒྱུའི་བར་གྱིས་གང་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་བསམ་གཏན་དེ་གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ལྡང་བར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་ཀུན་དུ རྟེན་རྒྱུས་གནས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་བསམ་གཏན་ཏེ།ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ལྡང་བར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ།

断除的特征和现证的特征分为两种：从烦恼中解脱和从痛苦中解脱。其中，从包括天人在内的世间乃至包括天人的众生中解脱，是因为从诸烦恼中获得解脱。因此，为了区分这一点而说'出离'，如在其他经中所说：'什么是出离？即是调伏欲望和贪著，断除欲望和贪著，超越欲望和贪著。'如是，当远离能导致未来痛苦生起的烦恼时，为了区分也从痛苦中解脱，所以说'远离和解脱'。
修行的特征分为两种：见道和修道。其中'以离颠倒的心'表示见道，'多次安住'表示修道。处所和安住相关的特征，是为了显示真实性等下位是上位的所依。
遍知等障碍的特征，是对如是三种相应不能如实了知。随顺的特征是如实观察色等诸法的过患等。
由于不了知而有过患的特征，是直至未解脱时不能证得无上正等正觉。与此相反则应知是功德的特征。
力与非力门，是指若不说某一词语则不能理解此义，故显示每一词语的作用，如缘起经中说：'此有故彼有，此生故彼生，如是无明缘行、行缘识'等。这些词语各自的作用，应如上文所说缘起的特征来理解。
重复宣说门，是指取一经文广泛正确显示其义，如说：'具足六法的比丘，以口气能吹散雪山王，更何况无明及习气的诤论。何为六法？比丘善巧于心生起乃至善巧于方便。'此经中说生起、安住、振作、增长、减少、方便。
云何比丘善巧于心生起？此中比丘远离欲望乃至圆满四禅而住，如是比丘善巧于心生起。云何比丘善巧于心安住？此中比丘由所依因缘，对已退失分相应的禅定使其安住分相应，如是比丘善巧于安住。云何比丘善巧于振作？此中比丘由所依因缘，使安住分相应的禅定趣向殊胜分，如是比丘善巧于振作。

།ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་འཕེལ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ དག་པར་སྤོང་བ་གཉིས་རྒྱ་ཆེར་བྱས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་འཕེལ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་འབྲི་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་གཉིས་རྒྱས་པར་བྱས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ འབྲི་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་ནི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་ཐབས་ལ་མཁས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནི། གང་དུ་ཚིག་ར་རེ་ལ་ཡང་མུ་བཞི་སོགས་པར་སྟོན་པ་སྟེ། བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་ཚིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་། གཞན་བཞི་པ་ལ་སོགས་པས་ཐུག་པ་མེད་པར་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། །དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་རྩོམ་པའི་ མདོ་ལས།བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེ་འགྲས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་ ཕན་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་དང་།ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཞིའི་གཉེན་པོར་རིག་པར་བྱའོ། ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཞི་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་སྲེད་པའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་ཆོས་དང་པོས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱི་ཐེག་པ དམན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་འཛིན་པ་དང་། ཞུགས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། མ་ཞུགས་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པས་སོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་གཅིག་གིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་ གྱིས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇུག་པ་རྣམས་རེ་རེས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་པས་ནི་བྱམས་པའི་སེམས་སུའོ། །སྒྲུབ་པས་ནི་ཐོབ་པ་དང་ལུང་དུ་ཉེ་ བར་སྟོན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་སྟེ། ནང་དུ་སེམས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། མོས་པ་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་སྟོབས་སྐྱེད་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྟེ། འདི་དག་གིས་ནི་གང་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་བསྒོམ་པ་སྟེ་ཡོངས་སུ་བརྟེན་ཏོ། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་བསྒོམ་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལམ་གྱིས་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་། སློབ་པའི་ལམ་དང་། མི་སློབ་པའི ལམ་གྱིས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེ་འགྲས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་འཁྲུག་པ་དང་། མཚན་མ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། སྐྱོ་བ་བཟོད་པའོ། །འདིར་ཡང་གང་ལ་ བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་ཞེ་འགྲས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་ཤེ་ན། ཚེ་རབས་སྔ་མའི་བྱམས་པ་བསྒོམས་པ་བསྒོམ་པ་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་འགྲས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། །ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་ རྣམ་པར་མི་འཁྲུགས་པ་དང་།གནོད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མར་མི་རྟོག་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པའི་དོན་དུ་རྩོལ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བའོ།

如何是比丘善于增长呢？在此，比丘对于未生起的善法，正确地修习两种精进，如此即是比丘善于增长。
如何是比丘善于减损呢？在此，比丘对于未生起的罪恶不善法，正确地修习两种精进，如此即是比丘善于减损。
如何是比丘善于方便呢？在此，比丘修习欲定断行成就的神足，乃至广修四神足，如此即是比丘善于方便。
所谓现证之门，即是对每一句都显示四句等，应知每一句中的四句等又以其他四句等无尽地现证。
例如在《佛所说经》中：'此四法是菩萨摩诃萨清净菩提之法：修习空性、对一切众生无嗔恨心、常时成办利益诸菩萨、以无所求心正确示现布施。'此是为清净菩提，针对自利与利他而说，应知是对治四种违品。
四种违品是：耽著禅定之味、嗔恨心、我慢、贪求利养恭敬。
另一种分类：第一法说明对治烦恼，其余诸法说明断除三因的小乘，即以菩提心摄受一切众生、令已入者成熟、令未入者趣入。
另一种分类：一者显示智慧资粮，三者显示福德资粮，因为摄受、成熟、趣入各自能生起殊胜福德。
又应从两种因了知：从发心而言是慈心，从修行而言应知是证得与教示。
菩萨具足四法则修空性：内心无分别、于胜解生起择力、如实了知一切法、解脱一切障碍。由此依止世间修习，完全依止。
依止什么呢？依止禅定波罗蜜多。
如何修习呢？以凡夫道生起闻思之力，以有学道和无学道修习。
菩萨具足四法则具无嗔恨心：修习慈心、于修行不动摇、于相无分别、忍受厌倦。
此中也显示依何及如何具足无嗔恨心。
依何而具足？依前世修习慈心。
如何具足无嗔恨心？对住于邪行者心不动摇，对加害者不作加害之想，为利益他人精进不生厌倦。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་ཕན་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་ ཡོངས་སུ་འཇལ་བ་དང་།ཡང་དག་པའི་གདམས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། །དེས་ཤིང་འགྲོགས་ན་བདེ་བ་དང་། མཆོད་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའོ། །འདིར་ཡང་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན། ང་ རྒྱལ་བཅག་པ་ལའོ།།ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་ཅེ་ན། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམས་ལ་གསུམ་གྱིས་དམན་པ་དང་། འབྲིང་པོ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ།།བར་དུ་གཅོད་པས་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། བྱིང་བ་སེལ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། མགོན་མེད་པའི་ཆོས་ལ་དགའ་བའོ། །འདིར་ཡང་གང་ལ་བརྟེན་ནས། ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། ། གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིས་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ལའོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཅེ་ན། རྨོངས་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་དང་། བག་མེད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་། བདག་དམན་པར་འཛིན་པས་ཞུམ་པ་རྣམས་ལས ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་།ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་ལ་དགའ་བས་སོ། །དེ་ལྟར་བཞི་པ་གཞན་ནི་བཞི་པ་དང་པོའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་ ཕྱེ་ནས་ཀུན་དུ་བསྟན་པ་རྣམ་ངེས་གང་།།ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་ཏེ། གཅིག་ནས་རྟོག་པ་དང་། ཚིག་གོང་མ་དང་སྦྱོར་བ་དང་། །ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱོར་བ་དང་། མུ་གཉིས་པ་དང་། མུ་གསུམ་པ་དང་། མུ་བཞི་པ་དང་། དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ དང་སྤོང་བའོ།།རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་ཀུན་དུ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གཅིག་ནས་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་གཅིག་ནས་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་བ་ནི་གང་གིས་ཆོས་གཅིག་ཆོས་ལྷག་མ་གཞན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རེ་རེ་ ནས་དྲིས་ནས་དེ་བོར་ཏེ།དེས་གཉིས་པ་ཡང་གཞན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འདྲི་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རེ་རེ་ནས་ཐམས་ཅད་དྲི་བ་སྟེ། དཔེར་ན་གང་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ། གང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་དེ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གོང་མ་དང་སྦྱོར་བའོ།།གང་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་དེ་རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་མུ་བཞིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འདི་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ཚིག་གོང་མ་དང་སྦྱོར་བའོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ། གང་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱར་རོ། །གང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་ པ་དེ་ནི་རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱར་བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ་ཞེས་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་དེ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཡང་ལྡན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་མུ་བཞིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ ཀྱི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རེ་རེ་ནས་བརྩམས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

菩萨若具足四法，则常能成办利益诸菩萨，即：完全衡量自己，趣入正确教诫，温和相处令人愉悦，成办供养、利养、恭敬、承事。此中也完全显示依何而如何成办。若问依何而成办？依于摧伏我慢。若问如何成办？如前所说，对下、中、殊胜菩萨们依次而行。
菩萨若具足四法，则以无所求心正确宣说法布施：善巧观察障碍，善于断除愚痴与昏沉，成办喜悦，喜爱无依怙之法。此中也完全显示依何而如何正确宣说。若问依何而成办？依于善巧了知利养与恭敬是障碍。若问如何正确宣说？对无愚痴者正确宣说，对放逸贪著者及因自轻而怯弱者令正确受持，对正确趣入者令正确欢喜，以自性喜法故。
如是第四者，应知是成就第一四法之词之分别。分别后普遍显示决定者何？对如前所说诸法随应配合：一一思择，与上句相配，与下句相配，二门、三门、四门，及'如是'等之舍。
分别后普遍显示决定者，即对如前所说蕴等诸法，随应配合一一思择等。其中'一一思择'之问，即以一法与其余诸法一一相问，舍彼已，复以第二法与其余诸法相问。如是一一问遍。
譬如：'凡具眼处者，亦具色处耶？凡具色处者，亦具眼处耶？'此是与上句相配。'凡具眼处者，亦具耳处耶？'此有四门。如是乃至'亦具意处'，随应配合。'彼亦具法处耶？'此是与上句相配。
'凡具色处者，亦具眼处耶？凡具眼处者，亦具色处耶？'此是与下句相配。'凡具色处者，亦具耳处耶？'此亦是与下句相配。如是乃至'亦具法处'，随应配合。
'凡具耳处者，亦具眼处耶？'此有四门。如是乃至法处亦应配合。如是从一一开始，应以此方式互相配合一切处。

།ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱར་བ་གཉིས་པ་ནི། ཆོས་འགའ་ཞིག་ལ་བརྩམས་ནས་ཕན་ཚུན་འདྲི་ན། ཆོས་གོང་མ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ལུང་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤེས་པ་གང་ ཡིན་པ་ཤེས་བྱ་དེའམ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པའང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཚིག་གོང་མ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེ།ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ཤེས་བྱའང་དེ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་བྱ་ཡིད་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱོར་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་གཉིས་ དྲིས་པ་ལ་གང་ཕྱི་མ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་དུ་ལུང་སྟོན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་གཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་འཛིན་པའང་དེའམ། འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་གཟུང་བའང་དེའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེ། འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་གཟུང་བའང་དེའོ། །གཟུང་བ་ཡིན་པ་ལ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་ དེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་པོ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི་གང་དུ་མུ་གཉིས་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་བས་གཞན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་པ་སྟེ། ཕུང་པོའི་གྲངས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁམས་ཀྱང་དེའམ། ཁམས་ཀྱི་གྲངས་གང་ཡིན་པ་ཕུང་པོའི་གྲངས་ཀྱང་དེའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་གཉིས་ཏེ། ཕུང་པོའི་གྲངས་ཡིན་ལ་ཁམས་ཀྱི་གྲངས་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མཐའ དག་གམ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མཐའ་དག་ཁམས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་མེད་དོ། །ཁམས་ཀྱི་གྲངས་ཡིན་ལ། ཕུང་པོའི་གྲངས་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་གང་དུ་མུ་གསུམ་ཁོ་ན་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཕུང་པོའི་གྲངས་གང་ཡིན་ པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གྲངས་ཀྱང་དེའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་གསུམ་པ་སྟེ།ཕུང་པོའི་གྲངས་ཡིན་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གྲངས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི། །སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གྲངས་ཡིན་ལ་ཕུང་པོའི་གྲངས་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །ཕུང་པོའི་གྲངས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གྲངས་ཀྱང་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་གྲངས་ནི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མེད་དོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་གང་དུ་མུ་བཞི་སྟོན་པ་སྟེ། མིག་གི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེའམ། རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ དེའམ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་བཞི་པ་སྟེ།མུ་དང་པོ་ནི་མིག་སྐྱེས་ཤིང་མ་ཉམས་པ་ལ་འོན་པའོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི་རྣ་བ་སྐྱེས་ཤིང་མ་ཉམས་པ་ལ་ལོང་བའོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་སྐྱེས་པ་ལ་མ་ཉམས་པའོ། །མུ་བཞི་བའི་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ། །དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གང་དུ་དྲིས་པ་ལུང་བསྟན་པ་ལ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ།དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་ན་གང་དག་མི་རྟག་པ་དེ་ཐམས་ཅད་འདུ་བྱེད་ཡིན་ནམ། འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའམ་ཞེས་དྲིས་པ་ལ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱའོ། །སྤང་བ་ནི་གང་ དུ་མ་ཡིན་ཞེས་སྤངས་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ཕུང་པོ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་བདེན་པ་གང་དག་གིས་བསྡུས་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། ཕུང་པོ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་འདུ་བྱེད་དག་མེད་དོ་ཞེས་སྤོང་བའོ། །ཡང་དག་པར་དྲི་བ་རྣམ་ངེས་གང་། རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། ཅི་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡང་དག་པར་དྲི་བ་རྣམ་ ངེས་དང་།འདི་ལྟ་སྟེ། སུ་ཞིག་མི་དམིགས་ཤེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ཅི་མི་དམིགས་ཤེ་ན་གཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གང་གིས་ནི་མི་དམིགས་ཤེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་ དམིགས་ཤེ་ན།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལས་མི་དམིགས་ཤེ་ན། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མཉེས་པར་བྱེད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་ སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་ལས་སོ།

第二种与下文相连的是：关于某些法而互相询问时，依靠上法而作出回答，例如'凡是识的都是所知的吗'这句话与'凡是所知的都是识吗'这句话是与上文相连，即凡是识的都是所知。所知中也有非识的，即除此之外的诸法。
与下文相连的是如此二二相问时，依靠后者而作出回答，例如'凡是所取的都是能取的吗，凡是能取的都是所取的吗'这是与下文相连，即凡是能取的都是所取。所取中也有非能取的，即色等五境以及与之相应的法处。
第二门是显示两门处，因为除此之外再无其他。例如依靠蕴的安立和界的安立而说，'蕴的数量是否即是界的数量，界的数量是否即是蕴的数量'这是两门，即是蕴的数量而非界的数量的有，即色蕴和识蕴。如是色蕴的一切相或识蕴的一切相都不成为一界。是界的数量而非蕴的数量的也有，即法界。
第三门是唯显示三门处，例如'蕴的数量是否即是处的数量'这是第三门，即是蕴的数量而非处的数量的有，即色蕴。是处的数量而非蕴的数量的有，即法处。既是蕴的数量又是处的数量的也有，即识蕴和意处。非此二者的数量在蕴和处中是没有的。
第四门是显示四门处，即'具眼根者是否即是具耳根者，具耳根者是否即是具眼根者'这是四门，第一门是眼生而未坏的聋者。第二门是耳生而未坏的盲者。第三门是眼耳俱生而未坏者。第四门是除此等之外者。
'如是'是对所问作答时说'如是'，即是承许'如是'的意思。例如问'凡是无常的是否都是有为，凡是有为的是否都是无常'时应答'如是'。
遮止是于何处说'非'而遮止，例如说'不摄入蕴的诸行为何谛所摄'时，遮止说'无不摄入蕴的诸行'。
正确询问决定有八种。'何'字正确询问决定，即如：问'谁不缘'，答'得般若波罗蜜多的菩萨'。问'不缘何'，答'所取相和能取相'。问'以何不缘'，答'以般若波罗蜜多'。问'为何不缘'，答'为救护一切有情及为无上正等菩提'。问'从何不缘'，答'从亲近诸佛出世、听闻正法、如理作意、修行随法行'。

།གང་གིས་མི་དམིགས་ཤེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ། གང་དུ་མི་དམིགས་ཤེ་ན། མོས་པ་སྤྱད་པའི་ས་ནས་ས་བཅུའི་བར་དུའོ། །རྣམ་པ་དུ་ཞིག་གིས་མི་དམིགས་ཤེ་ན། རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། སྐྱེས་ནས་འགག་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། མངོན་ དུ་གྱུར་པ་དང་།རྒྱུའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་དང་། མཛའ་བོའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་དང་། ཚོགས་མ་བསགས་པ་དང་། ཚོགས་ བསགས་པའོ།།མི་དམིགས་པ་འདི་དག་ནི་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། ནང་དང་། ཕྱིའི་དང་། རགས་པ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་དང་། རྒྱང་རིང་བ་དང་། ཐག་ཉེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་གི་གོ་རིམས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཅི་ བརྗོད་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བར་གང་བརྗོད་པ་ལའང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གང་ཞིག་མི་དམིགས་པ་དང་། གང་དང་གང་གིས་དང་། གང་གི་ཕྱིར་དང་། གང་ལས་དང་། གང་གི་དང་། གང་དུ་མི་དམིགས་པ་དང་། ཇི་སྙེད་ཅིག་མི་དམིགས་པའོ། །ཡང་རྣམ་ངེས་ཀྱི་ལམ་བཞི་སྟེ། སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ ལ་སོགས་པའོ།།སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ཉེས་པར་སྨྲས་པའང་འདི་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ལ་འདི་ནི་ལེགས་པའོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ།།གཅོད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་དག་གིས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པའམ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ནི། དོན་དེ་དང་དེ་དག་ལ་རྨོངས་པ་རྣམས་ལ་དོན་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །བསྡུ་ བ་རྣམ་ངེས་གང་།གནས་བཅུའི་རྣམ་ངེས་བསྡུས་པར་འགྱུར་ཏེ། གནས་བཅུ་གང་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་ངེས་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་ངེས་དང་། མོས་པ་རྣམ་ངེས་དང་། རིག་པ་རྣམ་ངེས་དང་། ཡང་དག་པའི་གཏམ་རྣམ་ངེས་དང་། རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་རྣམ་ངེས་དང་། རྣམ་པར་དག་པས་ རྣམ་ངེས་དང་།མངོན་པར་བསྒྲུབ་པས་རྣམ་ངེས་དང་། ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་ངེས་དང་། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་རྩོལ་བ་ཙམ་གྱིས་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་རྣམ་ངེས་སོ། །དེ་ལ་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་ངེས་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ཕན་ཚུན་དུ་འཚོ་བའི་ཐབས་ལ་སོགས་པའི་དགོས་པ་བསྒྲུབ་ པའོ།།འཇུག་པ་རྣམ་ངེས་གང་ཞེ་ན། ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་ལས་ཤེས་པ་གང་ལ་འཇུག་པར་བྱ་ཞིང་གཞུག་པར་བྱ་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱད་པའོ། །མོས་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་པའོ། །རིག་པ་རྣམ་པར་ ངེས་པ་གང་ཞེ་ན།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྔ་ཕྱིའི་དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་འཇལ་བའོ། །ཡང་དག་པའི་གཏམ་གྱི་རྣམ་ངེས་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་རྣམས་དྲི་བ་དང་། ཕྱིར་འདྲི་བར་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཕན་ཚུན་ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ ལོངས་སྤྱོད་པའོ།།རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་རྣམ་ངེས་གང་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་སྟེ་དེས་བདེན་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་ངེས་པ་གང་ཞེ་ན། བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ། དེ་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་བསྒྲུབ་པས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་ ཅན་གྱི་ལམ་སྟེ་དེས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་ངེས་གང་ཞེ་ན། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་པ་མཐའ་ཡས་སོ། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་རྩོལ་བ་ཙམ་གྱིས་དོན་ ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་རྣམ་ངེས་གང་ཞེ་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྔོན་གྱི་རྩོལ་བ་མེད་པར་ཡང་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་རྩོལ་བ་མེད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果问以什么不缘取？是一切法。如果问在何处不缘取？是从胜解行地乃至十地。如果问以几种行相不缘取？是十一种，即：已生而灭、未生、现前、从因力所生、从亲友力所生、一切法不可得、空性不可得、有我慢心、无我慢心、未积资粮、已积资粮。
这些不缘取应当以过去、未来、现在，内、外，粗、细，劣、胜，远、近等次第方式来观察。所说如是，能说亦如是，即：何者不缘取、以何及何者、为何、从何、何之、于何处不缘取、有几种不缘取。
复次，四种决定道，即能破等。能破、能立、能断、能悟。其中能破是对他方过失所说'此非善'而作分别。能立是对自方善说'此为善'而作宣说。能断是对他人已生或未生疑惑作出决定。能悟是对于彼彼义理愚痴者开示其义。
何为摄决定？摄十处决定，即：作业成办决定、趣入决定、胜解决定、了知决定、正语决定、证悟决定、清净决定、现证决定、语分别决定、任运及作用成就一切义决定。
其中何为作业成办决定？即成办世间互相生活方便等所需。何为趣入决定？即于三乘中观察应入及令入何等智。何为胜解决定？即以闻所生慧如所得而生信解。何为了知决定？即以思所生慧衡量前后密意。
何为正语决定？即如所闻思以问答方式互相圆满受用法。何为证悟决定？即见道，因彼能证悟谛理。何为清净决定？即修道，因彼能断尽一切烦恼。何为现证决定？即殊胜道，因彼能现证殊胜功德。
何为语分别决定？即通过成立二、三、四等行相而无边说法。何为任运及作用成就一切义决定？即如来智慧，因为无需先前作用，于一切义中无功用、无执著、无碍智见而趣入故。

།སྨྲ་བ་རྣམ་ངེས་དང་། སྨྲ་བ་དང་། སྨྲ་བའི་ཞལ་ཅེ་བ་དང་། སྨྲ་ བའི་གཞི་དང་།སྨྲ་བའི་རྒྱན་དང་། སྨྲ་བ་ལ་ཆད་པས་བཅད་པ་དང་། སྨྲ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྨྲ་བ་ལས་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །སྨྲ་བའི་ཞལ་ཅེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པ་ནི། སྨྲ་བ་རྣམ་པར་ངེས་པར་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་སྨྲ་བ་གང་། སྨྲ་བ་དང་། རྨད་ཁྱེར་བ་སྨྲ་བ་ དང་།རྩོད་པ་སྨྲ་བ་དང་། ཚིག་ངན་པ་སྨྲ་བ་དང་། མཐུན་པར་སྨྲ་བ་དང་། གདམས་པར་སྨྲའོ། །དེ་ལ་སྨྲ་བ་ནི་ཚིག་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །རྨད་ཁྱེར་བ་སྨྲ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་རྣམ་པར་སྨྲ་བ་ནི་རྨད་ཁྱེར་བར་སྨྲ་བའོ། །རྩོད་པས་སྨྲ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པར་ གནས་པའོ།།གང་ཞིག་འགལ་བ་དག་ལ་རྩོད་པ་ནི་རྩོད་པ་སྨྲ་བའོ། །ཚིག་ངན་སྨྲ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་ཚིག་བརླང་པོས་ཉེ་བར་གནས་པའོ། །གང་དག་ངན་པ་སྨྲ་བའོ། །མཐུན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡང་དག་པའི་གཏམ་རྣམ་ངེས་སོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་ པར་སྨྲ་བ་ནི།རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡང་དག་པའི་གཏམ་གྱིས་གཏན་ལ་འབེབས་པའོ། །གདམས་པ་སྨྲ་བ་ནི། སེམས་མཉམ་པར་མ་གཞག་པར་མཉམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའོ། །དབང་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདམས་ངག་བརྗོད་པ་ནི་ གདམས་པར་སྨྲ་བའོ།།སྨྲ་བའི་ཞལ་ཅེ་བ་ནི་རྒྱལ་པོ་བཞུགས་པ་དང་། བསྐོས་པ་འདུ་བའི་ས་དང་། འདུས་པ་དང་། ཚད་མར་རུང་བའི་ཟླ་གྲོགས་རྣམས་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་ཆོས་དང་དོན་ལ་མཁས་པ་རྣམས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གང་ན་རྒྱལ་པོ་ཉིད་བཞུགས་པའོ། ། བསྐོས་པ་འདུ་བའི་ས་ནི། གང་དུ་རྒྱལ་པོས་བསྐོས་པ་རྣམས་འདུས་པའོ། །འདུས་པ་ནི་ཚོང་པ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚད་མར་རུང་བའི་ཟླ་གྲོགས་ནི་གང་དག་གི་ཚིག་རྒོལ་བ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་གས་མི་གཅག་པའོ། །དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ཆོས་དང་དོན་ལ་མཁས་པ་ནི། གང་དག བསྟན་བཅོས་དེ་དང་དེ་དག་གི་ཚིག་དང་དོན་ལ་བློ་བྱང་བའོ།།སྨྲ་བའི་བཞི་བསྒྲུབ་པ་དང་སྒྲུབ་པའོ། །སྨྲ་བའི་གཞི་ནི་གང་སྨྲ་བའི་གནས་སུ་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསྒྲུབ་པ་དང་། སྒྲུབ་པའོ། །བསྒྲུབ་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་རོ། །སྒྲུབ་པ་ནི་དམ་བཅའ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་དང་། ཉེ་ བར་སྦྱོར་བ་དང་།མཇུག་སྡུད་དང་། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ངོ་། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་ནི། བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡོད་དོ་ཞེའམ། མེད་དོ་ཞེས་པའོ། །ཁྱད་པར་ནི་བདག་གི་ཁྱད་པར་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །ཐམས་ཅད་དུ་སོང་ བའམ།ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་མ་ཡིན་པའམ། རྟག་པའམ། མི་རྟག་པའམ། གཟུགས་ཅན་ནམ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དམ་བཅའ་བ་ནི་བདག་འདོད་པ་སྒྲུབ་པའི་དོན་གཞན་ལ་གོ་བར་སྟོན་པའོ། །གལ་ཏེ་སྒྲུབ་པ་མ་སྨོས་ན་བདག་གི་ཕྱོགས་གྲུབ་ཟིན་པ་ ཡང་གཞན་དག་ལ་བསྟན་པས་དམ་བཅའ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་བདག་འདོད་པའི་དོན་མ་སྨོས་ན་ནི། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཀྱང་དམ་བཅའ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གཞན་མ་སྨོས་ན་ནི་གཅིག་པུ་ཡང་ཚིག་དེ་དག་དམ་བཅའ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གོ་བ་མ་སྨོས་ན་ནི་ལུས་ཀྱི་དོན་དེ་ བརྡ་སྤྲོད་པ་ཡང་དམ་བཅའ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་སྟོན་པ་མ་སྨོས་ན་ནི་ཉན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དེ་མ་ཤེས་པ་ཡང་དམ་བཅའ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཉེས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།གཏན་ཚིགས་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་མ་གྲགས་པའི་དོན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་བསྙད་པའོ།

确定的言说、言说、言说的场合、言说的基础、言说的装饰、言说的处罚、言说所生、言说所重视的诸法。对于言说的场合等精通者，称为确定的言说。其中何为言说？言说、称赞言说、争论言说、恶语言说、随顺言说、教诫言说。
其中言说是一切语言表达。称赞言说是世间所称道的。世间所称扬的是称赞言说。争论言说是相互不和谐的状态。对相违之事的争论即是争论言说。恶语言说是以相互粗暴语言存在。即说恶语者。随顺言说是与清净智见相随顺的正确言论的确定。随顺而说是以随顺的正确言论来确立。
教诫言说是为了使未入定的心入定，以及为了使已入定的心解脱而教导。为了调伏而说教诫即是教诫言说。言说的场合是国王所在处、官员集会处、集会、可信任的同伴们、沙门和精通法义的婆罗门们。即如，王宫中国王亲自所在处。官员集会处是国王任命的官员们集会之处。集会是商人集会等。可信任的同伴是其言论为辩方和反方双方都不否定者。
精通法义的沙门和婆罗门是对各种论典的文义熟练通达者。言说的基础是所成立和能成立。言说的基础是作为言说处所的，即如所成立和能成立。所成立是自性和差别。能成立是宗、因、喻、应用、结论、现量、比量和可信教言。
其中自性成立是自我的自性、法的自性，说是有或说是无。差别是自我的差别和法的差别。遍一切处或非遍一切处，常或无常，有色或无色等诸种相。宗是为了向他人表明自己所欲成立的义。若不说'成立'，则已成立的自宗向他人显示也成为宗。
若不说'自己所欲的义'，则成立他宗的语言也成为宗。若不说'他人'，则独自的那些语言也成为宗。若不说'表明'，则身体表达义理也成为宗。若不说'显示'，则听者不知其义也成为宗。如是建立则无此等一切过失，因此应知如是建立。
因是对能立者本身未知的义理，使生信解的原因，即说明所见和未见。

།ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་དོན་ནི་འདིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དང་། མ་དམིགས་པ་ ཞེས་བསྟན་པ་འདིས་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ལ་མ་གྲགས་པའི་དོན་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་བསྐྱེད་པ་སྟེ།དེས་ན་བསྙད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཚུལ་གྱིས་དབང་དུ་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དཔེ་ནི་མཐའ་མཐོང་བ་དང་མཐའ་ མ་མཐོང་བ་མཚུངས་པར་སྦྱར་ཞིང་བསྙད་པའོ།།གྲགས་པའི་ཆས་མ་གྲགས་པའི་ཆ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྙད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ནི་ལྷག་མ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡང་དེའི་ཆོས་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་གྱིས་མཐུན་པར་བསྙད་པའོ། །ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པའི་དོན་ཡན་ལག་གསུམ་གྱིས་བསྒྲུབ་པ་ དེ་བཞིན་དུ།ལྷག་མ་དེ་དང་འདྲ་བ་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་གྲུབ་པའི་དོན་གྱི་ཆོས་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། ཚུལ་གྱིས་མཐུན་པར་བསྙད་པར་ཅི་རིགས་པས་འདྲ་བར་སྟོན་པ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱོར་བའོ། །མཇུག་སྡུད་ནི་མཐར་ཕྱིན་པར་བསྙད་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རིགས་ལེགས་པར་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་དེ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཇུག་སྡུད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དམ་བཅའ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་དཔེ་བརྗོད་པ་ཙམ་འདི་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རྩོད་པའི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་དང་བཅས་པ་དེ་ལ་བདག་མེད་པར་སྨྲ་བས་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ནི་དམ་བཅའ་བའོ། །ཕུང་པོ་ལ་འདོགས་པ་ ལ་ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཏེ།བདག་དེ་ལ་འདོགས་ན་ཕུང་པོ་ལ་མཚན་ཉིད་དུའམ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལའམ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པའམ། ཕུང་པོ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་གདགས་གྲང་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་ནི་ཕུང་པོ་དེ་དག་རང་ དབང་མེད་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་།འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། བདག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་འདོགས་ན་ནི། དེས་ན་ཕུང་པོ་མི་རྟག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་མི་རྟག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་ཕུང་པོ་དག་ལས་གཞན་དུ། འདོགས་ན་ནི། དེས་ན་བདག་ལུས་མེད་ཅིང་མི་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་མེད་པར་འདོགས་ན་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་གྲོལ་བ་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་པས་ཐར་པར་བྱ་བའི་འབད་པ་དོན་མེད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ལྟར་ན་འདས་པ་འདོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའོ། །འདས པ་དེ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནར་འདོགས་པ་ན་ད་ལྟར་གྱི་མཚན་ཉིད་དུའམ།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལའམ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལས་གཞན་དུའམ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཞིག་ཏུ་གདགས་གྲང་ན། དེ་གལ་ཏེ་ད་ལྟར་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོགས་ན་ནི། དེས་ན་ད་ལྟར་གྱི་བྱུང་བ་མ་འགགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་མཚན་ཉིད་ འདས་པ་ཡང་བྱུང་བ་མ་འགགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་ལ་འདོགས་ན་དེས་ན་མ་འགགས་པ་ནི་འགག་པའི་བདག་ཉིད་དང་འབྲེལ་བར་མི་རུང་བས་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྟེ་ད་ལྟར་ལས་གཞན་དུ་འདོགས་ན་ནི། དེས་ན་ད་ལྟར་བོར་ན་དངོས་པོ་དེ་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་ལ་དེ་ འདོགས་པ་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྟེ་དེ་ད་ལྟར་ལ་མི་ལྟོས་ན་ནི་དེས་ན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་འདས་པར་འགྱུར་བས་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །འདས་པ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཉམས་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ལ་འདོགས་པ་ལ་ཉེས་པ་བཞི་འགྲུབ་པ་འདིས་བདག་མེད་པ་མ་གྲུབ་ པ་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་འདོགས་པ་ལ་ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མེད་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་བོ།།དེ་ལྟར་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་བཀག་ནས་རིགས་པ་འདིས་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་འདྲ་བར་སྟོན་པ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་མི་རྟག་པ་ནས་བདག་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་སྡུད་པའོ།།མངོན་སུམ་ནི་རང་གི་དོན་ཡོད་ཅིང་སྣང་ལ་མ་ནོར་བའོ། །དེ་ལ་རང་གི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་གཟུགས་སོ།

此处所说的令人信服的因由，即是所谓的因明之义，如此通过现量所见和不见而说明，由此对所证之义中未知的内容生起信解，因此由于成为说明的因由，故称为因明。
现量所见和不见，应当了知是由自性和方式所决定。
譬喻是通过已见边际和未见边际的相似性而作说明。
为了通过已知的部分了知未知的部分而作说明，此为词义。
比量是为了将其余相似者也与其法相结合，而以方式相顺地作说明。
如同以三支分证成所证之义一样，对于其余相似的证成等，为了结合已成之义的法相，以方式相顺地作说明，随理显示相似性，此即是比量。
结论是最终的说明。
由于如此道理善为成立，因此'此即如是'这一说法应当了知为结论。
立宗等这些仅是举例说明，例如为了辩论而有论辩者时，无我论者以'无我'之语即是立宗。
'于蕴上安立有四种过失可见'即是因明。若安立我，则于蕴上或为蕴之相，或于诸蕴中，或异于诸蕴，或无蕴而安立。
其中若说是蕴相，则诸蕴无自在而为缘起，具有坏灭之性，不应成为我之相，故成过失。
若安立于诸蕴中，则依无常蕴而我成无常，故成过失。
若安立异于诸蕴，则我无形体且不可安立，故成过失。
若安立为无蕴，则本性解脱无杂染，令解脱之努力成无义，故成过失。
'如今安立过去'即是譬喻。
若将过去唯以有之相而安立，则或以现在之相，或于现在，或异于现在，或不依现在而安立。
其中若以现在之相安立，则现在之生起未灭，其相之过去亦成未灭之本性，故成过失。
若安立于现在，则未灭者不应与灭之本性相关，故成过失。
若安立异于现在，则舍离现在则全无所见，于彼安立彼即成过失。
若不依现在，则无为法亦成过去，故成过失。
彼过去由于相失坏故，以相而成过失。
因此，由此现在安立有四过失成立，未成立的无我也由于在蕴上安立有四种过失可见故而完全成立为无。
如是遮破我之颠倒后，以此理趣显示常等亦无，此即是比量。
由于彼非如是，故'五蕴无常乃至无我'即是结论。
现量是对自境存在且显现而无错乱。其中自境即如眼之色等。

།ཡོད་པ་སྨོས་པ་ནི། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་འཇིག་རྟེན་ན་མངོན་སུམ་དུ་གྲགས་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་བཏགས་ པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ།།སྣང་བ་སྨོས་པ་ནི་བསྒྲིབས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ནོར་བ་སྨོས་པ་ནི་མགལ་མེ་བསྐོར་བ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ལྷག་མ་ལ་ ཡིད་ཆེས་པའོ།།མངོན་སུམ་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ལྷག་མ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ངེས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་མངོན་པར་མཐོང་བ་པོ་ལ་སྔར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའོ། །མངོན་སུམ་དུ་དེ་ལ་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་ལྷག་མ་ལ་འདིར་ནི་འདི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པ་ལས་བྱུང་ བ་དེ་མངོན་སུམ་མངོན་དུ་སོང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ།དཔེར་ན་དུ་བ་མཐོང་བ་ལ་མེ་ལྟ་བུའོ། །ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ནི་དེ་གཉི་ག་དང་མི་འགལ་བར་སྟོན་པའོ། །ཉེ་བར་བསྟན་པ་གང་ལ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགལ་བ་མེད་ཅིང་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་སྟེ། ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ ལུང་དེ་ནི་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྨྲ་བའི་རྒྱན་ནི། གང་དང་ལྡན་ན་སྨྲ་བར་བྱེད་པའི་རྩོད་པའི་ཚིག་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པའོ། །དཔེས་བདག་དང་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཤེས་པ་དང་། ཚིག་ཟུར་ཕྱིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། བསྟན་པ་དང་། མཐུན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྨྲ་བ་ ཆད་པས་བཅད་པ་ནི།དེ་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཤེས་པ་ནི། རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་། གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཚིག་དང་དོན་སྔ་ཕྱི་རྒྱུན་ཆགས་པར་རྣམ་པར་སྟོན་པར་ལྕོགས་པའོ། །ཚིག་ཟུར་ཕྱིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྒྲ་སྨྲ་བ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་གཏམ་གྱིས་ ཉེས་པ་ལས་བཟློག་སྟེ་ཅལ་ཅོལ་ལ་སོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་འཇིགས་པ་ནི་དཔེར་བརྗོད་དུ་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཅན་མཁས་པ་འདུས་པར་ཡང་སྨྲ་ཞིང་བག་ཚ་བ་མེད་ལ་ཞུམ་པ་མེད་པའོ། །བརྟན་པ་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་ཚིག་མཇུག་ཏུ་ཕྱིན་པར་བསྡད་ནས་ཡིད་དལ་དུ་སྨྲ་བའོ། །མཐུན་པར་བྱེད་པ་ནི་རང་བཞིན་ གྱིས་བཟང་བས་གཟུ་བོ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བའི་སེམས་དང་མཐུན་པའོ།།སྨྲ་བ་ཆད་པས་གཅད་པ་ནི། གཏམ་རྗེས་གཅད་པ་དང་། གཏམ་ལ་འཕྲོ་ལུས་པ་དང་། གཏམ་གྱི་ཉེས་པའོ། །དེ་རྣམས་ནི་སྨྲ་བ་ཆད་པས་གཅོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་སྨྲ་བ་ཆད་པས་གཅད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཏམ་རྗེས་ གཅད་པ་ནི།རང་གི་སྨྲ་བའི་སྐྱོན་ཁས་བླངས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སྨྲ་བའི་ཡོན་ཏན་ཁས་བླངས་པའོ། །བདག་གིས་མ་ལེགས་སོ་ཞེས་ཁྱོད་ཀྱིས་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་དང་གཞན་གྱི་སྨྲ་བའི་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་ཁས་བླངས་པའོ། །གཏམ་འཕྲོ་ལུས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་ ནས་གཞན་དུ་བརྒྱུད་པའམ།གཏམ་གཞན་སྨྲ་བ་སྟེ་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ནས་གཞན་དུ་འཕྲོས་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཏམ་གྱི་ཚུལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་མདོ་ལས་གཞན་ནས་གཞན་དུ་བརྒྱུད་པ་ལ་སོགས་པས་གཡེང་བར་བྱེད་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མདོ་ལས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཙྪནྡི་ཀ་མུ་སྟེགས་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་རྩོད་པར་ མི་བྱའོ།།རྩོད་པ་མི་ཤེས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་མི་ཤེས་པ་དང་མི་རྩོད་དོ་ཞེས་གང་གསུངས་སོ། །གཏམ་གྱིས་ཉེས་པ་ནི། ཅལ་ཅོལ་དང་། འཁྲུགས་པ་དང་། བརྡ་ཕྲད་དུ་མི་རུང་བ་དང་། རན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དུས་ཚིགས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་གང་། མི་བརྟེན་པ་དང་། མི་གསལ་བ་ དང་།ཚིག་རྒྱུན་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཅལ་ཅོལ་ནི་གང་སྐབས་བོར་ཏེ་གཏམ་སྣ་ཚོགས་རྒྱས་པར་བྱེད་པའོ། །འཁྲུགས་པ་ནི་གང་། ཁྲོས་པས་གཡེངས་པ་དང་། དགའ་བས་གཡེངས་པའོ། །བརྡ་ཕྲད་དུ་མི་རུང་བ་ནི། གང་ཆོས་དང་དོན་འཁོར་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའོ། །རན་པ་ མ་ཡིན་པ་ནི།གང་ལྷག་པ་དང་ཟློས་པ་དང་ཉུང་བའོ།

说'存在'是为了遮除瓶子等物质在世间虽是现量所共知，但实非现量，因为仅是假立。
说'显现'是为了遮除被遮障等不可见因所致不显现的对境。
说'无错乱'是为了遮除旋火轮、幻术、阳焰等。
比量是对现量之外余法的确信。
凡是异于现量者即是非现量之余法，对亲见者而言，与彼确定共存的事先已经成立。
因此，对异于现量的余法，此处认为'此与彼共存'的确信，是从现前所得的比量，如见到烟而知有火。
可信教证是不违背这两者的教说。
所谓教示，即现量与比量，于一切方面无违且无错乱，因为可信教证是令人生信。
言论庄严是指具备何种条件，辩论言词极为优美。
以喻例说明，即通达自他宗义、语言圆满、无畏、稳重、随顺、言语中断的遮止。
其中，通达自他宗义是指能够依据自宗见解和他宗见解，连贯地阐述文义。
语言圆满是指以下文所说的言谈避免过失，无杂乱等过失。
无畏是指在众多智者汇聚处也能无惧无怯地举例论述。
稳重是指听完对方言论后从容作答。
随顺是指以善良天性与裁判者和对方心意相顺。
言语中断的遮止包括：言论后续、言论未竟、言论过失。这些是言语中断的遮止三种。应当以言语中断来遮止这些。
其中，言论后续是指承认自己言说的过失和承认他人言说的功德。即以'我说得不好'、'你说得好'等方式承认自他言说的过失与功德。
言论未竟如从一话题转向另一话题，或说其他话题，如经中所说。从一话题转向另一话题是指外道谈论方式，即如经中所说以从一话题转向另一话题等方式令人散乱之意。
经中说道：'具寿旃荼迦不应与外道争论。为了令不懂争论者明白，故不与无知者争论'。
言论过失包括：杂乱、混乱、不能达意、不适当、无意义、不合时宜之语，不稳重、不明确、语言不连贯。
其中，杂乱是指离题广谈各种话题。
混乱是指因愤怒而散乱或因欢喜而散乱。
不能达意是指法义、眷属和对方都未能理解。
不适当是指过多、重复和不足。

།དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། དེ་རྣམ་པ་བཅུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དོན་མེད་པ་དང་། དོན་དང་བྲལ་བ་དང་། རིགས་དང་བྲལ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པར་མཚུངས་པ་དང་། ལྟག་ཆོད་དང་ལྡན་པ་སྟེ་དོན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དང་མི་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་པ་ཡང་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚོགས་པར་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཚིགས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ནི། གང་སྔར་སྨྲས་པ་སྟེ་ཕྱིས་སྨྲ་བ་དང་། ཕྱིས་སྨྲ་བ་དེ་སྔར་སྨྲ་བའོ། །མི་བརྟན་པ་ནི། གང་དམ བཅས་ནས་སྨོད་པ་དང་།སྨད་ནས་དམ་བཅའ་བ་དང་། མྱུར་ཆེས་པས་ཧ་ཅང་རྟབ་རྟབ་པོར་གྱུར་ཏེ་མི་གསལ་བའོ། །ཚིག་མི་གསལ་བ་ནི་གང་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་འགལ་བ་དང་། ཕྱི་མ་བཟླས་པར་ལན་སྨྲ་བ་དང་། ལེགས་པར་སྦྱར་བ་ལ་བརྩམས་ཏེ་ཐ་མལ་པས་མཐར་བྱུང་བ་དང་། ཐ་མལ་པས་བརྩམས་ཏེ་ལེགས་པར་ སྦྱར་བས་མཐར་ཕྱུང་བའོ།།ཚིག་རྒྱུན་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། གང་བར་སྐབས་སུ་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་ཐོགས་པ་དང་། རྒྱུན་ཆད་པའོ། །སྨྲ་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི། གང་གིས་སྨྲ་བ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། སྨྲ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་བརྟགས་ནས་མི་ཕྱེད་པས་འབྱུང་བ་ནི་ཆད་པའི་གནས་སུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།བྱེད་པས་འབྱུང་བ་ནི། མི་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་སྣོད་མ་ཡིན་པ་དང་། འཁོར་ཡོན་ཏན་མེད་པ་དང་། བདག་ཀྱང་མི་མཁས་པར་རིག་ནས་སྨྲ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་གམ། འཁོར་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནམ། བདག་ཀྱང་མཁས་པར་རིག་ནས་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ སྣོད་མ་ཡིན་པ་ནི།མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བླངས་ཏེ་དགེ་བའི་གནས་སུ་གཞག་པར་མི་ནུས་པའོ། །འཁོར་ཡོན་ཏན་མེད་པ་ནི་ཚོགས་པ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་ཅན་དང་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་ཀྱང་མི་མཁས་པ་ནི། སྨྲ་བ་ནས་སྨྲ་བའི་རྒྱན་གྱི་བར་ལ་མ་བྱང་བའོ། །དེ་ལས་བཟློག་ པ་ནི་འཁོར་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྨྲ་བ་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི། གང་དག་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དགོས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ལ་མཁས་པ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ལ་མཁས་པ་ནི་སྨྲ་བ་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པའི་ ཆོས་སོ།།དེས་ཐམས་ཅད་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །དེས་གཏམ་གྱི་གཞི་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །མི་འཇིགས་པ་ནི་གང་གིས་འཁོར་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །སྤོབས་པ་ནི་གང་གིས་ཐམས་ཅད་དུ་ལན་གདབ་པ་ཤེས་པའོ། །གང་གི་འཁོར་ཐམས་ཅད་ལན་འདེབས་པའོ། །ཡང་བདག་ལེགས་པར་འདོད་པར་ སྨྲ་བའི་ཚུལ་ཤེས་པར་བྱའི་བཅད་ཅིང་སྨྲ་བར་ནི་མི་བྱ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། གནས་བཅུ་གཉིས་མཐོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པ་ནན་ཏན་སྙིང་པོར་བྱེད་པ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་དང་། མྱུར་དུ་བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་གཞན་དག་དང་རྩོད་པར་སྨྲ་བར་མི་བྱའོ།

无意义的有十种情况应当观察：无义、离义、离理、证成相同、具诡辩，因为不见义故，因为不相关义故，因为不确定故，因为能立也需要成立故。
非如理、非集起、具一切言说故。非时而说即先前所说而后说，后说而先说。
不坚固即立誓后诽谤，诽谤后立誓，过于急躁而变得混乱不清。
语言不清即声音特征相违，重复前说而答，以善巧语开始而以粗俗语结束，以粗俗语开始而以善巧语结束。
语言不连贯即中间语言和辩才停滞，间断。
言说所生即从言说而生，由于不能分辨言说的功德与过失而生，因为不成为处罚的根据故。
作为所生即因为不专注故。
对此，对方非法器、眷属无功德、自己也知不善巧时不应言说，对方是法器或眷属具功德或自己也知善巧时则应言说。
其中对方非法器即不能从不善处引导安置于善处。眷属无功德即非适宜的集会、具执著及偏袒等。自己不善巧即对从言说乃至言说庄严皆不熟练。
与此相反即应知是眷属成为法器等。
爱护言说之法即于言说中必不可少的，即：通达自他宗义，通达自他宗义是爱护言说之法。
由此于一切处言说。由此言说一切谈论基础。无畏即由此于一切眷属言说。辩才即由此知道一切处的答复。于一切眷属作答复。
又应知善说自己所欲之理而不应断言，如世尊于阿毗达磨经中所说：见十二处的菩萨精进于善法、精勤不懈、摄受众生、欲速证无上正等正觉者不应与他人诤论。

།བཅུ་གཉིས་གང་། དམ་པའི་ཆོས་དོན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་བཤད་པ་ཀུན་ཤེས་པ་དཀོན་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པས་སྨྲ་བ་དཀོན་པ་དང་། ཚོགས་པས་མཁས་པ་དང་། རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དཀོན་པ་དང་། སྤོང་བའི་སྨྲ་བ་དང་། ཕྱོགས་ངན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉེས་པ་དང་། ངན་གཡོ་སྨྲ་བའི་ཉེས་པ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པར་གཏམ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཉེས་པ་དང་། གཏམ་ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཚིག་བརླང་པོའི ཉེས་པ་དང་།ཡིད་འཁྲུགས་པའི་ཉེས་པ་དང་། གང་ཉེས་པ་དྲུག་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ་སྨྲ་བ་དཀོན་པ་དང་། འཁྲུག་པ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དཀོན་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་སྲུང་ཞིང་སྨྲ་བ་དཀོན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྗེས་སུ་བསྲུང་ཞིང་སྨྲ་བ་དཀོན་པ་དང་། རྒྱལ་བའམ་ཕམ་པའི་སེམས་མེད་པར་སྨྲ་བ་དཀོན་པ་ དང་།རྒྱལ་བའམ་ཕམ་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དཀོན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་ན་རེག་པར་གནས་པ་དཀོན་པ་དང་། རེག་པར་མི་གནས་ན་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྒྱུན་དུ་བསྒོམ་པ་དཀོན་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྒྱུན་དུ་མ་བསྒོམས་ན་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་།སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དཀོན་ནོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་རྩོམ་ཞེས་གསུངས་ནས་ནན་ཏན་སྙིང་པོར་བྱེད་པ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་ནི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་ཐོས་པ་ལ་སོགས་ པ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སེམས་ཅན་སྡུད་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་ལྷུར་ལེན་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་བདག་ལ་ཕན་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པར་ཞུགས་པ་ནི། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚིག་འདི་དག་གིས་མཚམས་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།མི་རྩོད་པར་སྨྲ་བར་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཟབ་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ཤེས་པ་དཀོན་ན་རྩོད་པས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། གང་དང་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་རྩོད་པར་སྨྲ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སྨྲ་བ་དེ་དག་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པས་ཕྱིར་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་སྐྱོན་གདགས་པའི་བསམ་པས་སོ། །གཟུ་བོ་གང་དག་གི་མདུན་དུ་དེ་སྨྲ་བར་བྱ་བའི་ཚོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་བྱང་བ་མ་ཡིན་པའམ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཅན་དག་གོ། ། སྨྲ་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ཉེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ནི་རེས་འགའ་བྱུང་རྒྱལ་དུ་ཕྱོགས་ངན་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ཚིག་དོར་དང་ལྟག་ཆོད་ཆད་པའི་གནས་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱོར་བ་དང་། ཚིག་མཛུག་ཏུ་ཕྱིན་ཕྱིན་མི སྡོང་པར་དུས་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བར་རྩོམ་པ་དང་།ཕྱིར་རྒོལ་བས་ལེགས་པར་སྨྲས་ཀྱང་གཏམ་ཁྱད་དུ་གསོད་དེ་སྨོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚིག་བརླང་པོ་ཡང་སྨྲ་སྟེ། དེས་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་ཀྱང་དེ་དག་ལ་སེམས་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེས་ པ་འདི་དག་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།ཉེ་བར་ཞི་བས་ནི་སྨྲ་བ་དཀོན་ནོ། །ཉེ་བར་མ་ཞི་བ་ལ་ནི་གང་དག་གིས་གཞན་དད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་དང་ལྡན་པས་རང་གི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་བ་གཞན་གྱི་སེམས་བསྲུང་བ་དང་། རང་གི་སེམས་བསྲུང་བ་གཉི་ག་ དཀོན་ནོ།།སྨྲ་བ་ཕལ་ཆེར་ནི་ཇི་ལྟར་ན་བདག་རྒྱལ་བར་འགྱུར་ཞིང་ཕ་རོལ་ཕམ་པར་འགྱུར་སྙམ་པའི་སེམས་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡོད་ན་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡོད་ན་བདེ་བ་ལ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་ མི་ནུས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་མ་ཐོབ་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།

什么是十二种稀有？具有正法殊胜义理的讲说者稀有，以理解之心说法者稀有，众中智者与具有思维者稀有，断除过失而说法者稀有，执持恶见并执著的过失，虚伪说法的过失，不当时说话的过失，轻视他人言论的过失，粗暴语言的过失，心乱的过失，断除这六种过失而说法者稀有，无争议而说法者稀有，护他人心而说法者稀有，护持禅定而说法者稀有，无胜负心而说法者稀有，无胜负烦恼而说法者稀有，有烦恼时安住者稀有，不安住时常修善法者稀有，不常修善法时令心未入定者入定，令已入定者解脱者稀有。
说'精进善法'后宣说'勤奋为要'，是为显示清净意乐，意即不是为了利养恭敬等而听闻等精进善法。
摄受众生是为了区别于声闻等，意即专注利他。如是趣入自利与利他，即是此等文句所表达的'速得现证无上正等正觉'之义。
即便不争论而说法，大乘法由于本性甚深，知解者尚且稀有，何况争论。为了与之争论而说法者，并非为了理解而说，而是为了寻过失。在其前说法的公正听众也不适合且未成熟或有执著。
一切说法大多具有六种过失：有时任意执持恶见并执著，于文饰与诡辩处加以运用，不待言语完结便不当时开始说话，即使对方善说也轻视诽谤，说粗暴语言，由此令对方等心生烦乱，自己对他们也心生烦乱，具有这六种过失。
以寂静说法者稀有。于不寂静者中，能令他人生信，具解脱处而令自心入定，护他心与护自心二者皆稀有。
大多说法时生起'如何使我胜他负'之心。有此则为忧苦所恼而生烦恼。有此则不得安乐。因此不能相续修善。因此于所应得殊胜而成未得之损失。

།ལྡེམ་པོར་དགོངས་པའི་རྣམ་ངེས་གང་། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་དོན་གཞན་དུ་བརྗོད་པ་དོན་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། མ་དང་ཕ་ནི་གསད་བྱ་ཞིང་། ། རྒྱལ་པོ་གཙང་སྦྲ་ཅན་གཉིས་དང་། །ཡུལ་འཁོར་འཁོར་དང་བཅས་བཅོམ་ནས། །མི་དེ་དག་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས། །གང་འཇིག་རྟེན་ན་ཤིན་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་སྡིག་ཏོར་རྩི་བ་དེ་བརྗོད་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཤིན་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་གྲགས་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བོ་བླ་མ བསད་པ་དང་།སྐྱེ་བོ་ཆེན་པོ་བསད་པའོ། །སྐྱེ་བོ་བླ་མ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སོ་སོར་ངེས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་དང་ཐུན་མོང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་དང་ཐུན་མོང་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་སྦྱིན་གནས་སོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་བླ་མ་ནི་ཕ་དང་མའོ། །སྐྱོང་བར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱལ་པོའོ། །སྦྱིན་ གནས་ནི་བྲམ་ཟེ་གཙང་སྦྲ་ཅན་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་དག་པར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསད་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བོ་བླ་མ་བསད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བོ་ཆེན་པོ་བསད་པ་ནི། ཡུལ་འཁོར་འཁོར་དང་བཅས་བཅོམ་ནས། །ཞེས་བྱའོ། །འཁོར་ནི་བ་ལང་དང་རྟ་དང་རྔ་མོ་དང་མ་ཧེ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ ཡི་གེ་འདི་དག་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་ཞེ་ན།མ་ལ་སོགས་པ་གསད་པའི་ཚིག་ནི་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྲེད་པ་དང་ལས་ཀྱི་སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་ འཛིན་པ་གཉིས་དང་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྤྱོད་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མ་ལ་སོགས་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུའོ། །ལས་ཀྱི་སྲེད་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ནི་སྒོམ་པའི་བག་ཆགས་སྐྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕ་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྒྱུ་འདི་ གཉིས་ལས་ལས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་དེ་ལྟར་བྱུང་ན་ཐར་པ་འདོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མཆོག་དང་དག་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ལ་གེགས་བྱེད་དོ། །འདི་གཉིས་གཙང་སྦྲ་ཅན་དང་འདྲ་བ་ནི་འདི་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ ལྟར་མཆོག་དང་དག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་གནས་དང་། དམིགས་པའི་དངོས་པོ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡུལ་དང་བཅས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་གསུངས་པ། ཡིད་མི་ཆེས་དང་བྱས་མི་གཟོ། །མི་གང་ཁྱིམ་འབིགས་བྱེད་པ་དང་། །གོ་སྐབས་བཅོམ་དང་སྐྱུགས་ཟ་བ། དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་ མཆོག་ཡིན་ནོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི་དོན་ངན་པ་བརྗོད་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་མཆོག་གི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ངན་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་ལས་ངན་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ལས་ངན་པ་དང་། ངག་གི་ལས་ངན་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ངན་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་ལས་ངན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགེ་ བ་ལ་འཇུག་པ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡིད་མི་ཆེས་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ཡིད་མི་ཆེས་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མཐུན་པར་བྱས་པ་མི་གཟོ་བ་སྟེ། སྔོན་ཕན་བཏགས་པ་ལ་མི་ལྟ་བར་མ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པར་སྤྱོད་ པ་ལ་ཡང་མི་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་ཀྱི་ལས་ངན་པ་ནི། ཁྱིམ་འབིགས་པའི་རྐུན་པོ་སྟེ་འཚོ་བ་ཤིན་ཏུ་སྨད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངག་གི་ལས་ངན་པ་ནི། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷུར་ལེན་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་འཇུག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་ སྤྱོད་ངན་པ་ནི་ཁྱི་དང་བྱ་རོག་དང་ཡི་དགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ།སྐྱུགས་པ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཡི་གེ་འདི་དག་མཆོག་གི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་ཞེ་ན། ཡིད་མི་ཆེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于密意的确定，即名词组、词组和显明组等的意义用其他方式表达，转为其他意义。如说：'应当杀死父母，以及两位清净的国王，连同眷属摧毁国土后，此人将得清净。'这是将世间认为极为恶劣的罪业的文字转为清净的意义。
在世间中被认为极为恶劣的是杀害尊长和杀害大众。尊长又分为两种：特定的和与世间共同的。与世间共同的也分两种：护养者和应供养者。其中特定的尊长是父母，护养者是国王，应供养者是清净的婆罗门，因为他们被认为是极为清净的。杀害这些人称为杀害尊长。杀害大众是指'连同眷属摧毁国土'。眷属应知是指牛、马、骡子、水牛等。
如何将这些文字正确转义呢？杀母等词是转为断除贪爱等的意思。按顺序应观待为贪爱、业爱、具取的识、见取和戒禁取二者、六处及其境界，因为与彼相似。其中贪爱是现前成就的因，业爱是生的因，应视为如父，因为它以熏习习气的方式产生。从这两种因产生具有业取的识。如是生起时，即使希求解脱，执著殊胜和清净的两种见取也会障碍获得解脱。这两者与清净者相似，应当了知是这样：即执著殊胜和清净。应知彼识的处所和所缘事物是六处及其境界。
又说：'不信与忘恩，以及行盗窃，摧毁机会并食呕吐物，此乃最胜士。'此偈颂是将表达恶义的文字转为最胜义。世间有四种恶：意恶业、身恶业、语恶业和恶受用。意恶业又分两种：与趣入善法不相应的不信，即因不信有后世等而不修习布施等；与趣入不善相应的忘恩，即不顾及往昔恩惠，对杀母等恶行也不畏惧。
身恶业是指盗贼，因为是极为卑劣的生计。语恶业是指专事妄语等，因为具有这样过失的人不适合进入众中等。恶受用是指狗、乌鸦、饿鬼等，因为食用呕吐物。如何将这些文字转为最胜义呢？不信等词是转为阿罗汉的意思。

།དེ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ མཐོང་བ་དང་ལྡན་པས་རང་གིས་ཡིད་ཆེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱས་པ་མི་གཟོ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱིམ་འབིགས་བྱེད་པ་ནི། ཡང་སྲིད་པར་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོ་སྐབས་བཅོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱི་མ་ལ་འགྲོ་བ་ཐམས་ ཅད་དུ་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱུགས་པ་ཟ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཡོ་བྱད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ལུས་འཛིན་ཀྱང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་སྲོག་ལ་རེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གསུངས་པ། སྙིང་པོ་མེད་ལ་སྙིང་པོར་ཤེས། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས། །ཉོན་མོངས་ཀུན་ནས་རབ་ ཉོན་མོངས།།བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདིའི་ལུས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་རེག་པའོ། །གཞན་དུ་ཡང་ གསུངས་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ལྔ་དང་ལྡན་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །ལྔ་གང་། སེར་སྣའི་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། །སྦྱིན་པས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་དང་། སློང་བ་ལ་ཚིག་པ་ཟ་བ་དང་། རེས་འགའ་ཅི་ཡང་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་ པ་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པའོ།།སེར་སྣའི་ཆོས་ཉིད་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི། བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེར་སྣའི་བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པས་དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་གྱུར་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་ནི། དུས་ཡུན་རིང་པོར་སྦྱིན་པའི་རྒྱུ་མཆོག་ཏུ་བྱ་ དཀའ་བས་ངལ་བར་བྱ་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སློང་བ་ལ་ཚིག་པ་ཟ་བ་ནི། རང་གི་ལེན་པར་འདོད་པས་སློང་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེས་འགའ་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པ་ནི། ཉེ་བ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ དུ་ཡང་གསུངས་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ལྔ་དང་ལྡན་ན། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞིང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་སྟེ། འཁྲིགས་པ་ལས་གཞན་དུ་འཁྲིགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་ཚོལ་བ་དང་། འཁྲིག་པ་སྤང་བ་ལ་གཡེལ་བ་དང་། འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་། འཁྲིག་ པའི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཀྱིས་སྐྲག་པ་དང་།ཡང་ཡང་གཉིས་གཉིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཁྲིག་པ་ལས་གཞན་དུ་འཁྲིག་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་ཚོལ་བ་ནི། དེ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འཁྲིག་པ་སྤང་བ་ལ་གཡེལ་བ་ནི། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་ལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་དང་དུ་ལེན་པ་ནི། འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་ཕྱི་རོལ་དུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཁྲིག་པའི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཀྱིས་སྐྲག་པ་ནི། དེའི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བའི་དོན་དུ་རྩོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཡང་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་འཇིག རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་གིས་བདེན་པ་བཞིའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་བའི་དོན་དུ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གཉིས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་ བཅོས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་མངོན་པ་ཆོས་ཀུན་ནས་བཏུས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།རྟོགས་ནས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་བཏུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

对此不相信是因为具有解脱智慧见解而自己相信的缘故。不报恩是因为了知无为涅槃的缘故。破坏家宅是因为断除了引生后有相续之因的烦恼的缘故。所谓摧毁机会是因为未来不会在一切趣中现前苦的缘故。食呕吐物是因为虽然依靠资具力维持此生的身体，但对受用和生命无所期待的缘故。如所说：
了知无实为实，极住于颠倒，烦恼遍烦恼，将得殊胜菩提。此偈颂义应如前解释。此处内容是依菩萨禅定，以见道和修道二道触证大菩提。
另外也说：菩萨具足五法则圆满布施波罗蜜。何为五法？增长悭吝法性，厌倦布施，对乞者生嗔，有时全不布施，远离布施。增长悭吝法性是因为断除带有习气的悭吝随眠而现证其如是性转依的缘故。厌倦布施是因为长时以布施为最胜因而承担疲惫的缘故。对乞者生嗔是因为与自己欲取相违的缘故。有时全不布施是因为恒常布施一切事物的缘故。远离布施是因为完全舍弃亲近布施等的缘故。
另外也说：菩萨具足五法则是梵行者且具足最胜梵行，即不求从淫欲中出离淫欲，懈怠断除淫欲，随顺生起淫欲贪，畏惧对治淫欲法，反复二二和合。所谓具足最胜梵行是出世间道相应的异名。不求从淫欲中出离淫欲是因为如实遍知彼性而断除的缘故。如实遍知彼性应知即是通达真如。懈怠断除淫欲是因为通达断除不净行的方便的缘故。随顺生起淫欲贪是因为内生欲贪而外断除的缘故。畏惧对治淫欲法是因为为度化一切众生而精进修习其对治法的缘故。反复二二和合是止观二者、世间出世间二者和合，即为烦恼和清净二者以果因差别成为四谛自性之义故，于世间出世间二道和合的缘故。
此论为何称为《阿毗达磨集论》？因为通达后摄集的缘故。因为遍摄的缘故。因为是正见处的缘故。

།བསྟན་བཅོས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ནས་བཏུས་པ་ཞེས་བྱ་བར་མིང་བཏགས་ཤེ་ན། ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ རྟོགས་ནས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་མདོར་བསྡུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཀུན་ནས་བཏུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས་ཏ་བསམ་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཐབས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་དག་པའི་གཏམ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཀུན་ནས་བཏུས་པ་ལྔ་པའོ། །ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ནས་བཏུས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་སློབ་དཔོན་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །རྩ་འགྲེལ་འདི་གཉིས་སྔོན་གྱི་ཆོས་སྐྱོང་བའི་མིའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ལས། ལོ་པཎ་ཆེས ཆེར་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བསྒྱུར་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་རྒྱ་གར་གྱི་དཔེ་ལ་འགྲེལ་པའི་ནང་ན་རྩ་བའི་ཚིག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་ལ་ལར་འགྲེལ་པ་ཆད་པ་དང་། དེ་ལྟར་དྲིས་ལན་དང་མཚམས་སྦྱོར་གྱི་ཚིག་ཆད་པ་དང་འགྲེལ་པའི་ཚིག་གོང་འོག་ཧ་ཅང་བསྣུར་ ཅེས་པར་བསྒྱུར་བ་དང་།འགྲེལ་པའི་ཚིག་ཇི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པར་དོན་ཙམ་བསྡུས་ཏེ་བསྒྱུར་བ་དང་། མདོར་བསྟན་དང་། རྒྱས་བཤད་མི་མཚུངས་པར་བསྒྱུར་བ་དང་། རང་བཟོར་བསྡུས་པའི་ཚིགས་བཅད་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་འགའ་ཞིག་མཐོང་སྟེ། སླར་ཡང་རྒྱ་གར་གྱི་དཔེ་དང་མཐུན་པར་མང་དུ་ཐོས་ པའི་ལོ་ཙཱ་བ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོས་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་དཔལ་ཐར་པ་གླིང་དུ་ཅུང་ཟད་དག་པར་བཅོས་པའོ།

如果问这部论典为什么被命名为《对法集论》，是因为通过确定词义的方式理解后加以汇集，也就是说，菩萨们通达了真实义后加以简略汇集的意思。
所谓'遍集'，是指从对法经中汇集了一切思维处的意思。
所谓'是正见之处'，是指通过无颠倒的方法而获得乃至佛果的意思。
这是《正确言论的决定》，即第五遍集。
《对法集论释》是由阿阇黎胜子所造，已圆满。
由印度堪布吉那弥多罗和大校译师班智达耶谢德翻译、校对并确定。
这部根本论和注释虽然由往昔护法的人王们恩德下，由极为精通的译师班智达们善加翻译并确定，但是在印度的原本中，注释中有完整的根本论文，有些地方注释缺失，还有问答和衔接语句缺失，注释文前后过于延伸而译，有的注释文不是按原文而是仅摄义译出，总说与广说不一致而译，随意作偈颂等过失。
因见到一些这样的过失，后来由多闻译师释迦比丘尼玛江参贤善在大寺院吉祥解脱林依照印度原本稍作校正。

།རྣམ་དཔྱོད་བློ་ཡི་བག་ཆགས་མི་ཆུང་ཞིང་། །ཚེ་འདིར་ནན་ཏན་སྙིང་པོར་བྱས་པ་ཡིས། །གསུང་རབ་འགྲེལ་བཤད་ཀུན་ལ་བློ་བྱང་ཞིང་། །ལུང་སྟོན་སྒྲ་ཡི་གཙུག་ལག་རབ་ཤེས་ ནས།།ཆོས་མངོན་མ་མོའི་སྡེ་སྣོད་ཡང་བསྒྱུར་ལས། །སྐྱེས་པའི་དགེ་བས་རྒྱལ་མཚོའི་གོས་སྟེང་འདིར། །ཉི་མ་ལྟར་གསལ་གྲགས་པའི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་།བློ་གསལ་དཔལ་ལྡན་བློ་ཡི་དབང་པོ་རྣམས། །བཟང་པོར་བྱས་ནས་ཐུབ་དབང་ཉི་མ་ཡི། །གོ་འཕང་མཆོག་ལ་སྐྱེ་དགུ་གནས་པར་ཤོག། །།

智慧心识习气不微小，
今生以勤勉为根本，
于经论解释皆通达，
善解声明语言学术后，
复译对法母续藏典籍，
所生功德于胜海衣上，
如日光明名称胜幢，
愿诸慧者吉祥智尊，
善作佛陀日尊之，
最胜果位众生住。


